ئێسپێرانتۆ

ئێسپێرانتۆ بەناوبانگترین و کارامەترین زمانی نێوەنەتەوەیی دەستکردە کە بۆ یەکگرتووکردنی زمانەکانی هەموو خەڵکی دنیادا درووست کراوە بە ئامانجی ئەوەی کە ببێتە زمانێکی دووەهەم بۆ ھەموو کەس لە جیھاندا. ئەم زمانە لە ساڵی ١٨٨٧ زایینیدا لە لایەن لودۆڤیگ لازارۆس زامێنھۆفـی پۆڵەندی بە ئایین جولەکە دروستکراوە. زامێنھۆف سەرەتا زمانەکەی ناونا 'La Internacia Lingvo' کە بەواتای (زمانە نێودەوڵەتیەکە) بوو، بەڵام ھەر زوو خەڵک بە ناوی ئێسپێرانتۆ  ناسیان کە بەواتای (ئەو کەسەی کە ھیواخوازە)یە. 

ئاخێوەرانی ئەم زمانە بەسەر ھەموو جیھاندا دابەشبوون کە وڵاتە گەورەکانیش لەخۆ دەگرێت، بەڵام ھیچکەس ژمارەی ڕاستەقینەی ئێسپێڕانتۆزانەکان نازانێت. زۆربەی سەرچاوەکان دەڵێن کە لە نێوان چەند سەد کەس بۆ دوو میلیۆن کەسن. تەنانەت نزیکەی ٢٠٠٠ ئاخێوەری ڕەسەن ھەن کە زمانی دایکیانە و ھەر لە منداڵییەوە بەم زمانە قسەیان لەگەڵ کراوە. بەمەش ئێسپێرانتۆ دەبێتە زمانێکی دەستکرد کە زۆرترین بەکارهێنەری لە ھەموو جیھاندا هەیە. ئێسپێرانتۆ خاوەنی ئاڵا و سروودی خۆشیەتی.

ئێسپێرانتۆ ئامانجەکەی ئەوەبوو کە زمانێکی ئاسان بێت تا ھەموو کەس بە ترخان کردنی کاتێکی کەم فێر یبێت و چێژی لێ ببینێت، بەم مەبەستەش ڕێزمانێکی ئاسان و جێگیری بۆ دروست کراوە و پیتی ناو وشەکانیشی ھەمیشە ھەمان دەنگیان ھەیە و وشەکانی بە پێشگر و پاشگر چەندین وشەی تریان لێ دروست دەکرێن. تەنھا بە زانینی ٣٠٠٠ چاوگ دەتوانیت ٢٠٠٠٠ وشەی تر دروست بکەیت کە یەکسانە بە ژمارەی ئەو وشانەی کە زۆربەی ئینگلیزە ڕەسەنەکان لە زمانی خۆیاندا دەیزانن. ئاسانی ئەم زمانە  تا ئەو ڕادەیەکە کە بۆ فێربوون، نزیکەی ١٥٠ کاتژمێر  پێویستە، ئەمە لە کاتێکدایە کە ئینگلیزی ١٥٠٠ و ئەڵمانی ٢٠٠٠ کاتژمێریان دەوێت.

+ئەلفبێی ئێسپێرانتۆ لە ٢٨ پیت پێکدێن کە ئەمانەن
پیتەکانی a e i o u کە لەسەرەتای وشە ھاتن دەنگی ئـ دێتە پێشیانئەلفبێی ئێسپێرانتۆناوی پیتدەنگی پیتنمونەی وشەچۆنیەتی خوێندنەوەیواتاکەی١Aaئاـاarboئاربۆدار٢Bbبۆبbananoبانانۆمۆز٣Ccتسۆتسcepoتسێپۆپیاز٤Ĉĉچۆچĉevaloچێڤالۆئەسپ٥Ddدۆدdomoدۆمۆخانوو٦Eeئەدەنگی تێکەڵەیەکە لەنێوان (ـە و ـێ)elefantoئێلێفانتۆفیل٧Ffفۆفfenestroفێنێسترۆپەنجەرە٨Ggگۆگgitaroگیتارۆگیتار٩Ĝĝجۆجĝardenoجاردێنۆباخچە١٠Hhهۆھhundoھووندۆسەگ١١Ĥĥخۆخĥameleonoخامێلێۆنۆحەربا١٢Iiئیییinfano
miئینفانۆ
میمنداڵ
من١٣Jjیۆیjesیێسبەڵێ١٤Ĵĵژۆژĵazoژازۆجاز١٥Kkکۆکkafoکافۆقاوە١٦Llلۆلlaktoلاکتۆشیر١٧Mmمۆمmanoمانۆدەست١٨Nnنۆنneنەنەخێر١٩Ooئۆۆombreloئۆمبڕێلۆچەتر٢٠Ppپۆپpomoپۆمۆسێو٢١Rrڕۆڕ (ڕ بەقورسی مەڵێ بەس با لە ر ـش نەچێ)rizoڕیزۆبرنج٢٢Ssسۆسseĝoسێجۆکورسی٢٣Ŝŝشۆشŝafoشافۆمەڕ٢٣Ttتۆتtempoتێمپۆکات٢٥Uuئوووursoئوورسۆورچ٢٦Ŭŭوۆوaŭtoئاوتۆئۆتۆمبێل٢٧Vvڤۆڤviolonoڤیۆلۆنۆکەمانچە٢٨Zzزۆزzebroزێبرۆکەرەکێوی
تێبینی بکە وشەکان بە ۆ کۆتاییھاتوون، چونکە لە ئێسپێرانتۆ ھەموو ناوێک بە ۆ کۆتاییدێت.

 سەرچاوەکان 
 ویکیپیدیای ئینگلیزی
 ویکیپیدیای ئینگلیزی سادە
 Esperanto Explained [Youtube]
 Esperanto Alphabet And Pronounciation [Youtube]

 بەستەری دەرەکی 

پۆل:زمانە دەستکردەکان
ئێسپێرانتۆ
پۆل:زمانە پێکەوەنووساوەکان