ئێلسالڤادۆر

کۆماری ئێلسالڤادۆر یان ئەلسەلڤادۆر (بە ئیسپانی: República de El Salvador، بە واتای «کۆماری فریادڕەس» [re'puβlika de el salβaˈðoɾ]) بچووکترین و چڕترین وڵاتی ئەمریکای ناوەڕاستە. پایتەختی وڵاتەکە بریتییە لە سان سەلڤادۆر کە گەورەترین شارییەتی، ھەروەھا سانتا ئانا و سان میگێل ناوەندی ڕۆشنبیری و بازرگانی گرنگن لە وڵاتەکە و لە ئەمریکای ناوەڕاست. ئەلسەلڤادۆر لە ڕۆژاوا ھاوسنوورە لەگەڵ زەریای ھێمن و لە باکوورەوە گواتیمالا و لە ڕۆژھەڵاتەوە لەگەڵ ھۆندووراس. ڕۆژھەڵاتترین ناوچە لە کەنارەکانی کەنداوی فۆنسیکا لە دەریای نیکاراگوا دایە. بەپێی سەرژمێری ساڵی ٢٠٢٣ ژمارەی دانیشتووانی وڵاتەکە ٦٬٦٠٢٬٣٧٠ کەسە.https://web.archive.org/web/20171114010810/http://data.un.org/CountryProfile.aspx?crName=El

کۆلۆنی سەلڤادۆری دراوی فەرمی وڵات بوو لە نێوان ساڵانی ١٨٩٢–٢٠٠١ پاشان پشتی بە دۆلاری ئەمریکی بەست. لە ساڵی ٢٠١٠، ئەلسەلڤادۆر لە ڕیزبەندی دە یەکەمی وڵاتانی ئەمریکای لاتین لە ڕووی پێوەرەکانی گەشەپێدانی مرۆیییەوە بوو، لە ئەمریکای ناوەڕاستیش پلەی سێیەمی بەدەستھێنا (لە دوای کۆستاریکا و پەنەما) و بەھۆی ئەمەوە وڵاتەکە لە ئێستادا بە قۆناغێکی پیشەسازیکردنی خێرا تێدەپەڕێت.

ئەلسەلڤادۆر لە سەدەی شازدەھەمدا لەلایەن ئیسپانییەکانەوە داگیرکران و تا ساڵی ١٨٢١ بە ئیسپانی مایەوە کاتێک پەیوەندی بە کۆستاریکا و گواتیمالا و ھۆندووراس و نیکاراگوا کرد لە یەکێتییەکدا بە ناوی کۆماری فیدراڵی ئەمریکای ناوەڕاست. لەگەڵ ھەڵوەشاندنەوەی ئەم یەکێتییە لە ساڵی ١٨٤١، ئەلسەلڤادۆر میری تایبەتی خۆی پاراست تا لە ساڵی ١٨٩٦ لەگەڵ ھیدۆراس و نیکاراگوا یەکیانگرت و کۆماری گەورەی ئەمریکای ناوەڕاستیان پێکھێنا، کە دواتر لە ساڵی ١٨٩٨دا ھەڵوەشایەوە، ڕەگی شارستانییەتی مرۆڤایەتی لە ئەلسەلڤادۆر دەگەڕێتەوە بۆ خەڵکی پێپیلەکان لە کوزکاتلان کە بە واتای شوێنی ئەڵماس و خشڵی بەنرخ دێت.

 مێژوو 
 پێش داگیرکاری ئیسپانیا 
پێش داگیرکاری ئیسپانیا، ئەو ناوچەیەی کە ئێستا ئەلسەلڤادۆرە، سێ ویلایەتی گەورەی گەلانی ڕەسەن و چەندین میرنشینی لەخۆگرتبوو. خەڵکی ڕەسەن خەڵکی پێپیلن، کە ھۆزێکی کۆچەرییە کە بە زمانی ناھواتل دەدوێن و لە مێژە لە ناوەڕاستی مەکسیک نیشتەجێ بوون. سەبارەت بە ناوچەی ڕۆژھەڵاتیش خەڵکی لانکا تێدا نیشتەجێ بوو و فەرمانڕەوایەتییان دەکرد. سەبارەت بە ناوچەی باکووری ڕووباری لیمپا، خەڵکی چۆرتی لەوێدا نیشتەجێ بوون و فەرمانڕەوایەتییان دەکرد، کە لە گەلانی مایاکانن. گەلی پێپیل لە یەکەم گەلانی ئەمریکای ناوەڕاستن کە قوربانیدانی مرۆڤیان ھەڵوەشاندەوە. جگە لەوەش شارستانییەتەکەیان ھاوشێوەی شارستانییەتی دراوسێکانیان وەک مایا و ئازتێکەکان پێکھێنا. پاشماوەی ئەم شارستانییەتە لە تازومال (نزیک چالچواپا)، سان ئەندرێس و جۆیا دی سێرێن (باکووری کۆڵۆن) دۆزراونەتەوە.

 سەرچاوەکان 

پۆل:داگیرگەکانی ئیسپانیا
پۆل:دەوڵەتانی ئەندامی نەتەوە یەکگرتووەکان
پۆل:کۆمارەکان
پۆل:ویلایەتەکان و مەڵبەندەکان، دامەزرانی ١٨٤٢
ئێلسالڤادۆر
پۆل:وڵاتەکانی ئەمریکای ناوەندی
پۆل:ویلایەتەکان و مەڵبەندەکان، دامەزرانی ١٨٢١
پۆل:دەوڵەتانی مەسیحی