شا

شا (، ؛ ، ؛ ) نازناوێکی شاھانەیە کە لە مێژوودا لەلایەن کەسایەتییە پێشەنگە پاشایەتییەکانی ھیندستان و ئێرانەوە بەکارھێنراوە. ھەروەھا لەلایەن چەندین کۆمەڵگەی فارسی جۆراوجۆرەوە بەکاردەھێنرا وەک ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی، خانەدانی کازاخ، خانەدانی بوخارا و ئیمپراتۆریەتیی مەغۆلی ھیند، سوڵتانییەتی بەنگال، خانەدانە مێژوویییە ئەفغانییەکان و لەنێویاندا گورخانییەکان.

 وشەناسی 
وشەکە لە فارسی کۆن xšāyaθiya «پاشا» سەرچاوەی گرتووە، کە پێشتر بە ھێنانی لە زمانی مادی دانرا،An introduction to Old Persian (p. 149). Prods Oktor Skjærvø. Harvard University. 2003. وەک چۆن بەراورد دەکرا بە ئاڤێستانی xšaθra-، «دەسەڵات» و «فەرمان»، کە ھاوتایە لەگەڵ سانسکریتی kṣatra-. لەم دواییانەدا فۆڕمی xšāyaθiya وەک پێکھاتەیەکی ڕاستەقینە و بۆماوەیی فارسی بە مانای 'پەیوەندیدار بە حوکمڕانی، حوکمڕانی' شیکراوەتەوە. نازناوی تەواو و کۆنی فارسی فەرمانڕەوا ھەخامەنشی یەکەم ئیمپراتۆرییەتی فارس بریتی بوو لە Xšāyaθiya Xšāyaθiyānām یان (فارسی ناوەڕاست) Šâhân Šâh، «پاشای پاشاکان»، «خوداوەند»Old Persian. Appendices, Glossaries, Indices & Transcriptions. Prods Oktor Skjærvø. Harvard University. 2003. یان «ئیمپراتۆر». ئەم نازناوە پێشینەی سەرچاوەی کۆن و دێرنی ڕۆژھەڵاتی نزیک یان میزۆپۆتامیای ھەیە. سەرەتاییترینی ئەم جۆرە نازناوە دەگەڕێتەوە بۆ سەردەمی ئاشووریی ناوەڕاست بە ناوی šar šarrāni، بە ئاماژەدان بە فەرمانڕەوای ئاشووری توکلتی-نینورتای یەکەم (١٢٤٣–١٢٠٧ پێش زایین).

 شێوازەکانی تر 
 شابانوو (فارسی ): زاراوەیەکی فارسییە بە بەکارھێنانی وشەی شا و پاشگری فارسی -بانوو ("خانم")، نازناوی فەرمیی ئیمپراتۆری فەرەح پەھلەوی بوو.
 شاپوور (فارسی ): لە شا وەرگیراوە بە بەکارھێنانی پاشگری فارسیی کۆن -پوور "کوڕ، نەوەی نێر"، بۆ دیاریکردنی شازادە.
 شادۆخت (فارسی ): زاراوەیەکی دیکەیە کە لە شا وەرگیراوە بە بەکارھێنانی پاشگری ناوی باوکی فارسی -دۆخت "کچ، نەوەی مێینە"، بۆ دیاریکردنی شازادەی ماڵە شاھانەیییەکان.
 شازادە (فارسی ): ناوی کۆتایی فارسی بۆ شازادە (lنەوەی شا)؛ لەلایەن تورکە عوسمانییەکانیشەوە بەکاردێت.

 سەرچاوەکان 

 بەستەرە دەرەکییەکان 
 ناوی کۆتایی: شا لە surnamedb.com
 شا – Etymology OnLine

پۆل:وشە و دەستەوشە فارسییەکان
پۆل:نازناوی خانەدانەکان
پۆل:پاشایەتی
پۆل:سیاسەت