کنێسێت

کنێسێت () ئەنجومەنی یاسادانانی نیشتمانی ئیسرائیلە کە لە یەک ژووردا. وەک لقی یاسادانانی حکوومەتی ئیسرائیل، کنێسێت ھەموو یاساکان دەردەکات، سەرۆک و سەرۆک وەزیران ھەڵدەبژێرێت (ھەرچەندە دووەمیان بە فەرمی لەلایەن سەرۆکوەزیرانەوە دیاری دەکرێت)، ئەنجومەنی وەزیران پەسەند دەکات و سەرپەرشتی کارەکانی حکوومەت دەکات. جگە لەوەش، کنێسێت کۆنتڕۆڵکەری دەوڵەت ھەڵدەبژێرێت. ھەروەھا دەسەڵاتی ھەڵگرتنی پارێزبەندی ئەندامانی ھەیە، و سەرۆککۆمار و کۆنتڕۆڵی دەوڵەت لە پۆستەکان دوور بخاتەوە و حکوومەت بەپێی لێسەندنەوەی متمانە ھەڵبوەشێنێتەوە و ھەڵوەشاندنەوەی و بانگەوازی ھەڵبژاردنی نوێ بکات. ھەروەھا سەرۆکوەزیران دەتوانێت کنێسێت ھەڵبوەشێنێتەوە؛ بەڵام تا تەواوبوونی ھەڵبژاردنەکان، کنێسێت دەسەڵات لە پێکھاتەی ئێستادا دەھێڵێتەوە. کنێسێت دەکەوێتە سەر گردی شێخ بەدر لە قودسی ڕۆژاوا. دوایین کنێست لە ٢٣ی ئازاری ٢٠٢١ ھەڵبژێردرا.

 مێژوو 
کنێسێت بۆ یەکەمجار لە ١٤ی شوباتی ١٩٤٩ کۆبووەوە، دوای ھەڵبژاردنەکانی ٢٠ی کانوونی دووەم، بۆ ئەوەی جێگەی ئەنجومەنی کاتیی دەوڵەت بگرێتەوە کە وەک دەزگای یاسادانانی فەرمی ئیسرائیل کاری دەکرد لە ڕێکەوتی سەربەخۆیییەکەیەوە لە ١٤ی ئایاری ١٩٤٨. ھەروەھا جێگرەوەی ئەنجومەنی نوێنەران بوو کە وەک دەستەی نوێنەرایەتی کۆمەڵگەی جوولەکە لە سەردەمی ژێرفەرمانیدا کاری دەکرد.

کۆمەڵگەی کنێسێت دەکەوێتە سەر گردێک لە ڕۆژاوای قودس لە ناوچەیەک کە پێش شەڕی عەرەب و ئیسرائیل لە ساڵی ١٩٤٨ بە شێخ بەدر ناسرابوو، و ئێستا ناوی گڤعات ڕامە. تێچووی باڵەخانە سەرەکییەکە لەلایەن جەیمس دی ڕۆتشیڵدەوە وەک دیارییەک بۆ دەوڵەتی ئیسرائیل لە وەسیەتنامەکەیدا دابینکرا و لە ساڵی ١٩٦٦ تەواو بوو. لەسەر زەوییەک دروست کراوە کە لە پاتریکخانەی ئۆرتۆدۆکسی یۆنانیی قودس بەکرێ گیراوە. بەدرێژایی ساڵان، زیادکراوی گەورە بۆ پێکھاتەکە کراوە، بەڵام لە ئاستەکانی خوارەوە و لە پشتی پێکھاتە سەرەکییەکەی ساڵی ١٩٦٦ دروستکراون بۆ ئەوەی شێوەی دەرەوەی باڵەخانە بنەڕەتییەکەی کۆبوونەوە تێکنەدەن.

پێش دروستکردنی باڵەخانە ھەمیشەیییەکەی، کنێسێت لە باڵەخانەی ئاژانسی جوولەکە لە قودس، و باڵەخانەی سینەما کیسێم لە تێل ئەڤیڤ و باڵەخانەی فرۆمین لە قودس کۆدەبووەوە.https://web.archive.org/web/20201214154042/https://www.knesset.gov.il/lexicon/eng/beit_fromin_eng.htm

 قەبارە 
ژمارەی ئەندامانی کنێسێت ١٢٠ کەسە، بە لەبەرچاوگرتنی قەبارەی گەورەی کنێست. زۆرجار پرسی ئەندامێتی کنێست ھۆکارێک بووە بۆ پێشنیازەکانی چاکسازی. لە ساڵی ١٩٩٦ وەزیری دادی ئەوکات یۆسی بەیلین پشتیووانی لە دامەزراوەی شکستخواردووی یاسای بەناو «یاسای نەرویژ» کرد، کە داوا لە ئەندامانی کابینەی ڕاسپێردراو دەکرا دەست لە کورسییەکانیان لە کنێسێت بکێشنەوە و ڕێگە بە ئەندامانی دیکەی پارتەکان کورسییەکانیان بگرن. ئەو پۆستەی لەکاتی خزمەتکردن لە کابینەدا؛ ئەمەش دەبووە ھۆی ئەندامانی چالاکتری دەسەڵاتی یاسادانان بەشداری دانیشتنە ئاسایییەکان و کۆبوونەوەکانی لیژنەکان بکەن. ئەم یاسا پێشنیاز کراوە لەلایەن سیاسەتمەدارانی دیکەشەوە پشتیوانی لێکرا، لەوانە بنیامین ناتانیاھۆ.

 ڕاپرسییەکان 
ڕاپرسییەک کە لەلایەن پەیمانگای دیموکراسی ئیسرائیلەوە لە نیسان و ئایاری ٢٠١٤ ئەنجامدرا، دەری خست کە لەکاتێکدا زۆرینەی جوولەکە و عەرەب لە ئیسرائیل شانازی بەوەوە دەکەن کە ھاووڵاتی وڵاتەکەن، ھەردوو گرووپەکە متمانەیان بە حکوومەتی ئیسرائیل نییە، بە کنێسێتیشەوە. نزیکەی سێ لەسەر چواری ئیسرائیلییە بەشداربووەکان لە ڕاپرسییەکەدا وتیان کە گەندەڵی لە سەرکردایەتی سیاسی ئیسرائیلدا یان «بەربڵاوە یان تا ڕادەیەک بەربڵاوە». زۆرینەی عەرەب و جوولەکەکان متمانەیان بە سوپای ئیسرائیل، سەرۆکی ئیسرائیل، و دادگای باڵای ئیسرائیل ھەیە، بەڵام جوولەکە و عەرەبەکان ئاستی ھاوشێوەی بێمتمانەییان ڕاگەیاند، کە تێدا زیاتر لە سێیەکی ھەردوو گرووپەکە بانگەشەی ئەوەیان کرد کە متمانەیان بە کنێسێت ھەیە.

 سەرچاوەکان 

پۆل:دامەزرانەکانی ١٩٤٩ لە ئیسرائیل
پۆل:خانووبەرەکان و پێکھاتەکانی ئورشەلیم
پۆل:پەرلەمانانی جیھان
پۆل:ئیسرائیل
پۆل:پەرلەمانەکان بەپێی وڵات