ئێلێمێنتری (دابەشکراوی لینوکس)

سیستەمی کارپێکەریی ئێلێمێنتری (elementary OS) دابەشکراوەیێکی لینوکسە کە لە سەر بنەمای ئوبونتو دامەزراوە. ئەم سیستەمە لە روومێزییێک درووستبوە کە لەسەر ژینگە/ڕوومێزی خۆی، ناسراوە بە پانسێئۆن(Pantheon). ھەر لە سەرەتاوە ئێلێمینتری ئۆ ئێس جێگای پێھەڵدان و ستایش وە لە لایەکی دیکەوە ڕخنەی لێگیراوە، ھەر چەند تاقیکردنەوەی ئێمە دەخاتە یادی ماک بەڵام لینوکسە ماک نییە.ڕوکاری فەرمی واتە پانسێۆن  کە بە زمانی ڤالا نوسراوە لە گەڵ نەرمەکالا و پرۆگرامەکانی دیکە وەک پلانک (دۆکە)،  Epiphany (وێبگەری پێشگریمان)،Scratch (دەستکاریکەرێکی سادەیە)،  Gala کە بەڕێوەبەری پەنجێرەکانە، یەکپارچە بووە.

 دێسکتۆپی پانسێۆن 
پانسێۆن ژینگەی ڕوومێزییەک کە لە سەر بنەمای گنوم پەرەی سەندووە. وەک ڕوومێزیەکانی دیکە  GTK+, GDK, Cairo, GLib، GVfs وە Tracker.
نەرمەوالەکانی تایبەت بە ئێلێمێنتری لەسەر پانسێۆن جێگیر کراوەن بریتین لە:

 دۆک (dock) شریتی ئەرک کە دەتوانین بڵێین ھاو شێوەی شریتی ئەرکی ویندۆسە، کە ئەپەکان یان بەرنامەکان لە سەری جێگیر دەبن.
 مایدۆری(Midori): وێبگەری فەرمی ئەم سیستمی کارپێکردنەیە، بە دەڵنیایەوە دەتوانین بڵێین وێبگەرێکی سوکەلە کە لە مەکینەی وێبکیت ھەر وا لە ڕووکاری GTK+سوود وەردەگرێت. ھاوتای کرۆم، فایرفۆکس، سافاری و ئەیجی مایکرۆسۆفت لە ویندۆز ١٠.
 سکرێچ(Scratch): ئێدیتۆرێک یان دەستکاریکەرێکی سادەیە.
 گاڵا(Gala): وەکو بەرێوبەری پەنجێرەکان و نەرمەکالاکانی لە ویندۆزە کە لە سەر بنەمای Mutter یە.
 نۆیز(Noise): پلەیەری بڵاوکردنی میوزیکە.
 مایا(Maya): ساڵنامەی ڕومێزییە.
 مەیل(Mail):ڕاژەخوازی ناردن و وەرگرتنی نامەی ئێلێکترۆنیە.
...
ئێلیمینتری لینوکسێکە کە نەرمەکالای فرەی تێدا نابینیت ھەر چەند کە دەتوانیت لە ناوەندی نەرمەکالای ئوبونتو بۆ دابەزاندنی نەرمەکالا پێویستیەکان سوود وەر بگریت. زۆرتری پەرەپێدەرە خۆبەخشەکانی ئێلێمێنتری خۆیان نەرمەکالای بۆ دروستدەکەن.

 وەشانی ئێلیمێنتری 
 وشان ناو بڕواری وشاندن بنەما٠.١ ژووپیتێر  ٣١خاکەلێوە٢٠١١  ئوبونتوی١٠٫١٠٠.٢ لۆنا  ١٠گەلاوێژ٢٠١٣   ئوبونتوی١٢٫٠٤٠.٣ فرێیا   ١١نیسانی٢٠١٥   ئوبونتوی١٤٫٠٤۰.۳.۱ فرێیا   ٣خەرمانانی٢٠١٥   وبونتوی١٤٫٠٤۰.۳.۲ فرێیا   ٩کانوونی یەکەم٢٠١٥   وبونتوی١٤٫٠٤٠.٤ لۆکی  ٩خەرمانان٢٠١٦   ئوبونتوی١٦٫٠٤۰.۴.۱ لۆکی  ١٧گوڵان٢٠١٧   ئوبونتوی١٦٫٠٤٥.٠ ژنۆ  TBD   ئوبونتوی١٨٫٠٤
{| class="wikitable"
|-

شرۆڤە:وشانی کۆنەوشانی کۆنەتر، بەڵام پشتیوانی دەکرێتدوایین وشانLatest preview versionوشانی داھاتوو

