ئیمپراتۆر ینگزۆنگی سۆنگ

ئیمپراتۆر ینگزۆنگی سۆنگ (لەدایکبووی ١٦ی شووباتی ١٠٣٢ بۆ ٢٥ی کانوونی دووەمی ١٠٦٧) ناوی کەسی: ژاوۆ شوو، پێنجەم ئیمپراتۆری ئیمپراتۆریەتی سۆنگ بوو لە چین. ماوەی فەرمانرەوایەتییەکەی لە ١٠٦٣ تا ساتی مردنی لە ١٠٦٧ دەبێت، وە لەلایەن گەوڕە کوڕەکەی ئیمپراتۆر شێنزۆنگ شوێنی دەگیرێتەوە.

 ژیانی سەرەتایی 
لە ١٠٥٥، پێشینەی ئیمپراتۆر ینگزۆنگ، کە ئیمپراتۆر ڕێنزۆنگ بوو، بە سەختی نەخۆش دەبێت و خەم لەوە دەخوات کە ھیچ جێنشینێک بۆ تەخت دیاری نەکراوە و نییە، لەبەر ئەوەی کوڕەکانی ھەمووی بە مناڵی مردبوون. بەپێی ڕاوێژی وەزیرەکانی ئیمپراتۆر ڕێنگزۆنگ ڕەزامەند دەبێت لەسەر ئەوەی دوو لە خزمە بە ڕەگەز "کوڕ" بھێنێت بۆ کۆشک. بۆ ئەوەی یەکێک لەوان ببن بە ئیمپراتۆری داھاتوو. وە دواتر ئەم کارە جێبەجێ دەبێت و یەکێک لەوان ھەڵدەبژێر درێت و دەکرێت بە شازادەی جێنشین. کە ئیمپراتۆری ئێستایە (ینگزۆنگ).

 فەرمانڕەوایی 
ھاوسەری ئیمپراتۆر ینگزۆنگ خاتوونی ئیمپراتۆر گاوۆ بوو. کە خوشکەزای خاتوونە ئیمپراتۆر داوەجر چاوۆ بوو کە ئەویش ھاوسەری ئیمپراتۆری پێشوو ڕێنزۆنگ بوو. ھەرچۆنێک بێت ئیمپراتۆر ینگزۆنگ ھەر زوو لەدوای تاج لەسەرنانی بەشێوەیەکی سەخت نەخۆش دەکەوێت، بەم شێوەیەش خاتوونە ئیمپراتۆر داوەجر چاوۆ وەک ڕاسپێردراوی ئەو خزمەت دەکات، ھەرچۆنێک بێت خاتوونە ئیمپراتۆر چاوۆ دەست بە دەسەڵاتەوە دەگرێت دوای چاک بوونەوەی ئیمپراتۆر ینگزۆنگیش، تا ئەوکاتەی سەرۆک وەزیران ھان چی پەردەی خاتوونە ئیمپراتۆر لە ھۆلی کۆبونەوەی شاھانە لادەبێت بەمەش ئەستەم دەبێت خاتوونە ئیمپراتۆر دووبارە بچێتەوە بۆ ھۆڵەکە و لەوێ ئامادە بێت. بەمەش خاتوونە ئیمپراتۆر زۆری لێدەکرێت بۆ ئەوەی دەسەڵات ڕادەستی ئیمپراتۆر ینگزۆنگ بکاتەوە.

ئیمپراتۆر ینگزۆنگ لەلایەن ئیمپراتۆر رێنزۆنگەوە ھەڵگیراوەتەوە، کەوایە ئیمپراتۆر رێنزۆنگ بەناو باوکی ئیمپراتۆر ینزۆنگە. وە ھەنێک لە ئەفسەرەکانی حکوومەت باوکی خوێنی ئیمپراتۆر ینزۆنگیان وەک ڕێزێک بە "مامی شاھانە" بانگ دەکرد و ئەو ناونیشانەیان پێدابوو. بەڵام ئیمپراتۆر ینزۆنگ لەگەڵ چویانگ سیو و ئەوانی تر ڕەزامەند بوون و بڕیاریان دا کە باوانی خوێنی ئەو تەنھا وەک باوانی بانگ بکرێت. 

لە ٧ی نیسانی ١٠٦٣، ئیمپراتۆر دیاری نارد بۆ پاشای ڤێیتنام (لی تان تۆنگ) لەناویدا خۆشنووسییەک ھەبوو کە لەلایەن ئیمپراتۆر ڕێنزۆنگەوە نەخشێنرابوو.Anderson (2008), 200. دواتر فەرماندەر تان تیو تای بەسەر ڕۆژاوای گوانگنان دادەدەن و فشار دەخەنە سەر فەرمانبەرە ناوخۆکانی ئەوێ بۆ ئەوەی داوای یارمەتی لە ینگزۆنگ بکەن بەڵام ئەو فەرامۆشی دەکات و بەرگری کردن بۆ ئەوان جێدەھێلێت.

لە ١٠٦٥ی زاینی، ئیمپراتۆر فەرمان بە مێژووناس سیما گوانگ دەکات بۆ ئەوەی پێشڕەوی زاناکانی وەک لیو شوو، لیو بان و فان زوویو، بکات بۆ بەشداریکردن لە مێژووی جیھانی چین.

ئیمپراتۆر لە ١٠٦٧ دەمرێت، بەھۆی نەخۆشییەکەوە دواتر لەلایەن ئیمپراتۆر شێنزۆنگەوە شوێنی دەگیرێتەوە.

 سەرچاوەکان 
 Anderson, James A. (2008). "'Treacherous Factions': Shifting Frontier Alliances in the Breakdown of Sino-Vietnamese Relations on the Eve of the 1075 Border War", in Battlefronts Real and Imagined: War, Border, and Identity in the Chinese Middle Period, 191–226. Edited by Don J. Wyatt. New York: Palgrave MacMillan. .

پۆل:لەدایکبووانی ١٠٣٢
پۆل:مردووانی ١٠٦٧
پۆل:ئیمپراتۆرەکانی باکووری سۆنگ
پۆل:فەرمانڕەوا چینییەکانی سەدەی ١١یەم
پۆل:خەڵکی کایفێنگ