تاج (زنجیرەی تەلەڤیزیۆنی)

تاج () زنجیرەیەکی دراماتیکی و مێژوویی و ژیاننامەیی تەلەڤیزیۆنییە سەبارەت بە سەردەمی شاژن ئێلیزابێتی دووەم و لە نووسین و ئامادەکردنی پیتەر مۆرگانەوە و لەلایەن Left Bank Pictures دروست کراوە لە پەخشکردنی نێتفلیکس یەکەم ئەڵقەی لە ٤ی تشرینی دووەمی ٢٠١٦ شانشینی یەکگرتوو بەرھەم ھێنراوە. مۆرگان لەو فیلم و درامایەیی پێشکەشی کردووە: شاژن (٢٠٠٦ فیلم) و بەتایبەتی شانۆگەرییەکەی بە ناوی The Audience (٢٠١٣).

زنجیرەکە لە شەش وەرز پێکھاتووە کە نزیکەی شەش دەیە دەخایەنێت، کەمێک پێش ھاوسەرگیری شازادە ئەلیزابێت و فیلیپ ماونتباتن لە ساڵی ١٩٤٧ دەستی پێ دەکات و بە ھاوسەرگیریی شازادە چارڵز و کامیلا پارکەر بۆولز لە ساڵی ٢٠٠٥ کۆتایی دێت، کاستی سەرەکیی زنجیرەکە ھەر دوو وەرز جارێک دەگۆڕێت. ڕۆڵی ئەلیزابێت لە وەرزی یەکەم و دووەم لەلایەن کلێر فۆی و لە وەرزی سێیەم و چوارەم لەلایەن ئۆلیڤیا کۆڵمان و ئیمێلدا ستاونتۆن لە وەرزی پێنج و شەشەمدا ڕۆڵی گێڕاوە.

وێنەگرتن لە ستۆدیۆکانی ئێڵستری لە شاری بۆرھێموود لە ویلایەتی ھێرتفۆردشایر کراوە، وێنەگرتنی شوێنەکان لە سەرانسەری بەریتانیا لە ئاستی نێودەوڵەتیدا ئەنجامدرا. نێتفلێکس وەرزی یەکەمی لە ٤ی تشرینی دووەمی ٢٠١٦ بڵاوکردەوە، ئەڵقەی شەشەم لە دوو بەشدا بڵاوکرایەوە، یەکەمیان لە ١٦ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٣ و دووەمیش لە ١٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٣.

فیلمی تاج بەھۆی نواندن و دەرھێنان و نووسین و سینەماکاری و بەھای بەرھەمھێنانییەوە ستایشی ڕەخنەگرانی زۆری لێکرا؛ بەڵام نادروستییە مێژوویییەکانی ڕەخنەی زۆری لێ گیراوە، بەتایبەتی لە نیوەی دووەمی زنجیرەکەدا. زنجیرەکە چەندین خەڵاتی وەرگرتووە، لەوانە خەڵاتی پرایم تایم ئیمی بۆ زنجیرە درامای نایاب و دوو خەڵاتی گۆڵدن گڵۆب بۆ باشترین زنجیرەی تەلەڤیزیۆنی و دراما.