 دەربارەی وەشانی ئێلیمینتری 
دابەشکراوەی ئێلێمێنتری ئۆ ئێس سەرەتا بۆ دیزاین نەرمەکالا و ڕووکار بۆ ئوبونتو دەستی بەکار کرد، بەڵام پاش ماوەیێک دابەشکراوەی خۆی وشاند.Gupta, Vishal (19 April 2011). "Elementary OS "Jupiter": Awesome Linux Distribution Based on Ubuntu". AskVG. Archived from the original on 20 October 2013. Retrieved 11 August 2013. کانگاکانی لە سەر بنەمای ئوبونتو بوو لە وشانی پێش لۆکی ٠٫٤. لە ڕێگای ناوەندی نەرمەکالای ئوبونتو دەتوانرا نەرمەکالاکان دامەزرێنن و بیسڕنەوە. مەبەست لە لینوکس ئێلێمێنتری کارپێکردنیێکی سادە بە دوور لە نەرمەکالا و کانگای فرەس.
دانیێل فۆرێ(Daniel Foré) بونیاتنەری ئێلێمێنتری دەڵێت کە ئەم پرۆژە بۆ رکابەری لەگەڵ دابەشکراوەکانی دیکەی لینوکس و سەرچاوەکراوە نییە بەڵکوو مەبەست گەشەپێدانی ئەم سیستەمی کارپێکردنەیە. ھەروەھا خولقاندنی ئیش بۆ گەشەپێدەرانە. لە ساڵێ ٢٠١٦. ز لۆکی ١٧٫٥٠٠دولار لە پشکی ئەمریکا زۆر بووە. Wallen, Jack (9 September 2016). "Elementary OS Loki Has Arrived". Linux.com. Retrieved 25 September 2016.

 ٠٫١ ژووپیتێر (Jupiter) 
یەکەمین وشانی جێگیری ئێلێمێنتری ناوی ژووپیتێرە. کە لە ٣١ی خاکەلێوە٢٠١١ وشێندراوە. لە سەربنەمای ئوبونتوی١٠٫١٠. لە مانگی دەی ٢٠١٢ کۆتایی بە پاڵپشتی ھات و ئیتر لە ماڵپەڕی فەرمی بۆ داگرتن لابرابوو.Pastor Nóbrega, Javier (19 October 2012). "Elementary OS "Jupiter" deja de estar disponible". MuyLinux (in Spanish). Retrieved 20 February 2014.Andrei, Alin (12 October 2012). "Elementary OS Jupiter no longer available for download, makes room for Luna". Web Upd8. Retrieved 20 February 2014.

 ٠٫٢ لۆنا (Luna) 

لە گەڵاڕێزانی ٢٠١٢. ز  وشانی بێتای ئێڵیمێنتری ئۆ ئێس بە کۆدناوی لۆنا وشێندرا. ئەم وشانە لەسەر بنەمای ئوبونتوی ١٢٫٠٤ جێگیر، پەرەی سەندبوو.Andrei, Alin (14 November 2012). "Elementary OS Luna beta 1 available for download". Web Upd8. Retrieved 20 February 2014.دووەمین وشانی بێتای لۆنا لە ڕێکەوتی ٦ جۆرەردانی ٢٠١٣ بڵاو کرایەوە. لە وشانی بێتا زۆرتر لە ٣٠٠ باگ چاکسازی کرا و جەندین گۆڕانکاری پێ زیادکرا وەک باشسازی پاڵپشتی بۆ شوێنە جیاوازەکان، پاڵپستی لە چەندین ڕومێزی و چەندین بەڕۆژ بوونەوە. Larabel, Michael (6 May 2013). "Elementary OS Luna Beta 2 Released". Phoronix. Retrieved 11 August 2013.لە ڕێکەوتی ٧ گەلاوێژی ٢٠١٣ کاتژێرێکی مەودایی بۆ بڵاوکردنی وشانی کۆتایی لۆنا لە پەڕەی فەرمی ئەم گنو/لینوکسە تا ١٠ گلاوێژ ٢٠١٣ دەرکەوت.Jacobs, Robin (9 August 2013). "Mysterious countdown appears on Elementary OS website". Muktware. Retrieved 11 August 2013.دووەمین وشانی جێگیر (قایم) ی گنو/لینوکسی ئێلێمێنتری، لۆنا، ھەر لەو ڕۆژە لەگەڵ چاکسازی بەھێز دەرکەوت.Jacobs, Robin (11 August 2013). "Elementary OS Luna says Hello World". Muktware. Retrieved 11 August 2013.

