مەحموود دەروێش

مەحموود دەروێش (بە ، ١٣ی ئازاری ١٩٤١ - ٩ی ئابی ٢٠٠٨) شاعیر و نووسەرێکی فەڵەستینی بوو کە بە شاعیری نەتەوەیی فەڵەستین دادەنرا."Palestinian 'national poet' dies", BBC News, 9 August 2008. بەهۆی بەرهەمەکانییەوە، چەندین خەڵاتی بەدەستهێناوە. دەروێش فەڵەستینی وەک نموونەیەک یان مێتافۆرێک بۆ لەدەستدانی عەدەن، لەدایکبوون و هەستانەوە، و دڵەڕاوکێ لە دەستبەسەرکردن و ئاوارەبوون بەکاردەهێنا.Adam Shatz, "A Poet's Palestine as a Metaphor", New York Times, 22 December 2001.Maya Jaggi, "Profile: Mahmoud Darwish – Poet of the Arab world", The Guardian, 8 June 2002. ئەو بە "ڕابەری شیعری سیاسیی لە ئیسلامدا، هەروەها بە پیاوی کردار کە کردارەکانی شیعرن" وەسف کراوە."Prince of Poets", The American Scholar. ئەو وەک سەرنووسەرێک بۆ چەندین گۆڤاری ئەدەبی لە فەڵەستین کاری کردووە.

 ژیان 
مەحمود دەروێش لە ساڵی ١٩٤١ لە گوندی ئەل-بیروە لە ڕۆژئاوای جەلیل لەدایکبووە، دووەم منداڵی سەلیم و حوڕیە بوو."Death defeats Darwish" , Saudi Gazette, 10 August 2008. خێزانەکەی خاوەن زەوی و زار بوون. دایکی نەخوێندەوار بوو، بەڵام باپیرەی فێری خوێندنەوەی کرد.Maya Jaggi, "Profile: Mahmoud Darwish – Poet of the Arab world", The Guardian, 8 June 2002. لە ماوەی جەنگی عەرەب و ئیسڕائیل لە ساڵی ١٩٤٨، گوندەکەی لەلایەن هێزەکانی ئیسڕائیلیەوە داگیرکرا و خێزانەکە بەرەو لوبنان هەڵاتن، سەرەتا بۆ جەزین و پاشان بۆ دامور. گوندەکەیان لەلایەن سوپای ئیسرائیلەوە وێران کرا و وێرانکرا بۆ ڕێگریکردن لە گەڕانەوەی دانیشتوانەکەی بۆ ماڵەکانیان لە ناو دەوڵەتی نوێی جولەکە."al-Birwa...had been razed by the Israeli army". 

دوای ساڵێک، خێزانی دەروێش گەڕانەوە بۆ ناوچەی عەکا، کە بەشێک بوو لە ئیسڕائیل، و لە شارۆچکەی عەرەبنشین بە ناوی دیر ئەسەد نیشتەجێ بوون.GeoCities Mahmoud Darwish Biography. Sameh Al-Natour. دەروێش خوێندنی ئامادەیی لە کەفر یاسیف، دوو کیلۆمەتر لە باکووری جەدیدە وەرگرت. لە کۆتاییدا چوو بۆ هایفە.

کاتێک تەمەنی ١٩ ساڵان بوو، یەکەم دیوانە شیعری بەناوی باڵندە بێ باڵەکان بڵاوکردەوە. دەروێش لە سەرەتاکاندا بەرهەمەکانی لە بڵاوکراوەی ئەلجەدید بڵاودەکردەوە، کە گۆڤارێکی ئەدەبیی بوو لەلایەن حزیبی کۆمۆنیستی ئیسرائیلیی بڵاودەکرایەوە، دواتر هەرخۆشی بوو بە سەرنووسەر لەو بڵاوکراوەیە. لەپاشان بووە یاریدەدەری سەرنووسەر لە بڵاوکراوەی ئەلفەجر، کە بڵاوکراوەیەکی ئەدەبیی بوو لەلایەن پارتی کرێکارانی ئیسرائیل بڵاودەکرایەوە.

