ناسیاری

ناسیاری () پێکھاتووە لە کردەوەیەکی دەروونی یاخود پڕۆسەکردنی بەدەستھێنانی زانیاری و تێگەیشتن لەو زانیارییانە بە بەکارھێنانی ھزر، ئەزموون و ھەستەکان. ئەمە زۆر شت دەگرێتەوە، وەک سەرنج، تێڕوانین، دروستکردنی زانیاری و یادەوەری و دادگەری، ھەڵسەنگاندن و خەمڵاندن، لێکدانەوە، چارەسەرکردنی کێشەکان، بەڵگەھێنانەوە، بڕیاردان، تێگەیشتن و دروستکردن و بەکارھێنانی زمان.

باشترکردنی توانای ناسیاری 
 وەرزشی جەستەیی 
لێکۆڵینەوە لەسەر کاریگەریی وەرزشی هەوایی (aerobic) و ناهەوایی (anaerobic) کراوە بۆ باشترکردنی توانای ناسیاری. وا دەردەکەوێت لە هەندێک لێکۆڵینەوەدا زیادبوونێکی کورتخایەن لە ماوەی سەرنجدان، یادەوەریی زارەکی و بینیندا ڕووبدات. بەڵام، کاریگەرییەکان کاتین و دوای وەستاندنی چالاکییە جەستەییەکە، بە تێپەڕبوونی کات کەمدەبنەوە. ئەو کەسانەی نەخۆشیی پارکینسۆنیان هەیە، باشبوونێکیان لە توانای ناسیاریدا بەدیکردووە لەکاتی پایسکل لێخوڕیندا، بەتایبەتی کاتێک لەگەڵ ئەرکی ناسیاریی دیکەدا. وەرزشکردن، تەنانەت بە چڕییەکی کەمیش، بە شێوەیەکی بەرچاو توانای ناسیاریی گشتی لە هەموو چین و توێژەکاندا باشتر دەکات، و گەورەترین دەستکەوتی ناسیاری لە ماوە کورتەکاندا (١-٣ مانگ) و بە چالاکی سووک بۆ مامناوەند بەدیکراوە.
 تەواوکەرە خۆراکییەکان 
لێکۆڵینەوەکان کە هەڵسەنگاندنیان بۆ فایتۆئیسترۆجین، تەواوکەری بلوبێری (تووتڕک) و دژەئۆکسانەکان کردووە، زیادبوونێکی کەمیان لە فرمانی ناسیاریدا نیشان داوە دوای وەرگرتنی تەواوکەرەکان، بەڵام هیچ کاریگەرییەکی بەرچاویان نەبووە بە بەراورد لەگەڵ پلاسیبۆ (دەرمانی نموونەیی). لێکۆڵینەوەیەکی دیکە لەسەر کاریگەریی تەواوکەرە گیایی و خۆراکییەکان لەسەر توانای ناسیاری لە قۆناغی وەستانی سووڕی مانگانەدا دەریخستووە کە تەواوکەرەکانی سۆیا و گینگکۆ بیلۆبا  دەتوانن توانای ناسیاریی ژنان باشتر بکەن.
 هاندانی کۆمەڵایەتیی خۆشبەخشانە 
خستنەڕووی ئەو تاکانەی کە کێشەی ناسیارییان هەیە (بۆ نموونە خەڵەفان) بۆ چالاکیی ڕۆژانە کە بۆ هاندانی بیرکردنەوە و یادەوەری لە ژینگەیەکی کۆمەڵایەتیدا داڕێژراون، وا دیارە توانای ناسیاری باشتر دەکات. هەرچەندە کەرەستەی لێکۆڵینەوەکان کەمن و پێویستە لێکۆڵینەوەی گەورەتر ئەنجامەکان پشتڕاست بکەنەوە، بەڵام وا دەردەکەوێت کاریگەریی هاندانی ناسیاریی کۆمەڵایەتی لە کاریگەریی هەندێک چارەسەری دەرمانی زیاتر بێت.
 ڕێگاکانی تر 
هاندرانی موگناتیسیی ترانسکرانیال (TMS) نیشانیداوە کە توانای ناسیاری لەو تاکانەی خەڵەفانیان نییە باشتر دەکات، ئەمەش مانگێک دوای وەرگرتنی چارەسەرەکە بە بەراورد بە پێشووتر. کاریگەرییەکە بە شێوەیەکی بەرچاو لە پلاسیبۆ گەورەتر نەبووە. ڕاهێنانی ناسیاریی کۆمپیوتەری، کە سیستەمێکی ڕاهێنانی بنچینەکراو لەسەر کۆمپیوتەر بۆ فرمانە ناسیارییە جیاوازەکان بەکاردەهێنێت، لە ژینگەیەکی کلینیکیدا تاقیکراوەتەوە بەڵام هیچ کاریگەرییەکی بەردەوامی نیشان نەداوە.

 سەرچاوەکان 

 خوێندنەوەی زیاتر 






پۆل:ھزر
پۆل:ناسیاری