فێمینیزمی ماددی

بە پێی ئایدۆلۆژیای فێمینیزمی مەتریاڵی سیستمی کاپیتاڵی وە پیاوسالاری هۆکاری سەرەکی کێشەکانی ئافرەتانن. بە پێی ئەم ئایدۆلۆژیایە جێندەر وەکو یاسایەکی کۆمەڵایەتی لە قەڵەم دەدات کە بەزۆر کۆمەڵێک کردار و ئەرک دەسەپێنێت بەسەر یەکێک لە جێندەرەکاندا بە نمونە بەخێوکردنی مناڵ دەبێت ئەرکی ژن بێت . بە پێی ئەم ئایدۆلۆژیایە باشترین ڕێسای ژیان ئەوەیە کە ژنان لە ڕووی کۆمەڵایەتی و ئابووریەوە وەکو پیاوان مامەڵە بکرێن وە پێی وایە گۆڕانکاریەکان دەبێت یەکەمین هەنگاو لە ڕووی کۆمەڵایەتیەوە بێت.

 مێژووی ئایدۆلۆژیای فێمینیزمی مەتریاڵی 
ئەم دەستەواژەیە لە کۆتایی ساڵەکانی ١٩٧٠ دا لە لایەن سێ بیرمەندەوە خرایە بەرچاوی کۆمەڵگا ئەوانیش ( ڕۆزماری هێنێسی ، ستیڤ جاکسۆن وە کریستین دلفی ). ڕۆزماری هێنسی ئەم بیرۆکەیەی لە فێمینیستە بەریتانی و فەڕەنسیەکانەوە وەرگرتووە کە لە لای ئەوان بەکارهێنانی زاراوەی فێمینزمی مەتڕیاڵیان لە لا پەسەندتر بو وەک لە زاراوەی فێمینزمی مارکسی ، لەبەرئەوەی بەڕای ڕۆزماری مارکسیەت کۆمەڵێک بیڕوڕای هەبوو کە زۆر سەرنجیان خستبووە سەر جۆر و بەرهەمی کارکردن وە فێمینیزمیش سەرنجی تەواوی خستبووە سەر بابتی ئافرەت بۆیە هاستا با داهێنانی زاراوایەکی نوێ ئەویش فێمینزمی ماتریاڵی بوو کە کاری لەسەر یەکسانی ژن و پیاو دەکرد لە ڕۆڵە کۆمەڵایەتیاکانیاندا .

 پەیوەندی نێوان هەردوو ئایدۆلۆژیای فێمینزمی مەتڕیاڵی وە فێمینزمی مارکسی 
فێمینیزمی مارکسی سەرنج دەخاتە سەر لێکۆڵینەوە و گەڕان بە دوای ئەو هۆکار و ڕێگایانەی کە ژنان بە هۆیانەوە بوونەتە ژێردەستەی سیستەمی کاپیتاڵی وە کەرتی تایبەت . هەروەکو لە پێشتردا ئاماژەی پێکرا کە بیرۆکەی فێمینزمی مەتڕیاڵی بۆ ئەوە داهێنرا کە ببێتە هەنگاوێک و ڕێگەچارەیەکیتر لەبری فێمینزمی مەتڕیاڵی ، لەبەرئەوەی فێمینزمی مەتڕیاڵی سەرکەوتوو نەبوو لە یەکسانکردنی ئەرک و مافەکانی ژنان و پیاوان هەم لە ماڵەوە و لە خێزانەکانیاندا و هەمیش لە کاردا . ئایدۆلۆژیای فێمینزمی مەتڕیاڵی ڕەخنەی ئەوەی لێدەگیرێت کە هەموو هۆکاری پێشێلکردنی مافەکانی ئافرەتی لە پیاوسالاری و سەرمایەداریدا کۆکردۆتەوە ، وە لە خاڵێکیتریشا شکستی خواردووە کە هەموو ئافرەتانی هەموو چینوتوێژەکان بخاتە لێکۆڵینەوەکەوە .

 ڕەخنە لەسەر ئایدۆلۆژیای فێمینزمی مەتڕیاڵی 
پەیوەندی نێوان هەردوو بیروڕای فێمینیزم و ماتڕیاڵیزم بە ناڕێک و پڕ لە کێشە لەقاڵەم دەدرێت تەنانەت بە ( دوو هاوسەرە بێزارەکە ) ناودەبرێن . تەنانەت زۆرینەی بیرمەندان و خوێنەران لەسەر ئەوە دەوەستن کە ئایدۆلۆژیای فێمینزمی مەتڕیاڵی لە بیروڕاکانیدا لێڵی و ناڕوونی دەبینرێت. 

خوێنەران و بیرمەندان دەپرسن کە ئایا هەریەک لە فێمینزمی مەتریاڵی وە فێمینزمی مارکسی جیاوازیەکی ئەوەندە گەورە و بەهێزیان هەیە تاوەکو ببنە دوو ڕێبازی جیا . جگە لەوەش ڕەخنەی ئەوەی لێدەگیرێت کە فێمینزمی مەتڕیاڵی بیرۆکەکانی جیا نەکراونەتەوە وە زۆرترین سەرنجیان خستۆتە سەر ئەوەی کە چۆن جێندەر بابەتێکی کۆمەڵایەتیە . ڕۆزماری هێنسی باس لەوە دەکات کە لەم چەند ساڵەی دوایدا کاریان لەسەر ئەوە کردووە کە چۆن پێناسەی جێندەر بکەن ، وە چۆن پێناسەی ووشەی ژن بکەن بە جۆرێک کەهەموو ژنێکی هەموو ئاستەکانی کۆمەڵگا بگرێتەوە ، وە چۆنیش هەموو ژنێک بگرێتەوە بە بێ ڕەچاوکردنی بنەچە یاخود هەزی سێکسی جیا جیا. 

بە هەمان شێوە بیروڕاکانی کریستین دلفیش ڕوو بە ڕووی ڕەخنە بوونەوتەوە لە لایەن هەریەک لە میشێڵ بارێت و ماری مکلنتۆش ، هەردووکیان دەڵێن کە کریستین دلفی لە بڵاوکراوەکانیدا نەیتوانیووە پێناسەیەکی تەواوی پیاوسالاری بکات . بە تایبەت ڕەخنەیان لەو بڵاوکراوەیەی کریستین دلفیە بە ناوی ( بەروە فێمینزمی مەتڕیاڵی) کە تیایدا دلفی سەرنجی تەواوی خستۆتە سەر بەدبەختی و ژیانی سەختی ژنان لەگەڵ مێردەکانیان وە نەیتوانیووە پێشێلکردنی مافەکانی ژنان بە شێوەیەکی جیهانی بخاتە ڕوو .

 سەرچاوەکان 

پۆل:ماتریالیزم
پۆل:فێمینیزمی ڕادیکاڵ