عەبباس کوڕی فیرناس

ئەبولقاسم عەبباس کوڕی فیرناس کوڕی ویرداس تاکورینی« Ibn Firnas ('Abbâs) » by Ahmed Djebbar, Dictionnaire culturel des science, by Collective under the direction of Nicolas Witkowski, Du Regard Editions, 2003, ISBN 2-84105-128-5.Lynn Townsend White, Jr. (Spring, 1961). لە ڕۆندا لە ئیسپانیا لە دایک بووە، لە سەردەمی خەلافەتی ئومەوی لە ئەندەلوس، بەوە بەناوبانگ بوو کە یەکەم کەس بووە ھەوڵی فڕینی داوە."'Abbas Ibn Firnas".  ھەروەھا شاعیریش بوو، زاناش بوو بە بیرکاری و گەردوونناسی و کیمیا.

ئیبن فەرنای لە ڕۆژاوادا بە لاتینی ناسراوە بە (Armen Firman) ، لەگەڵ ئەوەش چەند سەرچاوەیەکیش ھەن دەڵێن کە ئەمانە دوو کەسی جیاوازن.T S Al-Hassani، Salim؛ Elizabeth Woodcock & Rabah Saoud، 1001 Inventions-Muslim Heritage in Our World Second edition (الطبعة 2007)، Foundation for Science Technology and Civilisation، ISBN 978-0-9552426-1-8  وسائط |coauthors= تم تجاهلها (مساعدة)

 ژیانی 
وێنۆک|پردی عەبباس کوڕی فیرناس لە قورتوبە.
عەبباس کوڕی فیرناس لە (تاکورنا) لە ڕۆندە، لە خێزانێکی بە ڕەگەز ئەمازیغیجامعة هيوستن - عباس بن فرناس لە بەنی ئومەییە، دواتر لە قورتوبە ژیاوە و خوێندویەتی، و شارەزا بووە لە فەلسەفە و کیمیا و گەردونناسی. ھاوسەردەمی ئەلحەکەم بن ھوشام و کوڕەکەی عەبدولڕەحمان و نەوەکەشی محەممەد بووە،عنان 1970, p. 266 زیرەک بوو، ھەتا عەبدولڕەحمان کردبووی بە مامۆستای خۆی لە گەردونناسی.عنان 1997, p. 281 ناویان دەنا (حكيم الأندلس) حەکیمی ئەندەلوس.مجلة حراء - عباس بن فرناس، أول رائد فضاء في التاريخ  شاعیریش بوو، توانی کتێبی (العروض)ی خەلیل بن ئەحمەدی فەڕاھیدی لێک بداتەوە.المقري 1968, p. 374

ناوبانگی ئیبن فەرناس دەگەڕێتەوە بۆ ئەو داھێنانانەی کە پێش سەردەمەکەی کەوتووە، ئیبن فەرناس تاوانبار کرا بە کوفر و بێ دینی، و دادگایی کرا لە مزگەوتی قورتوبە، بەرامبەر گشتی، کە کۆتایی ھات بە بێتاوان کردنی کە تاوانبار کرابوو بە چەند سکاڵایەک و نەزانی.عنان 1970, p. 269 کۆچی دوایی کرد لە کۆتاییەکانی سەردەمی ئەمیر (محەممەد بن عەبدولڕەحمان).

 کارەکانی 
ئیبن فەرناس کاتژمێرێکی ئاوی درووست کرد ناسراو بوو بە ناوی (الميقاتة)، و گەیشتە ڕێگەی خۆی بۆ درووستکردنی شووشەی ڕوون لە بەرد، ھەروەھا چاویلکەی پزیشکیشی دروست کردووە، ھەروەھا ئامێری (Armillary sphere)یشعنان 1970, p. 267 کە پێکدێت لە زنجیرەیەک ئەڵقە، جووڵانی ھەسارەکان و ئەستێرەکان دەنوێنێ، و پەرەی بە ڕێگەیەک داوە بۆ بڕینی بەردی کوارتز لە ئەندەلوس بێ ئەوەی لە ئەندەلوسەوە بینێرن بۆ میسڕ تا بیبڕن.

لە ماڵەکەیدا، ئیبن فیرناس ژوورێکی درووستکرد وەکو نمونەیەک کە ڕوواڵەتی ئاسمان بدات، تیایدا ئەستێرەکان و ھەسارەکان و برووسکەکان، کە چەند تەکنەلۆژیایەک بەڕێوەی دەبرد لە ژێر ماڵەکەی.

