ناری

مەلا کاکە حەمەی بێلوو کوڕی مەلا ئەحمەد ناسراو بە ناری (١٨٧٤-١٩٤٤) شاعرێکی کورد خەڵکی ناوچەی مەریوان بووە. ھۆنراوەکانی نالی و مەحوی کارییان تێکردووە و وشەی «ناری»ی کردووە بە نازناوی ھۆنراوەی خۆی. ناری یەکێکە لە شاعیرەکانی ڕێبازی کلاسیزمی کوردی و پەیڕەوانی تەریقەتی قادری. زۆربەی ژیانی لە دێی بێلوو مەلا بووە، بۆیە بە مەلا کاکە حەمەی بێلووش بەناوبانگە.

 ژیان 
ناوی کاکە حەمەیە و کوڕی مەلا ئەحمەدی کوڕی مەلا محەممەدی کوڕی مەلا عەربدولڕەحمانە. لە ساڵی ١٨٧٤ دا لە گوندی کیکن لە ناوچەی مەریواندا ھاتۆتە دنیاوە.
لە تەمەنی شەش ساڵیدا لای باوکی دەستی بەخوێندن کردووە، قورئان و پەڕتووکە وردەڵەکانی تەواوکردووە، ئینجا بەفەقێتی بەدوای خوێندن لە مەریوان، سنە، پێنجوێن، سلێمانی، بانە، سابڵاغ، وان، باشقەڵا، ھەولێر و ڕەواندز گەڕاوە. لە ڕەواندز لای مامۆستا ئەسعەدە فەندی خەیلانی ئیجازەی مەلایەتی لە ساڵی ١٨٨٩ وەرگرتووە و گەڕاوەتەوە بۆ کیکن. پاشان بە داوای حسێن بەگ مالکی بێلوو چووە گوندی بێلووی نزیک بە مەریوان و بە دەرس وتنەوەوە خەریک بوە تا ساڵی ١٩٤٤ کۆچی دوایی کردووە و ھەر لە بێلوو بەخاک سپێردراوە.

ناری لە ئەو کەسانەیە لەگەڵ ئەوەدا کە ھۆنراوەی ئایینی و غەرامیی ھەیە، گەلێک ھۆنراوەی نیشتمانیشی ھەیە. لە دۆستانی بە ناوبانگی ناری دەتوانین ئاماژە بکەینە سەر تاھیر بەگی جاف و شێخ مەحموودی حەفید کە گەلێک ھۆنراوە و پەخشانی زۆر جوانی بۆ داناون.

 ڕوخساری ھۆنراوەکانی 
 کێشی عەرووزی عەرەبی بەکارھێناوە.
 یەکێتی قافیەی پاراستووە.
 وشەی عەرەبی و فارسی لە ھۆنراوەکانیدا دیارە.
 گرنگی بەوشەکاری و ڕازاندنەوە داوە، لە وشە دەربڕین و بەھرەی وشە ئاراییدا شارەزایییەکی بەتوانا بووە.
 ئارەزووی لە جیناس لە شێعردایە. بۆ نموونە ئەم شێعرە:

 ناوەڕۆکی ھۆنراوەکانی 
لەڕووی ناوەڕۆکەوە ئەم مەبەست و بابەتانە بەئاشکرا لە ھۆنراوەکانیدا دەدرەوشێتەوە:
 دڵداریی و خۆشەویستیی
 ستایشی ئایینی
 نیشتمانپەروەریی و نەتەوایەتی

نموونەی شیعرێکی دڵداری لای ناری:

نموونەی شێعری ئایینی ناری:

http://clq.iranjournals.ir/article_900_9db37888685de39446fba90ac91bd5f8.pdf 

 سەرچاوەکان 

 سەججادی، عەلائەددین، مێژووی ئەدەبی کوردی، چاپخانەی مەعارف، بەغدا، ١٩٥١.
 ناری، مەلا کاکە حەمە، دیوانی ناری، کۆکردنەوە و پێشەکیی کاکەی فەلاح.
 سدیق بۆرەکەیی-سەفی زداە، مێژووی وێژەی کوردی، دەزگای ئاراس، ھەولێر، ٢٠٠٨.

 بەستەرە دەرەکییەکان 


پۆل:شاعیران بە زمانی کوردی
پۆل:مردووانی ١٩٤٤
پۆل:لەدایکبووانی ١٨٧٤
پۆل:کەسایەتییەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان
پۆل:خەڵکی مەریوان
پۆل:شاعیران بە زمانی فارسی