ھەڵبژاردنی پەرلەمانی کوردستان، ٢٠١٨

ھەڵبژاردنی پەرلەمانی کوردستان، ٢٠١٨ شەشەمین خوولی ھەڵبژاردنی پەرلەمانی کوردستانە، لە ڕۆژی ٣٠ی ئەیلوولی ٢٠١٨ ئەنجامدرا.
سەرەتا بڕیاربوو لە ١ی تشرینی دووەمی ٢٠١٧ ئەنجامبدرێت بەڵام دواتر بۆ ساڵی ٢٠١٨ دواخرا.

 دۆخی پێش ھەڵبژاردن 
خولی چوارەمی پەرلەمانی کورستان لە ساڵی ٢٠١٣ەوە دەستبەکاربوو، بەڵام لەمانگی نیسانی ٢٠١٤ دەستەی سەرۆکایەتی ئەو خولەی پەرلەمان دیاریکرا. مانگی حوزەیرانی ٢٠١٤ پەرلەمانی کوردستان متمانەی بەکابینەی ھەشتەمی پێنج حیزبە سەرەکییەکە بەخشی.

ساڵی ٢٠١٥ کۆتا وادەی یاسایی سەرۆکایەتی مەسعوود بارزانی بوو، جگە لە پارتی، چوار حیزبەکە پڕۆژەیاسایان بۆ ھەموارکردنەوەی یاسای سەرۆکایەتی ھەرێم ئامادە کرد، پارتی بۆ یەکەمجار بەشداری دانیشتنی پەرلەمانی نەکرد. ڕۆژی ٢٠ی ئابی ٢٠١٥ پەرلەمانی کوردستان دانیشتنێکی نائاسایی بۆ ھەموارکردنەوەی یاسای سەرۆکایەتی ھەرێم سازدا، بەڵام ڕێژەی یاسایی تەواونەبوو.

دواتر بڕیاربوو لە مانگی تشرینی یەکەمی ٢٠١٥ پەرلەمان خوێندنەوەی دووەم بۆ ھەموارکردنەوەی یاسای سەرۆکایەتی ھەرێم بکات. ڕۆژی ١٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٥ لەبازگەی پردێ ڕێگە بە یووسف محەممەد نەدرا بگەڕێتەوە بۆ ھەولێر، تا ئەیلوولی ٢٠١٧ پەرلەمانی کوردستان ھیچ دانیشتنێکی ئەنجام نەدا.

ڕۆژی ١٥ی ئەیلوولی ٢٠١٧، پەرلەمانی کوردستان بۆ ئەنجامدانی گشتپرسی دانیشتنێکی نائاسایی ئەنجامدا. ڕۆژی ٢٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٧ دوو خولی گرێدانی دانیشتنەکان بۆ ماوەی یاسایی پەرلەمان زیادکرا. ڕۆژی ٢٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٧ پەرلەمان یاسای دابەشکردنی دەسەڵاتەکانی سەرۆکی ھەرێم پەسەندکرد.

بەرھەم ساڵح دوای جیابوونەوەی لە یەکێتیی نیشتمانی کوردستان ئەوا لیستی ھاوپەیمانی بۆ دیموکراسی و دادپەروەری لەڕؤژی ١٧ی ئەیوولی ٢٠١٧ ڕاگەیاند. لیستەکەی بەرھەم ساڵح بەشداریانکرد لە ھەڵبژاردنی ئەنجومەنی نوێنەرانی عێراق کرد و توانیان ٢ کورسی بەدەستبھێنن. بەر لەھەڵبژاردنی پەرلەمانی کوردستانی ٢٠١٨ ئەوا بەرھەم ساڵح ڕایگەیاند ئەوان وەک ھاوپەیمانی بەژاردی لەو ھەڵبژاردنە ناکەن. دواتر لەڕۆژی ١٩ی ئەیلوولی ٢٠١٨ بەرھەم ساڵح گەڕایەوە ڕیزەکانی یەکێتیی نیشتمانی کوردستان و لەلیستی ھاوپەیمانی کشایەوە.

