کاداستر

کاداستر (بە ئینگلیزی: Cadastre) پۆڵێنکردن و سیستماتیک (ڕێکخراو) زەوی، لەژێر چاودێری دەسەڵات، بە بەکارھێنانی نەخشەی ئەو پارچە زەویانەی کە لە پڕۆسەیەکی ڕووپێودا نەخشەیان بۆ ئامادە بووە، بەپێی یاسایی تۆمارکردنی زەوی تۆمار وتاپۆ کراون.

 ناساندن 
ووشەی کاداستر سەرچاوە لە ووشەی katasticgonدەگرێ، واتە پەڕاوی پاداشت. پاشان لە زمانی لاتین گۆرا بە captastram و ئێستەش بە ڕێسایە دەوترێ کە جۆرو و ئەندازەی دارایی و خاوەنەکەی و جۆری خاوەنداریتەکە بۆ ھەموو دارایەکانی وڵات دیاری دەکات.

ئەم بیردۆزە (تیۆری) بە تایبەت لەسەردەمی ناپلیۆن بەڕوونی ئەمری بۆ دەرچووە(١٨٠٧). ناپلیۆن دەیگوت کاداسترێکی باش تەواوکەری یاساکانی و فەرمانەکانی منە و دابێ ئاستی ووردی و درووستی نەخشەکان بتوانێ بە باشی سنووری داراییەکان لەیەک جیابکاتەوە.

 مێژووی کاداستر 
 میسڕ 3000BC
 ئیتاڵیا1600BC
 ئیمپڕاتۆریەتی ڕۆمانی 300AD
 ھیند1000 AD
 چین700 AD
 ئنگلتەرا- Doomsday Book 1086
 سوید ١٥٤٠
 پاشایەتی ھەنگاریا١٧٩٢
 کاداسترای ناپیلۆن ١٨٠٧

 ئامانجەکانی کاداستر 
دوو دەستە ئامانجی سەرەکیمان لەکاداستردا ھەیە:

 چەندایەتی 
دیاری کردنی سنووری یاسایی سامان و داراییەکانی حوکمەت، تاکەکان، ھەروەھا سامانە گشتیەکان.
 دەزگاکانی دەسەڵات
 سامانە گشتیەکان (پارک، یانەکان، خوێندنگاکان، بازاڕ، جادەکان، سەرچاوە سروشتییەکان)
 سامانە تایبەتییەکان (خانوو، زەوی کشتووکاڵی،.....)

 جۆرایەتی (کوالێتی) 
 پێکھێنانی سیستەمێکی ڕەوان و ئاسان بۆ دەرھێنان و ڕاستکردنەوەی تاپۆی خاوەنداریەتی
 دھرووست کردنی دڵنیایی لە پڕۆسەی کڕین و فرۆشتنی زەوی و خانوو.
 کەم کردنەوەی سکاڵا لەسەر تێکەڵاوی داراییەکان
 یارمەتیدان بۆ دامەزراندنی سیستەمێکی باش و دادوەرانە بۆ باج
 زیادکرنی ئاستی کارایی و جۆرایەتی پلانەکانی تایبەت بە ئاوەدانکردنەوە و بەھەمھێنان.
 ئاسان کردنی پڕۆسەی ئەنجام دانی کارووباری یاسایی تایبەت بە سامان تاک سامانە گشتیەکان.

 جۆرەکانی کاداستر 
 Legal cadastre –– supports land markets
 Fiscal cadaster –– supports land taxation
 Multi Multipurpose cadastre

پۆل:وتارە ھەتیوەکان
پۆل:جۆرەکانی نەخشەکان