 ٠٫٣ فرێیا (Freya) 
ناوی سێھەمین وشانی جێگیری ئێلمێنتری ئۆ ئێسە کە لە ساڵێ ٢٠١٣ دانیێڵ فۆرە(Daniel Foré) بوو بە ڕێبەری ئەم پرۆژەیە. پاش ماویێک ئەم ناوە گۆڕدرا تاکوو پەیوندی بە گرووپی دەوڵەتی ئیسلامی ئێراق و سورییە نەمێنێ(ISIS). ئەم وشانە لە سەر بنەمای ئوبونتوی ١٤٠٤ دامەزرا، لە مانگی نیسانی ٢٠١٤ بڵاوکرایەوە. ١١ گەلاوێژ وسانی بێتا و لە ٨ شوباتی ٢٠١٥ دووەمین وشانی بێتا کەوتە بەردەست. لە ١١ نیسانی ٢٠١٥ دوایین وشانی ئێلێمێنتری بەم کۆدناوە وشێندرا.
فێریا نزیکەی ١٫٢ میلیۆن بار داگرا. بە ھۆی فەلسەفەی سەرچاوەکراوە زۆرتری داگرتنەکان، لە سیستەمی کارپێکردنەکان بوون کە سەرچاوەکەیان داخرابوو.
لە پێداچوونەوەی تەواو دابەشکراوەکانی گنو/لینوکسی، ئێلێمێنتری ئۆ ئێس لە ساڵی ٢٠١٦ بە باشترین دابەشکراوە لە بواری قەشەنگی ناوبرا. ھەرچەندە کە پێداچوونەوەکان پاشبنەمای ئەم دابەشکراوەیان بەڵای ماک  دەبرد. بەڵام ئێلێمێنتری ئۆ ئێس دابەشکراوەیێک گنو/لینوکسە.

 ٠٫٤ لۆکی (Loki) 
ئێلێمینتری ئۆ ئێس(elementary OS) وشانی ٠٫٤ بە کۆدناوی "لۆکی" لە مانگی نۆی ساڵی ٢٠١٦ وشێندرا.ئەم وشانە بە خێرایی لە سەر ئوبونتو بە پشتیوانی درێژ خایەن لەم ساڵە دا وشێندرا ئەم وشانە چونکە لەسەر ئوبونتوی ١٦٫٠٤ وشیندراوە تا ساڵێ ٢٠٢١ پاڵپشتی دەکرێت. ناوکەکەی بۆ وشانی (٤٫٤) بەرزکرایەوە. بەشی ئاگاداری لە شریتی سەرەوە باستر کراو چەندین پارچەی نەرمەکالاییش چاکسازیان بۆ کرا. کە بە بەکارھێنەران ڕێکخستنی ئاگاداریەکانی دەدا.
ھەروەھا لەم وشانەی ھەژمارەکانی Last.fm وە FastMail زیادکرد. وێبگەڕەکەی واتە میدۆری گۆڕا بە ئیپیفانی. لەم وشانە بوو کە ئێلێمێنتری فرۆشگای خۆی بۆ نەرمەکالاکان و سادەیی لە دامەزراندنی نەرمەکالا زیاد کرد.
بونیاتنەری پرۆژە دانیێڵ فۆرە(Daniel Foré) گەرەترین تایبەتمەندی وشانی لۆکی،  AppCenter ناو برد و گوتی کە باشترکردنی خێرایی لە دامەزراندنی نەرمەکالا لە فرۆشگاکانی دیکە فرەترە. لە کاتی گەشەپێدانی ئەم پرۆژە (لۆکی) پەرەپێدەران ٩٠٠٠ دولاریان کۆکردەوە.
توانایی دیکە کە لەم وشانە زیادکرا پاڵپشتی لە دامەزراندنی نەرمەکالا بە یارمەتی تەکنۆلۆژیەکانی  Snappy وە Flatpak بوو.
لە سەرەتاکانی مانگی گەلاوێژ ٢٠١٨ گەشەپێدەرانی تاقمەی ئێلێمێنتری ئۆ ئێس دیاریێکی باشیان لە کەسێکی نەناس وەرگرت. ئەم یارمەتییە بوو بە ھۆکارێک کە گەشەپێدەران بە شێوازی تەواوکات خەریکی پەرەپێدانی ئەم سیستەمی کارپێکردنە بن.

 پێداویستی ڕەقەکاڵا بۆ دامەزراندن 
 ١GB بۆ بیرگەی(ڕام) سیستەمەکەت.
 ١٥GB بۆشایی ھارد.
 cd/dvd درایڤ یان دەرگای USB
 دەستپێگەیشتن بە ئینتەرنێت.

 سەرچاوەکان 

پۆل:لینوکس
پۆل:دابەشکراوەی لینوکس