 پێشەکی 
زنجیرەکە باس لە ژیانی شاژنە ئێلیزابێتی دووەم دەکات، کە ھاوسەرگیریی لەگەڵ شازادە فیلیپ دەکات. بەردەوام دەبێت بۆ سەرەتای سەدەی ٢١.
 وەرزی یەکەمی زنجیرەکە ڕووداوەکانی ساڵی ١٩٥٥ وێنا دەکات، کە وینستۆن چەرچڵ دەستی لەکار کێشایەوە وەک سەرۆک وەزیران و شازادە مارگرێتی خوشکی شاژن بڕیاریدا ھاوسەرگیریی لەگەڵ پیتەر تاونسێند نەکات.
 وەرزی دووەمی زنجیرەکە قەیرانی سوێزی ساڵی ١٩٥٦ دەگرێتەوە، کە بووە ھۆی خانەنشینی ئەنتۆنی ئێدنی سەرۆک وەزیران؛ خانەنشینی سەرۆک وەزیران ھاڕۆڵد ماکمیلان، لە ساڵی ١٩٦٣، دوای ئابڕووچوونەکەی پرۆفۆماو و لەدایکبوونی شازادە ئێدوارد، لە ساڵی ١٩٦٤.
 وەرزی سێیەمی زنجیرەکە لە ساڵی ١٩٦٤ تا ١٩٧٧ دەگرێتەوە، لەگەڵ ھەڵبژاردنی ھاڕۆڵد ویلسۆن وەک سەرۆک وەزیران و بە سیلڤەر جوبیڵی کۆتایی دێت. ھەروەھا ماوەی بوون بە سەرۆک وەزیرانی ئێدوارد ھیت دەگرێتەوە. ھەروەھا کامیلا شند دەردەکەوێت.
 وەرزی چوارەمی زنجیرەکە ماوەی سەرۆک وەزیرانی مارگرێت تاچەر لەنێوان ١٩٧٩ تا ١٩٩٠ دەگرێتەوە؛ و ھەروەھا تیشک دەخاتە سەر شازادە دایانا.
 وەرزی پێنجەم ساڵانی ١٩٩١ تا ١٩٩٧ دەگرێتەوە، سەرنج دەخاتە سەر «جەنگی وێڵز» و جیابوونەوەی چارڵز و دیانا لە ئەنجامدا، ھەروەھا سەرھەڵدانی بنەماڵەی ئەلفەید و annus horribilis (ساڵێکی ترسناک)ی شاژن لە ساڵی ١٩٩٢.
 وەرزی شەشەم و کۆتا وەرز، ماوەی ساڵانی ١٩٩٧ تا ٢٠٠٥ لە سەردەمی سەرۆک وەزیرانی تۆنی بلێر دەگرێتەوە. چوار ئەڵقەی یەکەم باس لە مردنی دیانا شازادەی وێڵز دەکات و شەش ئەڵقەی کۆتاییش باس لە یۆبیلی زێڕینی ئەلیزابێتی دووەم و مردنی شازادە مارگرێت و شاژنە ئێلیزابێتی شاژنی دایک و پەیوەندی سەرەتایی شازادە ولیام و کەیت میدڵتۆن و ھاوسەرگیریی شازادە چارڵز و کامیلا پارکەر بۆولز دەکات.