بەڵام مەزنترین داھێنانەکانی، بریتییە لە بەکارھێنانی دوو باڵ بۆ ھەوڵدانی فڕین، کە مەقەڕڕی باسی لێوە کردووە، تا پێش (إلمر المالمسبوري) بکەوێت لە فڕین بە فڕۆکەی (Glider) لە  ئینگلتەرا نێوان ساڵانی ١٠٠٠-١٠١٠ کە کەسی نەبنیەوە دۆکیومێنتی بکات.

 ڕیزلێنانی 
بەم دواییانە، بە ڕێزگرتن لە ناوی، دەمە ھەیڤێک بەناوی ئەو کراوە.Lunar Nomenclature ھەروەھا پەیکەرێکیشی بۆ درووستکراوە بەرامبەر فڕۆکەخانەیەک لە بەغدا، لەسەری نووسراوە "یەکەم فڕۆکەوانی عەرەبی لە ئەندەلوس لە دایک بووە". لیبیاش چاپیکی پۆستەیی بەناوی ئەو دەرکرد، ھەروەھا میوانخانەیەکی فڕۆکەخانە لە تەڕابلوس، ھەروەھا فڕۆکەخانەی باکووری بەغدا بەناو کراوە.وكالة أور الإخبارية - ديالى تحول مطار ابن فرناس الى مدينة رياضية  و لە ١٤ی کانوونی دووەمی ٢٠١١، پردی عەبباس بن فیرناس درووست کرا لە قورتوبە لەسەر دەریاچەی دۆڵی گەورە، لە ناوەڕاستەکەی پەیکەرێکی ئیبن فیرناس درووستکراوە دوو باڵی پێوە جێگیر کراوە کە درێژ دەبنەوە تا کۆتاییەکانی پردەکە، ئەمیش بە نەخشەکێشانی ئەندازیار (خوسيه لويس مانثاناريس خابون)."Hoy se abre el noveno puente de Córdoba hacia una ronda inacabada" . 14 January 2011. اطلع عليه بتاريخ 14 January 2011.  و لە ڕۆندا، سەنتەرێکی گەردونناسی کراوەتەوە ناوی ئەو لەخۆدەگرێت.

 پەراوێزەکان 

 سەرچاوەکان 
 أبو الحسن على بن موسى بن سعيد المغربي الأندلسي (المتوفى: 685هـ)، الكتاب: المغرب في حلى المغرب، المحقق: د. شوقي ضيف، الناشر: دار المعارف - القاهرة، الطبعة: الثالثة، 1955، عدد الأجزاء: 2
 المقري، أبو العباس أحمد بن محمد بن أحمد (1988). نفح الطيب من غصن الأندلس الرطيب - المجلد الثالث. دار صادر، بيروت. 
 عنان، محمد عبد الله (1997). دولة الإسلام في الأندلس، الجزء الأول. مكتبة الخانجي، القاهرة. ISBN 977-505-082-4. 
 عنان، محمد عبد الله (1970). تراجم إسلامية شرقية وأندلسية. مكتبة الخانجي، القاهرة. 
 Lynn Townsend White, Jr. (Spring, 1961). "Eilmer of Malmesbury, an Eleventh Century Aviator: A Case Study of Technological Innovation, Its Context and Tradition", Technology and Culture 2 (2), p. 97–111 [100f.], doi:10.2307/3101411.

 بەستەری دەرەکی 
 بوابة الشعراء : ديوان عباس بن فرناس 
 عَبَّاس بن فِرْناس - موسوعة الأعلام، خير الدين الزركلي، 1980
 عباس بن فرناس - الموسوعة العربية الميسرة، 1965
 ابن فرناس، عباس - موسوعة المورد، منير البعلبكي، 1991
 العالم العربي عباس ابن فرناس
 علماء من أصل عربي – عباس إبن فرناس
 رجل الماني يطير على طريقة عباس بن فرناس

پۆل:لەدایکبووانی ٨١٠
پۆل:مردووانی ٨٧٥
پۆل:مردووانی ٨٨٧
پۆل:لەدایکبووانی سەدەی ٩یەم
پۆل:کیمیاگەرانی سەردەمی نێوەڕاستی ئیسلام
پۆل:پزیشکە ئەندەلوسییەکان
پۆل:داھێنەرە موسڵمانەکان