تاڤگەی ئەوین

تاڤگەی ئەوین ناوی حەوتەمین بەرھەمی چاپکراوی «مامۆستا مەلا عومەری ساڵحی(کۆلیل)»ە، کە وەرگێڕاوی کۆمەڵە غەزەلیاتی «حافزی شیرازی»یە بۆ سەر زمانی کوردی. وەرگێڕانی شاکارە ئەدەبییەکانی جیھانی، پێویستییەکی پەرتووکخانەی کوردییە و بێ‌گومان دیوانی حافزیش یەکێکە لەو شاکارانە، کە ئاوازەی گەیشتووەتە وڵاتانی دوور و نزیک و بە زۆربەی زمانە زیندووەکانی ئەمڕۆش وەرگێڕدراوەتەوە. ئێستا ئیتر حافز تایبەت بە سنووری زمانێکی دیاریکراو نییە و دەیان نەتەوەی دنیای ئێمە بە زمانی زگماک دەیخوێننەوە و چێژی لێوەردەگرن. مامۆستا مەلا عومەری ساڵحی، بە پاڵپشتی ئەزموونێکی ئەدەبیی دەوڵەمەندەوە، ھەوڵێکی پتر لە ٣ ساڵەی بۆ ئەم وەرگێڕانە دا و لە ئاستانەی حەفتایەمین ساڵی تەمەنیدا، شیاوترین یادگاریی خۆی پێشکەش بە کتێبخانە کوردی کرد. لە بابەت تایبەتمەندییەکانی ئەم ھەنگاوە گرینگەوە، باشتر وایە تاڤگەی ئەوین ھەڵدەینەوە و لە زمان مامۆستا ساڵحی‌یەوە ببیسین:

«گەلێک جێگای شانازی و بەختەوەرییە کە کارێکی وەھا دژوار و بوێرانە بۆ ھەوەڵ‌جار لە لایەن کۆلیلێکی ھەژارەوە، لە سەر ھەمان کێشی عەرووزی و وەزنی تایبەت بە ھەر کام لە غەزەڵەکان وەرگێڕدراوە. لە پاش وەرگێڕانی ھەر یەک لە غەزەڵەکانی خاجە، بەیتێکیش لە وەرگێڕ، بە یاری‌وەرگرتن لە ھیممەتی لیسانولغەیب، بە دوادێڕی شیعرەکان زیاد کراوە. ھێنانی ئەم تاکەبەیتانە لە پاش ھەر غەزەڵێک، بۆ ئەوە بوو کە ئەو ئارم و مۆرە، جەخت لە سەر ئەوە دانێ ئەم کارە ئەگەر چاکە یا خراو، تەنیا بەرھەمی فرمێسکی ئاڵ و ڕەنجی چەند ساڵەی کۆلیلێکی عاشقە. تا جێگەیەک ڕێگەم بووبێت، ھەوڵم داوە بۆ ئەم وەرگێڕانە لە ھەموو زاراوەکانی کوردەواری کەڵک وەربگرم. ھەڵگەڕاندنەوەی دەقاودەق و وشە بە وشە، بە تایبەت لە شیعردا کە تژییە لە چواندن(تەشبیە)، تەوس و توانج(تەعریز)، خوازە(ئیستیعارە)، زیپک و کینایە، و یاسای یەکجار زەریف و جوانکیلە و... کارێکی نەگونج و تەنانەت ناحەزە و ڕەنگە شان و شکۆی شیعرەکەش بخزێنێ. ھەر بەم بۆنەوە لەم کارە خۆم پاراستووە و لە زۆر جێگەدا تەنیا مەبەست و کاکڵەی ھەستی خاجەم ڕەچاو کردووە. بێ‌گومانیشم وتەی شارەزایان لەم بوارەدا ڕاستە کە دەڵێن: وەرگێڕاندن بە مەبەست و ھاوشان، گەلێ دژوارترە لە وەرگێڕاندنی دەقاودەق و ڕاستەوخۆ. ھەرچەند بڕێ شاعیر ئەمجۆرە وەرگێڕاندنانە ناو نانێن تەرجەمە و بە شیعری خۆیان لە قەڵەم ئەدەن و ناسنامەکەی بە نازناوی خۆیانەوە دەردێنن، بەڵام کارێکی وا بە کۆلیلێکی بێ‌تین و ھەژار ناکرێت و ناکەوێ. ھەر وەک خوێنەرانی ھێژا ئاگادارن، گەلێک دیوانی حافز شرۆڤە و چاپ و بڵاو کراوەتەوە کە تا ڕادەیەک لە ڕووی ئەژماری غەزەڵیات، چۆنیەتیی ڕیزبەند و چنینی غەزەڵەکان و... جیاوازییان لەگەڵ یەک ھەیە. تاڤگەی ئەوین لە ڕووی دەقی دیوانی حافز، ساغکراوەی عەللامە قەزوێنی، کە بە لێکدانەوەی د. خەلیل خەتیب‌ڕەھبەر لە ساڵی ١٣٦٣ی ھەتاوی لە چاپخانەی سعید نو چاپ و بڵاو کراوەتەوە، وەرگێڕدراوە. بەپێی ئەم نوسخە جێ‌بڕوا و متمانەیە، ئەژماری سەرجەمی غەزەڵەکان دەبێتە ٤٩٤ غەزەڵ و یەک قەسیدە؛ کە لەم تاڤگەی ئەوینەشدا غەزەڵە کوردییەکان ڕاستەوڕاست وەکوو ئەو نوسخە چنراون.»

دوو نموونەی وەرگێڕانەکە لەگەڵ دەقی ئەسڵی، دەخەمە بەر دیدی خوێنەران:

فارسی


کوردی

فارسی

کوردی

 سەرچاوە 
 سەید عەبدوڵڵا سەمەدی 

پۆل:ئەدەب
پۆل:شیعر
پۆل:شیعرەکانی حافزی شیرازی