قەزای زاخۆ

قەزای زاخۆ (بە عەرەبی: قضاء زاخو، بە ئینگلیزی: Zakho District) یەکێکە لە قەزاکانی پارێزگای دھۆک، ھەرێمی کوردستان لە عێراق. ناوەندەکەی شارۆچکەی زاخۆیە.  لە ساڵی ٢٠٢٥دا، ژمارەی دانیشتووانی ئەم قەزایە ٣٩٨،٨٧٦ کەس بووە. قەزاکە لە چوار ناحیە پێکھاتووە:
 ناحیەی باتیفا
 ناحیەی دەرکار
 ناحیەی ڕزگاری
 ناحیەی باتێل

 ناو 
ناوی ئەم قەزایە لە ناوەندەکەیەوە وەرگیراوە، کە شاری زاخۆیە.

 ھەندێک لە زمانناسان پیان وایە زاخۆ واتای ھێز و تواناییە و بە ناوی چیای "زاخ"ەوە ناونراوە.
  ھەندێکی تر پێیان وایە کە سەرکردەی زەینەفۆن بە ناوی "زاخاریۆس" بەو ناوچەیە تێپەڕ بووە و بۆیە ئەو ناوچەیە ناونراوە "زاخا" بەپێی تێپەڕبوونی کات ناوەکە گۆڕانکاری بەسەردا ھاتووە و بووە بە "زاخۆ"،
 بۆچوونێکی تریش ھەیە کە زمانناسان خستوویانەتەڕوو ئەویش ئەوەیە کە ڕەچەڵەکی ناوی زاخۆ دەگەڕێتەوە بۆ وشەی ئارامی سوریانی "زاخۆسا/زاخوثا" کە واتای "سەرکەوتن"ە.
 ناوی زاخۆ، یان زاخۆتا، لە زمانی سوریانیدا، بە واتای سەرکەوتن دێت، کە دەشێت ھێمایەک بووبێت بۆ زاڵ بوونیان بەسەر ئیسرائیلییەکان. ھەروەک ڕێژەیەکی بەرزی دانیشتوانی زاخۆ، تا سەرەتاکانی دروست کردنی دەوڵەتی عێراقیش، ھەر جوو بوون. گوایا ناوەکە لە (زاخۆتا)ی ئارامییەوە ھاتووە، بە واتای (سەرکەوتن). واتا شوێنەکە دەبێت مەیدانی سەرکەوتنی لەشکرێک بووبێت، بە سەر دوژمنانیدا. یان ئاشوورییەکان، وەک سوکایەتی کردن بە دیلە جووەکانی ژێر دەستەیان، ئەم ناوەیان لە شوێنی بە زۆر نیشتەجێ کردنیان ناوە.

 جوگرافیا 
قەزای زاخۆ ھاوسنووری لەگەڵ:
 لە باکوورەوە پارێزگای شرنەخ لە باکووری کوردستان.
 لە باشوورەوە قەزای دھۆک و قەزای سێمێل.
 لە ڕۆژھەڵاتەوە قەزای باتیفا.
 لە ڕۆژاواوە پارێزگای شرنەخ لە باکووری کوردستان و پارێزگای حەسیچە لە ڕۆژاوای کوردستان.

 مێژوو 
شاری زاخۆ بۆ سەدان ساڵ، شوێنی گردبوونەوەی ئەو جووانە بووە، کە ئاشوورییەکان لە شاری ئورشەلیم، بۆ کوردستانیان ڕاگواستن.

لە دەقەکانی تەوراتیشدا، ئاوا ئاماژە بۆ ئەو ڕووداوە کراوە: (لە ساڵی حەوتەمی ھۆشەع دا، پاشای ئاشوور، سامیرەی گرت. ئیسرائیلییانی بۆ ئاشوور ڕاگواست و لە ھەلا و سەر خاپور و ڕوباری گوزان و شارەکانی ماد، نیشتەجێی کردن). لێرەدا بە ڕوونی دەردەکەوێت، کە لە دەوروبەری ساڵی ٧٢٠پ.ز، جووەکان بۆ یەکەمینجار لە مێژووی مێزۆپۆتامیادا، ڕاستەوخۆ لە کوردستان نیشتەجێ کراون، بێگومان ئەمەش زۆر پێش دیلییەتی بابل بووە. بە گومانی زۆر، دیلانی جووی سامیریی، لە چەند شوێنێکی کوردستان، بڵاوکراونەتەوە. بەشێکی گرنگیان، لە (زاخۆ) نیشتەجێ کراون.

 ئەمانەش ببینە 
 پارێزگای دھۆک
 زاخۆ
 ئیدارەی زاخۆ

 سەرچاوەکان 

پۆل:قەزاکانی پارێزگای دھۆک
پۆل:زاخۆ