ئیبن فەزڵان

خاوە‌ن سە‌فە‌رنامە‌ی ناسراو بە‌ (گە‌شتی ئیبن فە‌زلان)ـە‌؛ ناوی تە‌واوی (بە‌ عە‌رە‌بی: أحمد بن العباس بن راشد بن حماد )ە‌ لە‌ سە‌دە‌ی دە‌یە‌می زایینی دا ژیاوە‌. ساڵی ٩٢١ ز گە‌شتێکی بۆ وڵاتی بە‌لگارە‌کانی ڤۆڵگا کرد تا نامە‌ی خە‌لیفە‌ی عە‌بباسی (المقتدر باللە) بگە‌یە‌نێتە کراڵی رووس وە‌ یاخود‌ شای سلاڤان (بە‌ عە‌رە‌بی: ملک الصقالبە‌) کە‌ ناوی (بە‌ عە‌رە‌بی: ألموش بن یلطوار) بووە‌و وە‌ک زانراوە‌ لە‌ رۆژی ١٢ ئایاری ٩٢٢ گە‌یشتۆتە‌ شوێنی مە‌بە‌ست . ئە‌م مێژووە‌ ئێستا لە‌  تە‌تە‌رستان بووە‌تە‌ رۆژێکی ئایینی موسڵمانان .
‌  

گە‌نجینە‌ی زانیاریە‌کان

گرنگی گە‌شتە‌کە‌ی ئیبن فە‌زلان بۆ ئە‌و زانیاریە‌ گرنگانە‌ دێت لە‌ دووتوێی سە‌فە‌رنامە‌کە‌یدا ھاتووە‌ لە‌ بارە‌ی پێکھاتە‌و دابە‌شبوونی ئە‌وسای گە‌لانی دانیشتووی رێرە‌وی گە‌شتە‌کە‌ کە‌ لە‌ بە‌غداوە‌ دە‌ستپێ دە‌کات و شارە‌کانی  نە‌ھرە‌وان- ھە‌لوە‌ن- کرماشان- ھە‌مە‌دان- ساوە- رە‌ی- سمنان- دامغان- نیشابور- سە‌رخە‌س- مە‌رو- ئامول- جیحون- بوخارا- خوارزم- جرجانیە- جیت و ھە‌رێمی  باشگرد دە‌برێت و بە‌ ناو ھۆزە‌ دواکە‌وتووە‌کانی ئۆغوز (تورکمان) و بە‌شکیر رە‌ت دە‌بێت کە‌ ھێشتان موسڵمان نە‌ببون و دە‌گاتە‌ بنکە‌ی شای سلاڤە‌کان لە‌ ئارێکی سە‌ر رووباری ڤۆلگا کە بە‌ بۆچوونی ھە‌ندێک لە‌ مێژووناسان‌ دە‌بێت شاری (کازان) بێت کە‌ ئێستا شارێکی‌ موسلمانە‌کانە‌ لە‌ رووسیای فیدرال و پێتە‌ختی ھە‌رێمی تە‌تە‌رە‌کانە‌.
گە‌شتی ئیبن فە‌زلان بە‌ دە‌ر نیە‌ لە‌ ھە‌ندێک زانیاری کە‌ زانایان دە‌لێن دوورن لە‌ راستی . 
سرووش بۆ داھێنان
گە‌شتە‌کە‌ی ئیبن فە‌زلان بووتە‌ مایە‌ی پیتاندنی ئە‌ندێشنە‌ی زۆر لە‌ نووسە‌رو مێژووناس و فیلمسازان. رۆماننوسی ئە‌مریکایی مایکل کریچۆن بە‌ کە‌لک وە‌رگرتن لە‌ زە‌مینە‌ی گە‌شتی ئیبن فە‌زلان رۆمانێکی زانستیی بە‌ ناوی (مردوو خۆرە‌کان:Eaters of the Dead) ساڵی ١٩٧٦ بە‌ چاپ گە‌یاند کە‌ دوواتر لە‌  ھۆلیوود کرا بە‌ فیلمێک بە‌ ناوی (سێزدە‌مین جە‌نگاوە‌ر‌The 13th Warrior) لە‌ دە‌رھێنانی (John McTiernan) و نواندنی ئە‌نتۆنیۆ باندێراس.

سەرچاوەکان
  دە‌سنووسێکی نووسراوی ئیبن فە‌زلان لە‌ مۆزە‌خانە‌ی کتێبی دانسقە و دە‌گمە‌ن 
 لە‌ بارە‌ی رۆمانی مایکل کریچۆن بە‌ عە‌رە‌بی: 
 کتێبی گە‌شتی ئیبن فە‌زلان بە‌ زمانی ئینگلیزی:
 بابە‌تێک لە‌ سە‌ر دە‌نگدانە‌وە‌ی گە‌شتە‌کە‌ی ئیبن فە‌زلان لە‌ رووسیای ئە‌مرۆدا 

پۆل:خەڵکی بەغدا
پۆل:دۆزەرەوەکانی ئاسیا
پۆل:نووسەرانی سەدەی ١٠یەم
پۆل:مردووانی سەدەی ١٠یەم
پۆل:لەدایکبووانی سەدەی ١٠یەم
پۆل:عەرەبەکانی سەدەی ١٠یەم
پۆل:لەدایکبووانی دەیەی ٨٧٠
پۆل:عەرەبەکانی سەدەی ٩یەم