شێرکۆ بێکەس

شێرکۆ فایەق عەبدوڵڵا بێکەس (لەدایکبووی ٢ی ئایاری ١٩٤٠ لە سلێمانی، هەرێمی کوردستان – کۆچکردووی ٤ی ئابی ٢٠١٣ لە ستۆکھۆڵم، سوێد) شاعیرێکی کورد بوو. کوڕی هەڵبەستوانی کوردی سەدەی بیستەم فایەق بێکەس بوو، و یەکێک بوو لەو شاعیرانەی کە شیعری ھاوچەرخی کوردیی دامەزراندووە و شاعیرێکی زۆر بەتوانا بەنێوبانگ بووە.

شێرکۆ بێکەس یەکەم وەزیری ڕۆشنبیری لە ھەرێمی کوردستان و ھەروەھا لە خولی یەکەمی پەرلەمانی کوردستان ئەندامی پەرلەمانیش بووە. شێکۆ بێکەس ئەندامی یەکێتیی نووسەرانی کورد، سەندیکای ڕۆژنامەنووسانی کوردستان و یەکێتیی نووسەرانی سوێد بوو.پەرلەمانی کوردستان-عێراق: مێژووی ھەڵبژاردن خولی یەکەم ١٩٩٢ (بە سۆرانی)؛ سەردان لە ١٠ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣.

 ژیان 
شێرکۆ بێکەس ڕۆژی ٢ی ئایاری ساڵی ١٩٤٠ لە گەڕەکی گۆیژەی شاری سلێمانی لەدایک بووە. بێکەس یەکەمین شیعری خۆی لە تەمەنی ١٧ساڵیدا بڵاو کردەووەتە. ساڵی ١٩٦٨ یەکەمین پەرتووکی شیعری خۆی بە ناوی «تریفەی ھەڵبەست» لە بەغدا چاپ کردووە. ساڵی ١٩٧٠ لەگەڵ کۆمەڵێک لە شاعیرانی بەناوبانگی ئەو سەردەمە بانگەوازێکیان بۆ گۆڕانکاری لە شیعری کوردی و بەتایبەت چوون بە لای شیعری نوێی کوردییەوە بڵاو کردەوە.

ساڵی ١٩٨۷ لە وڵاتی سوێد خەڵاتی «تۆخۆڵسکی» پێ بەخشرا و شیعرەکانی بە زۆر زمانی دنیا وەرگێڕدرا. لە ساڵی ١٩٩٨ەوە ھەتا کۆتاییی ژیانی، ئەندامی ئەنتەلۆجیای خوێندنی پۆلەکانی ئامریکا و کەنەدا بوو. لە ھەمان ساڵدا بە یارمەتی کۆمەڵێک کەس و ھاوڕێی خۆی، «دەزگای چاپ و پەخشی سەردەم»یان دامەزراند.

ساڵی ٢٠٠١ ناوەندی چاپ و ڕاگەیاندنی «خاک» خەڵاتی پیرەمێردی شاعیری بە شێرکۆ بێکەس بەخشی. لە ساڵی ٢٠٠٩دا تەواوی بەرھەمەکانی لە ھەشت ھەزار لاپەڕەدا لە چاپ درا.کوردپرێس: شێرکۆ بێکەس لە کورتەیەکدا، نووسراو لە ٤ی ئابی ٢٠١٣، ئەرشیڤکراو لە ٩ی ئابی ٢٠١٣؛ سەردان لە ١٦ی تەممووزی ٢٠٢٣.

 شیعر 
شێرکۆ بێکەس یەکێک بووە لە دامەزرێنەرانی سەردەمی شیعری نوێی کوردی و ھونەری کوردی بە زمانی شیعری نوێ ناساند. شیعری شێرکۆ زۆر جار باسی لە نیشتمانپەروەری و خۆشەویستیی ئاو و خاک کردووە.

 نموونەی ھەڵبەستی شێرکۆ بێکەس 
وێنۆک|سەدرەدین عارف، جەلالی میرزا کەریم، حسێن عارف، شێرکۆ بێ‌کەس، کەمال ڕەئووف محەمەد (لە دواوە)، جەمال شارباژێڕی (لە پێشەوە).
وێنۆک|شێرکۆ بێکەس و ئەحمەد سەلام
 نموونەی یەکەم 
لە لای ئەوان
لە پشت ھەموو پیاوێکەوە ژنێک ھەیە
دەس بە مۆم و دەس بە کتێب و ڕۆژنامە و
بە شمشاڵ و بە کەمانچە و
دەس بە شەوبۆی خۆشەویستی
لە لای ئێمەش
لە پشت ھەموو ژنێکەوە پیاوێک ھەیە
دەس بە مار و بە بلۆک و بە دڕکەزی و
بە بەردەکانی تەڵاق و
دەس بە خوێنی مەرگدۆستی

 نموونەی دووەم 
وێنەیەک

چوار منداڵی..
تورک و فارس و
عەرەب و کورد
بە ھەر چواریان
وێنەی پیاوێکیان دروست کرد
یەکەم: سەری
دووهەم: دەستی
سێیەم: لەشی و قاچەکانی
چوارەم: چەکی کردە شانی!

