حیزبوڵڵای لوبنان

حیزبوڵڵای لوبنان (، ) پارتێکی سیاسیی و گرووپی چەکداری ئیسلامیی شیعەیە لە لوبنان.  باڵی میلیشیایی حیزبوڵڵا دەستەی جیھادە.و باڵی سیاسیی لە پەرلەمانی لوبنان وەفاداری بۆ بەرەی بەرگرییە. حەسەن نەسروڵڵا لەوەتەی کوژرانی عەباس موسەووی لە ١٦ی شوباتی ١٩٩٢ ھەتا کاتی تیرۆرکردنی لە ٢٧ی ئەیلوولی ٢٠٢٤، سکرتێری گشتیی حیزبوڵڵا بوو. گرووپەکە لەگەڵ باڵی سەربازیی لەلایەن ویلایەتە یەکگرتووەکان، ئیسرائیل، کەنەدا و لووتکەی عەرەبی، ڕێکخراوێکی تیرۆریست ڕەچاو دەکرێت. ھەروەھا ئەنجومەنی ھاوکاری کەنداو، شانشینی یەکگرتوو، ئوسترالیا، ئەڵمانیا، ئەرژەنتین، ھۆلەند، پاراگوای، کۆلۆمبیا، ھۆندووراسColombia and Honduras designate Hezbollah a terrorist organization و یەکێتیی ئەورووپا تەنھا باڵی سەربازیی حیزبوڵڵایان قەدەغە کرد.

حیزبوڵڵای لوبنان لە دوای شەڕی لوبنان لە ساڵی ١٩٨٢ لەلایەن پیاوانی ئایینی لوبنانی کە لە نەجەف خوێندنیان کردبوو، دامەزرا. ئەو مۆدێلەیان وەرگرت کە ڕووحوڵڵا خومەینی دوای شۆڕشی ئێران لە ساڵی ١٩٧٩ دای نابوو و دامەزرێنەرانی ئەو حیزبە «حیزبوڵڵا»یان وەک ناوێک وەرگرت کە خومەینی ھەڵیبژاردبوو. ئەم ڕێکخراوە بە پشتیوانی ١٥٠٠ ڕاھێنەری سپای پاسدارانی شۆڕشی ئیسلامیو کۆکردنەوەی گرووپە شیعەکانی جۆراوجۆرەکانی لوبنان بۆ ڕێکخراوێکی یەکگرتوو بۆ بەرەنگاربوونەوەی داگیرکاری ئیسرائیل لە باشووری لوبنان پێک ھات.Dominique Avon, Anaïs-Trissa Khatchadourian, Hezbollah: A History of the "Party of God", Harvard University Press, 2012  pp. 21ff.E. Azani,  Hezbollah: The Story of the Party of God: From Revolution to Institutionalization, Springer, 2011  pp. 59–63Mariam Farida, Religion and Hezbollah: Political Ideology and Legitimacy, Routledge, 2019  pp. 1–3.

 پەیوەندییەکانی دەرەوە 
252px|وێنۆک|سەردانی نەسروڵڵا لە عەلی خامنەیی، ڕێبەری مەزنی ئێران لە تاران، ئابی ٢٠٠٥
حیزبوڵڵا پەیوەندییەکی نزیکی لەگەڵ ئێران ھەیە.Halliday, Fred. "A Lebanese fragment: two days with Hizbollah."  openDemocracy. 20 July 2006. 17 February 2007. ھەروەھا پەیوەندی لەگەڵ سەرکردایەتی سووریا ھەیە، بە تایبەتی سەرۆک حافز ئەسەد (تا مردنی لە ساڵی ٢٠٠٠) پشتیوانی لێدەکرد. ھەروەھا ھاوپەیمانێکی نزیکی ئەسەدە و سەرکردەکەی بەڵێنی پشتیوانی لە شەڕی سووریای دا.ھەرچەندە حیزبوڵڵا و حەماس لەڕووی ڕێکخراوەیییەوە پەیوەندییان نییە، بەڵام حیزبوڵڵا مەشقی سەربازی و ھەروەھا پاڵپشتی دارایی و ئەخلاقی بۆ ئەم گرووپ فەلەستینییە سوننە دەکات. جگە لەوەش حیزبوڵڵا لایەنگرێکی سەرسەختی ئینتیفازەی دووەم بوو.

بەرپرسانی دژە تیرۆری ئەمریکا و ئیسرائیل دەڵێن حیزبوڵڵا پەیوەندی بە ئەلقاعیدەوە ھەیە (یان ھەبووە)، ھەرچەندە سەرکردەکانی حیزبوڵڵا ئەو تۆمەتانە ڕەت دەکەنەوە. ھەروەھا ھەندێک لە سەرکردەکانی ئەلقاعیدە، وەک ئەبو موسعەب زەرقاوی و پیاوانی ئایینی وەھابی، حیزبوڵڵا بە کافر (لادەر) دادەنێن؛ بەڵام بەرپرسانی ھەواڵگری ئەمریکا پێیان وایە پەیوەندییەک ھەبووە لە نێوان حیزبوڵڵا و کەسایەتییە ئاست نزمەکانی ئەلقاعیدە کە لە ئەفغانستان ھەڵھاتوون بۆ لوبنان؛ بەڵام میشێل سەماھا، وەزیری پێشووی ڕاگەیاندنی لوبنان ڕای گەیاندووە کە حیزبوڵڵا ھاوپەیمانێکی گرنگی حکوومەت بووە لە شەڕی دژ بە گرووپە تیرۆریستییەکان، ھەروەھا «ھەوڵی ئەمریکا بۆ بەستنەوەی حیزبوڵڵا بە قاعیدە» بە «سەرسووڕھێنەر» وەسف دەکات.

 سەرچاوەکان 

 بەستەرە دەرەکییەکان 

پۆل:ئەو ڕێکخراوانەی کە لەلایەن ئەمریکاوە بەتیرۆریست دەستنیشانکراون
پۆل:ڕێکخراوە جیھادییەکان
پۆل:حیزبوڵڵای لوبنان
پۆل:حیزبەکان، دامەزرانی ١٩٨٢
پۆل:حیزبەکانی لوبنان
پۆل:تەوەری بەرگری