ئیخوان موسلمین

ئیخوان موسلمین یان کۆمەڵەی برایانی موسوڵمان کۆمەڵەیەکی ئیسلامی ڕامیاریی سوننییە بنکەی لە بەشێک لە وڵاتانی عەرەبی و جیھان ھەیە، لە ساڵی ١٩٢٨ لەلایەن حەسەن بەنا لە میسر دامەزرا، کاریگەری ئایدۆلۆژیای بەننا و ئیخوان لە سنووری میسر تێپەڕیداوە و بەسەر چەندین ڕێکخراوی ئیسلامی خێرخوازیی و ڕامیاریی باڵی کێشاوە، ھەموویان لەژێر یەک ناودا کارناکەن.

لە سەرەتادا کۆمەڵەکە کاری بڵاوکردنەوەی ئیسلام، نەھێشتنی نەخوێندەواری، دروستکردنی نەخۆشخانە و گەشەپێدانی بازرگانی بچووک بوو. دواتر ھاتە ناو گۆڕەپانی ڕامیارییەوە، ئامانجی ڕامیارییان وەدەرنانی کۆلۆنیالیزمی بەریتانی بوو لە میسر، لەپاشان دامەزراندنی وڵاتێک بوو بەپێی شەریعەتی ئیسلام.

گرووپی ئیخوان بەردەوام بووە لە گەشەکردن لە نێو وڵاتانی عەرەبی، ئەمەش وێڕای ئەو بەربەستانەی کە ھاتنە پێشییەوە لە سەرەتای ١٩٤٨ تاکوو ئەمڕۆ، کە پلانی کووشتن و تیرۆرکردنیان لەدژدا گێڕدراوە.Bruce Rutherford, Egypt After Mubarak (Princeton: Princeton UP, 2008), 99 دواتر بۆ ماوەیەک ئیخوان بەرەو لاوازی چوو تاکوو کۆتایی ھاتنی جەنگی شەش ڕۆژەی ساڵی ١٩٦٧، کاتێک شەپۆڵی ئیسلامی بەرەبەرە زاڵ دەبوویەوە بەسەر ناسیۆنالیزمی عەرەبی ئەمەش لە پاش شکستی عەرەب بوو لە بەرامبەر ئیسرائیل. لەوکاتەدا ئیخوان لەلایەن سعودیە پشتگیری دەکرا بەوەی ھەردووکیان لەدژی سیستمی کۆمۆنیزم بوون.

دوای ساڵانێک لە دژایەتیکردنی ئیخوان لەلایەن حکوومەتە عەرەبییەکان، لەگەڵ ھاتنی ناڕەزایییەکان و بەھاری عەرەبی ئەوا ئیخوان جارێکی دیکە توانی خۆی بەیاسایی بکاتەوە لەنێو چەند وڵاتێکی عەرەبی. لە ساڵی ٢٠١٢، محەممەد مورسی توانی ھەڵبژاردنی سەرۆکایەتی میسر بباتەوە و ببێتە سەرۆکی ئەو وڵاتە، بەمەش ناوبراو بوو بەیەکەمین سەرۆکی ھەڵبژێردراوی میسر لەڕێگای ھەڵبژاردنەوە. دوای دروست بوونی چەند ناڕەزایییەکی دیکە لەسەر ئیخوان، ئەوا دەسەڵاتی ئیخوان لە میسر ھێنرایە خوارەوە لەڕێی کودەتایەکی سەربازییەوە لەلایەن عەبدولفەتاح سیسی. دواتریش جارێکی دیکە ئیخوان لەو وڵاتە قەدەغەکرا و لە لیستی ڕێکخراوە تیرۆریستییەکان تۆمارکرا، ھەریەکە لە سعوودیە و ئیماراتیش ھەمان ڕێکاریان گرتەبەر بە قەدەغەکردنی ئیخوان لە وڵاتەکانیان. کۆمەڵەی ئیخوان خۆیان وەک ڕێکخراوێکی ئاشتیخواز و دیموکراسی دەزانن.

لە ئەمڕۆدا کەسایەتییە دیارەکانی ئیخوان لە قەتەر و تورکیا نیشتەجێن. کۆمەڵێک وڵات کۆمەڵەکەیان وەک گرووپێکی تیرۆریستی ڕاگەیاندووە لەوانە سعوودیە، ئیمارات، میسر، ڕووسیا،  سووریا و بەحرەین.وێنۆک|حەسەن بەنا دامەزرینەری ئیخوان موسلمین

 دەستنیشانکردن وەک ڕێکخراوێکی تیرۆریستی 

  – ١٢ی شوباتی ٢٠٠٣
  – ۱٥ی ئازاری ۲۰۰٥
  – ۳۰ی ئازاری ۲۰۰٦
  – ۲۱ی تشرینی یەکەمی ۲۰۱۳
  – ۲۱ی ئازاری ۲۰۱٤
  – ۱٥ی تشرینی دووەمی ۲۰۱٤

ئه‌نجومه‌نی نوێنه‌رانی لیبیا كه‌ بنكه‌كه‌ له‌ تۆبروک، ھه‌روه‌ھا له‌ ۱٤ی ئایاری ۲۰۱۹، ئیخوان موسلیمینی وه‌ک گرووپێكی تیرۆریستی دەسنیشان کرد.

 سەرۆکی کۆمەڵەکە 
 حەسەن بەننا ١٩٢٨–١٩٤٩
 حەسەنی حودەیبی ١٩٤٩–١٩٧٢
 عومەر تەلمسانی ١٩٧٢–١٩٨٦
 محەممەد حەمید عەبولناسڕ ١٩٨٦–١٩٩٦
 مستەفا مەشھور ١٩٩٦–٢٠٠٢
 مەئموون حودەیبی ٢٠٠٢–٢٠٠٤
 موحمەد مەھدی عاکف ٢٠٠٤–٢٠١٠
 موحمەد بەدیع ٢٠١٠-تائێستا

 ئیخوان لە کوردستان 
لە باشووری کوردستان، حیزبی یەکگرتووی ئیسلامی کوردستان لە سەرەتای دامەزراندنییەوە وەک حیزبێک بە ئایدۆلۆژیای ئیخوان موسلمین دەرکەوت، یەکگرتوو لە پەرلەمانی کوردستان و پەرلەمانی عێراق ئەندامی ھەیە و بەژدارە لە ھەڵبژاردنەکان.

 ئەمانەش ببینە 
 مێژووی ئیخوان موسلمین لە میسر

 سەرچاوەکان 

پۆل:کودەتای ٢٠١٣ی میسر
پۆل:شۆڕشی میسر (٢٠١١)
پۆل:حیزبەکان، دامەزرانی ١٩٢٨
پۆل:سیاسەتی میسر
پۆل:مێژووی ئیسلام
پۆل:تیرۆریزمی ئیسلامی
پۆل:گرووپە ئیسلامییەکان
پۆل:ئیخوان موسلمین
پۆل:ئیسلام لەسەدەی ٢٠ەم
پۆل:ئیسلام لەسەدەی ٢١ەم