فۆنتی کوردی

فۆنتی کوردی بە فۆنتێک دەوترێ کە ھێماکانی (glyph) ئەلفوبێکانی کوردی تێدا بێت، فەرمی بوونی ئەلفوبێی عەرەبی بۆ زمانی فارسی لە ئێراندا و بۆ زمانی تورکی و زمانی عەرەبی لە عوسمانیدا، کاریگەریی لەسەر کوردەکان داناوە و لەبەر نەبوونی دەوڵەتی کوردی دەوترێت ئەلف و بێی کوردی لە عەرەبی و فارسییەوە وەرگیراوە، ڕاستە ھاوبەشییان ھەیە بەڵام سەربەخۆو لێک جیاوازن، ئێستاش بە شێوەیەکی سەرەکی لە باشووری کوردستان و ڕۆژھەڵاتی کوردستاندا لە کتێب و گۆڤار و ماڵپەڕەکانی ئینتەرنێت، ئەم ئەلفوبێیە بە کار دێت بۆ نووسینی کوردی.

 مێژوو 
لە دوای پەرەگرتنی کۆمپیوتەر لە جیھاندا (١٩٨٠کان) سنعەتی چاپیش وردەوردە کرا بە کۆمپیوتەری. لە ڕۆژھەڵاتی ناوەڕاست دا سەرەتا بۆ عەرەبی و لە دواییش دا بۆ فارسی سیستەمی تایپ و چاپی کۆمپیوتەری دروست کرا. لەدوای پێکھاتنی کۆنسەرسیۆمی یونیکۆد ھەوڵێکی گەورە درا بۆ ئەوەی ھەموو ئەلفوبێکانی جیھان بە شێوەیەکی ستاندارد بە کۆمپیوتەر بنووسرێن.

 فۆنتە یونیکۆدەکان 
ئەو فۆنتانە کە نووسەکانیان لەسەر ستانداردی یونیکۆد داناوە.

 فۆنتەکانی مایکرۆسۆفت 
کۆمپانیای مایکرۆسۆفت (Microsoft) لەگەڵ سیستەمی کارپێکردنی ویندۆز و مایکرۆسۆفت ئۆفیسدا ئەم فۆنتانەی خوارەوەی بڵاوی کردووەتەوە کە ئەلفوبێی سۆرانی بە تەواوی پشتیوانی دەکەن.

 ناوی فۆنت تایبەتمەندییەکان و کێشەکان نموونە Arabic Typesetting  بۆ چاپکردن فۆنتێکی باشە  Arial   Courier New   Microsoft sans Serif   Microsoft Uighur  تەھۆما (Tahoma)  بۆ لە وەشانی ٥ دا (لەگەڵ ویندۆز ڤیستا) کێشەی پیتی ە چارەسەر کراوە  Times New Roman  Segoe UI  فۆنتی بنەڕەتی لە سیستەمی ویندۆز ھەشت بەرەو سەر زیادکرا کە پشتگیری زمانی کوردیی ناوەندی دەکات 

 فۆنتی DejaVu 
فۆنتی DejaVu فۆنتێکی سەرچاوە کراوەیە کە بە فراوانی لە لینوکسدا بەکاردێت.

 فۆنتەکانی کورد ئایتی گرووپ (یونیکورد) 
ئەم فۆنتانە یەکەم گورزەی فۆنتی کوردی بوون کە گرووپێکی کورد لەسەر یونیکۆد دروستی کردبوون. کورد ئایتی گرووپ یەکەم فۆنتی بە ناوی Unikurd Web بە تایبەتی بۆ ماڵپەڕە کوردییەکان دروست کرد کە لە قەبارەکانی ١٠ و ١١ و ١٢ دا بە bitmap نیشان ئەدرا و لە مۆنیتۆردا نەدەشێوا. لە سەرتادا ٣٤ فۆنتیان پێشکەش کرد و لە دوای ماوەیەک ٨ی تریان پێ زیاد کرد.

کێشەکانی فۆنتەکانی یونیکورد:
 حاڵەتی ئەستوور (bold) یان لاریان (Italic) بۆ دروست نەکراوە.
 لە فۆنتی Unikurd Web پەراوێزی ڕاستی پیتەکان دەکەوێتە ناو پیتەکان
 ٧ە چکۆلەکەی پیتە کوردییەکان لە زۆربەی فۆنتەکاندا ڕێکوپێک دروست نەکراوە و یەکپارچەیی فۆنتەکەی لە بواری گرافیکییەوە شێواندووە. ھەروەھا لە قەبارەیەکی گەورەدا ئەم ناڕێکییە خۆی زۆرتر نیشان دەدات.
 لە حاڵەتی ClearType دا پیتە کوردییەکان و پیتە لاتینەکان یەکپارچەیییەکەیان تێک دەچێت.
 ناوی فۆنتەکان ھاوتایی لەگەڵ فۆنتە سەرچاوەکان (عەرەبی یان فارسی) نییە. دۆزینەوەی فۆنتی دڵخواز بۆ شارەزایانی فۆنتە فارسی و عەرەبییەکان سەختە.

 فۆنتە نایونیکۆدەکان 
 فۆنتەکانی عەلی 
فۆنتەکانی عەلی کۆمەڵێک فۆنتی نایونیکۆدی کوردین کە بە شێوەیەکی بەرفراوان بۆ نووسینی چاپەمەنییە کوردییەکان بەکار ھاتوون و دێن. ئەم فۆنتانە بە جێبەجێ کردنی بڕێک پیت (لەو پیتە عەرەبییانە کە لە کوردیدا بەکارنایێن) لە کۆمەڵێک فۆنتی عەرەبیدا دروستکراون (جگە لە فۆنتی خانەقین). بۆ تایپ کردن بەم فۆنتانە دەبێ تەختەکلیلی عەرەبی یان بە تەختەکلیلی کۆنی فارسی بەکاربھێنرێت.

کۆمەڵی یەکەم لە ساڵی ١٩٩٧دا دروست کراون و بریتییە لە ١٤ فۆنت. کۆمەڵی دووەم لە ساڵی ٢٠٠٢دا دروست کراون و بریتییە لە ٥ فۆنت.

 پیتەکان بە ڕیزی ئەلفوبێ 
 ییت ناوی یونیکۆد(Arabic Letters) ژمارەی یونیکۆد(Hex)ئ  Yeh with Hamza above  0626 ا  Alef  0627 ب  Beh  0628 پ  Peh  067E ت  Teh  062A ج  Jeem  062C چ  Tcheh  0686 ح  Hah  062D خ  Khah  062E د  Dal  062F ر  Reh  0631 ڕ  Reh with small V below  0695 ز  Zain  0632 ژ  Jeh  0698 س  Seen  0633 ش  Sheen  0634 ع  Ain  0639 غ  Ghain  063A ف  Feh  0641 ڤ  Veh  06A4 ق  Qaf  0642 ک  Keheh  06A9 گ  Gaf  06AF ل  Lam  0644 ڵ  Lam with small V  06B5 م  Meem  0645 ن  Noon  0646 و  Waw  0648 ۆ  Oe  06C6 ھ  Heh Doachashmee  06BE  پیتی H ھ لە ئەلفوبێی سۆرانی چوار حاڵەتی ھەیە: ھب ، بھب ، بھ ، وھە  Ae  06D5  پیتی «ە» دوو حاڵەتی ھەیە: بەب ، وەوی  Farsi Yeh  06CC ێ  Yeh with small V  06CE 
 سەرچاوەکان 

پۆل:نووسینی کوردی