لێھاتوویی و بەدیھاتوویی

لە فەلسەفەدا، لێھاتوویی و بەدیھاتوویی یان قووە و فیعلpotentiality and actuality بە لای فەیلەسووفانی موسڵمانەوە بە قووە و فیعل ناسراوە، مەحوی لە قەسیدەی «بەحری نوور»ەکەیدا ئەڵێت:

بە ھیجرەت، غیرەتی دینی موھاجیر، خدمەتی ئەنسار/ لە قووە ھاتە فیعل و بوو لە عالەمدا بە دەستانە. جووتێک بنەواشەی لە نزیکەوە لێکگرێدراون کە ئەرەستوو بۆ شیکردنەوەی بابەتگەلێک وەکوو جووڵە، ھۆدارێتی، ڕەوشت و کارئەندامناسی لە بەرھەمەکانیدا بە کاری ھێناون.

لێھاتوویی یا قووە، لەم تانوپۆیە، ئەگەڕێتەوە بۆ ھەر چەشنە «ڕێتێچوویی» و «بۆلواوی»یەک کە بۆ شتێک دەست بدات. بە زمانێکی تر، لێھاتوویی ئەوەیە کە نەھاتبێتە دی بەڵام لێی بوەشێتەوە یان بگونجێت کە بێتە دی. ئەرەستوو زۆرتر گرنگی بە ڕێتێچووییگەلێک ئەدا کە لە ھەلومەرجی گونجاودا بێ زۆرلێکردن و دەستتێوەردانی دەرەکی، خۆیان بێنە دی و ھیچ شتێک نەتوانێت ڕێگەیان پێ بگرێت.

بە پێچەوانەی لێھاتوویی، بەدیھاتوویی یان فیعل ئەو جموجووڵە یان ئەو چالاکییەیە کە نیشاندەری پێکھاتنی ڕێتێچویی و بۆلواوییەکە.

بە قسەی ئەرەستوو گۆڕان ھەمیشە لێھاتنێکە کە ھاتووەتە دی و ھەمیشە چوونە لە قووەوە بۆ فیعل.Bodnar, Istvan, "Aristotle's Natural Philosophy" in The Stanford Encyclopedia of Philosophy (Spring 2012 Edition, ed. Edward N. Zalta). «بوون» ھەندێ جار شیاوی بەدیھاتنە و ھەندێک جاریش بەدی ھاتووە. بۆ وێنە، خاک لێی دێت ببێت بە گۆزە یان ڕێی تێ ئەچێت ببێت بە گۆزە، کەواتە خاک بە قووە گۆزەیە، ھەر کە گۆزەکەر کردی بە گۆزە، ئیتر بە فیعلیش گۆزەیە.

ئەمانەش ببینە
 ماکە و شێوە
 چوار ھۆ

 سەرچاوەکان 

پۆل:فەلسەفە
پۆل:ھۆدارێتی
پۆل:فەلسەفەی سروشتی
پۆل:واقیع
پۆل:ئەرەستوو
پۆل:چەمکەکان لە ناسیاریناسی
پۆل:چەمکەکان لە لۆژیک
پۆل:مێژووی لۆژیک
پۆل:لۆژیک
پۆل:ھەبوونناسی
پۆل:فەلسەفەی زەین