پێنسیلڤانیا

پێنسیلڤانیا (بە ئینگلیزی:Pennsylvania) بە فەرمی بە کۆمۆنوێڵتی پێنسیلڤانیا ناسراوە، ویلایەتێکە دەکەوێتە ناوچەی باکووری ڕۆژھەڵات و ناوەڕاستی ئەتڵەسی ئەمریکا. چیای ئەپالاچیان ناوەندی ویلایەتەکە داگیرکردووە. کۆمۆنوێڵت لە باشووری ڕۆژھەڵاتەوە ھاوسنوورە لەگەڵ دێلاوێر، لە باشوورەوە میریلاند، لە باشووری ڕۆژاواوە لەگەڵ ڤێرجینیای ڕۆژاوا، لە ڕۆژاوای ئۆھایۆ، لە باکووری ڕۆژاوا لەگەڵ دەریاچەی ئێری و پارێزگای ئۆنتاریۆی کەنەدا، لە باکوورەوە لەگەڵ نیویۆرک و لە ڕۆژھەڵاتەوە نیوجێرسی.

ویلایەتی پێنسیلڤانیا لە ٥٠ ویلایەتی ئەمریکادا پلەی سێیەمی گەورەیە و لە پلەی پێنجەمدایە کە زۆرترین دانیشتووانە و لە پلەی نۆیەمی چڕترینی دانیشتوواندایە. پێنج گەورەترین شاری ویلایەتەکە بریتین لە فیلادلفیا (١٬٥٦٠٬٢٩٧)، پیتسبورگ (٣٠٥٬٨٠١)، ئەلینتاون (١١٨٬٥٧٧)، ئێری (١٠٠٬٦٧١) و ڕیدینگ (٨٩٬٨٩٣). پایتەختی ویلایەتەکە بریتییە لە شاری ھاریسبێرگ کە نۆیەمین گەورەترین شاری ویلایەتەکەیە. پێنسیلڤانیا کەنار دەریایەکی ١٤٠ میل (٢٢٥ کم)ی ھەیە بەدرێژایی دەریاچەی ئێری و دەمی ڕووباری دێلاوێر.

دەوڵەت یەکێکە لەو سێزدە کۆلۆنییە ڕەسەنانەی کە ئەمریکای دامەزراندووە؛ لە ساڵی ١٦٨١ دامەزراوە دوای ئەوەی بە فەرمانی شاھانە بە ویلیام پێن کوڕی ھاوناوی ویلایەتەکە دراوە. بەشێک لە ویلایەتی پێنسیلڤانیا (بەدرێژایی ڕووباری دێلاوێر)، لەگەڵ ویلایەتی ئێستای دێلاوێر، پێشتر وەک کۆلۆنی سوێدی نوێ ڕێکخرابوو. ویلایەتی پێنسیلڤانیا دووەم ویلایەت بوو کە لە ١٢ی کانوونی یەکەمی ساڵی ١٧٨٧ دەستووری ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکای پەسەند کرد، ھۆڵی سەربەخۆیی دەکەوێتە شاری فیلادلفیا کە گەورەترین شاری ویلایەتی ئەمریکایە و تێیدا جاڕنامەی سەربەخۆیی و دەستووری ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا داڕێژراوە. لە کاتی شەڕی ناوخۆی ئەمریکادا، شەڕی گێتیسبێرگ لە ناوچەی باشووری ناوەڕاستی ویلایەتەکەدا ڕوویدا. ناوچەی ڤالی فۆرج لە نزیک فیلادلفیا دەگرێتەوە کە بارەگای گشتی جۆرج واشنتۆن بووە لە زستانی سەختی ساڵانی ١٧٧٧–١٧٧٨.

 سەرچاوەکان 

پۆل:پێنسیلڤانیا
پۆل:ویلایەتەکان و مەڵبەندەکان، دامەزرانی ١٧٨٧
پۆل:ویلایەتەکانی ئامریکا
پۆل:داگیرگەکانی شانشینی یەکگرتوو