مێژووی ڕۆبۆتەکان

ڕۆبووەتەکان مێژوویەکی دێرینیان ھەیە لەگەڵ مرۆڤەکان. یەکەم ڕۆبۆت لە ساڵی ١٩٥٠ لەلایەن George C Devolەوە دروست کراوە.زانکۆی ستانفۆرد، Robotics: A Brief History، بە (زمانی ئینگلیزی)

 مێژووی ھاوچەرخ 
 نەوەدەکان 
وێنۆک|کۆمپیوتەری دیپ بلوو لە کۆمپانیای ئای بی ئێم لە ساڵی ١٩٩٧ لە پاڵەوانی جیھانی شەترەنج گاری کاسپارۆڤی بردەوە.

لە ساڵی ١٩٩٤ بەڕێوەبەرایەتی خۆراک و دەرمان مۆڵەتی بە یەکێک لە سەرکەوتووترین ئامێرەکانی نەشتەرگەری بە یارمەتی ڕۆبۆت دا. جۆن ئاڕ. ئادلەر سایبەرنایفی داھێنا و یەکەم سیستمی لە زانکۆی ستانفۆرد لە ساڵی ١٩٩١ دامەزراند. سیستمی نەشتەرگەری تیشکی، نەشتەرگەری بە وێنە ڕێنماییکراو لەگەڵ شوێن دیاریکردنی ڕۆبۆتی تێکەڵ کرد. سایبەرنایف ئێستا بۆ چارەسەرکردنی نەخۆشانی تووشبوو بە گرێی مێشک یان بڕبڕەی پشت بڵاودەکرێتەوە. کامێرای تیشکی ئێکس، گواستنەوە بەدوادا دەچێت و جووڵەی دروست بوو لە ھەناسەدانەوە ڕاستدەکاتەوە.

دەیڤید بارێت، خوێندکاری دکتۆرا لە پەیمانگای ماساچووسیتس بۆ تەکنەلۆژیا، لە ساڵی ١٩٩٦ ڕۆبۆتی بایۆمەتری «ڕۆبۆتۆنا»ی دروست کرد بۆ لێکۆڵینەوە لە چۆنییەتی مەلەکردنی ماسی لە ئاودا. ڕۆبۆتۆنا بۆ مەلەکردن و لاساییکردنەوەی توونای پەلەوەر شین دیزاین کراوە.

ڕۆبۆتی مرۆڤئاژۆی ھۆندا «پی ٢» بۆ یەکەمجار لە ساڵی ١٩٩٦ نمایشکرا. «پی ٢» کە «نموونەی سەرەتایی ٢» بوو، بەشێکی سەرەکی بوو لە پڕۆژەی ھۆندا بۆ پەرەپێدانی ڕۆبووەتە مرۆڤئاژۆکان. بەرزی «پی ٢» زیاتر لە ٦ پێ (١٫٨ مەتر) بوو و لە پێشینەکانی بچووکتر بوو و لە جووڵەکانی زیاتر لە مرۆڤ دەچوو.

پێشبینی دەکرا ڕۆڤەری «سۆجۆرنەر» تەنھا بۆ ماوەی حەوت ڕۆژ کار بکات، بەڵام لە ساڵی ١٩٩٧ دوای ٨٣ ڕۆژ لە کارکردن کوژایەوە. ئەم ڕۆبووەتە بچووکە (کێشی تەنھا ٢٣ پاوەند یان ١٠٫٥ کیلۆگرام بوو) کارەکانی نیمچە سەربەخۆی لەسەر ڕووی مەریخ ئەنجامدا وەک بەشێک لە ئەرکی «مارس پاسفایندەر»؛ بە نەرمەکاڵای خۆپاراستن لە بەربەستەکان دابین کرابوو، «سۆجۆرنەر» توانای پلان دانان و گەڕان بە ڕێگاکانی ھەبوو بۆ لێکۆڵینەوە لە ڕووی ھەسارەکە. توانای «سۆجۆرنەر» بۆ گەڕان لەگەڵ دراوە کەمەکان دەربارەی ژینگەکەی و ناوچەکانی دەوروبەری ڕێگەی بە کارلێککردن لەگەڵ ڕووداو و شتە نەپلان بۆ داڕێژراوەکان دا.