 ئامادەکاریی ھەڵبژاردن 
وێنۆک|پۆستەری بانگەشەی چەند کاندیدێک بۆ هەڵبژاردنی پەرلەمانی کوردستان، ٢٠١٨.
لە ٢٨ی ئەیلوولی ٢٠١٧ کۆمیسیۆن پەسەندکردنی ٢١ قەوارەی ڕاگەیاند، بەڵام بەدرێژکرنەوەی ماوەی یاسایی پەرلەمان، کۆمیسیۆن ھەڵوەشاندنەوەی قەوارە پەسەندکراوەکانی ڕاگەیاند.

دوای دیاریکردنی ٣٠ی ئەیلوول وەکو ڕۆژی ھەڵبژاردن، کۆمیسیۆن دەرگای تۆمارکردنی قەوارە سیاسییەکانی کردەوە،  دواتر کۆمیسیۆن بڕی بارمتەی بۆ قەوارە تۆمارکراوەکان دیاریکرد و بڕیاریدا کە ٢٥٪ی بڕەکە بۆ قەوارە دەرنەچووەکان بگێڕێتەوە. 
 جۆری قەوارە/کورسی بڕی بارمتە (دیناری عێراقی) کورسییە گشتییەکان  ٣٠ میلیۆن پێکھاتەکان  ١٥ میلیۆن پێکھاتەی ئەرمەن  ١٠ میلیۆن

ڕۆژی ٢٠ی حوزەیرانی ٢٠١٨، کۆمیسیۆن دەرگای تۆمارکردنی دەزگاکانی ڕاگەیاندن و چاودێرانی ھەڵبژاردنی کردەوە. 

دوای دامەزراندنی کۆمیسیۆنی باڵای سەربەخۆی ھەڵبژاردن و ڕاپرسی، کۆمیسیۆن دروستکردنی تۆمارێکی نوێی دەنگدەرانی ڕاگەیاند، کە تۆماری دەنگدەرانی تایبەت جیادەکرێتەوە و ناوی مردووان و دووبارە و ئاوارەکان و ھاونیشتمانیانی ناوچە جێناکۆکەکان دەسڕدرێتەوە، دوای وەرگرتنی ناوی مردووان لەوەزارەتی تەندروستی، کۆمیسیۆن ئامادەکردنی تۆمارێکی نوێی ڕاگەیاند، کە ٣٠٠ ھەزار دەنگدەر سڕکراون.

لە ١١ی تەممووزی ٢٠١٨ تا ١٦ی ئابی ٢٠١٨، کۆمیسیۆن ناوەندەکانی نوێکردنەوەی تۆماری دەنگدەرانی کردەوە. لە ٧ی ئابی ٢٠١٨ کۆمیسیۆن ناوە سڕکراوەکانی ڕاگەیاند کە نزیکەی ٥٠٠ ھەزار دەنگدەر بوون.

