لێدانی دڵ بە ناتەواوی

ئەریتیمیا یان ناسراو بە (ئەریتیمیا یان دیسرسمیا یاخود بە لێدانی دڵ بەنارێکی) کۆمەڵە ھۆکارێکی نەخۆشین کە دەبنە ھۆی لێدانی دڵ بە شێوەیەکی ناتەواو، یان وا لە دڵ ئەکات بە شێوەیەکی خێراتر یان ھێواشتر لە سروشتی خۆی لێ بدات. لێدانی دڵ بە شێوەیەکی سروشی لە نێوان ٦٠ بۆ١٠٠ بەڵام گەر لە ١٠٠ لێدان/خولەک زیاد بکات ئەوە مانای ئەوەیە لێدانی دڵی لە سروشتی خۆی زیادی کردوە ئەم حاڵەتە ناسراوە بە (تاککاردیا) لە کەسێکی پێگەیشتوو، بەڵام گەر لێدانی دڵ لە ٦٠ لێدان/خولەک کەمتر بوو ئەوا لێدانی دڵ کەمی کردۆتەوە وە ناسراوە بە (برادیکاردیا). زۆر جۆر لە ئەریسمیا نیشانەی دیاریان نیە، بەڵام کاتێک ھۆکارەکان بەدیار دەکەون لەوانەیە توشی پالپتێیشن بن (لێدانی دڵ بە خێرایەکی زۆر) یان ھەست کردن بە لێنەدانی دڵ لە یەک ترپە، ھەندەک نیشانەی ترسناکیشی ھەیە بۆ نمونە (سەر سوران، لەخۆچون، ھەناسە تەنگی یان ئازار لە سیەکان. زۆربەی جۆرەکانی ئەنیمیا ترسناک نین، بەڵام ئەم نەخۆشیە لەوانەیە وا لە دڵ بکات کەوا توشی کێشە بێت بۆ نمونە (جەڵتە، نشستی دڵ). ھەندێ جاریش مردن لە نەخۆشیە  زۆر خەتەرەکانی دڵ .

چوار جۆری سەرەکی لە ئەرینمیا ھەیە ئەوایش ترپەی زیاد (ئێکسترا بیتس)، سوپراڤەنتریکوەل، تاکیکاردیەس، ڤێنتریکیولا. ئەرینمیاس دروست دەبن بەھۆی تێکچون سیستەمی گەیاندنی کارەبا لە دڵ کە زۆرجاریش ئەگەری ھەیە لە منداڵان دروست بێت بەلام دەگمەنە، پێوەری لێدانی دڵ جیاوازە لە منداڵێکەوە بۆ منداڵێکی تر بە ھۆی جیاوازی تەمەن، چەند جۆرە پشکنینێک ھەیە کە دەتوانین نەخۆشیەکەی پێ دیار کەین بۆ نمونە (ئیلێکترۆکاردیۆگرام) ECG و (ھۆڵتەر مۆنتەر).

زۆربەی جۆرەکانی ئەرینمیا بە شێوەیەکی باش چارەسەر دەکرێن، لە وانەیە چارەسەرەکان ئەمانە بگرێتەوە، دەرمان یاخود نەشتەرگەری دانانی ھەنگاو دروستکەر، دەرمانەکان وەک داخەری بێتا یان ھەندێ جۆری دەرمان کە کار لە گەرانەوەی لێدانی دڵ ئەکات بۆ باری سروشتی خۆی وەکو پرۆکەینەماید.

گەر دەرمانەکان بە شێوەیەکی درێژخایەن بەکارھێنران ئەوا ئەگەری هەیە توشی کاریگەری لاوەکی ببیت ، باشترە لە ژێر رێنمایی پسپۆر دەرمان بەکاربهێنی ھەرچی چاندنی ھەنگاو دروستکەرە بە نەشتەرگەری تەنھا بۆ ئەم حاڵەتانەیە کە لێدانی دڵ تێیدا ھێواشە و هەندێ حالەتی تایبەتیش وە ئەو کەسانەی کە لێدانی دڵیان ناتەواوە دەبێ خوێن تەنککەر (بڵەد سینەر) بخۆن لە ژێر رێنمایی پزیشک بۆ کەم کردنەوەی ئەگەری توشبوون بە نەخۆشی، وە ئەو کەسانەی توشی نیشانەکانی ئەم نەخۆشییە دەبن و نەخۆشیە خەتەرەکان بە تایبەت دەبێ بە خێرایی چارەسەر بکرێن لەرێگەی تاسانی کارەبایی کۆنترۆلکراو لە شێوەی کاردیۆڤێرژن یان دیفیلیبرەیشن.

ئەسیمیا توشی ملیۆنان کەس دەبێ ساڵانە، لە ئەورووپا و ئەمریکای باکوور لە ساڵی ٢٠١٤ نەخۆشی گرژ بوونی گوێچکەڵەکانی دڵ نزیکەی %٣ دانیشتوان توش بوون. نزیکەی١١٢٠٠٠ کەس بەھۆی نەخۆشی دڵەوە گیانیان لە دەست داوە لە ساڵی ٢٠١٣ ڕێژەکە زیادی کردوە بە بەراورد لەگەڵ ساڵانی ١٩٩٠ کە ژمارەکەی ٢٩٠٠٠ کەس بوو. نیوەی ھۆکارەکانی مردن بەم نەخۆشییە بریتییە لە راوەستانی لێدانی دڵی لە ناکاوە وە هۆکاری %١٥مردنەکانە بە شێوەیەکی جیھانی. %٨٠ حاڵەتەکانی راوەستانی لێدانی دڵ بە لەناکاوی بەھۆی لێدانی دڵە بە شێوەیەکی نارێک و پێک زیاتر بەهۆی جەلتەی دڵەوە روودەدات و هەندێجار  نەخۆشیەکی دڵ کاتێ دەگاتە تێکجوونێکی خەتەری کارەبایی دڵ و نەخۆشەکە حالی خراپ دەبێت! ئەم نەخۆشییە لەوانەیە لە ھەموو تەمەنێک ڕووبدات بەڵام لە لای بەتەمەنەکان ئەگەری زیاترە بەلام گەر هەر نەخۆشیەکی دڵی هەبێ دەبێ بە راوێژی پزیشکی دڵ جارەسەری بکات . 

 سەرچاوەکان