کۆمپانیای ھۆندا لە ساڵی ١٩٩٨ «ڕۆبۆتی مرۆڤئاژۆی پی ٣»ی خستەڕوو وەک بەشێک لە پڕۆژەی بەردەوامی کۆمپانیاکە بۆ ڕۆبووەتە مرۆڤئاژۆکان. لە ساڵی ١٩٩٩، کۆمپانیای سۆنی ڕۆبۆتی «ئایبۆ»ی ناساند، کە سەگێکی ڕۆبۆتی بوو و توانای کارلێککردنی لەگەڵ مرۆڤ ھەبوو. یەکەم مۆدێلەکان کە لە ژاپۆن خراونەتە بازاڕەوە لە ماوەی ٢٠ خولەکدا فرۆشران. لە ساڵی ٢٠٠٠، کۆمپانیای ھۆندا پێشکەوتووترین ئەنجامی پڕۆژەی ڕۆبووەتە مرۆڤئاژۆکانی خستەڕوو، کە ناوی «ئاسیمۆ» بوو. «ئاسیمۆ» توانای ڕاکردن، ڕۆیشتن، پەیوەندیکردن لەگەڵ مرۆڤ، ناسینەوەی ڕوخسار و ژینگە و دەنگ و شێوازی وەستان و کارلێککردن لەگەڵ ژینگەکەی ھەبوو. کۆمپانیای سۆنی ھەروەھا «ڕۆبووەتەکانی خەونی سۆنی»ی خستەڕوو، کە ڕۆبۆتی مرۆڤئاژۆی بچووک بوون و بۆ کات بەسەربردن پەرەیان پێدرابوو. لە تشرینی یەکەمی ٢٠٠٠، نەتەوە یەکگرتووەکان خەمڵاندنی کرد کە ٧٤٢٫٥٠٠ ڕۆبۆتی پیشەسازی لە جیھاندا ھەیە، کە زیاتر لە نیوەیان لە ژاپۆن بەکاردەھێنرێن.

 ٢٠٠١ تا ئێستا 
وێنۆک|گسکی ڕوومبا لە وێستگەی بنەڕەتی.
کەندارم ٢ لە نیسانی ٢٠٠١ خرایە خولگە و بە وێستگەی ئاسمانیی نێونەتەوەیییەوە بەسترایەوە. کەندارم ٢ وەشانی گەورەتر و توانادارترە لەو قۆڵەی لە شاتڵی ئاسمانیدا بەکاردەھێنرا، و ستایشی ئەوەی لێکرا کە «زیرەکترە». ھەروەھا لە نیسان، فڕۆکەی بێفڕۆکەوانی گڵۆباڵ ھۆک یەکەم گەشتی سەربەخۆی بێ وەستانی بەسەر زەریای ھێمن دا ئەنجامدا لە بنکەی ئاسمانی ئێدواردز لە کالیفۆرنیاوە بۆ بنکەی ھێزی ئاسمانی شاھانەی ئوسترالیا لە ئێدینبەرگ لە باشووری ئوسترالیا. گەشتەکە ٢٢ کاتژمێری خایاند.

کۆمپانیای «ئای ڕۆبۆت» بۆ یەکەمجار لە ساڵی ٢٠٠٢ قەفەسە بەناوبانگەکەی «ڕومبا»ی خستەڕوو، کە قەفەسە کارەبایییەکی ڕۆبۆتی بوو.