 تۆمارکردنی قەوارە و ھاوپەیمانێتی 
ڕۆژی ١٠ی حوزەیرانی ٢٠١٨، کۆمیسیۆنی باڵای سەربەخۆی ھەڵبژاردن و ڕاپرسی پەسەندکردنی ٣٨ قەوارە و ڕەتکردنەوەی ٣ قەوارەی ڕاگەیاند: 
 ز ناوی قەوارە/لیست ١  حیزبی سۆسیالیست دیموکراتی کوردستان ٢  پارتی دیموکراتی کوردستان ٣  پارتی کرێکاران و رەنجدەرانی کوردستان ٤  ئوبار سیپان غەریب (تاکی ئەرمەن) ٥  یروانیت ئیسان (تاکی ئەرمەن) ٦  ئارام بوزو حەمۆ (تاکی ئەرمەن) ٧  قەوارەی ئازادی ٨  بەرەی تورکمانی عێراقی ٩  ئەنجومەنی گەلیی کلدانی سریانی ئاشووری ١٠  پارتی چاکسازی تورکمانی ١١  قەوارەی دیموکراتی بەیت نەھرەین ١٢  موراد ماردروس (تاکی ئەرمەن) ١٣  فاھیک کەمال (تاکی ئەرمەن) ١٤  کۆمەڵی ئیسلامیی کوردستان ١٥  بزووتنەوەی ئیسلامی لە کوردستان/عێراق ١٦  یەکگرتووی ئیسلامیی کوردستان ١٧  ھاوپەیمانی بۆ دیموکراسی و دادپەروەری ١٨  حیزبی زەحمەتکێشانی کوردستان ١٩  لیستی ڕافیدەین ٢٠  یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان ٢١  بزووتنەوەی گۆڕان ٢٢  جووڵانەوەی نەوەی نوێ ٢٣  تەڤگەری ئازادی کۆمەڵگای کوردستان ٢٤  بزووتنەوەی بروسکەی تورکمانی یەڵدرم ٢٥  لیستی تورکمانی دیموکراتی ٢٦  لیستی دیموکراتی مەسیحی ٢٧  ئەدگار ھاکوب بەتریس (تاکی ئەرمەن) ٢٨  ڕەوتی شلاما ٢٩  یەکێتیی نەتەوەیی دیموکراتی کوردستان ٣٠  لیستی تورکمانی ھەولێر ٣١  پارتی گەشەپێدانی تورکمانی ٣٢  ڕەوتی داھاتووی ئێزیدی ٣٣  لیستی میللەت ٣٤  ھاوپەیمانی تورکمانی ھەولێر ٣٥  پارتی یەکێتی دیموکراتی کلدانی ٣٦  ئەنجومەنی نەتەوەیی کلدان ٣٧  پارتی پارێزگارانی کوردستان ٣٨  نەوەکانی ڕافیدەین
ھەروەھا کۆمیسیۆن ڕەتکردنەوەی ئەم قەوارانەی ڕاگەیاند:
 ز ناوی قەوارە/لیست ھۆکار ١  ھاوپەیمانی سوورایی  ژمارەی مۆبایلی دەنگدەری شیاو پێشکەشنەکراوە ٢  ھاوپەیمانی بۆ یەکسانی تورکمانی ٣  لیستی ئێزیدیی دیموکراتی  دەنگدەرانی شیاو لەناوچە جێناکۆکانن (شەنگال)

لەمانگی تەممووزی ٢٠١٨، دادگای ھەڵبژاردنی ھەرێم قەوارەی تەڤگەری ئازادی کۆمەڵگای کوردستانی ھەڵوەشاندەوە، ھۆکاری ھەڵوەشاندنەوەی گەڕاندووەتەوە بۆ تۆمارنەکردنی قەوارەکە وەکو حیزب لەھەرێم و گرفتی پەیوەندیکردن بە دەنگدەرە شیاوەکانی قەوارەکە.

دوای درێژکردنەوەی ماوەی ھاوپەیمانێتی، ڕۆژی ٢ی تەممووزی ٢٠١٨ تۆمارکردنی ٣ ھاوپەیمانێتی پەسەندکرا: 
 ز ناوی ھاوپەیمانێتی پێکھێنەرەکانی ١  لیستی سەردەم  حیزبی سۆسیالیست دیموکراتی کوردستان پارتی کرێکاران و ڕەنجدەرانی کوردستان یەکێتیی نەتەوەیی دیموکراتی کوردستان ٢  یەکێتیی نەتەوەیی  حیزبی بەیت نەھرەین پارتی یەکێتی دیموکراتی کلدانی ڕەوتی شلاما ئەنجومەنی نەتەوەیی کلدانی ٣  بەرەو ئیسڵاح یەکگرتووی ئیسلامیی کوردستان بزووتنەوەی ئیسلامی لە کوردستان/عێراق

