فیردەوسی

ئەبوولقاسم فیردەوسی تووسی (؛ نز. ٩٣٥ یان ٩٤٠–نێوان ١٠١٩ و ١٠٢٦)، یان فیردەوسی () بە تەنیا شاعیرێکی فارس و نووسەری شانامە بوو، کە یەکێکە لە درێژترین داستانە شیعرەکان کە لەلایەن یەک شاعیرەوە نووسرابێت، و داستانی نیشتمانیی ئاریانی مەزنە. فیردەوسی بە یەکێک لە گرنگترین کەسایەتییەکانی ئەدەبیاتی فارسی و یەکێک لە مەزنترینەکانی مێژووی ئەدەبیات دادەنرێت.thumb|پەپکەرێک لە تووس

 ژیان 
فیردەوسی لە ساڵی ٩٤٠ی زاینی لە گوندی پاژی سەر بە شاری تووس، لە خوراسان لە بنەماڵەیەکی جووتیار لە دایک بوو. فیردەوسی ھاوچەرخی حوکوومەتەکانی سامانی و غەزنەوی بوە. فیردەوسی لە ساڵی ١٠٢٠دا ماڵاوایی لە دنیا کردوە و لە شاری تووس نێژراوە.

 شانامە 
گەورەترین کاری فیردەوسی شاھنامە یان شانامەیە کە سەبارەت بە ژیان و پیشە و ئایینی ئێرانیانی پێش ئیسلامە. شانامە باسی پاشایانی ئێرانی لە کەیۆمەرسەوە ھەتا یەزدگردی سێیەمی ساسانیی تێدایە. شانامە بە فارسیەکی پاراو نووسراوە و وشەی عەرەبیی ئێجگار کەمە و سەرچاوەیەکی زۆر گرنگە بۆ ناسینی وشە کۆنە ئێرانییەکان وەکوو فارسیی کۆن و ئاڤێستایی و ھەروەها سەرچاوەیەکی مێژوویییە بۆ ناسینی فەرھەنگی ئێرانیانی پێش ئیسلام. فیردەوسی، بە گوتەی خۆی دەوروبەر سی ساڵی سەرفی نووسینی شانامە کردوە، ئەم خاڵە بەیتەی فیردەوسییەوە دەردەکەوێت.

بسی رنج بردم در این سال سی

عجم زندە کردم بدین پارسی

واتە: گەلێک لەم سی ساڵەدا ڕەنجم کێشا و عەجەمم بەم زمانی فارسییە زیندووکردەوە.

 سەرچاوەکان 

 زانستنامەی ئیرانیکا

پۆل:شاعیرانی سەدەی ١٠یەم
پۆل:فۆلکلۆری ئێرانی
پۆل:لەدایکبووانی ٩٤٠
پۆل:مردووانی ١٠٢٠
پۆل:نووسەرانی سەدەی ١٠یەم
پۆل:ھۆنراوەنووسانی فارس
پۆل:ئێرانییەکانی سەدەی ١٠یەم
پۆل:لەدایکبووانی سەدەی ١٠یەم
پۆل:مردووانی سەدەی ١١یەم