بایۆجوگرافیا

بایۆجوگرافیا یان جوگرافیای زیندەوەران لێکۆڵینەوەیەکە لەسەر دابەشبوونی جۆرەکان و سیستەمی ژینگە لە بۆشایی جوگرافی و لە کاتی جوگرافی. زیندەوەران و کۆمەڵگە بایۆلۆجییەکان زۆرجار بە شێوازێکی ئاسایی دەگۆڕێن بەدرێژایی جوگرافیی درێژی، بەرزبوونەوە، دابڕان و ناوچەی نیشتەجێبوون.Brown University, "Biogeography." Accessed February 24, 2014. . فیتۆگرافی لقێکە لە بایۆگرافی کە توێژینەوەی لەسەر دابەشبوونی ڕوەکەکان دەکات. زاوزێگرافی ئەو لقەیە کە توێژینەوەی لەسەر دابەشبوونی ئاژەڵان دەکات. میکۆگێۆگرافی ئەو لقەیە کە توێژینەوەی لەسەر دابەشبوونی مێرووەکان دەکات، وەک مۆز.

زانینی گۆڕانی بۆشایی لە ژمارە و جۆرەکانی زیندەوەران بۆ ئێمە لە ئەمڕۆدا ھەروەک بۆ باوباپیرانی مرۆڤی سەرەتایی ئێمە گرنگە، ھەروەک چۆن ئێمە خۆگونجاندن لەگەڵ ژینگە جیاوازەکان بەڵام لە ڕووی جوگرافییەوە پێشبینی دەکرێن. بایۆجۆگرافی بوارێکی یەکخراوەی لێکۆڵینەوە کە چەمک و زانیاری لە ژینگەزانیدا، بایۆلۆجی پەرەسەندن، تەکسیۆنۆمی، جوگرافیا، جوگرافیای فیزیکی، پیالایۆنۆلۆجی و کەشوھەوا یەکدەخات.Dansereau, Pierre. 1957. Biogeography; an ecological perspective. New York: Ronald Press Co.

توێژینەوەی بایۆجۆگرافی ھاوچەرخ زانیاری و بیرۆکەی زۆر بوار تێکەڵ دەکات، لە سنووردارکردنی فیزیۆلۆجی و ژینگەیی لەسەر بڵاوبوونەوەی بایۆلۆجی زیندەوەرەوە بۆ دیاردەی جیۆلۆجیی و کەشوھەوا کە کاردەکەن لە پێوانەی بۆشاییی جیھانی و چوارچێوەی کاتی پەرەسەندن.

کارلێکردنە کورتخایەنەکان لە ناو شوێنی نیشتەجێبوون و جۆرەکانی زیندەوەران، جێبەجێکردنی ژینگەیی بایۆجۆگرافی ڕوون دەکاتەوە. بایۆجۆگرافی مێژوویی پێناسەی ماوەی درێژخایەن و پەرەسەندنی کات دەکات بۆ پۆلێنکردنی فراوانتر لە زیندەوەران.Cox, C Barry, and Peter Moore. Biogeography: an ecological and evolutionary approach. Malden, MA: Blackwell Publications, 2005. زانایانی سەرەتایی، لە کارڵ لینەوە دەستیان پێکرد، بەشدارییان کرد لە پەرەپێدانی بایۆجۆگرافی وەک زانستێک.

بیردۆزی زانستی بایۆگرافی لە کارەکانی ئەلێکساندەر ڤۆن ھومبۆلت، فرانسیسکۆ جۆس دی کالداس، ھیوێت کۆترێل واتسۆن، ئەلفۆنس دی کاندۆل، ئەلفرێد ڕەسڵ واڵاس، فیلی لووتلی سکڵەتەر و زانای بایۆلۆژی و گەڕانەکانی تر.von Humboldt 1805. Essai sur la geographie des plantes; accompagne d'un tableau physique des régions equinoxiales. Levrault, Paris.Caldas F.J. 1796-1801. "La Nivelacion de las Plantas". Colombia.Watson H.C. 1847–1859. Cybele Britannica: or British plants and their geographical relations. Longman, London.de Candolle, Alphonse 1855. Géographie botanique raisonnée &c. Masson, Paris.Wallace A.R. 1876. . The geographical distribution of animals. Macmillan, London.

 سەرچاوەکان 

 بەستەرە دەرەکییەکان 

پۆل:زانستەکانی زەوی
پۆل:جوگرافیای فیزیکی
پۆل:بایۆجوگرافیا
پۆل:فیزیای ئۆقیانووسناسی