کەریم شنگالی

عەبدولکەریم سوڵتان عەبدوڵڵا (١٩٥٠ لە شنگال، عێراق – ١٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٥ لە دوبەی، میرنشینە یەکگرتووە عەرەبییەکان)، ناسراو بە کەریم شنگالی، کەریم سنجاری، حەسەن و حەسەن شنگالی، سیاسەتوانێکی کورد و ئەندامی مەکتەبی سیاسیی پارتی دیموکراتی کوردستان بوو. وەزیری ناوخۆی ھەرێمی کوردستان بوو، لە کابینەکانی پێنجەم، شەشەم، حەوتەم، و ھەشتەمی حکوومەتی ھەرێمی کوردستان.

 ژیاننامە 
کەریم شنگالی لە ساڵی ١٩٥٠ لەدایک بووە؛ سەرچاوەکان لەسەر شوێنی لەدایکبوونی ناکۆکن، ھەندێکیان ئاماژە بە شنگال دەکەن و ھەندێکی دیکەیان شاری مووسڵ بە شوێنی لەدایکبوونی دادەنێن. لە ساڵی ١٩٧١ بڕوانامەی بەکالۆریۆسی لە بەشی یاسای کۆلێژی یاسا و ڕامیاری لە زانکۆی بەغدا بەدەست ھێناوە. لە نێوان ساڵانی ١٩٧١ بۆ ١٩٧٣ لە شاری بەغدا کاری پارێزەری کردووە.

دوای نسکۆی شۆڕشی ئەیلوول لە ساڵی ١٩٧٥، وەک پەنابەر ڕووی لە ئێران کرد و بووە ئەندامی لێژنەی سەرپەرشتیی ئاوارەکانی باشووری کوردستان. لە ساڵی ١٩٧٦ وەک پەنابەری سیاسی ڕووی لە ئەورووپا کرد. شنگالی زمانەکانی کوردی، عەرەبی، فارسی و ئینگلیزی دەزانی.

 خەباتی سیاسی و پێشمەرگایەتی 
کەریم شنگالی لە ساڵی ١٩٦٧ پەیوەندی بە ڕیزەکانی یەکێتیی قوتابیانی کوردستانەوە کرد و ساڵی دواتر، لە ١٩٦٨، بووە ئەندامی پارتی دیموکراتی کوردستان. لە ساڵی ١٩٦٩ وەک ئەندامی ناوچەی بەغدا لە لقی پێنجی پارتی دەستبەکار بوو. لە ئازاری ١٩٧٣ پەیوەندی بە ھێزی پێشمەرگەوە کرد.

لە نیسانی ١٩٧٥، لەلایەن مەسعوود بارزانییەوە بۆ ئامادەکارییەکانی شۆڕشی گوڵان ڕاسپێردرا. ھەر لەو مانگەدا، لەگەڵ چوار کەسایەتیی دیکە بانگھێشتی یەکەمین کۆبوونەوەی سەرکردایەتیی کاتیی پارتی کرا کە لە نزیک نەغەدە لە ڕۆژھەڵاتی کوردستان بەڕێوە چوو. دوای ئاشکرابوونی لەلایەن دەزگای ساواکی ئێرانەوە، لەگەڵ جەوھەر نامیق سالم بە قاچاخ خۆی گەیاندە باکووری کوردستان و لەوێشەوە گەڕایەوە باشووری کوردستان.

لە ساڵی ١٩٧٦ لە کۆنفرانسی بەرلین بە ئەندامی سەرکردایەتیی کاتیی پارتی ھەڵبژێردرا. ساڵی ١٩٧٧ بە ناوی نھێنی "حەسەن" و "حەسەن شنگالی" بەشداریی لە شۆڕشی گوڵاندا کرد و بووە جێگری بەرپرسی ھەرێمی یەکی سەرکردایەتیی کاتیی پارتی.