 کاست و کارەکتەرەکان 

 کلێر فۆی (وەرزی ١–٢، دیاریکراو بۆ بۆ وەرزی ٤) و ئۆلیڤیا کۆلمەن (وەرزی ٣–٤) بە ڕۆڵی ئێلیزابێتی دووەم
 مات سمیس (وەرزی ١–٢) و تۆبیاس مێنزیس (وەرزی ٣–٤) بە ڕۆڵی شازادە فیلیپ
 ڤەنێسە کیربی (وەرزی ١–٢) و ھێلینا بۆنھام کارتەر (وەرزی ٣–٤) بە ڕۆڵی شازادە مارگرێت
 ئیلین ئاتکینز بە ڕۆڵی شاژن ماری (وەرزی ١)
 جێرمی نۆرسام بە ڕۆڵی ئەنتۆنی ئێدن (وەرزی ١–٢)
 ڤیکتۆریا ھامیلتۆن (وەرزی ١–٢) و ماریۆن بەیلی (وەرزی ٣–٤) بە ڕۆڵی شاژنە ئێلیزابێت شاژنی دایک
 بێن دانیاڵز بە ڕۆڵی گرووپی کاپتن پیتەر تاونسێند (وەرزی ١، دیاریکراو بۆ وەرزی ٢)
 گرێگ وایز (وەرزی ١–٢) و چارڵز دانس (وەرزی ٣، دیاریکراو بۆ وەرزی ٤) بە ڕۆڵی لویس، ئێرل ماونتباتنی بۆرما
 جارێد ھاریس بە ڕۆڵی جۆرجی شەشەم (وەرزی ١، دیاریکراو بۆ وەرزی ٢)
 جۆن لیسگۆ بە ڕۆڵی وینستۆن چەرچڵ (وەرزی ١، دیاریکراو بۆ وەرزی ٢–٣)
 ئەلێکس جێنینگز (وەرزی ١–٢) و دێریک جاکوبی (دیاریکراو بۆ وەرزی ٣) بە ڕۆڵی شازادە ئێدوارد، دوک ویندسۆر
 لیا ویلیامز (وەرزی ١–٢) و جیڕاڵدین چاپلین (وەرزی ٣) بە ڕۆڵی والیس، دوشسی ویندسۆر
 ئانتۆن لێسەر بە ڕۆڵی ھاڕۆڵد ماکمیلان (وەرزی ٢)
 ماتیوو گود (وەرزی ٢) و بێن دانیاڵز (وەرزی ٣) بە ڕۆڵی ئانتۆنی ئارمسترانگ-جۆنز، ئێرل سنودۆن
 جاسۆن واتکینز بە ڕۆڵی ھاڕۆڵد ویلسۆن (وەرزی ٣)
 ئێرین دۆھێرتی بە ڕۆڵی شازادە ئان (وەرزی ٣–٤)
 جەین لاپۆتایر بە ڕۆڵی شازادە ئالیس بەتنبێرگ (وەرزی ٣)
 جۆش ئۆکۆنەر بە ڕۆڵی چارڵز، شازادەی وێڵز (وەرزی ٣–٤)
 مایکڵ مالۆنی بە ڕۆڵی ئێدوارد ھیس (وەرزی ٣)
 ئیمڕاڵد فێنێل بە ڕۆڵی کامیلا پارکەر بۆلیس (وەرزی ٣–٤)
 ئەندرو بوچان بە ڕۆڵی ئەندرو پارکەر بۆلیس (وەرزی ٣، دووبارەکردنەوە لە وەرزی ٤)
 ئێما کۆرین بە ڕۆڵی شازادە دیانا (وەرزی ٤)
 ستیڤن بۆکسەر بە ڕۆڵی دەنیس تاچەر (وەرزی ٤)

 ئەڵقەکان 

 بەرھەمھێنان 
لە تشرینی دووەمی ٢٠١٤دا، نێتفلیکس ڕای گەیاند لە ساڵی ٢٠١٣دا قۆناغی ڕۆڵگێڕانی The Audience دەگونجێت بۆ زنجیرەیەکی تەلەڤیزیۆنی پیتەر مۆرگان کە فیلمی شاژن و شانۆگەری ساڵی ٢٠٠٦ی نووسیوە، نووسەری سەرەکیی تاجە دەرھێنەرانی وەرزی یەکەم بریتین لە ستیڤن دالدری، فیلیپ مارتین، جوولیان جارۆڵد، و بنیامین کارۆن. دە ئەڵقەی وەرزی یەکەم گرانترین بەشی دراماکە بوو لەلایەن نێتفلیکس و لێفت بانک پیکچەرز بەرھەم ھێنراوە و بەلایەنی کەمەوە ١٠٠ ملیۆن پاوەن تێچووی بووە. وەرزێکی دووەم ڕا سپێردرا، لەگەڵ ئەو زنجیرەیەی کە بەنیاز بوون شەست ئەڵقە بخایەنێت لەماوەی زیاتر لە شەش وەرزدا. تا مانگی تشرینی یەکەمی ٢٠١٧، «بەرھەمھێنانی پێشوەختە» دەستی پێ کرد لە وەرزی سێیەم و چوارەمی پێشبینیکراودا و لە مانگی کانوونی دووەمدا، نێتفلیکس جەختی کردەوە کە ئەم زنجیرەیە بۆ وەرزی سێیەم و چوارەم نوێ کراوەتەوە

