ڤیرجینیای ڕۆژاوا

ڤێرجینیای ڕۆژاوا () ویلایەتێکە دەکەوێتە ناوچەی ئەپالاچی لە باشووری ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا. لە باشووری ڕۆژھەڵاتەوە ھاوسنوورە لەگەڵ ڤێرجینیا، لە باشووری ڕۆژاوا لەگەڵ کێنتاکی، لە باکووری ڕۆژاوا لەگەڵ ئۆھایۆ، لە باکوورەوە لەگەڵ پێنسیلڤانیا و لە باکووری ڕۆژھەڵاتەوە لەگەڵ میریلاند. ویرجینیای ڕۆژاوا نۆیەمین بچووکترین ویلایەتە لە وڵاتەکەدا، ٣٨ھەمین گەورەترین ویلایەتە لە ڕووی ژمارەی دانیشتووانەوە و دووەم کەمترین داھاتی خێزانی لە نێوان ٥٠ ویلایەتی ئەمریکادا ھەیە (دوای میسیسیپی). شاری چارلستن پایتەخت و گەورەترین شارە.

ڤیرجینیای ڕۆژاوا دوای کۆنفرانسی ویلنگ لە ساڵی ١٨٦١ بوو بە ویلایەتێک، کە تێیدا نوێنەرانی ھەندێک لە پارێزگا یەکێتییەکان لە باکووری ڕۆژاوای ڤێرجینیا بڕیاریان دا لە کاتی شەڕی ناوخۆی ئەمریکادا لەو ویلایەتە جیاببنەوە، ھەرچەندە ویلایەتە نوێیەکە چەندین پارێزگای جیابوونەوەی لەخۆگرتبوو. ڤێرجینیای ڕۆژاوا لە ٢٠ی حوزەیرانی ١٨٦٣ پەیوەندی بە یەکێتییەوە کرد و ویلایەتێکی سەرەکی بوو لە شەڕی ناوخۆدا. تاکە ویلایەت بوو کە دوای جیابوونەوە لە ویلایەتێکی کۆنفیدڕاڵی دروست کرا، یەکەم ویلایەت بوو لە ویلایەتێکی دیکە جیابووەوە لە دوای جیابوونەوەی مەین لە ویلایەتی ماساشووستس، ھەروەھا یەکێک بوو لە دوو ویلایەتی کە لە کاتی شەڕی ناوخۆی ئەمریکادا دروستکرابوون (ئەوی دیکەیان نیڤادا بوو).

نووسینگەی سەرژمێری و کۆمەڵەی جوگرافیناسانی ئەمریکی ویرجینیای ڕۆژاوا وەک بەشێک لە باشووری ئەمریکا پۆلێن دەکەن. کۆتایی باکووری ھاوسنوورە لەگەڵ پێنسیلڤانیا و ئۆھایۆ کە شارەکانی ویلایەتی ویلنگ و ویرتۆن لەخۆدەگرێت، لە ناوچەی پیتسبورگەوە بەسەر سنوورەکاندا درێژدەبێتەوە، لەکاتێکدا شاری بلوفیڵد لە باشوور کەمتر لە ٧٠ میل (١١٠ کم) لە کارۆلینای باکوورەوە دوورە. ھەنتینگتۆن دەکەوێتە باشووری ڕۆژاوا لە نزیک ئۆھایۆ و کێنتاکیی، لەکاتێکدا مارتینسبێرگ و ھارپەرز فێری لە ئیست ئێند بەشێکن لە ناوچەی گەورەی واشنتۆن دی سی، لە نێوان میریلاند و ڤێرجینیا. ویرجینیای ڕۆژاوا بەھۆی شوێنی ناوازەیەوە لە چەندین ناوچەی جوگرافیدا جێگیرە. لەوانە ناوەڕاستی ئەتڵەسی، بەرزایییەکانی باشوور و باشووری ڕۆژھەڵاتی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا. تاکە ویلایەتە کە بە تەواوی لەناو ئەو ناوچەیەدا ھەڵکەوتووە کە لیژنەی ناوچەیی ئەپالاچین خزمەت دەکات؛ ناوچەکە بە شێوەیەکی گشتی بە «ئەپالاچیا» ناسراوە.

ویلایەتەکە بە شاخ و گردەکانی ناسراوە، ھەروەھا پیشەسازییەکانی داربڕین و کانگاکانی خەڵووز لە ڕووی مێژوویییەوە گرنگە. یەکێکە لە گرنگترین ناوچەکانی کارست لە جیھاندا، ئەمەش وای کردووە ببێتە ھەڵبژاردەیەک بۆ زۆرێک لە چالاکییە کات بەسەربردن و زانستییەکان. ھەروەھا بە چەندین چالاکیی وەرزشی دەرەوە ناسراوە، لەوانە خلیسکێنەی سەر بەفر، گەشتکردن بە کانۆ، ماسیگرتن، ڕۆیشتن بە پێ، پاسکیلسواری شاخ، سەرکەوتن بەسەر بەرد و ڕاوکردن.https://web.archive.org/web/20150101170046/http://www.geography.vt.edu/sedaag/https://web.archive.org/web/20080917184038/http://www.arc.gov/index.do?nodeId=27Thomas R. Ford and Rupert Bayless Vance, The Southern Appalachian Region, A Survey, Univ. of Kentucky Press, 1962

 سەرچاوەکان 

پۆل:ویلایەتەکان و مەڵبەندەکان، دامەزرانی ١٨٦٣
پۆل:ڤیرجینیای ڕۆژاوا
پۆل:ویلایەتەکانی ئامریکا