بەور

بەور () بەشێکە لە خێزانی پشیلە و لە ھەموو جۆرەکانی تری خێزانی پشیلە گەورەترە. یەکێکە لە ئاژەڵە گۆشتخۆر و ترسناکەکانی جیھان کە شێوەی پشیلەی گەورەی ھەیە. درێژیی بەور بە ڕێژەی ٣٫٣ مەترە کە دەکاتە ١١ پێ. بەپێی ڕێژەی تەمەنی پێگەیشتووەکانی بەور، کێشی بەور دەگاتە زۆرتر لە ٣٠٠ کیلۆگرام، ئەم ئاژەڵە بەھۆی زۆریی ڕاوکردنەوە ئەگەری نەمانی ھەیە بەتایبەتی لە وڵاتانی تورکیا و ڕووسیا و چین و ھیندستان. بەور یەکێک لە خێراترین گیانەوەرانی سەر زەوییە و خێراییەکەی دەگاتە ١١٥.٢ لە سەعاتێکدا. بەور دەتوانێت خێراییی خۆی بگەیەنەتە ٦٠ میل واتە ٩٦ کیلۆمەتر لە سەعاتێکدا، بەڵام ئەم خێراییە تەنها بۆ مەودایەکی کورتە.  

 ناو 
لە ھەندێک لە زارەکان و شێوەزارەکانی زمانی کوردیدا بە بەوریش ھەر دەڵێن پڵنگ و لێکیان ناکەنەوە. لە ڕاستیدا بەور و پڵنگ جیاوازن؛ بەور لەشی ھێڵ‌هێڵە بەڵام پڵنگ پەڵەپەڵەیە. ھەژار لە وەرگێڕانی مەم و زیندا دەڵێ:

ھەر ئەو لە بۆ کوردستان و شیعری «سەلام ئازادبوون»دا دەڵێ:

 جۆرەکانی بەور 
بەور بە کۆمەڵێ خاسیەت دەناسرێتەوە لەوانە ترسناکی و فێڵبازی بەڵام ئەمانە پێوەر نین بۆ دەستنیشانکردن یان جیاکردنەوەی بەورەکان بەڵکوو زۆرتر زیندەزانان شێوە یان ڕەنگ بۆ جیاکردنەوەی جۆری بەور دیاری دەکەن لەوانە:

 بەوری هێڵدار کە حەوت جۆری هەیە.

 بەوری سیبیری. ٤٠٠ بۆ ٥٠٠ دانەی لێ ماون.
 بەوری بەنگالی. ٢٥٠٠ دانەی لێ ماون.
 بەوری سپی بریتیە لە بەوری سپی بەنگالی، بە جۆرێکی دیاریکراو داناندرێ.
 بەوری هیندۆچینی. ١٥٠٠ دانەلی لێ ماون.
 بەوری سوماتران. ٥٠٠ دانەی لێ ماون.
 بەوری مالایان. ٢٥٠ دانەی لێ ماون.
 بەوری باشوری چین. ٦ بۆ ٢٠ دانەی لێ ماون.
 بەوری ئاڵتوونی. کەلە باخچەی ئاژەڵان پەیدابووە و تانها ٣٠ دانەی هەیە.

 پڵنگی پەڵە پەڵە کە چوار جۆری هەیە.

 پڵنگی بەلەکی ئەمریکی، کە پڵنگی ڕەشیش دەگرێتەوە
 پڵنگی خاڵاوی، کە پڵنگی خاڵاوی بەفرینیش دەگرێتەوە.
 پڵنگی خاڵ خاڵ، کە خێراکرین گیانلەبەرە لە سەر زەوی.
 پڵنگی  پەڵە هەوری، کە بچوکترین جۆری پڵنگی .

 ڕێژە 
ڕێژەی بەور بەپێی وڵاتانی جیھانی
وڵاتڕێژەی چاوەڕێکراو بەنگلادیش٤٤٠ بووتان٧٥ کەمبۆدیا٢٠ چین٤٥ ھیندستان١،٧٠٦ ئەندەنووسیا٣٢٥ لاوس١٧ مالیزیا٥٠٠ میانمار٨٥ نیپال١٥٥ کۆریای باکوورn/a ڕووسیا٣٦٠ تایلەند٢٠٠ ڤیەتنام٢٠کۆی گشتی٣،٩٤٨

پۆل:ھێما نەتەوەیییەکانی ھیندستان
پۆل:ھێما نەتەوەیییەکانی مالیزیا
پۆل:ھێما نەتەوەیییەکانی سینگاپور
پۆل:گیانلەبەران، وەسفکراوی ١٧٥٨
پۆل:بەورەکان
پۆل:تاکسە ناوی کارل لینایۆسی لەسەرە
پۆل:جۆرە مەترسیدارەکانی پێڕستی سووری ئای یوو سی ئێن
پۆل:تاکسۆنەکانی ناونراو لە لایەن کارل لینایۆسەوە