دەروێش لە ساڵی ١٩٧٠ ئیسڕائیلی بەجێهێشت بۆ ئەوەی لە یەکێتیی سۆڤیەت بخوێنێت.Salman Masalha. (September 2008). He made a homeland of words Haaretz. بۆ ماوەی ساڵێک لە زانکۆی ویلایەتی مۆسکۆ لە لۆمۆنۆسۆڤ خوێندوویەتی، ئەمەش پێش ئەوەی بچێتە میسر و لوبنان.Maya Jaggi, "Profile: Mahmoud Darwish – Poet of the Arab world", The Guardian, 8 June 2002.Diaa Hadid, "Palestinian poet Mahmoud Darwish dead at 67", Seattle Times, 9 August 2008. کاتێک لە ساڵی ١٩٧٣ چووە پاڵ ڕێکخراوی ڕزگاریخوازی فەلەستین، گەڕانەوەی بۆ ئیسرائیل لێ قەدەغەکرا.

لە ساڵی ١٩٩٥ گەڕایەوە بۆ بەشداریکردن لە پرسەی هاوکارەکەی، ئمیلی حەبیبی، بۆ ئەوەش مۆڵەتی وەرگرت بۆ مانەوە لە شاری حەیفا بۆ ماوەی چوار ڕۆژ.Joel Greenberg, "Ramallah Journal; Suitcase No Longer His Homeland, a Poet Returns", New York Times, 10 May 1996. دواتر لەو ساڵەدا، ڕێگای پێدرا کە لە ڕامەڵا نیشتەجێ بێت، بەڵام وتی هەست دەکات کە لەوێ لە ئاوارەبووندا دەژی، و کەناری ڕۆژئاوا بە "نیشتیمانی تایبەتی" خۆی نابینێت.Mahmoud Darwish, Palestinian poet, is dead , New York Times, 10 August 2008.Salman Masalha. (September 2008). He made a homeland of words Haaretz.

مەحموود دەروێش مێژووی لەگەڵ نەخۆشی دڵ بوو، لە ساڵی ١٩٨٤ تووشی جەڵتەی دڵ بوو. دوو نەشتەرگەری دڵی ئەنجامدا، لە ساڵانی ١٩٨٤ و ١٩٩٨.Maya Jaggi, "Profile: Mahmoud Darwish – Poet of the Arab world", The Guardian, 8 June 2002.

دوایین سەردانی ئەو بۆ ئیسڕائیل لە ١٥ی تەممووزی ٢٠٠٧ بوو، بۆ بەشداریکردن لە کۆنسێرتێکی شیعر لە هۆڵی چیا کارمەل لە حەیفا.Yoav Stern, "Palestinian poet Mahmoud Darwish to attend event in Haifa" , Ha'aretz. لەوێ ڕەخنەی لە توندوتیژیی نێوان فەتح و حەماس گرت وەک "هەوڵدانێکی خۆکوژی لە شەقامەکاندا"."Palestinian poet derides factions", BBC News, 16 July 2007.

 ژیانی ئەدەبی 
لەماوەی ژیانیدا، دەروێش زیاتر لە ٣٠ بەرگی شیعر و هەشت کتێبی شیعری بڵاوکردەوە. لە یەک کاتدا، سەرنووسەری ڕۆژنامەکانی ئەل-جەدید، ئەل-فەجر، شون فەلەستینیە، و ئەل-کارمێل بوو. ئەو ھەروەھا یەکێک بوو لە بەشداربووانی گۆڤاری لۆتۆس، گۆڤارێکی ئەدەبی کە لەلایەن میسر و یەکێتیی سۆڤیەتەوە پاڵپشتی دەکرا.

