پارتی دیموکرات (ویلایەتە یەکگرتووەکان)

پارتی دیموکرات () حیزبێکی سیاسییە مێژوویەکەی بۆ ١٧٩٢ دەگەڕێتەوە بەڵام بۆ مێژووی ھاوچەرخەکەی دەگەڕێتەوە بۆ ساڵی ١٨٢٨، یەکێکیشە لەدوو حیزبە گەورە ھاوچەرخەکەی ئەمریکا و بەتاکە ڕکابەری حیزبی کۆماری دادەنرێت، لە ساڵی ١٩٣٠ و حیزبی دیموکرات زۆرتر بە ئایدۆلۆژیای لیبرالیزم دەبەسترێتەوە یان زۆرجار سۆشیال لیبرالیزم، لەدوایین ھەڵبژاردن لە ئەمریکا کاندیدەکەی حیزبی دیموکرات باراک ئۆباما سەرکەوت بەسەر میت ڕۆمنی کاندیدی کۆمارییەکان، لە ھەڵبژاردنی ٢٠٠٠ ەوە سیمبووڵی حیزبەکە گوێدرێژە و ڕەنگی شینە.

ئایدۆلۆژیا

لە کاتی دامەزراندنیدا، پارتی دیموکرات پشتگیری لە فەلسەفەی چاکسازی کشتوکاڵی و بزووتنەوەی دیموکراتی جاکسۆنی کرد بە سەرۆکایەتی ئەندرۆ جاکسۆن سەرۆک کۆمار کە نوێنەرایەتی جووتیاران و بەرژەوەندییە گوندنشینەکان و دیموکراتە تەقلیدییەکانی جێفرسۆنی دەکرد. لە ساڵانی ١٨٩٠ەوە، بە تایبەتی لە ویلایەتەکانی باکوور، حیزب دەستی کرد بە لایەنگری ھەڵوێستی لیبڕاڵتر (زاراوەی «لیبراڵ» لێرەدا باس لە لیبرالیزمی مۆدێرن دەکات، نەک لیبرالیزمی کلاسیک یان لیبرالیزمی ئابووری). ڕاپرسییەکانی پێشنیازی دەنگدەران پشتگیرییەکی بەرفراوانیان بۆ پارتی دیموکرات لە سەرانسەری ھەموو دیمۆگرافیای کۆمەڵایەتی-نەتەوەیی و ئابووریدا نیشانداوە.John Ashworth, "Agrarians" & "aristocrats": Party political ideology in the United States, 1837–1846(1983)https://web.archive.org/web/20070630063715/http://www4.cnn.com/ELECTION/2000/results/index.epolls.htmlhttp://www.cnn.com/ELECTION/2004/pages/results/states/US/P/00/epolls.0.html

لە مێژوودا، حیزب بەھۆی دژایەتیکردنی لەگەڵ بازرگانی و دارایی ڕێکنەخراو، و لایەنگری لە باجی داھاتی پێشکەوتنخوازانە، نوێنەرایەتی جووتیاران، کرێکاران، کەمینە ئایینییەکان و نەتەوەییەکانی کردووە. لە سیاسەتی دەرەوەدا، ئینتەرناسیۆنالیزم (لەوانەش دەستێوەردانگەرایی) لە ساڵی ١٩١٣ تا ناوەڕاستی شەستەکان بابەتێکی باڵادەست بوو. لە ساڵانی ١٩٣٠دا حیزب دەستی کرد بە پەرەپێدانی بەرنامە کۆمەڵایەتییەکان کە ھەژارانیان کردە ئامانج. پارتەکە باڵێکی کۆنەپەرستی دارایی و لایەنگری بازرگانی ھەبوو، کە گرۆڤەر کلیڤلاند و ئال سمیس نوێنەرایەتیان دەکرد، باڵێکی کۆنەپەرستی باشووری ھەبوو کە دوای ئەوەی سەرۆک لیندۆن جۆنسۆن پشتگیری لە یاسای مافە مەدەنییەکانی ساڵی ١٩٦٤ کرد کەم بووەوە. بزووتنەوەی ژینگەپارێزی لە حەفتاکانی سەدەی ڕابردووەوە بووەتە پێکھاتەیەکی سەرەکی. پارتی دیموکرات لە سەدەی بیست و یەکدا تاڕادەیەکی زۆر ھاوپەیمانییەکی ناوەندگەرا و لیبراڵ و پێشکەوتنخوازانە و سەریەککەوتنی بەرچاو لە نێوان ئەو سێ گرووپەدا ھەیە. زانایانی سیاسی حیزبی دیموکرات بەھۆی ھەمەچەشنی ھاوپەیمانی بەرفراوانترەوە، لە ڕووی ئایدیۆلۆژییەوە کەمتر یەکگرتوو لە پارتی کۆمارییەکان وەسف دەکەن.

پارتی دیموکرات سەردەمانێک لە باشووری ڕۆژھەڵاتی ئەمریکادا زاڵ بوو، بەڵام ئەمڕۆ لە باکووری ڕۆژھەڵاتی (ناوچەی ناوەڕاستی ئەتڵەسی و نیو ئینگلاند)، ناوچەی دەریاچە گەورەکان و کەناراوەکانی ڕۆژاوا (ھاواییشەوە) بەھێزترە، ئەمە جگە لەوەی لە شارە گەورەکاندا (بەبێ گوێدانە ناوچەکە) کاریگەری بەربڵاوی ھەیە.https://web.archive.org/web/20211109014502/https://www.annualreviews.org/doi/10.1146/annurev-polisci-090717-092750https://www.theatlantic.com/ideas/archive/2019/09/brief-history-how-democrats-conquered-city/597955/

 براوەکانی حیزب بۆ سەرۆکایەتی ئەمریکا 
 لەساڵانی ١٨٠٠ 
 ئەندرێو جاکسۆن
 ماڕتن ڤان بیورین
 جەیمس پۆلک
 فڕانکلین پیرسی
 جەیمس بوچەنان
 ئەندرێو جۆنسن
 گرۆڤەر کلێڤلاند

 لەساڵانی ١٩٩٠ 
 وۆدرۆو وێڵسۆن
 فرانکلین ڕۆزڤێڵت
 ھاری ترومان
 جۆن کەنەدی
 لیندۆن جۆنسن
 پارتی دیموکرات
 بێڵ کلینتۆن

 لەساڵانی ٢٠٠٠ 
 باراک ئۆباما
 جۆ بایدن

 سەرچاوەکان 

پۆل:دامەزرانەکانی ١٧٩٢ لە ویلایەتە یەکگرتووەکان
پۆل:حیزبی دیموکرات (ویلایەتە یەکگرتووەکان)
پۆل:حیزبەکانی ویلایەتە یەکگرتووەکان