داغستان

وێنۆک|لادێیەکی بەجێ ھێشتراوە
وێنۆک|دۆڵی ڕووباری کارا کۆیسوو
داغستان ()، بەناوی فەرمی کۆماری داغستان ()، کۆمارێکە لە ڕووسیا و لەقەراخی دەریای کاسپیەن ھەڵکەوتووە، لە قەوقازی باکوور و ئەورووپای ڕۆژھەڵاتە. ئەم ناوچەیە لە باکووری قەوقازی گەورە ھەڵکەوتووە و بەشێک لە ناوچەی فێدراڵیی قەوقازی باکوورە. ئەم کۆمارە بە باشووری ترین نووکی ڕووسیا ناسراوە. کۆماری داغستان لەگەڵ وڵاتەکانی ئازەربایجان و گورجستان لە باشوور و ڕۆژاوای باشووردا سنووری ھەیە و ھەروەھا لەگەڵ کۆمارەکانی ڕووسیا چیچان و کاڵمیکیا لە ڕۆژاوا و باکووردا ھاوسنوورە. شاری مەخاچکالا پایتەخت و گەورەترین شاری ئەم ناوچەیە.

ڕووبەری ئەم ناوچەیە ٥٠٬٣٠٠ کیلۆمەتری چوارگۆشە بەرامبەر لەگەڵ ١٩٬٤٠٠ مایلی چوارگۆشەیە، ھەروەھا نزیکەی ٣٬١٠٠٬٠٠٠ دانیشتوو، زیاتر لە ٣٠ نەتەوە و ٨١ نیشتمانی تێدا دەژین. داغستان یەکێک لە جۆراوجۆرترین زمانەکان و نەتەوەکانی کۆمارەکانی ڕووسیایە. دانیشتووەکانی کۆماری داغستان زیاتر بە زمانەکانی قەوقازی باکوور و تورکی دەدوێن. بەم حاڵە ڕووسی زمانی یەکەم و فەڕەسیش زمانی کۆمارەکەیە.

 وشەناسی 

وشەی داغستان لە دوو زمانی تورکی و فارسی پێکھاتووە. "داغ" لە وشەی تورکی بەمانای "کێو" و "ـستان" لە وشەی فارسی بەمانای "ناوچە" پێکھاتووە.

ھەندێک لە ناوچەکانی داغستان لە کاتەکانی جۆراوجۆر بە لێزگیستان، ئاواریا و تارکۆڤ دەناسران.

لەناو ساڵەکانی ١٨٦٠ و ١٩٢٠، داغستان تەنانەت بە پارێزگای داغستان دەگوترا کە باشووری ڕۆژاوای کۆماری داغستانی ئێستای تێدا بوو. سنوورەکانی ئێستا بە سازبوونی کۆماری خۆبەڕێوەبەری سۆسیالیزمی داغستان لە ساڵی ١٩٢١، بە تێکەڵبوونەوەی ناوچەی ڕۆژاوای پارێزگای تێرێک، کە ناوچەیەکی چیایی نییە بەڵام ڕووباری تێرێکی لە بەشی باشووری دەریای کاسپیەن ھەیە.

 ناوەکانی کۆماری داغستان بە زمانە فەرمییەکانی 
 ڕووسی – Респу́блика Дагеста́н
 ئاواری – Дагъистаналъул Жумгьурият
 دارگینی – Дагъистан Республика
 قومووقی – Дагъыстан Жумгьурият
 لێزگی – Республика Дагъустан
 لاکی – Дагъусттаннал Республика
 تەبەرسەرانی – Дагъустан Республика
 ڕووتووڵ – Республика Дагъустан
 ئاغووڵ – Республика Дагъустан
 تساخووری – Республика Дагъустан
 نووقایی – Дагыстан Республикасы
 چیچانی – Дегӏестан Республика
 ئازەربایجانی – Дағыстан Республикасы
 تاتی – Республикей Догъисту

 پێشانگا 

 ئەمانەش ببینە 
 پێڕستی کۆمارەکانی ڕووسیا

 سەرچاوەکان 

 بەستەرە دەرەکییەکان 

 وێبگەی فەرمی دەوڵەتی داغستان 
داغستان لە ھەنبانەبۆرینەی ئیرانیکا
مێژووی ئیسلام لە ڕووسیادا 

پۆل:داغستان
پۆل:ئیسلام لە ڕووسیا
پۆل:ویلایەتەکان و مەڵبەندەکان، دامەزرانی ١٩٢١
پۆل:وڵاتەکان و مەڵبەندەکانی ئازەربایجانی ئاخێو