زمانی تاجیکی

زمانی تاجیکی (بە تاجیکی: Забони тоҷикӣ) زمانێکە کە تاجیکەکان قسەی پێ‌دەکەن و زمانی فەرمی وڵاتی تاجیکستانە.

 ئەلفوبێ 

بۆ نووسینی زمانی تاجیکی لە ئەلفوبێی کیریلی کەڵک وەردەگیرێ.

 А а Б б В в Г г Ғ ғ Д д Е е Ё ё Ж ж З з И и Й й Ӣ ӣ К к Қ қ Л л М м Н н О о П п Р р С с Т т У у Ӯ ӯ Ф ф Х х Ҳ ҳ Ч ч Ҷ ҷ Ш ш Ъ ъ Э э Ю ю Я я

 ھەڵسەنگاندن لەگەڵ زمانی فارسی 
ئەگەرچی زمانی تاجیکی و زمانی فارسی ھەر دووکیان درێژەی زمانی فارسی دەرین بەڵام زمانی تاجیکی ھەندێک تایبەتمەندی تەرخانکراوی خۆی ھەیە کە دەبێتە ھۆی جیابوونەوەی لە زمانی فارسی؛ لەوانە:

 بزوێنەکانارانسکی، زبانهای ایرانی 
زمانی فارسی دەری ٨ بزوێنی  ھەبووە (a, ,i, u, ā, ī, ū, ē, ō) بەڵام ئێستا زمانی تاجیکی و فارسی ٦ بزوێنیان ھەیە؛ تاجیکی (a, i, u, o, e, ů) و فارسی (a, e, o, â, i, u).
لە زمانی فارسیدا دوو بزوێنی ē و ōی فارسی دەری (یێی مەجھوول و واوی مەجھوول) بوونەتە دوو بزوێنی درێژی ī و ū بەڵام بە پێچەوانەی زمانی فارسی لە زمانی تاجیکیدا دوو بزوێنی درێژی ī و ū بوونەتە دوو بزوێنی کورتی i و .u
 لە زمانی تاجیکیدا بزوێنە کورتەکان (a ,i, u) وەکوو خۆیان ماونەتەوە بەڵام لە زمانی فارسیدا بوونەتە (a, e, o).
âی زمانی فارسی  کە لە āی زمانی فارسی دەری کەوتووەتەوە لە زمانی تاجیکیدا بووەتە o.

 نەبزوێنەکان (کپەکان)ارانسکی، یوسیف. زبانهای ایرانی، چاپ دوم. تهران: چاپخانۀ توکلی، ١٣٨٦، صص ٢٩، ١١١، ١١٢ و ١١٣  
لە زمانی فارسیدا جیاوازییەک لە نیوان دو پیتی «غ» و «ق»» نییە و ئەم دوو پیتە وەکوو یک گۆدەکرێن بەڵام لە زمانی تاجیکیدا ئەم دوو پیتە لەگەڵ یەک جیاوازن و دەربڕینی تایبەتی خۆیان ھەیە.

 وشەکان 
لەبەر ئەوی کە زمانی تاجیکی لە شوێنک قسەی پێ‌کراوە کە بە زمانە ئێرانییە ڕۆژھەڵاتییەکان و زمانە تورکییەکانی ئاسیای ناوەندی نزیک بووە، کەوتووەتە ژێر کاریگەری ئەم زمانانە؛ ھەر بۆیە لە زمانی تاجیکیدا وشەی وا ھەیە کە لە زمانی فارسیدا نییە یان زۆر کەم بە کاری دەھێنن، لەوانە:  و ... .

وشەگەلێکی زۆریش له زمانی ڕووسی وەرگیراوە کە بووەتە ھۆی پتەوبوونی وشەکانی تاجیکی لە بوارەکانی زانست، کۆمەڵایەتی، چاند و ... .

 ڕێزمان 
لە ڕێزمانیشدا زمانی تاجیکی لە ھەندێک شوێندا تایبەتمەندی خۆی ھەیە کە لە زمانی فارسیدا نییە و دەبێتە ھۆی جیاوازبوونی لەگەڵ زمانی فارسی. بۆ وێنە:
گەردانی کرداری ڕابردوو و ئێستای خەریک:
زمانی تاجیکی  زمانی فارسی  زمانی کوردیMo xorda istadæ-im Mā dārim mixorimخەریکین دەخۆینMo istadæ-im xurMo xorda istadæ budim Mā dāštim mixordimخەریک بووین دەمانخواردMo xorda istadæ budæ-im

دروستکردنی کرداری لێکدراو بە ئاوەڵناوی بەرکاری:
زمانی تاجیکی  زمانی فارسی  زمانی کوردی Davida omad Davān āmad بەھەڵاتن ھاتDavida raft Davān raftبەھەڵاتن چوو

لە زمانی فارسیدا «را» پیتە و نیشانەی بەرکارە بەڵام لە زمانی تاجیکیدا «را» پاشگری بەرکارە و بە ناوەوە دەلکێ.
زمانی تاجیکی  زمانی فارسی  زمانی کوردی Kitobro xondam Ketāb rā xāndam پەرتووکم خوێندەوە

دروستکردنی ئاوەڵناوی بەرکاری بە پاشگری -agi کە لە زمانی فارسیدا نییە وەک raftagi.

 سەرچاوەکان 

 بەستەرە دەرەکییەکان 


پۆل:زمانەکانی کازاخستان
پۆل:زمانەکانی قرغیزستان
پۆل:زمانەکانی ڕووسیا
پۆل:زمانەکانی تاجیکستان
پۆل:زمانەکانی ئۆزبەکستان
پۆل:زمانەکانی تورکمانستان
پۆل:زمانەکانی ئەفغانستان
پۆل:زمانەکانی کۆماری گەلی چین
پۆل:زمانەکانی پاکستان
پۆل:زمانەکانی بکەر–بەرکار–کار