لە کانوونی دووەمی ٢٠٢٠، مۆرگان ڕای گەیاند کە ئەم زنجیرەیە بۆ وەرزی پێنجەم و کۆتاییی نوێکراوەتەوە مۆرگان دەربارەی کۆتاییی ھاتنی زنجیرەکە بە پێنج وەرز کە بڕیار بوو بۆ ماوەی شەش وەرز بەردەوام بێت، لە کاتی دروستکردنی چیرۆک بۆ وەرزی پێنجەم وتی «بۆ من ڕوون بوو کە ئەمە کاتێکی گونجاو و شوێنی وەستانە.» نێتفلیکس و سۆنی پشتگیریی بڕیارەکەی مۆرگانیان کرد. ھەرچۆنێک بێت لە مانگی تەممووزی ٢٠٢٠، نێتفلیکس ڕای گەیاند کە ئەم زنجیرەیە وەرزی شەشەمی دەبێت وەک ئەوەی کە لە بنەڕەتەوە بەنیاز بوون. مۆرگان وتی «کاتێک باس لە چیرۆکەکان دەکرێت بۆ وەرزی پێنجەم کە لە گفتوگۆدا بووین، بەم زووانە دەردەکەوێت کە بۆ ئەوەی دادپەروەری بۆ دەوڵەمەندی و ئاڵۆزی چیرۆکەکە بھێنین، دەبێت بگەڕێینەوە سەر پلانی سەرەکی و شەش وەرز دروست بکەین» ئەو ئەوەشی وت «کە دوو وەرزی ڕابردوو توانایان پێ دەدا کە بەھەمان ماوە وردەکاریی زیاتر لەخۆبگرێت»

 کاستینگ 
 وێنەگرتن 
 بڵاوکردنەوە 
دوو ئەڵقەی یەکەمی زنجیرەکە لە ١ی تشرینی دووەمی ٢٠١٦ لە بەریتانیا بڵاوکرایەوە. یەکەم وەرزی لە ٤ی تشرینی دووەمی ٢٠١٦ لە سەرانسەری جیھاندا بڵاوکرایەوە. وەرزی دووەم لە ٨ی کانوونی دووەمی ٢٠١٧ بڵاوکرایەوە. وەرزی سێیەم لە ١٧ی تشرینی دووەمی ٢٠١٩ بڵاوکرایەوە. وەرزی چوارەم لە ١٥ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٠ بڵاوکرایەوە. وەرزی پێنجەم لە ٩ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢ بڵاوکرایەوە. وەرزی شەشەم و کۆتایی بە دوو بەش بڵاوکرایەوە، یەکەمیان لە ١٦ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٣ و دووەمیان لە ١٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٣.

وەرزی یەکەم لە ١٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٧ بە شێوەی دیڤیدی و بلوڕەی لە بەریتانیا بڵاوکرایەوە و لە سەرانسەری جیھان لە ٧ی تشرینی دووەم. وەرزی دووەم لە ٢٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٨ بە شێوەی دیڤیدی و بلوڕەی لە بەریتانیا بڵاوکرایەوە و لە سەرانسەری جیھان لە ١٣ی تشرینی دووەمی ٢٠١٨. وەرزی سێیەم بەشێوەی دیڤیدی و بلوڕەی لە بەریتانیا لە ٢ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٠ بڵاوکرایەوە. و ڕۆژی دواتر لە سەرانسەری جیھاندا. وەرزی چوارەم لە ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢١ بە شێوەی دیڤیدی و بلوڕەی لە بەریتانیا بڵاوکرایەوە. و ڕۆژی دواتر لە سەرانسەری جیھاندا. وەرزی پێنجەم لە ١٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٣ بە شێوەی دیڤیدی و بلوڕەی لە بەریتانیا بڵاوکرایەوە و ڕۆژی دواتر لە سەرانسەری جیھاندا. وەرزی شەشەم بە شێوەی دیڤیدی و بلوڕەی لە بەریتانیا لە ١٦ی ئەیلوولی ٢٠٢٤ بڵاوکرایەوە. و ڕۆژی دواتر لە سەرانسەری جیھاندا.

