دیک چەینی

ڕیچارد بڕوس چەینی (٣٠ی کانوونی دووەمی ١٩٤١ – ٣ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٥) سیاسەتمەدارێکی ئەمریکا بوو و لەنێوان ساڵانی ٢٠٠١ بۆ ٢٠٠٩ وەک جێگری سەرۆکی ئەمریکا کاری کردووە. چەینی بە بەھێزترین جێگری سەرۆک لەمێژووی ئەمریکا لە قەڵەم دراوە. ھەروەھا یەکێکە لەو سیاسەتمەدارانەی کە کەمترین ڕێژەی دڵخوازی ھەبوو لەلایەن خەڵکەوە کە تەنھا ١٣٪ی خەڵک سیاسەتەکانیانی بەدڵ بووە لەوکاتەی جێگری سەرۆکی ئەمریکا بووە.Remembering Why Americans Loathe Dick Cheney, The Atlantic

چەینی لە لینکن، نێبڕاسکا لەدایکبووە، و لە کاسپەر، وایۆمینگ ژیانی بەڕێکردووە.Cheney: The Untold Story of America's Most Powerful and Controversial Vice President, p. 11 وەکو قوتابی لە زانکۆی یەیڵ و وایۆمینگدا خوێندوویەتی، و بەکالۆریۆسی لە زانستە سیاسیەکانی زانکۆی وایۆمینگ وەرگرتووە. چەینی سەرەتا وەکو یاریدەدەری کۆنگرێسمن ویلیەم ستایگەر کاری کردووە و دواتر لە کابینەکانی سەرۆک نیکسن و فۆڕد خۆی گەیاندۆتە کۆشکی سپی، لەوێشدا بووە بەڕێوبەری ئیداری کۆشکی سپی لەنێوان ساڵانی ١٩٧٥ بۆ ١٩٧٧. لە ساڵی ١٩٧٨دا، چەینی وەک نوێنەری کۆنگرێسی وایۆمینگ ھەڵبژێردرا لە نێوان ساڵانی ١٩٧٩ بۆ ١٩٨٩ لەو پۆستەدا بووە. چەینی لەلایەن سەرۆک ئێچ دەبلیوو بوشەوە وەک وەزیری بەرگری دیاریکرا لەساڵانی ١٩٨٩ بۆ ١٩٩٣. وەک وەزیری بەرگری ڕۆڵێکی گەورەی لە جەنگی کەنداودا ھەبووە.

لە حوزەیرانی ٢٠٠٠دا، چەینی لەلایەن جۆرج بوشەوە وەک جێگری خۆی دیاریکرا لە پارتی کۆماری بۆ ھەڵبژاردنەکانی ساڵی ٢٠٠٠ی سەرۆکایەتی ئەمریکا. لەوێدا توانیان بەسەر کاندیدی سەرۆکایەتی ئەوکات ئاڵ گۆڕ و جۆ لیبەرمان زاڵبن کەوا ڕکابەریان بوون لەسەر پارتی دیموکراتی. دوای ئەوەی بوش لە ھەڵبژاردنەکانی ٢٠٠٤یشدا سەرکەوت، چەینی ھەر وەک جێگری سەرۆک مایەوە لە پۆستەکەی و ئەمجارە توانیان بەسەر جۆن کێری و جۆن ئێدوارذس سەرکەوتن لە پارتی دیموکراتی.

وەک جێگری سەرۆک، چەینی ڕۆڵێکی گەورەی ھەبوو لە کاردانەوەی کابینەکەی بوش بەرامبەر ھێرشەکانی ١١ی ئەیلوول. ھەروەھا چەینی یەکێک بوو لە پشتگیریکارە سەرەکییەکانی داگیرکردنی عێڕاق، و بەپێی تۆمارەکان دەستی ھەبووە لە داھێنانی جۆرەھا شێوازی ئەشکەنجەدانی دەستگیرکراوان، کە گشت ئەمانەش ڕووبەرووی ڕەخنەی توندی کردووەتەوە.

 سەرچاوەکان 

پۆل:وەرگرانی مەدالیای سەرۆککۆماری ئازادی
پۆل:نووسەرانی سیاسیی ئەمریکی
پۆل:ئەمریکییەکانی بە ڕەگەز فەڕەنسی
پۆل:ئەمریکییەکانی بە ڕەگەز ئینگلیز
پۆل:نووسەرانی ئەمریکیی سەدەی ٢٠ەم
پۆل:مردووانی ٢٠٢٥
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٤١
پۆل:ئەمریکییە سیاسەتوانەکانی سەدەی بیستەم
پۆل:بازرگانانی ئەمریکی لە سەدەی بیست و یەکەم
پۆل:نووسەرە کوڕە ئەمریکییەکانی سەدەی بیستەم
پۆل:نووسەرانی ناخەیاڵی ئەمریکا لە سەدەی ٢١
پۆل:سەرۆکی جێبەجێکاری کۆمپانیا وزەبەخشەکانی ئەمریکا
پۆل:نووسەرە ناخەیاڵییە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢٠ەم
پۆل:نووسەرە پیاوە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢١ەم
پۆل:نووسەرە پیاوە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢٠ەم
پۆل:نووسەرە ناخەیاڵییە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢١ەم