دەشتی نەینەوا

دەشتی نەینەوا ناوچەیەکی جوگرافییە لە کوردستانی باشوور، و لە ڕووی کارگێڕییەوە سەر بە پارێزگای نەینەوایە لە عێراق کە کەوتۆتە باکوور و ڕۆژاوای شاری موسڵ. ناوچەکە بۆ سێ قەزا دابەش بووە (حەمدانیە، شێخان، تەلکێف) لە ناوچەکە ھەریەکە لە کورد (یەزیدی و شەبەک) و سریانی (کریستیانی) و تورکمان و عەرەب (موسڵمان)دەژین.

زۆرینەی سریانەکانی عێراق لەم ناوچەیە نیشتەجێن، ھەر بۆیە چەندین کڵێسای بەناوبانگی لێ ھەڵکەوتووە وەک: کڵێسای کلدانی کاسۆلیکی، کڵێسای سریانیی ئەرسەدۆکس، کلێسای سریانیی کاسۆلیک، کلێسای ڕۆژھەڵاتی کۆن و کڵێسای ڕۆژھەڵاتی ئاشووری. لەناوچەکە زمانی سریانی نیمچەفەرمییە و لە قوتابخانەکان دەخوێندرێت. ھەروەھا لە پاڵ سریانەکان، کوردە یەزیدییەکان، کوردە شەبەک، و کوردە موسڵمانەکانی لێیە لەگەڵ ڕێژەیەک لە کەمینەی تورکمان و عەرەب.

ناوچەکە دەکەوێتە سنووری ناوچە کێشە لەسەرەکان (ناوچە کوردستانییەکانی دەرەوەی ھەرێم) بەپێی ماددەی ١٤٠ دەستوری عێراقیی ٢٠٠٥، لەم ساڵانەی دوایی ھەوڵێکی زۆر دراوە لەلایەن حکوومەتی ھەرێمی کوردستانەوە بۆ ئەوەی بکرێتە ناوچە یان پارێزگایەکی سەربەخۆ (یەزیدخان)، بەڵام ئەم داواکارییە لەلایەن حکوومەتی عێراقەوە ڕێگریی لێکراوە، بەتایبەتی لەلایەن ئەسیل نوجەیفی پارێزگاری پێشووی نەینەوا؛ بە بیانووی پاراستنی پێکھاتەی سریانی چونکە حکومەتی ناوەندی پێی وایە بەپارێزگاریبوونی ناوچەکە زیان لە پێکھاتەی سریانی دەدات، و ئەمەش بەھۆی ئەوەی یەزیدییەکان ڕێژەی زۆرینە پێک دێنن.

 دانیشتووان 
کوردە بەئایین یەزیدییەکان ڕێژەی زۆرینەی ناوچەکە پێک دێنن، بەتایبەت لەناوەندی قەزای شێخان، قەسرۆک، عەین سوفنی، باعەدرێ و باشیک جگە لە دەیان گوند و دێھاتی نێوان دھۆک و موسڵ. دواتر پێکھاتەی کوردە شەبەکەکان دێت کە زۆرینەیان لە قەزای حەمدانیە نیشتەجێن، پاشان کلدانییەکان دێن بەتایبەت لە قەزای تلکێف و ئەلقۆش و دەیان گوند و دێھاتی تری ناوچەکە. ھەروەھا گرنگترین کڵێسای سریانی لە ناوچەکە ھەڵکەوتووە کە بۆتە ناوەندێکی گرنگی کریستیانی، و وای کردوە کریستیانەکانی سەرجەم عێراق ڕوو لە ناوچەکە بکەن؛ ھەروەھا لە ناوچەکە چەندین گوند و دێھاتی تورکمان و عەرەبەکان ھەن.

 جوگرافیا 
ھەڵکەوتەی جوگرافیای دەشتەکە کەوتووەتە نێوان زێی دیجلە لە ڕۆژاوا و زێی گەورە لە بەری ڕۆژھەڵاتی. زەوییەکی پڕ ئاو و شێداری ھەیە؛ بۆیە بەکشتوکاڵی گەنم و جۆ بەناوبانگە. ھەروەھا چەندین تەپۆلکەی لێ ھەڵکەوتووە وەک: گرێ کەپەک (جبل الفاف) و گردی ماردانیال. لە ئێستادا ٥٧٪ی ڕووبەری دەشتی نەینەوا لەژێر دەسەڵاتی ھەرێمی کوردستانە.

لەگرنگترین ناوچە شارەوانییەکانی بریتین لە:

 شێخان (ھەرێمی کوردستان)
 تلکێف 
 ئەلقۆش (ھەرێمی کوردستان)
 شێخان (ھەرێمی کوردستان)
 بەرتڵە
 باشیک
 کەرەملیس
 تەلسقۆف (ھەرێمی کوردستان)
 شەرەفیە (ھەرێمی کوردستان)

 ئەمانەش ببینە 
 دەشتی نەھلێ
 سەرکیس ئاغاجان مامەندۆ

 سەرچاوەکان 


 دەشتی نەینەوا توێژینەوەیەکی کارگێری و مێژوویی

پۆل:گرووپە ڕەگەزییەکانی ڕۆژھەڵاتی ناوین
پۆل:ئێزیدی
پۆل:شەبەک
پۆل:زمانی کوردی
پۆل:ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق
پۆل:ئایینەکانی کوردستان
پۆل:گرووپە ڕەگەزییەکانی کوردستان
پۆل:میزۆپۆتامیای سەروو
پۆل:کوردانی باشووری کوردستان