زمانی ھەوسە

ھاوسا یان ھەوسە (; /; عەجەمی: ) بریتییە لە زمانێکی چادیکی قسەی پێدەکرێ لەلایەن گەلی ھاوسا، بە زۆری لە باکور و نیوەی نێجیریا و باشور و نیوەی نیجەر، لەگەڵ ژمارەیەکی کەم لە چاد، بێنین، و کامیرۆن.

ھاوسا یەکێکە لە بەربڵاوترین زمانەکانی سەر بەخێزانی چادیک کە لەلایەن ٤٧ ملیۆن کەسەوە وەک زمانی یەکەم و ھەروەھا ٢٥ ملیۆن کەسی دیکەش وەک زمانی دووەم قسەی پێدەکەن، بەمەش ڕێژەی قسەکەرانی زمانی ھاوسا دەگاتە ٧٢ ملیۆن وە بەپێی دوایین خەمڵاندنەکان ڕێژەی قسەپێکەرانی ھاوسا ١٠٠ بۆ ١٥٠ ملیۆن کەسن.

 دابەشبوونی جوگرافی 
وێنۆک|لیستی زمانەکانی نێجیریا لە ساڵی ١٩٧٩
قسەپێکەرانی ڕەسەنی ھاوسا، کە بریتین لە گەلی ھاوسا، زیاتر نیشتەجێی نیجەر و باکوری نێجیریا، باکوری کامیروون و چادن. 

 سیستەمی نووسین 

 بۆکۆ (لاتین) 
سیستەمی نووسینی ھاوچەرخی زمانی ھاوسا بە شێوە نووسینی لاتین کە بە بۆکۆ ناودەبرێ لە ساڵانی ١٩٣٠ دا لەلایەن ئیدارەی بەرێوەبەری بەریتانیاوە پێشکەش کرا.
A aB bƁ ɓC cD dƊ ɗE eF fG gH hI iJ jK kƘ ƙL l/ɓ//ɗ//ɸ/M mN nO oR r(R̃ r̃)S sSh shT tTs tsU uW wY y(Ƴ ƴ)Z z/ɽ//r/

 عەجەمی (عەرەبی) 
زمانی ھاوسا لە کۆندا بە عەجەمی و ئەلفوبێی عەرەبی نووسراوە ھەتا سەدەی ١٧ ھەمین، یەکەمین نووسراوی ھاوسا بریتیی بووە لە ڕیوایەتی نەبی موسا لە لایەن عەبدوڵاھی سوکا.

لە شێوە نووسینی عەرەبی زمانی ھاوسادا چەندین پیتی زیادە و بزوێن بوونیان ھەیە کە لە زمانی عەرەبیدا زۆربەیان بەکار ناھێنرێن.

لاتینIPAعەرەبی عەجەمیa/a/  a/aː/  b/b/  ɓ/ɓ/   (ھەمان شتە لەگەڵ ب),  (لە عەرەبیدا بەکار ناھێنرێت)c/tʃ/  d/d/  ɗ/ɗ/   (ھەمان شتە لەگەڵ د),  (ھەروەھا بەکاردێ بۆ ت‌س)e/e/   (لە عەرەبیدا بەکار ناھێنرێت)e/eː/   (لە عەرەبیدا بەکار ناھێنرێت)f/ɸ/  g/ɡ/  h/h/  i/i/  i/iː/  j  k/k/  ƙ/kʼ/   (ھەمان شتە لەگەڵ ك), l/l/  m/m/  n/n/  o/o/    (ھەمان شتە لەگەڵ و)o/oː/    (ھەمان شتە لەگەڵ و)r/r/, /ɽ/  s/s/  sh/ʃ/  t/t/  ts   (ھەروەھا بەکاردێ بۆ د),  (لە عەرەبیدا بەکار ناھێنرێت)u/u/    (ھەمان شتە لەگەڵ ۆ)u/uː/    (ھەمان شتە لەگەڵ ۆ)w/w/  y/j/  z/z/       ʼ/ʔ/  

 کتێبناسی 




  (Now in the public domain).

 سەرچاوەکان 


 بەستەرە دەرەکییەکان 



پۆل:زمانەکانی کۆتدیڤوار
پۆل:زمانەکانی تۆگۆ
پۆل:زمانەکانی سوودان
پۆل:زمانەکانی نێجیریا
پۆل:زمانەکانی نیجەر
پۆل:زمانەکانی گانا
پۆل:زمانەکانی کامیروون
پۆل:زمانەکانی بورکینافاسۆ
پۆل:زمانەکانی بێنین
پۆل:زمانەکانی بکەر–کار–بەرکار
پۆل:زمانەکانی چاد
پۆل:زمانەکان بە کۆدی ئیزۆ ٦٣٩-١
پۆل:زمانەکان بە کۆدی ئیزۆ ٦٣٩-٢