لە ساڵی ٢٠٠٥، زانکۆی کۆرنێڵ سیستمێکی ڕۆبۆتیی لە یەکەی بلۆکەکان خستەڕوو کە توانای پێکەوەبەستن و لێکجیابوونەوەیان ھەبوو، وەک یەکەم ڕۆبۆت وەسفکرا کە توانای خۆ دووبارەکردنەوەی ھەبێت، چونکە توانای کۆکردنەوەی کۆپییەکانی خۆی ھەبوو ئەگەر لە نزیک بلۆکە زیادەکانی پێکدێنەرەکەی دابنرێت. دوو ئۆتۆمبێلی مەریخ «سپیرت» و «ئۆپۆرتونێتی» لە ساڵی ٢٠٠٣، لە ٣ و ٢٤ی کانوونی دووەم، ھەڵدران و لەسەر ڕووی مەریخ نیشتنەوە. ھەردوو ڕۆبووەتەکە چەندین جار زیاتر لەو مەودایەی کە لە سەرەتادا پێشبینی دەکرا بڕییان، و «ئۆپۆرتونێتی» تا ناوەڕاستی ٢٠١٨ بەردەوام بوو لە کارکردن سەرەڕای لەدەستدانی پەیوەندییەکان دواتر بەھۆی زریانی گەردەلوولی گەورەوە.

ئۆتۆمبێلی خۆلێخوڕەکان تا نزیکەی ساڵی ٢٠٠٥ دەرکەوتن، بەڵام پێویستیان بە ھەندێک باشترکردن ھەبوو. ھیچ کام لە ١٥ ئامێری کێبڕکێکار لە تەحەدای گەورەی دارپا (ئاژانسی پڕۆژەکانی توێژینەوەی پێشکەوتووی بەرگری) (٢٠٠٤) سەرکەوتوو نەبوون لە تەواوکردنی ڕێگاکە؛ لە ڕاستیدا، ھیچ ڕۆبۆتێک سەرکەوتوو نەبوو لە تێپەڕاندنی زیاتر لە ٥٪ی ڕێگاکەی ١٥٠ میل (٢٤٠ کم) لەسەر ڕێگای ناڕێک، خەڵاتی یەک ملیۆن دۆلاری بەبێ شایستەبەخشین ھێشتەوە. لە ساڵی ٢٠٠٥، ھۆندا وەشانی نوێی ڕۆبووەتەکەی «ئاسیمۆ»ی خستەڕوو، کە بە ڕەفتار و توانای نوێوە نوێکرابووەوە؛ و لە ساڵی ٢٠٠٦، زانکۆی کۆرنێڵ ڕۆبووەتەکەی «ستارفیش»ی خستەڕوو، کە ڕۆبۆتێکی چوارپێ بوو و توانای خۆ مۆدێلکردن و فێربوونی ڕۆیشتنی ھەبوو دوای زیانپێگەیاندن. لە ساڵی ٢٠٠٧، کۆمپانیای تۆمی ڕۆبۆتی کات بەسەربردنی «ئای-سۆبۆت»ی خستەڕوو، کە ڕۆبۆتێکی مرۆڤئاژۆ بوو و دوو قاچی ھەبوو و دەیتوانی وەک مرۆڤ بڕوات و لێبدات و مشت لێبدات و ھەندێک ترفیل و کرداری تایبەتی کات بەسەربردن لە «شێوازی جووڵەی تایبەت» دا ئەنجام بدات.

ڕۆبۆنۆت ٢، نوێترین نەوەی یاریدەدەرانی گەشتیارانی ئاسمانی، لەسەر کەشتی ئاسمانی دیسکۆڤەری لە ئەرکی «ئێس تی ئێس-١٣٣» لە ساڵی ٢٠١١ خرایە وێستگەی ئاسمانی. یەکەم ڕۆبۆتی مرۆڤئاژۆیە کە بۆ بۆشایی ئاسمان نێردراوە، و سەرەڕای ئەوەی کە ئەرکی سەرەکی ئێستای فێرکردنی ئەندازیارانە لەسەر چۆنییەتی ڕەفتارکردنی ڕۆبووەتەکانی «دێکسترۆس» لە بۆشایی ئاسماندا؛ ھیوا دەخوازرێت کە ڕۆژێک لە ڕۆژان بتوانێت لە دەرەوەی وێستگەکە بڕوات، بەھۆی نوێکردنەوە و پەرەپێدانەکانەوە، بۆ یارمەتیدانی گەشتیارانی ئاسمانی لە ئەنجامدانی چاکسازی یان زیادکردن بۆ وێستگەکە یان ئەنجامدانی کاری زانستی.