 ژمارەدان بە لیستە بەشداربووەکان 
لە کاتژمێر ٦ی ئێوارەی ١٦ی تەممووزی ٢٠١٨، کۆمیسیۆن بەتیروپشک ژمارەی بەلیستە بەشداربووەکان بەخشی.
 ژمارەی لیست ناوی لیست سەرۆکی لیست ١٠٥  نموونە  نموونە ١٠٥  نموونە  نموونە ١١٩  نموونە  نموونە ١٢٧  نموونە  نموونە ١٣٤  نموونە  نموونە ١٤٨  نموونە  نموونە ١٥٦  نموونە  نموونە ١٦٤  نموونە  نموونە ١٧٢  نموونە  نموونە ١٨٣  نموونە  نموونە ١٩٤  نموونە  نموونە ٢٠٣  نموونە  نموونە ٢٠٣  نموونە  نموونە ٢١٥  نموونە  نموونە ٢٢٤  نموونە  نموونە ٢٣٩  نموونە  نموونە ٢٤٦  نموونە  نموونە ٢٥٨  نموونە  نموونە ٢٦٧  نموونە  نموونە ٢٧٢  نموونە  نموونە نموونە  نموونە  نموونە ٣٠٦  نموونە  نموونە ٣١٧  نموونە  نموونە ٣٤٤  نموونە  نموونە ٣٦٨  نموونە  نموونە ٣٨٤  نموونە  نموونە نموونە  نموونە  نموونە ٤٠٨  نموونە  نموونە ٤٢٣  نموونە  نموونە ٤٥٢  نموونە  نموونە ٤٧٦  نموونە  نموونە ٤٨٩  نموونە  نموونە ٤٩٧  نموونە  نموونە

 ئەنجامەکان 
ئەنجامەکانقەوارەی سیاسی ٢٠١٨ ٢٠١٣ گۆڕین دەنگەکان ٪ کورسییەکان کورسییەکان کورسییەکان +/- پارتی دیموکراتی کوردستان  ٥٤٤٬٣٨٠  ٤٥  ٣٨٧ یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان  ٢٥٣٬٢٠٠ ٢١  ١٨٣ بزووتنەوەی گۆڕان  ١٦٤٬٥٨٠  ١٣ ٢٤ ١١جووڵانەوەی نەوەی نوێ ١٠٧٬٦١٠  ٨  نوێ  ٨ کۆمەڵی ئیسلامیی کوردستان ٩١٬١٥٢  ٧ ٦  ١ یەکگرتووی ئیسلامیی کوردستان و بزووتنەوەی ئیسلامیی کوردستان٧٣٬٤٢٨  ٦  ١١ ٥ ھاوپەیمانیی سەردەم(ھاوپەیمانییەکە بریتییە لە حیزبی سۆسیالیست دیموکراتی کوردستان،یەکێتیی نەتەوەیی دیموکراتی کوردستان و حیزبی زەحمەتکێشانی کوردستان)١٣٬٦٧٢  ١ ٢  ١ حیزبی شیوعی کوردستان-عێراق    ٠  ١  ١ سەرجەم  ١٬٢٤٨٬٠٢٢   counted  ١٠١  ١٠١  Turkmen minority reserved seats Turkmen Development List(Turkmen Reform List)     ٢  Erbil Turkmen     ١ Turkmen Change and Renewal     ١  Iraqi Turkmen Front     ١  Turkmen Democratic Movement    ٣  سەرجەم    ٨  ٨  Assyrian minority reserved seats Assyrian Democratic Movement     ٢ Chaldean Syriac Assyrian Popular Council    ٢ Sons of Mesopotamia(Abnaolnahrain List)    ١ Democratic Christian List     نوێ National Union Coalition     نوێ سەرجەم    ٥  ٥  Armenian minority reserved seat Berunt Nissan Markos(Irwant Nissan Marcos)    ١ سەرجەم    ١  ١  کۆی گشتی  ١٬٦٨٩٬٦٦٥  ١٠٠٪  ١١١  ١١١  Registered voters/turnout٣٬٠٨٥٬٤٦١٥٧٫٣٪

 سەرچاوەکان 

پۆل:ھەڵبژاردنەکانی ٢٠١٨ لە عێراق
پۆل:ھەڵبژاردنەکانی ھەرێمی کوردستان