 پێشوازیکردن 
 وەڵامی ڕەخنەگرانە 
وێنۆک|125px|ڕاست|جۆن لیسگۆ چەندین خەڵاتی بردەوە بە ڕۆڵی وینستۆن چەرچڵ.

تاج وەک درامایەک ستایشی کراوە، لەلایەن ڕۆژنامەی تەلەگرافەوە بە «باشترین ئۆپێرای تەلەڤیزیۆن» وەسف کراوە و ڕیزبەندی ٥/٥ی پێدراوە؛ بەڵام ھەندێک لە پێداچوونەوەکاران، وەک لە ڕۆژنامەی تایمزدا، نیگەرانی خۆیان دەربڕی کە ھەندێک ئەڵقە لەسەر بنەمای ساختەن. زنجیرەکە نمرەی گشتی ٨١٪ی لەسەر ڕاتن تۆمەیتۆز و ٧٨٪ لە مێتاکریتیک ھەیە.

وەرزی یەکەم ٨٨٪ ڕەخنەی ڕەخنەگرانەی ھەیە لەسەر کۆکەرەوەی پێداچوونەوەکانی ڕاتن تۆمەیتۆز، بە پشتبەستن بە ٧٤ پێداچوونەوە بە تێکڕای ڕیزبەندی ٨٫٦/١٠. کۆدەنگی ڕەخنەگرانەکەی دەڵێت «نمایشکردنی بەھێز و سینەماتۆگرافییەکی گەورە، تاج دەکاتە بەرھەمێکی ئاست بەرز کە شایەنی گەورەیی خۆی بێت.»مێتاکریتیک نمرەی ٨١ لە کۆی ١٠٠ دەداتە وەرزی یەکەم، ئەمەش بە پشتبەستن بە ٢٩ ڕەخنەگر. وەرزی دووەم و سێیەم و چوارەمیش بە ھەمان شێوە پێداچوونەوەی ئەرێنییان بەدەست ھێنا. کاردانەوە بۆ وەرزی پێنجەم، لەکاتێکدا ھێشتا ئەرێنی بوو، بەڵام لەچاو وەرزەکانی تر کەمتر بوو؛ لە ١٠٣ پێداچوونەوەدا ڕیزبەندی ٧١٪ی لەسەر ڕاتن تۆمەیتۆز ھەیە، بە تێکڕای ڕیزبەندی ٦٫٧٥/١٠، و کۆدەنگی ڕەخنەگران دەڵێت، «لە وەرزی پێنجەمدا، ئەستەمە چاوپۆشی لەو ھەستە بکرێت کە ئەم زنجیرەیە درەوشانەوەی لەدەست دواوە، بەڵام درامایەکی سەرنجڕاکێش و کاستێکی نایاب وەک گەوھەرەکانی تاج دەمێنێتەوە.» وەرزی پێنجەم نمرەی ٦٥ لە کۆی ١٠٠ لە کەناڵی مێتاکریتیک بەدەستھێناوە، لەسەر بنەمای ٣٧ ڕەخنەگر. وەرزی شەشەم لە ٨٥ پێداچوونەوەدا ڕیزبەندی ٥٤٪ی لەسەر ڕاتن تۆمەیتۆز ھەیە و تێکڕای ڕیزبەندی ٦٫١/١٠؛ کۆدەنگی ڕەخنەگران دەڵێت «نواندنی چڕ و پڕی ئەلیزابێت دیبیکی وەک شازادەی وێڵز سەرنجڕاکێشە. سەرەڕای ئەوەش، وەرزی کۆتاییی زنجیرەی تاج زۆرجار وا نیشان دەدات کە حوکمڕانییەکەی لەو پەڕی لووتکەیەدایە.» لە کەناڵی مێتاکریتیک، وەرزەی شەشەم نمرەی ٦١ لە کۆی ١٠٠ بە پشتبەستن بە ٢٩ ڕەخنەگر ھەیە. 