 بەرھەمەکان 
 شیعر 

 تریفەی ھەڵبەست (١٩٦٨)
 کەژاوەی گریان (١٩٦٩)
 من تینوێتیم بە گڕ ئەشکێ (١٩٧٤)
 کازیوە (١٩٧٨)
 دوو سروودی کێوی (١٩٨٠)
 ڕەنگاڵە (١٩٨٠)
 ڕووبار (١٩٨٤)
 داستانی ھەڵۆی سوور (١٩٨٥)
 کەشکۆڵی پێشمەرگە (١٩٨٥)
 شاییی شەھید (١٩٨٥)
 ئاوێنە بچکۆلەکان (١٩٨٦)
 داڵ (١٩٨٧)
 تەمتوومان (١٩٨٩)
 دەربەندی پەپوولە (١٩٩١)
 ئافات (١٩٩٣)
 یادداشتی ماکەوێکی ڕەشپۆش (١٩٩٣)
 مێرگی زام، مێرگی ھەتاو (١٩٩٦)
 بۆننامە (١٩٩٨)
 خاچ و مار و ڕۆژژمێری شاعیرێ (١٩٩٨)
 چراکانی سەر ھەڵەمووت (١٩٩٩)
 نسێ (١٩٩٩)
 پیاوێ لە دارسێو (٢٠٠٠)
 ژن و باران (٢٠٠٠)
 ڕەنگدان (٢٠٠١)
 ئەزموون (٢٠٠١)
 لە چلەی چلچرایەکدا (٢٠٠١)
 خۆم، ئەو وەختەی باڵندەم (٢٠٠٢)
 پاییزە میوان (٢٠٠٢)
 گۆڕستانی چراکان (٢٠٠٤)
 ئێوە بە خۆشەویستیم ئەسپێرن (٢٠٠٤)
 سروودە بەردینەکان (٢٠٠٥)
 کورسی (٢٠٠٥)
 لە گوڵەوە ھەتا سووتوو (٢٠٠٦)
 حەفتا پەنجەرەی گەڕۆک (٢٠٠٧)
 کتێبی ملوانکە (٢٠٠٧)
 تۆ ئەتوانی بە قومێ ماچ بمخەیتەوە ھەڵقوڵین (٢٠٠٧)
 زێ و زنە (٢٠٠٨)
 تەون (٢٠٠٩)
 ھەست و نەست (٢٠١٠)
 ئێستا کچێک نیشتمانمە (٢٠١١)
 ئەسپێک لە پەڕەی گوڵاڵە (٢٠١٢)
 خێرا کە مردن خەریکە بگات (٢٠١٣)

 شانۆنامە 
 کاوەی ئاسنگەر (١٩٧١)
 ئاسک (١٩٧٨)

 وەرگێڕان 
 پیرەمێرد و زەریا (١٩٨٢)
 ژنێک و دوو پیاو (٢٠٠٠)

 منداڵان 
 کوکوختیە بزێوەکە (٢٠٠٣)

 بیرەوەری 
 نووسین بە ئاوی خۆڵەمێش (٢٠١٣)

 وەرگێڕان 
 مەرایا ساغیرە، وێنەکراوی فواد عەلی، ١٢٥ پەڕە، چاپی الاھالی، دیمەشق، سوریا ١٩٨٨
 سما سپێگلار: دیکتەر ١٩٧٨–١٩٨٩، نۆرسبێرگ، چاپخانەی کوردستان، ١٩٨٩.ISBN 91-87096-05-6

 وەسیەتنامە 

 خەڵاتەکان 
 خەڵاتی تۆخۆڵسکی، سوێد (١٩٨٧)
 خەڵاتی پیرەمێرد، ناوەندی خاک، ھەرێمی کوردستان (٢٠٠١)ڕۆژنیوز: شێرکۆ بێکەس، شاعیری سەدەیەک، نووسراو لە ٢٥ی شوباتی ٢٠٢٠؛ سەردان لە ١٦ی تەممووزی ٢٠٢٣.
 خەڵاتی قەقنەسی زێڕین، عێراق (٢٠٠٥)نزوا: شێرکۆ بێکەس، پێشەنگی تازەگەڕیی کوردی (بە عەرەبی)، نووسراو لە ١ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٣؛ سەردان لە ١٦ی تەممووزی ٢٠٢٣.

 پەیکەر 
alt=پەیکەری شێرکۆ بێکەس|وێنۆک|شوان کەمال خەریکی پەیکەری شێرکۆ بێکەسە.
لە بەر دەم دەزگا و پەخشی سەردەم لە شەقامی سالم لە شاری سلێمانی پەیکەرێک لەسەر شێوەی پۆرترەیت دروست کراوە کە بە قەبارە سێ ئەوەندەی شێوەی سروشتی گەورەیە و هونەرمەند و پەیکەرسازی کورد شوان کەمال ساڵی ٢٠١٤ دروستی کردووە. لە پارکی ئازادی و لە سەر گڵکۆی شێرکۆ بێکەس، ڕیلفێکی دیواربەندی لەسەر شێوەی مۆنۆمینت دروست کراوە . ئەم پڕۆژەیەش ساڵی ٢٠١٥ پەیکەرساز شوان کەمال لەسەر داواکاری و ئەرکی خانەوادەکەی دروستی کردووە .

 ئەمانەش ببینە 

 پێڕستی کەسایەتییە کوردەکان

 سەرچاوەکان 

 بەستەرە دەرەکییەکان 

پۆل:شێرکۆ بێکەس
پۆل:ئەندامانی پەرلەمانی کوردستان
پۆل:خەڵکی سلێمانی
پۆل:شاعیرانی عێراقی بە زمانی کوردی
پۆل:شاعیرە کوردەکانی باشووری کوردستان
پۆل:شاعیرەکانی کوردیی ناوەندی
پۆل:شاعیرانی کورد
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٤٠
پۆل:مردووانی ٢٠١٣
پۆل:شاعیرانی عێراقی سەدەی ٢٠ەم
پۆل:کورد
پۆل:وەرگێڕەکانی عەرەبی–کوردی