زەین

زەین لە واتای بەربڵاوی خۆیدا، بە تێکڕای دیاردەگەلی گیانی و دەروونیی گیاندار دەوترێ، واتە ھەموو ئەو سیستمانەی کە بە جۆرێ پەیوەندییان بە ھەست و سۆز و ڕەفتار و پێزانین و ناسیارییەوە ھەیە؛ بەم واتایە، زەین وەک تەواوێتییەکی ڕێکخراو چاوی لێ دەکرێ کە لە پرۆسەگەلی گیانی و بەشگەلی پێکھێنەر و کاربەڕێکەری تر، کە پرۆسە گیانییەکان پشتی پێ دەبەستن، دروست دەبێت. لە واتایەکی بەرتەسکتریدا، زەین تەنیا بۆ ئەو چالاکی و جموجووڵانە دەگەڕێتەوە کە سەر بە مەعریفەت و ناسیاری بن، وەک پێزانین و بەدیکردن و سەرنجدان و بیرکردنەوە و چارەسەرکردنی پرس و قسەکردن و فێربوون و بەبیرھێنانەوە.فەرھەنگی ڕەوانناسیی کۆمەڵەی ڕەوانناسانی ئەمریکایی (APA Dictionary of Psychology) 

چۆنێتیی پەیوەندیی زەین لەگەڵ لەشدا، بەتایبەت مێشک و میکانیزم و چالاکییەکانی، ھەمیشە بابەتی مشتومڕ و وتووێژی زانایان و فەیلەسووفان بووە. (بڕوانە فەلسەفەی زەین)

 توانایییە زەینییەکان 
مەبەست لە توانایییە زەینییەکان (Mental faculties) کارکردنە جۆراوجۆرەکانی زەینە، یا ئەو کارانەی زەین ئەتوانێت بیکات.
 ھزرین یا تێفکرین یەکێک لە کارەکانی زەینە کە ڕێگە ئەدات مرۆڤ شتەکانی ناو ئەم جیھانە بۆ خۆی مانادار بکاتەوە و لێیان تێبگات بە جۆرێک لەیەکیان بداتەوە کە لەگەڵ پێداویستی و داخوازەکان و ئامانجەکانیدا زۆرتر ڕێک بکەون.
 وەبیرسپاردن و وەبیرھێنانەوە یەکێکی تر لە تواناکانی زەینە کە بریتییە لە ھەڵگرتن و پاراستنی زانیارییەکان و ئەزموونەکانی بەرسەرداھاتوو، دواتر بانگھێشت و ھێنانەوەیان لە کاتی پێویستدا.
 خەیاڵکردن بە واتای وەبەرھێنان یان دروستکردنی وێنە و بیرۆکە و شوێنی نوێیە لە ناو زەیندا.
 ھۆش واتە دەرککردنی پەیوەندیی نێوان خود و دەوروبەر.

 ناوەرۆکە زەینییەکان 
ناوەرۆکە زەینییەکان (Mental contents) ئەو بابەتانەن کە بڕوا وایە لە «ناو» زەیندا بن و پرۆسە و لێھاتووییەکانی زەین شێوەیان پێ ببەخشن و دەساژۆیان بکەن و کایەیان لەگەڵا بکەن. ھزر، چەمک، بیرەوەری، باوەڕ  و ھەروەھا کۆی ئەو شتانەی ھەستیان پێ ئەکرێ یان نیەتیان لێ ئەکرێت چەن نموونەیەکن لەو چەشنە بابەتانە.Causal Theories of Mental Content , Stanford Encyclopedia of PhilosophyMental Content , glossariumBITri

 سەرچاوەکان 

پۆل:زەین
پۆل:فەلسەفەی زەین
پۆل:نیرۆسایکۆلۆژی
پۆل:بیرکردنەوەی ڕەخنەگرانە
پۆل:دەرھەستکاری
پۆل:شیکار
پۆل:چەمکەکان لە ناسیاریناسی
پۆل:ھۆشیاری
پۆل:ژیری
پۆل:زانین
پۆل:لۆژیک
پۆل:مێتافیزیک
پۆل:ھەبوونناسی
پۆل:چەمکە فەلسەفییەکان
پۆل:لۆژیکی فەلسەفی
پۆل:فەلسەفەی ژیان
پۆل:فەلسەفەی ئایین
پۆل:واقیع
پۆل:ئاوەزان
پۆل:خۆ
پۆل:سەرچاوەکانی زانین
پۆل:ھزر
پۆل:ڕاستی
پۆل:چەمکەکان لە لۆژیک
پۆل:تیۆرە ئیپیستمۆلۆژییەکان
پۆل:تیۆرییە فەلسەفییەکان
پۆل:چەمکەکان لە مێتافیزیک