خانزادی سۆران

ئەمیرە خانزاد کچی شا قوولی بەگی کوڕی میر سلێمان بەگی کوڕی میر سەیدیی سۆرانە ناسراوە بە میر خانزاد یان خانزادی سۆران فەرماندەیەکی سەربازی و فەرمانڕەوای میرنشینی سۆران بووە لە کۆتایییەکانی سەدەی ١٦ یان سەرەتای سەدەی ١٧.

خانزاد خوشکی میر سلێمان بەگی کوڕی قوولی بەگ بوو، کە حکومڕانیی میرنشینی سۆرانی دەکرد لە دەوروبەری ساڵی ١٦٢٠، دوای ئەوەی براکەی لەلایەن فەرماندەیەکی سەربازی بە ناوی «لەشکری» کوژرا، خانزاد ھاتە سەر حوکم. ھەندێک سەرچاوە بوونە فەرمانڕەوای میر خانزاد دەگەڕێننەوە بۆ ساڵی ١٥٩٠.

لەشکری ھەڵاتە چیاکانی شەنگال، لەوێش میر خانزاد بۆ تۆڵەسەندنەوە لە نامەیەکدا پێشنیاری ھاوسەرگیریی بۆ کردووە و لە نامەکەدا پێی دەڵێ «میرنشین و سوپا بێ تۆ شپرزەن، میرایەتیی سۆران وەمن ناکرێ، خۆت شیاوی میرایەتیت... بۆیە داوات لێدەکەم بە زووترین کات بگەڕێیتەوە ھەریر و منیش ئامادەم ھاوسەرگیریت لەگەڵ بکەم». وە کاتێکیش لەشکری گەڕایەوە ھەریر و چاوی بە خانزاد کەوت، خانزاد لەشکری و ھەموو سوپاکەی سەربڕی.

میر خانزاد پایتەختی لە قەڵای دوینەوە گواستەوە بۆ ھەریر، ڕێگاوبان و قەڵای دروستکرد و ھێرشیشی کردە سەر زۆرێک لە شارۆچکەکانی دەوروبەری بە سەرۆکایەتیی سوپایەکی زەبەلاحی ٤٠ بۆ ٥٠ ھەزار سەرباز کە ١٢ ھەزار پیادە و ١٠ ھەزار تیرھەڵگری سوارەیان تێدابوو بۆ پاراستنی میرنشینی سۆران لە دووژمنەکانی. لە سەردەمی حکومڕانیدا حوکمڕانیی بەسەر دوو ناوچەی کوردیدا کردووە بە ناوەکانی ھەریر و سۆران، کە پارێزگای ھەولێری ئێستای پێکدەھێنن.

خانزاد بۆ ماوەی حەوت ساڵ حوکمڕانیی کرد و قەڵاکەیشی کە قەڵای خانزاد بوو، تا ئێستاش ماوە و دەکەوێتە سەر لووتکەی گردێک کە ٢٢ کیلۆمەتر لە ھەولێرەوە دوورە.

ئەولیا چەلەبی، گەڕیدەیەکی تورک کە لە نێوان ساڵانی ١٦١١ بۆ ١٦٨٤ ژیاوە، لە یاداشتنامەکەیدا باسی میر خانزاد دەکات و دەڵێت:لە سەردەمی سوڵتان مورادی چوارەم [١٦٢٣-١٦٤٠] ناوچەکانی ھەریر و سۆران لەلایەن خانمێکی ڕێزدارەوە بە ناوی خانزادە سوڵتان بەڕێوەدەبرا. فەرماندەییی سوپایەکی دەکرد کە پێکھاتبوو لە دوانزدە ھەزار سەربازی پیادەی بە چەکی قووڕسەوە و دە ھەزار تیرھەڵگری سوارەوە. خانزادە سوڵتان لە بەرەکانی شەڕدا، دەموچاوی بە پەردەیەک شاردبووەوە و جەستەی بە پۆشاکێکی ڕەش داپۆشرابوو، لە [پاڵەوانی ئەفسانەییی ئێرانی] سامی کوڕی نەریمان دەچوو، کاتێک سواری ئەسپەکەی خۆی دەبوو و بە بوێرانەوە شمشێربازیی ئەنجامدەدا. بە سەرۆکایەتیی سوپایەکی چل بۆ پەنجا ھەزار سەربازی، چەند جارێک ھەڵمەتی بۆ ناو ئێران ئەنجامداوە و ھەمەدان و دەرگەزین و جەمجەنەب و شارە بەرچاوەکانی دیکەی تاڵان کرد و بە سەرکەوتوویی و بە غەنیمەتەوە گەڕایەوە بۆ سۆران.ناوی خانزاد، شاژنی جەنگاوەری ئەفسانەییی کورد، بە زیندوویی ماوەتەوە و لە ڕێگەی گۆرانی و شیعری جۆراوجۆری کوردییەوە یاد دەکرێتەوە.
ناوەڕاست|وێنۆک|قەڵای بانەمان یان قەڵای خانزاد، کە بە ناوی خانزادی سۆرانەوە ناونراوە، یەکێکە لە پاشماوەکانی سەردەمی میر خانزاد کە تاوەکوو ئێستا ماوە و ٢٢کم لە شاری ھەولێرەوە دوورە

 سەرچاوەکان 

پۆل:میرەکانی سۆران
پۆل:ژنانی سیاسیی کورد
پۆل:ژنانی کورد
پۆل:فەرمانڕەوا ژنەکانی سەدەی ١٧یەم
پۆل:کەسایەتییە ژنە کوردەکانی سوپای سەربازی و گروپە سەربازییە نافەرمییەکان