مارتن لووتر

وێنۆک
مارتن لووتر (بە لاتینی: Martin Luther) (١٠ی ئەیلوولی ١٤٨٣ - ١٨ی شوباتی ١٥٤٦) پیاوێکی ئایینی ئەڵمان بوو، کە بە مامۆستای چاکسازانPlass, Ewald M. "Monasticism," in What Luther Says: An Anthology. St. Louis: Concordia Publishing House, 1959, 2:964. و نوێکاریکردن دادەنرێت لە ئاینی مەسیحیدا. لە یاسا خوێندویەتی دواتر لە ژیانی زانستی دورکەوتۆتەوە و بویتە ڕەبەن لە دێرێک لە ساڵی (١٥٠ ز) جەختی لە سەر ئەوە دەکردەوە کە ڕزگاربوون بە ھۆی باوەڕەوەیە و بە دەروازەی دانا بۆ ڕزگاربوونی مرۆڤ و چونە بەھەشت (واتا مرۆڤ لە خوا نزیک دەبێتەوە و بە باوەڕبوونی لە دلەوە بە خوا نەک بەو کارانەی کە کڵێسە لە سەری دەیسەپێنێت)، لووتر ھێرشی دەکردە سەر ئەو بۆچوونانەی کە کڵێسە (پاپا) لە توانای دا ھەیە بڕوانامەی لێخۆشبوون بۆ گوناھەکانی مرۆڤ دەربکات بەرامبەر پەخشینی سامانو مولک بۆ کڵێسە، ئەم بڕوانامانەش ناسراون بە مۆرکردنەکانی لێ خۆش بوون، ھەروەھا ڕایدەگەیاند کە کتێبی پیرۆز سەرچاوەی سەرەکی ئایینی مەسیحییەتە، داواشی کرد پیاوانی کڵێسە دەبێ بکەونە ژێر دەسەڵاتی مەدەنی ھەروەھا ڕێگەدانی قەشە بۆ ژن ھێنان.

لووتر بەردەوام بوو لە بیروڕاکانی و بڵاوی دەکردنەوە تا وای لێھات لایەنگرانی زۆر بوو، ناوی لە کۆمەلەکەی نا ناڕەزاکان (پرۆستانت) بیروڕا نوێیەکەی لە بەشی باکوری ئەورووپا بڵاو بۆوە. ھەروەھا ئینجیلی وەڕگێڕا بۆ سەر زمانی ئەڵمانی تا وای لێھات بانگەوازەکانی بۆ چاککردنی کڵێسە بۆچونێکی نەتەوەیی وەرگرت و کڵێسەی دابەشکرد بۆ    دوو بەش کە (پرۆستانت)ـی لێ بوەوە.

 سەرچاوەکان 

 ژیاننامەی Martin Luther
 Horst Herrmann: Martin Luther. Ketzer und Reformator, Mönch und Ehemann; München: Orbis-Verlag, 1999

پۆل:وەرگێڕە ئاڵمانییەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٤٨٣
پۆل:مردووانی ١٥٤٦
پۆل:ڕەخنەگرانی کڵێسەی کاتۆلیک
پۆل:دامەزرێنەرانی ئایینەکان
پۆل:فەیلەسووفانی یاسا
پۆل:مەسیحییە نادیارەکانی سەدەی ١٦یەم
پۆل:زانایانی ئایینی گاوری سەدەی ١٦یەمی ئەڵمانیا
پۆل:پیرۆزەکانی ئەنگڵیکان
پۆل:دژە جوولەکەکان لە ئەڵمانیا
پۆل:عیبری مەسیحییەکان
پۆل:نووسەرە ناخەیاڵییەکانی ئەڵمانیا
پۆل:قەشەکانی ڕۆمانی کاتۆلیکی لائیزکراو
پۆل:وتارخوێنانی لوتەران
پۆل:مارتن لۆتەر
پۆل:خێزانی مارتن لۆتەر
پۆل:ئەو کەسانەی نەخۆشی مێنیێریان هەیە
پۆل:مامۆستایانی زانکۆی ڤیتنبێرگ
پۆل:ئەو کەسانەی نەخۆشی مێنیێریان ھەیە
پۆل:زانایانی دینی گاوری سەدەی ١٦یەمی ئەڵمانیا
پۆل:کاسۆلیکە ڕۆمانیەکانی پێشوو
پۆل:دامەزرێنەرانی دینەکان