گێرترود ئێلیۆن

گێرترود «ترودی» بێڵی ئێلیۆن (٢٣ی کانوونی دووەمی ١٩١٨ - ٢١ی شوباتی ١٩٩٩) زانای دەرمانزان و زیندەکیمیای ئەمریکی بوو. یەکێکە لە براوەکانی خەڵاتی نۆبێل.

گێرترود ئێلیۆن لە ساڵی ١٩٩٩، لەپاڵ ھەریەکە لە پزیشکانی ئەمریکی جۆرج ھیتچینگز و جەیمز بلاک خەڵاتی نۆبێل لە زانستی ئەرکی ئەندام و پزیشکی وەرگرت، لەپای ئەو کارەیان دەربارەی میتۆدی دیزاینکردنی دەرمان لە پەرەپێدانی دەرمانی نوێدا.Adams, Patrick, Meet the woman who gave the world antiviral drugs, National Geographic, August 31, 2020 کارەکانی گێرترود ئێلیۆن وایانکرد کە دەرمانی زیدۆڤودین دروست بکرێت بۆ نەخۆشی ئایدز.

 سەرەتای ژیان 
گێرترود ئێلیۆن دایکبووی ٢٣ی کانوونی دووەمی ١٩١٨ لە نیویۆرک سیتی، ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا. باوکی پزیشکێکی ددان ساز و پەنابەرێکی جوولەکەی لیتوانی بوو، دایکیشی پەنابەرێکی جوولەکەی پۆلەندی بوو. خێزانەکەی لە ساڵی ١٩٢٩، سەرمایەکەیان لەدەستدا لەکاتی تێکشکانی بازاڕی وۆڵ ستریت. ئێلیۆن لە تەمەنی ١٥ ساڵیدا، قۆناغی ئامادەیی لە دواناوەندی واڵتن تەواو کرد. کاتێک ١٥ ساڵان بوو، باپیرەی بەھۆی شێرپەنجەی گەدە کۆچی دوایی کرد، لەبەر ئەوەی ئێلیۆن لەکۆتا ڕۆژەکانی ئەودا لەگەڵی بوو ئەوا ئیلھامی لەم ڕووداوە وەرگرت بۆئەوەی بچێتە ناو بواری پزیشکی و دەرمان.Bertha and Gertrude Elion | Jewish Women's Archive. Jwa.org. Retrieved on May 12, 2014.

ئەو لە کۆلێژی ھەنتر توانی بەخۆڕایی بەکالۆریۆس بخوێنێت. لە ساڵی ١٩٤١، دوای کۆکردنەوەی پارە لەڕێی کارکردن، توانی لە زانکۆی نیویۆرک ماستەری لە کیمیا بەدەستھێنا، ھاوکات لە کاتی ڕۆژدا خەریکی کاری مامۆستایەتی بووە لە قوتابخانە. دوای ئەوە ھەوڵیدا دکتۆرا بەدەست بھێنێت، بەڵام دوای دەستپێکردنی پڕۆسەی خوێندن دەبوو لە نێوان کار و خوێندن یەکێک ھەڵبژێرێت، ئێلیۆن کارەکەی ھەڵبژارد ھەربۆیە بەشێوەی فەرمی نەیتوانی دکتۆرا وەربگریت. بەڵام دواتر لەلایەن زانکۆی ھارڤارد، دکتۆرای شانازی/ڕێزلێنانی پێدرا.

 سەرچاوەکان 

 بەستەرە دەرەکییەکان 

پۆل:ئەندامانی ئەکادێمیای ئەمریکیی ھونەر و زانست
پۆل:زانایانی ئەمریکیی جوو
پۆل:وەرگرانی خەڵاتی نۆبێلی ئەمریکی
پۆل:وەرگرانی خەڵاتی نۆبێلی پزیشکی
پۆل:مردووانی ١٩٩٩
پۆل:لەدایکبووانی ١٩١٨
پۆل:ژنە کیمیازانە ئەمریکییەکان
پۆل:داھێنەرە ئەمریکییەکان لە سەدەی ٢٠می زایینی
پۆل:ئەندامە بیانییەکانی کۆمەڵگای شاھانە
پۆل:جووەکانی وەرگری خەڵاتی نۆبێل
پۆل:ئەندامی زانستی ئەکادیمیایی نەتەوەیی نەتەوە یەکگرتووەکانی ئەمریکا
پۆل:وەرگرانی خەڵاتی مەدالیای نیشتمانی بۆ زانست
پۆل:ژنانی براوەی خەڵاتی نۆبێل
پۆل:ژنە داھێنەرەکان
پۆل:خەڵکی ئەمریکا بە ڕەچەڵەک لیتوانیا-جوولەکە
پۆل:ئەندامانی ئەکادیمیای نەتەوەییی زانستەکانی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا