ھەزارئەسپ

ھەزارئەسپ، یان ئەتابەگی لوڕی مەزن (١٤٢٤–١١٥٥ز) خانەدانێکی کورد بوونC. E. Bosworth, The New Islamic Dynasties: A Chronological and Genealogical Manual, (Columbia University Press, 1996), p. 205, . کە حوکمی بەشێکی زنجیرە چیاکانی زاگرۆسی دەکرد لە ڕۆژھەڵاتی کوردستان، بەتایبەت لوڕستان و بەشگەلی ئاقاری فارس کە پاش سەلجووقییەکان، ئێلخانییەکان، موزەفەرییەکان و سەردەمی تەیموورییەکان گەشایەوە، بەدەستەوە بوو.C. E. Bosworth,, Encyclopaedia Iranica

 مێژوو 
بنیاتنەری ماڵەمیرەکە ئەبی تاھیر کوڕی محەممەد بوو، لە تۆرەمەی شوانکارە سەرخێڵی فەزلەوییەی کورد، ئەو سەرەتا فەرماندەری سەلغورییەکانی فارس بوو و لەلایەن ئەوانەوە وەک پارێزگاری کوھگیلوویە دیاری کرابوو،B. Spuller,Atabakan-e Lorestan, Encyclopaedia Iranica. بەڵام لە ئەنجامدا توانی لە لوڕستان سەربەخۆیی بەدەست بھێنێ و پەرە بە دەسەڵاتی خۆی تا نزیکی ئەسفەھان بدا و نازناوی شکۆمەندی ئەتابەگ بۆ خۆی مسۆگەر بکات.C. E. Bosworth, The New Islamic Dynasties: A Chronological and Genealogical Manual, 205. کوڕەکەی، مەلیک ھەزارئەسپ لە ھێرشێکی سەرکەوتووانە دژ بە سەلغوورییەکانی فارس شەڕی کرد و یارمەتی جەلالەدین خارەزمشای لە شەڕی دژ بە مەغۆل دا. تەکلە حاکم و میرێکی تری ھەزارئەسپی، لەگەڵ ھۆلاکۆ لە سپاکەی چوو بۆ بەغداد، بەڵام بەھۆی کوشتنی دوایین خەلیفەی عەبباسی ئەوی جێ ھێشت. لە ئەنجامدا ھەزارئەسپ لە سێدارە درا.‪Howorth‬‏, ‪Henry Hoyle‬‏. ‪History of the Mongols: The Mongols proper and the Kalmuks‬‏. ١٨٧٦. لاپەڕە ٩

یووسف شای یەکەم لەلایەن ئیلخان ئەباقا وەرگیرا و حکوومەتی ئەو پەژرێندرا و چەسپا و خووزستان، کوھگیلوویە، فیرووزان (نزیک ئەسفەھان) و گوڵپایەیەگان بە ناوچەی ژێر دەسەڵاتی یووسف شای یەکەم زیاد کرا. ئەفراسیاوی یەکەم ھەوڵی دەدا دەسەڵاتی خۆی بۆ ڕۆخ و کەنارەکانی کەنداوی عەرەبی درێژ بکاتەوە بەڵام ڕووبەڕووی دژایەتی توندی مەغۆلەکان بووەوە و سپاکەی لە کوھرودی نزیک کاشان تێک شکێنرا. حکوومەتی ئەو لەلایەن ئیلخان گەیخاتوو دامەزراوە بەڵام لەلایەن غازانەوە لە تشرینی یەکەمی١٢٩٦ لە سێدارە درا.ATĀBAKĀN‵E LORESTĀN, rulers of Lorestān, part of the Zagros highlands of southwestern Iran in the later middle ages

پایتەختی ھەزارئەسپیان ئیزەج بوو کە ئەمڕۆکە لە باکووری خووزستان ھەڵکەوتووە. یووسف شای دووھەم شارگەلی شووشتەر، ھۆوەیزە و بەسرەی لە نیوەی یەکەمی سەدەی چواردە پەیوەستی خاکی خۆی کرد.S. Lane-Poole, The Mohammedan Dynasties: Chronological and Genealogical Tables with Historical Introductions, 412 pp. , Kessinger Publishing, 2004 (originally 1894), ISBN 1-4179-4570-2, p.174 لە ماوەی دەسەڵاتی شەمسەدین پەشەنگ، ھەزارئەسپیان ڕووبەڕووی ھێرش و تاڵانی موزەفەرییان بوونەوە و ئیزەجی پایتەخت بۆ ماوەیەک کەوتە دەستی ئەوان، تا ئەوەی کە داگیرکەران بەھۆی شەڕی ناوخۆی خۆیان ناچار بە پاشەکشێ بوون.

ساڵی١٤٢٤. ز، حاکمی تەیمووری شاھروخ میرزا دوایین حاکمی ھەزارئەسپی غیاسەدین دەبەزێنێت و لە ئەنجامدا کۆتایی بە دەسەڵاتی ئەم ماڵەمیرە کوردە دەھێنێ.

 حاکمانی ھەزارئەسپی 
 ئەبی تاھیر کوڕی محەممەد (ماوەی حکوومەت. ١٢٠٣–١١٥٥. ز)
 مەلیک ھەزارئەسپ (ماوەی حکوومەت. ١٢٤٨–١٢٠٤. ز)
 عیمادەدین کوڕی ھەزارئەسپ (ماوەی حکوومەت. ١٢٥١–١٢٤٨. ز)
 نوسرەتەدین (ماوەی حکوومەت. ١٢٥٧–١٢٥٢. ز)
 تەکلە (ماوەی حکوومەت. ١٢٥٩–١٢٥٧. ز)
 شەمسەدین ئەلپ ئەرغوون (ماوەی حکوومەت. ١٢٧٤–١٢٥٩. ز)
 یووسف شای یەکەم (ماوەی حکوومەت. ١٢٨٨–١٢٧٤. ز)
 ئەفراسیاوی یەکەم (ماوەی حکوومەت. ١٢٩٦–١٢٨٨. ز)
 نوسرەتەدین ئەحمەد (ماوەی حکوومەت. ١٣٣٠–١٢٩٦. ز)
 ڕوکنەدین یووسف شای دووھەم (ماوەی حکوومەت. ١٣٤٠–١٣٣٠. ز)
 موزەفەرەدین ئەفراسیاوی دووھەم (ماوەی حکوومەت. ١٣٥٥–١٣٤٠. ز)
 شەمسەدین پەشەنگ (ماوەی حکوومەت. ١٣٧٨–١٣٥٥. ز)
 مەلیک پیر ئەحمەد (ماوەی حکوومەت. ١٤٠٨–١٣٧٨. ز)
 ئەبی سەعید (ماوەی حکوومەت. ١٤١٧–١٤٠٨. ز)
 شا حوسەین (ماوەی حکوومەت. ١٤٢٤–١٤١٧. ز)
 غیاسەدین (ماوەی حکوومەت. ١٤٢٤ز)

 ئەمانەش ببینە 
 شوانکارە
 پێڕستی میرنشین و وڵاتە کوردییەکان

 سەرچاوەکان 

پۆل:مێژووی کوردستان
پۆل:مێژووی کورد
پۆل:خانەدانە کوردییەکان
پۆل:خانەدانە موسڵمانە سوننەکان
پۆل:ئەتابەگییەکان