لە ساڵی ١٩٧٩دا بۆ ماوەیەک وازی لە کاری حیزبی ھێنا، بەڵام لە ساڵی ١٩٨١ پەیوەندی بە ڕیزەکانی پارتی دیموکراتی گەلی کوردستانـەوە کرد. لە ساڵی ١٩٩٠دا گەڕایەوە نێو ڕیزەکانی پارتی دیموکراتی کوردستان و وەک ئەندامی لێژنەی ڕێکخستنی ناوەندیی پارتی دەستنیشان کرا. ساڵی ١٩٩١ بۆ مەکتەبی سەرۆکی پارتی گواسترایەوە.

 پۆستەکان 

 لە بواری حکوومیدا 
 بەڕێوەبەری گشتیی ئاسایشی ھەرێمی کوردستان: لە ساڵی ١٩٩٣ تا ١٩٩٤.
 وەزیری ناوخۆ: لە ساڵی ٢٠٠١ەوە ئەم پۆستەی وەرگرت و لە کابینەکانی چوارەم، پێنجەم، شەشەم، حەوتەم و ھەشتەمی حکوومەتی ھەرێمی کوردستان بەردەوام بوو.
 ڕاوێژکار لە سەرۆکایەتیی ھەرێمی کوردستان: دوای پێکھێنانی کابینەی نۆیەمی حکوومەتی ھەرێم، وەک ڕاوێژکار لە سەرۆکایەتیی ھەرێم دەستنیشان کرا.
 بەڕێوەبەری نووسینگەی سەرۆکی ھەرێمی کوردستان: بۆ ماوەیەک ئەم پۆستەشی بەڕێوە بردووە.

 لە بواری حیزبیدا 
 ئەندامی لیژنەی ئامادەکاری کۆنگرەی نۆیەم: لە ساڵی ١٩٧٩دا ئەندامی لیژنەی ئامادەکاریی کۆنگرەی نۆیەمی پارتی بووە.
 ئەندامی لێژنەی باڵای ھەڵبژاردن: ساڵی ١٩٩٢ وەک نوێنەری پارتی لەلایەن بەرەی کوردستانییەوە بۆ ھەڵبژاردنی پەرلەمانی کوردستان دەستنیشان کرا.
 ئەندامی کۆمیتەی ناوەندیی پارتی: لە کۆنگرەکانی یازدە (١٩٩٣) و دوازدە (١٩٩٩) ھەڵبژێردرا.
 ئەندامی مەکتەبی سیاسیی پارتی: لە کۆنگرەی سێزدەیەمی پارتی (٢٠١٠) وەک ئەندامی ئەنجومەنی سەرکردایەتی و دواتر مەکتەبی سیاسی ھەڵبژێردرا.

 کۆچی دوایی 
کەریم شنگالی لە ساڵی ٢٠٢٢ بە مەبەستی وەرگرتنی چارەسەری پزیشکی سەردانی دەرەوەی وڵاتی کرد و لەو کاتەوە لەژێر چاودێریی پزیشکیدا بوو. دواجار لە ڕۆژی سێشەممە، ١٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٥، بەھۆی نەخۆشییەوە لە تەمەنی ٧٥ ساڵیدا لە شاری دوبەی کۆچی دوایی کرد.

ڕۆژی دواتر، چوارشەممە ١١ی حوزەیرانی ٢٠٢٥، تەرمەکەی لە ڕێگەی فڕۆکەخانەی نێونەتەوەییی ھەولێرەوە گەڕێنرایەوە بۆ هەرێمی کوردستان. لە مەراسیمێکی فەرمیدا بە ئامادەبوونی مەسعوود بارزانی، نێچیرڤان بارزانی، مەسرور بارزانی و ژمارەیەکی زۆر لە بەرپرسانی باڵای حیزبی و حکوومی و دیپلۆماتکاران، پێشوازی لە تەرمەکەی کرا. دواتر لە مزگەوتی جەلیل خەیات نوێژی لەسەر کرا و لە ھەولێر بەخاک سپێردرا.

 سەرچاوەکان 

پۆل:لەدایکبووانی ١٩٥٠
پۆل:مردووانی ٢٠٢٥
پۆل:وەزیرانی حکوومەتی ھەرێمی کوردستان
پۆل:سیاسەتوانانی پارتی دیموکراتی کوردستان
پۆل:پێشمەرگە
پۆل:خەڵکی شنگال
پۆل:خەڵکی مووسڵ