شکانی ئێسک

ئێسک شکان یان شکانی ئێسک (بە ئینگلیسی : Bone fracture) بریتییە لە تێکچوونی یەکپارچەیی ئێسک؛ بەشێوەی لێبوونەوەی بەشێک یان پەیدا بوونی درز یا قەڵش لە ئێسکدا.فەرهەنگی فارسی-کوردیی زانستگای کوردستان
ناسینەوە
بۆ ناسینەوەی شکاوی، پێویستە نەخۆش بخرێتە ژێر نۆڕینی پزیشکی  و بە یارمەتی وێنەگری پزیشکی، شوێن و جۆری شکانەکە دەسنیشان بکرێت. سەرەتا وێنەی تیشکی ئێکس و دوایی  بۆ لێکۆڵینەوەی زۆرتر سیتی سکەن یان ئێم ئاڕ ئای بەکار دێت.
پۆلێن
پاتۆلۆجی
لە ڕووی هۆکاری شکانی ئێسک:
شکانی پاش زەربە: وەک داکەوتن، لێدران و...
شکانی پاتۆلۆجیک: شکانی ئێسک بەهۆی بڕێ نەخۆشی پێشوو، وەک ئێسکپووکی یان مێتاستاز

ئۆرتۆپیدی
لە ئۆرتۆپیدی پزیشکیدا، شکانەکان بە شێوەی جۆراوجۆر پۆلێن دەکرێن. بەگشتی :
بەسراو(سادە):  شکانی بێ برین.
باز(تێکەڵ):  شکان بە برینەوە، کە لەوانەیە برینەکە تووشی تەشەنا بێ و دەبێ لە ژێر چاودێری بەردەوامی پزیشکیدا بێ.
شکانی گوشاری: زۆرتر لە بڕبڕەکاندا ڕوو دەدات. بۆ وێنە کاتێ کە بەشی پێشەوەی بڕبڕەیەک بە هۆی ئێسکپووکییەوە، دادەڕووخێ.

جۆرەکانی تری ئێسک شکان بریتییە لە:
شکاوی تەواو: لەتەکانی ئێسک بەتەواوەتی لێک دابڕاون.
شکاوی ناتەواو: لەتەکانی ئێسکی شکاو بەتەواوەتی لێک دانەبڕاون.
شکاوی درێژایی: هێڵی شکاوی کەوتۆتە باری درێژی ئێسک و لە  درێژایی ئێسکدایە.
شکاوی پانایی: هێڵی شکاوی قیت،  درێژایی ئێک دەبڕێت.
شکاوی لار: هێڵی شکاوی لارەولار، درێژایی ئێسک دەبڕێت.
شکاوی مارپێچی: بەشێک لە ئێسک بادراوە و سووڕاوە.
شکاوی ورد: لەم جۆرە شکانەدا، ئێسک ورد دەبێ.
شکاوی نهێنی: لەتە ئێسکەکان لە جێی خۆیاندان و نەبزاون.
شکاوی تەڵزمی: لەتێ ئێسک لە تەنەی سەرەکی ئێسک لێ بۆتەوە. 
توێکاری
ئەم جۆرە پۆلێنە بە پێی شوێنی شکان و توێکاری لەش، دەکرێت:
شکانی سەر
شکاوی شەویلکە
شکاوی لووت
Basilar skull fracture
شکاوی کاسوولکەی چاو
شکاوی ڕوومەت
شکاوی بڕبڕە
شکاوی پەراسوو
شکاوی شانە
شکاوی باسک
شکاوی قۆڵ
و...

نیشانەکان
ئێش و هەستۆکی شوێنی شکاو
هەڵماسین، شین بوونەوە و گۆڕانی شکڵ و شێوەی ئەندام
جووڵەی ناسایی
تێکچوونی کاری ئەندام
شۆک

چارەسەری
بۆ چارەسەری شکاوی دەبێ:
هەڵگەڕانەوەی لەتە شکاوەکان بۆ شوێنی خۆی بە نەشتەرگەری سادە یان باز.
دامرکانی ئێش:بەکار هێنانی ئایبووپرۆفێن یان تێکەڵێک لە ئەسێتامینوفێن و کۆدین
 بێجووڵە کردن: ڕەوتی چاک بوونەوەی ئێسکی شکاو، ڕەوتێکی سرووشتییە، بەڵام هەر هۆکارێک کە بەر بەم ڕەوتە بگرێ ،  پرۆسەی دەرمان تێک دەدات. بۆیە پێویستە ئەندامی شکاو لە جووڵە بخرێت تا لەتە ئێسکەکان لێک نەترازێن و دەرفەتی گرسانەویان هەبێ. بۆ ئەم مەبەست ئەندامی شکاو لە گەچ یان فایبرگلاس (گەچی دەسکرد) دەگرن.

سەرچاوە

پۆل:پزیشکی
پۆل:نەخۆشییەکان