جەی. ڕۆبێرت ئۆپنھایمەر

جوولیەس ڕۆبێرت ئۆپنھایمەر (؛ ٢٢ی نیسانی ١٩٠٤ – ١٨ی شوباتی ١٩٦٧) فیزیازانێکی تیۆریکی ئەمریکی بوو. بەڕێوەبەری تاقیگەی لۆس ئالامۆس بوو لە کاتی جەنگی جیھانیی دووەمدا، و زۆرینەی کات بە "باوکی بۆمبی ئەتۆمی" ناودەبرێت بەھۆی ڕۆڵی لە پڕۆژەی مانھاتندا، کە ئەو لێکۆڵینەوە و پەرەسەندنانە بوو کە یەکەم چەکە ناوکییەکانی دروستکرد. 

ئۆپنھایمەر لە زانکۆی ھارڤارد خوێندوویەتی و لە ساڵی ١٩٢٥ بەکالۆریۆسی لە کیمیا بەدەستھێناوە. لە زانکۆی کامبریج و زانکۆی گۆتینگێن لە بەشی فیزیادا خوێندوویەتی و لە ساڵی ١٩٢٧ دکتۆرای وەرگرتووە. پۆستی ئەکادیمیی ھەبووە لە زانکۆی کالیفۆرنیا، بێرکڵی و دامەزراوەی تەکنەلۆژیای کالیفۆرنیا و کۆمەکێکی بەرچاوی لە فیزیای تیۆریدا کردووە، لەوانەش لە مێکانیکی کوانتۆم و فیزیکی ناوکی. لە جەنگی جیھانیی دووەمدا بۆ کارکردن لەسەر پڕۆژەی مانھاتن وەرگیرا، و لە ساڵی ١٩٤٣ وەک بەڕێوەبەری تاقیگەی لۆس ئالامۆس لە نیو مەکسیکۆ دامەزرا، کە ئەرکی پەرەپێدانی چەک بوو. سەرکردایەتیی ئۆپنھایمەر و شارەزاییی زانستی ئامرازی سەرەکی بوون لە سەرکەوتنی پڕۆژەکە. ئەو لەنێو ئەو کەسانەدا بوو کە لە ١٦ی تەممووزی ١٩٤٥دا چاودێریی تاقیکردنەوەی ترینیتییان کرد، کە تێیدا یەکەم بۆمبی ئەتۆمی بە سەرکەوتوویی تەقێندرایەوە. دواتر ئاماژەی بەوە دا کە تەقینەوەکە چەند وشەیەکی کتێبی پیرۆزی ھیندۆسیی بەگاڤاد گیتای ھێنایەوە یاد: "ئێستا من بوومەتە مەرگ، لەناوبەری جیھانەکان". لە مانگی ئابی ساڵی ١٩٤٥دا، بۆمبە ئەتۆمییەکان لەسەر شارەکانی ھێرۆشیما و ناگاساکیی ژاپۆنی بەکارھێندران، کە تاکە بەکارھێنانی چەکی ئەتۆمییە لە شەڕدا.

 سەرچاوەکان 

 بەستەرە دەرەکییەکان 

پۆل:جووە ئەگنۆستیکەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٠٤
پۆل:مردووانی ١٩٦٧
پۆل:فیزیکزانانی ئەمریکی
پۆل:پەیمانگای کایفۆرنیا بۆ لێھاتوویی تەکنۆلۆژیا
پۆل:ئەندامە بیانییەکانی کۆمەڵگای شاھانە
پۆل:زانایانی ئەمریکیی جوو
پۆل:فیزیکزانانی جوو