تیشکی ئێکس

تیشکی ئێکس یان تیشکی سینی ( یان X-ray) درێژە شەپۆل زۆر کورتی ھەیە و لە سنووری پێوانەی گەردیلەدایە، بۆیە ھەمیشە بەھۆی وزەکەیەوە وەسف دەکرێت نەک بە درێژییە شەپۆلەکەی.
زانای ئەڵمانی ڤیلھێڵم ڕۆنتگن کە بە دۆزەرەوەی تیشکی ئێکس دەناسرێتNovelline, Robert. Squire's Fundamentals of Radiology. Harvard University Press. 5th edition. 1997. ISBN 0-674-83339-2. بە ڕێکەوت تیشکی ئێکس دۆزییەوە، لەو کاتەدا کە تاقیکردنەوەی دەکرد لەسەر لوولەی تیشکە کاسۆد. پاش ھەفتەیەک بە تیشکی ئێکس وێنەیەکی دەستی ژنەکەی گرت. ئەم وێنەیە زۆر بە ڕوونی ئەڵقەی شووکردن و ئێسکەکانی تێدا دەرکەوتبوو. ڕونتگن ئەم دیاردەیەی ناونا تیشکی X) X-ray) بۆ دەرخستنی ئەوەی کەوا ئەم تیشکە چ جۆرێکی نەناسراو لە تیشک، و ھەتا ئێستاش ئەم ناوە ھەر بەکاردەھێنرێت.زانست بۆ ھەموان، فیزیای پۆلی ١٢یەمی زانستی

تیشکی ئێکس دەتوانێت بەناو زۆربەی مادە ڕەقەکان تێپەڕ ببێت وەک کەرەستەی بیناسازی و شانەی زیندوو.Dental Assistants' Association of Australia (2005). The Manual of Dental Assisting. Elsevier Australia. p. 205. ISBN 978-0-7295-3737-7. بۆیە تیشکی ئێکس بە فراوانی لە پزیشکیدا بەکاردێت (وەک، پشکنینی ئێسکی شکاو) و لە زانستی مادەدا (وەک، ناسینەوەی ھەندێک توخمی کیمیایی و دۆزینەوەی خاڵە لاوازەکان لە کەرەستەی بیناسازیدا).Caldwell, Wallace E. ; Merrill, Edward H. (1964). History of the World. Vol. 1. United States: The Greystone Press. p. 394. تیشکی ئێکس تیشکی بە ئایۆنکەرە و لەکاتی بەرکەوتنی بە شانەی زیندوو دەتوانێت زیان بە تەندروستی بگەیەنێت، وەک: زیان گەیاندن بە DNA، شێرپەنجە و لە چڕی بەرزدا، سووتان و نەخۆشی تیشکاوەری؛ بۆیە بەرھەمھێنان و بەکارھێنانی بە توندی لەلایەن دەسەڵاتی گشتی تەندروستی کۆنترۆڵ دەکرێت.

 تایبەتمەنی تێشکی ئێکس 
تیشکی ئێکس جۆرێکە لە تیشکی کارۆموگناتیسی کە ئەم تایبەتمەندییانەی ھەیە:

١. شەپۆلی کورتی ھەیە - نێوان ٠٫٠١ بۆ ١٠ نانۆمەتر.

٢. وزەی بەرزی ھەیە - لە ١٠٠ ئەلێکترۆن ڤۆڵتەوە تا چەند ملیۆن ئەلێکترۆن ڤۆڵت.

٣. توانای ڕۆیشتن ھەیە بە ناو زۆربەی ماددەکاندا.

 بەکارھێنان 
 ئەم تیشکە بەکاردەھێنرێت بۆ بواری پزیشکی و پزیشکی ددانیش.
 دەزگاکانی ئاسایش لە فڕۆکەخانە تیشکی ئێکس بەکاردێنن بۆ زانینی ئەوەی چی لەناو جانتاکاندایە.
 لە پزیشکیدا بەکاردێت بۆ وێنەگرتنی ناوەوەی لەش.
 لە پیشەسازیدا بۆ پشکنینی کوالێتی بەرھەمەکان بەکاردێت.
 لە توێژینەوەی زانستیدا بۆ شیکردنەوەی پێکھاتەی ماددەکان بەکاردێت.
 سەرچاوەکان 

 سەرچاوەکان 
 کتێبی زانست بۆ ھەمووان، فیزیا بۆ پۆلی ١٢یەمی زانستی.

پۆل:فیزیکی پزیشکی
پۆل:زانستی ماددە
پۆل:شەبەنگی کارۆموگناتیسی