لە تەمەنی حەڤدە ساڵیدا، دەروێش شیعری دەربارەی ئازارەکانی پەنابەران لە نەکبە و نەبوونی هەلی گەڕانەوەیان دەنووسی، هەروەها دەستیشی کرد بە خوێندنەوەی شیعرەکانی لە فێستیڤاڵەکانی شیعر.Maha Nassar (2017), Brothers Apart: Palestinian Citizens of Israel and the Arab World, Stanford: Stanford University Press, p. 93 دوای حەوت ساڵ، لە ١ی ئایاری ١٩٦٥، کاتێک گەنج بوو ئەوا هۆنراوەیەکی "بیتاقەت هەویە" (بە کوردی: ناسنامەی کەسی) بۆ خەڵکێک لە سینەمای نەزارەر خوێندەوە، کاردانەوەیەکی گەورەی درووستکرد. لەماوەی چەند ڕۆژێکدا شیعرەکە لە سەرانسەری وڵات و جیهانی عەرەبیدا بڵاوبوویەوە.Snir, Reuven. "'Other Barbarians Will Come': Intertextuality, Meta-Poetry, and Meta-Myth in Mahmud Darwish's Poetry": Conclusion: "The Poet Cannot Be But a Poet", in Hala Khamis Nassar and Najat Rahman (eds), Mahmoud Darwish, Exile's Poet: Critical Essays. Northampton, MA: Interlink Books, 2008, pp. 123–66. شیعرەکە  لە بەرگی دووەمی "گەڵای زەیتون" (هەیفا، ١٩٦٤)دا بڵاوکراوەتەوە، تێیدا شەش بڕگەی شیعرەکە بە دووبارەیی و گریانەوە نووسراوە "بنووسە: من عەرەبم".Wedde, Ian and Tuqan, Fawwaz (introduction and translation), Selected Poems: Mahmoud Darwish. Cheshire: Carcanet Press, 1973:24. لە ساڵانی حەفتاکاندا، "دەروێش، وەک شاعیرێکی فەڵەستینی لە بەرخۆدان، خۆی تەرخان کرد بۆ ئامانجی پەرەپێدانی بینینی شکستی و کارەسات (دوای جەنگی حوزەیرانی ١٩٦٧) ، تا ئەو ئاستەی کە "لە دڵی نەوەکانی داهاتووی دەدا".Butt, Aviva. "Mahmud Darwish, Mysticism and Qasidat al-Raml [The Poem of the Sand"]. Poets from a War Torn World. SBPRA, 2012: 8–15 (9). دەروێش باس لە داگیرکاری ئیسڕائیل بۆسەر لوبنان دەکات لە قەسیدەی وەرد ئەقەل (گوڵی کەم، ١٩٨٦)، هەروەها قەسیدەی باربارییەکانی دیکەش دێن.
Snir, Reuven: 124-5.کارەکانی دەروێش چەندین خەڵاتی بردۆتەوە و بە ٢٠ زمان بڵاوکراوەتەوە. ناوەڕۆکی شیعرەکانی دەربارەی وڵات و نیشتمانن.
 شێعر 
شێعرێک لە دەفتەری "گەڵاکانی زەیتوون"، ناوی ئەم شعرە «لە مرۆڤەوە»یە:
زنجیریان لە دەمی نا
دەستیان بە بەردی مردووان بەست
وتیان: قاتڵی!
نان و لیباس و ئاڵاکەیان لێ سەند
خستیانە ناو بەندیخانە بۆ مردن
وتیان: دزی!
لە تەواو بەندەرگەکان دووریان خست
دڵدارەکیان لێ سەند
وتیان: ئاوارەیت!
ئەی چاو سووری دەس خوێنین
شەو دەڕوات
نە بەندیخانە دەمێنێت
نە ئەڵقەی زنجیر
نیرۆن مرد، بەڵام ڕۆم نە!
بە چاوانی دەڕوات
ھەرواکە دانەکانی گوڵێکی وشک
لە دواڕۆژدا دنیا پڕگوڵ دەکەن

 سەرچاوەکان 

 بەستەرە دەرەکییەکان 
 شێعرەکانی مەحموود دەرویش بە عەرەبی
 گوێگرتن لە ھەندێک لە شێعرەکانی مەحموود دەرویش لە زمانی خۆی

پۆل:شاعیرانی فەلەستینی
پۆل:مردووانی ٢٠٠٨
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٤١
پۆل:مسوڵمانانی فەلەستین
پۆل:ئاوارە فەلەستینییەکان