لە ٢٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٧ لە کۆبوونەوەی لووتکەی داھاتووی وەبەرھێنان لە ڕیاز، ڕۆبۆتێک بە ناوی سۆفیا کە بە جێناوی مێینە ئاماژەی پێدەکرێت، ڕەگەزنامەی سعودیەی پێبەخشرا و بوو بە یەکەم ڕۆبۆت کە ھەڵگری ڕەگەزنامە بێت. ئەمە مشتومڕێکی زۆری دروست کرد، چونکە ڕوون نییە ئایا ئەمە بەو واتایە دێت کە سۆفیا دەتوانێت دەنگ بدات یان ھاوسەرگیری بکات، یان ئایا دەتوانرێت داخستنی بە مەبەستی سیستمەکە بە تاوانێکی کوشتن ھەژمار بکرێت؛ ھەروەھا جێگەی مشتومڕ بوو بەھۆی کەمی ئەو مافانەی کە بە ژنانی مرۆڤی سعوودی دەدرێت.

ڕۆبووەتە بازرگانی و پیشەسازییەکان ئێستا بە شێوەیەکی بەرفراوان بەکاردەھێنرێن و کارەکان بە تێچووی کەمتر یان بە وردبینی و متمانەپێکراوی زیاتر لە مرۆڤ ئەنجام دەدەن. ھەروەھا لە ئەرکە زۆر پیس یان مەترسیدار یان ناڕوون و نەگونجاو یان گونجاو نین بۆ مرۆڤ بەکاردەھێنرێن. ڕۆبووەتەکان بە شێوەیەکی بەرفراوان لە بەرھەمھێنان و کۆکردنەوە و پاکەتکردن و گواستنەوە و گەڕان بەدوای زەوی و بۆشایی ئاسمان و نەشتەرگەری و چەک و توێژینەوەی تاقیگەیی و بەرھەمھێنانی بەکۆمەڵ لە کاڵا بەکاربەر و پیشەسازییەکاندا بەکاردەھێنرێن.

لە ساڵی ٢٠١٩، ئەندازیاران لە زانکۆی پێنسیلڤانیا ملیۆنان ڕۆبۆتی نانۆییان لە ماوەی چەند ھەفتەیەکدا دروست کرد بە بەکارھێنانی تەکنەلۆژیایەک کە لە نیمچەگەیەنەرەکان وەرگیرابوو. ئەم ڕۆبووەتە وردبینانە، کە بە قەدەر پێویست بچووکن بۆ ئەوەی لەژێر پێستدا لە جەستەی مرۆڤدا لێبدرێن و بە بێ وایەر کۆنتڕۆڵ بکرێن، دەتوانن ڕۆژێک لە ڕۆژان دەرمان بگەیەنن و نەشتەرگەری ئەنجام بدەن و شۆڕشێک لە پزیشکی و تەندروستیدا بکەن.

نوێنەرایەتییە دەستکردەکانی مرۆڤ بە شێوەیەکی بەرفراوان بڵاوبوونەتەوە، بەھۆی پێشکەوتنەکانی ئەم دواییانە لە کۆمپیوتەر و نەرمەکاڵای بەڕێوەبردنی دراوەکان. نموونەکان بریتین لە «ئۆپن ئێم ئاڕ ئێس» و «ئی ئێم ئاڕ بۆتس».

 سەرچاوەکان 

پۆل:مێژووی ڕۆبۆتەکان