قاوەی کوردی

قاوەی کوردی یان قاوەی قەزوان و شیكۆرێ () خواردنەوەیەکی کۆنی کوردیە.

یەكەمین ماركە و بەرهەمی كوردی لە مێژووی كوردستان لە سەرانسەری جیهان تۆمار كرابێت بە ناوی كوردەوە بریتی یە لە قاوەی كوردی لە وڵاتی فەڕەنسا لەژێر ناوی Chicorée au Kurde (چیکۆری کوردی)تۆمار كراوە، مێژووی بەرهەمهێنانی لە فەڕەنسا دەگەڕێتەوە بۆ ساڵی ١٨٥٠ کە لە  درەختی بە کوردی بە قەزوان ناودەبرێت لەگەڵ جۆرە گیایەك بەرهەم دەهات،سەرچاوەكەی لە باكوری كوردستانەوە بوو بۆ فەرەنسا و لەوێشەوە بۆ بازاری جیهانی هەناردە دەکرا.

لە سەرەتای ١٨٥٠   بەرهەمەکە لە لایەن دامەزارەوەی قاوەی فەرەنسی بەناوی مارسیل گۆدارد لە فەرەنسا بەرهەم هات و لەوێ بە ناوی Chicorée au Kurde خرایە بازاڕەوە و لەسەر ئاستی جیهانی دابەشکرا. جێگای سەرنجە، زۆرجار لە پاکەتەکاندا وێنەی سەربازە کوردەکانی تێدابوو.

دەشتی عمر صدیق، بەرپرسی كلتوری فەڕەنسی لە هەولێر، ڕۆژی شەممە لە چاوپێکەوتنێکدا لەگەڵ تۆڕی میدیایی ڕووداو، وتی: “لەو سەردەمەدا ئەم قاوەیە لە فەرەنسا و وڵاتانی دیکەی ئەوروپا دابەش دەکرا تا داخستنی کۆمپانیای مارسێل گۆدار لە ساڵی 1930. دواتر چەند وڵاتێک سوودیان لە شارەزایی کورد و بارودۆخی ناسەقامگیری کورد وەرگرت، ئەو قاوەیەیان لە ژێر ناوی خۆیان بەبازاڕ کرد”.

ئەم براندە بە فەرمی لەلایەن دەزگای نیشتمانی خاوەندارێتی پیشەسازی (INPI) تۆمارکراوە، کە دەزگای فەرمی فەرەنسایە و مافەکانی خاوەندارێتی  بەڕێوەدەبات، نیشانە بازرگانییەکان و زۆر شتی تر.

دەشتی عمر صدیق، کە لە ٢٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٤ داواکاریی گەڕانەوەی ناوی قاوەی كوردی پێشکەش بە دەسەڵاتدارانی فەرەنسا کرد، داوای کرد کە ئەم ناسنامە مێژووی یە بە فەرمی وەک بەرهەمێکی کوردی بناسرێت و مافەکانی بۆ کورد بگەڕێنێتەوە. داواکارییەکەی لە ٢١ی ئازاری ٢٠٢٥ کە هاوکات بوو لەگەڵ ئاهەنگی نەورۆزی ساڵی ٢٠٢٥زاینی   پەسەندکرا. دەشتی ئاماژەی بەوەدا کە “ئاهەنگی نەورۆز”ی  گۆڕا بۆ دوو بۆنە بۆ ئاهەنگگێڕان.

کورد بۆ دەیان ساڵە پەیوەندی پتەوی لەگەڵ فەرەنسا پاراستووە. دانیێل میتران، خانمی یەکەمی فەرەنسا لە ساڵی ١٩٨١ تا ١٩٩٥، داکۆکیکارێکی سەرسەختی مافەکانی کورد بوو، نازناوی "دایکی کورد"ی بەدەستهێنا. ڕۆڵی سەرەکی بینی لە بانگەشەی ناوچەی دژە فڕین کە هەرێمی کوردستان توانی ئۆتۆنۆمی خۆی لە دوای شەڕی کەنداو لە ساڵی ١٩٩١ پەرە پێبدات.

دەشتی عمر صدیق ئامەژەی بەوەش دا : هەرکاتێک باس لە ناسنامە و بنەچەی کورد دەکرێت، زۆرجار ناوی فەرەنسا دێتە پێشەوە، نەک تەنها لە بوار بەرگری و فەرهەنگی و ئابووری بەڵکو لە دانپێدانانی جیهانی ناسنامە و میراتی کورددا، فەرەنسا ڕۆڵێکی بەرچاو دەگێڕێت - وەک ئەوەی بڵێت فەرەنسا كوردایەتی دەكات.

 مێژوو 
ئەم خواردنەوەیە زیاتر لە سەد ساڵە لە ناوچە کوردییەکانی وەک ئامەد، سەمسوور، مێردین، ئێلح و دیلۆک بەرھەم دەھێنرێت. ھەروەھا بڕوانامەی ئاماژەی جوگرافی بۆ «قاوەی گازی ئەنتاپ» بەدەست ھێناوە. بە تایبەتمەندییەکی باوی ناوچەی دیلۆک دادەنرێت.

 سەرچاوەکان 

پۆل:چێشتی کوردی
پۆل:خواردنەوەکان
پۆل:قاوە
پۆل:خواردنەوە گەرمەکان
پۆل:خواردنەوە تورکییەکان