کێوی بێلوخا

چیای بێلوخا (بە ڕووسی:Белуха) لووتکەی بێلوخا یاخود چیای بەفرین، بەرزترین لووتکەی زنجیرەچیای ئاڵتایە لە ڕووسیا و بەرزترینی زنجیرە چیاکانی سیبریای باشوورە ئەمە بەشێکە لە شوێنەواری کەلەپووری جیھانی بەناونیشانی چیای زێڕینی ئاڵتای.
کە دەکەوێتە دەڤەری ئاڵتای. بێلوخا لووتکەیەکی شاخی سێ قوللەییە کە بە درێژایی سنووری ڕووسیا و کازاخستان درێژبووەتەوە، تەنیا چەند دە میلێک لە باکووری ھاوسنوورە لەگەڵ چین. لە شاخەکەدا چەندین بەستەری بچووک ھەیە، لەوانە بێلوخا گلیچیر لە ھەردوو لووتکە، لووتکەی ڕۆژھەڵات (٤٥٠٦ م) بەرزترە لە لووتکەی ڕۆژاوا کە(٤٤٤٠ م) بەرزە.
بۆ یەکەم جار لە ساڵی ١٩١٤ دووبرا لەخێزانی ترۆنۆڤەوە سەرکەوتنە سەر لووتکەکە. تائێستاش زۆربەی ڕەچەڵەکەکانی ڕۆژھەڵات ھەمان ڕێگای ئەم دووبرایە کە لەبەری باشووری دایە بەکاردێنن بۆ سەرکەتنی. ھەرچەندە ئەلتای لە ڕووی بەرزییەوە لە لووتکەکانی تری ئاسیا نزمترە بەڵام سەختترە ئەمەش بەھۆی دووری ھەڵکەوتەکەیەوەیە بۆیە کات و پلانی زۆر پێویستە بۆ نزیکبوونەوە لێی.https://pubs.usgs.gov/pp/p1386f/pdf/F8_PaleoRecord.pdf
لە ھاوینی ساڵی ٢٠٠١ تیمێکی زانایان بۆ ھەڵسەنگاندنی گونجاوی دەرھێنانی ناوکی سەھۆڵی لە لووتکەکەی گەشتیان کرد بۆ دوورترین خاڵی بێڵۆخا لە لێکۆڵینەوەکانی ساڵی ٢٠٠١ تا ٢٠٠٣ ئەوە دەرکەوت کە: ھەردوو ناوکی ژێرەوەی تریتیۆمە، ناوەڕۆکە قووڵەکان لەوانەیە ٣٬٠٠٠–٥٬٠٠٠ ساڵ تۆماری کەشوھەوا و ژینگەیی تێدابێت. ھەروەھا لە ٢٠٠٨ تیمێکی سویسری-ڕووسی لە لووتکەکە پێوەرێکی خاکناسی و کەشناسیان دامەزراند.https://www.lonelyplanet.com/thorntree/forums/europe-eastern-europe-the-caucasus/russia/new-border-zone-regulation-altai-concern  لەکاتی ئێستادا ئەگەر یەکێک بییەوێت شاخەوانی لەم ناوچەیە بکات ئەوە پێویستە داوای مۆلەت بکات بۆ نووسینگەی پاسەوانی سنووری ئێف ئێس بی ھەرێمەکە دوو مانگ پێش ڕێکەوتی پلان دانان.https://web.archive.org/web/20160303235826/http://dontmind.freeshell.org/trekking/altai/#permit

 ئەمانەش ببینە 

 سەرچاوەکان 

پۆل:سنووری کازاخستان–ڕووسیا
پۆل:ئەو پۆتانانەی لەسەر ویکیدراوە ھەن
پۆل:کێوە نێودەولەتییەکانی ئاسیا