 خەڵاتەکان و پاڵەوتنەکان 

زنجیرەکە بیست و چوار خەڵاتی ئێمی پڕایم تایم بەدەست ھێناوە، لەنێویاندا زنجیرە درامای نایاب بۆ وەرزی چوارەم و حەوت خەڵاتی بۆ کاستەکان. ھەروەھا دوو جار خەڵاتی گۆڵدن گڵۆبی بۆ باشترین زنجیرەی تەلەڤیزیۆنی و دراما بەدەست ھێناوە، لە ئاھەنگەکانی ٧٤ و ٧٨، لەگەڵ بردنەوە زیاترەکانی نواندن بۆ کلێر فۆی، کۆڵمان، کۆرین، ئۆکۆنۆر، ئەندەرسۆن و دیبیکی.

 پێشانگای جلوبەرگ 
جلوبەرگەکانی ھەردوو زنجیرەی تاج و گامبیتی شاژن لەلایەن مۆزەخانەی بروکلن نمایشکرا وەک بەشێک لە پێشانگای خەیاڵی شاژن و تاج. جلوبەرگ و کەلوپەلی زنجیرەی تاج لەلایەن ھەڕاجگەران لە بۆنھامز (خانوویەکی تایبەتە بۆ مەزاتکردنی نێودەوڵەتی) لە شاری مایفەیر لە مانگی یەک تا ٤ی شوباتی ٢٠٢٤ نمایشکرابوون، پێش فرۆشتنی لە ٧ی شوبات.

 زنجیرەی پێشوەختەی پێشبینیکراو 
لە مانگی نیسانی ٢٠٢٢دا بڵاوکرایەوە کە نێتفلێکس و لێفت بانک وتووێژی سەرەتایییان کردووە سەبارەت بە زنجیرەیەکی پێشوەختە (چیرۆکەکەی باسی پێش چیرۆکی زنجیرەی بەرھەم ھاتوو دەکات) پێدەچێت زنجیرەکە باس لە نزیکەی ٥٠ ساڵ پێشتر بکات، بە مردنی شاژنە ڤیکتۆریا لە ساڵی ١٩٠١ دەستی پێکردووە و لە دەوروبەری ھاوسەرگیریی شازادە ئەلیزابێت لە ساڵی ١٩٤٧ کۆتایی دێت. ھەروەھا بەپێی زانیارییەکان زنجیرەکە سەردەمی ئەو چوار پاشایە دەگرێتەوە کە لەو ماوەیەدا حوکمڕانییان کردووە: ئێدواردی حەوتەم، جۆرجی پێنجەم، ئێدواردی ھەشتەم و جۆرجی شەشەم.

 سەرچاوەکان 

 بەستەرە دەرەکییەکان 




پۆل:بەرنامە تەلەڤیزیۆنییەکان بە زمانی ئینگلیزی
پۆل:زنجیرە دراما تەلەڤیزیۆنییەکانی بەریتانیا لە دەیەی ٢٠١٠
پۆل:زنجیرە دراما تەلەڤیزیۆنییەکانی بەریتان لە دەیەی ٢٠٢٠
پۆل:زنجیرەیەکی تەلەڤیزیۆنی لەلایەن کۆمپانیای سۆنی پیکچەر تیڤی
پۆل:ئەو زنجیرە تەلەڤیزیۆنییانەی کە خەڵاتی پرایم تایم ئێمیان وەرگرتووە
پۆل:زنجیرەیەکی تەلەڤیزیۆنی لەلایەن کۆمپانیای سۆنی پیکچەر تیڤی