نیوجێرزی

نیوجێرسی (بە ئینگلیزی:New Jersey) ویلایەتێکە لە ناوچەی باکووری ڕۆژھەڵات و ناوەڕاستی ئەتڵەسی ئەمریکا. لە باکوور و ڕۆژھەڵاتەوە ھاوسنوورە لەگەڵ ویلایەتی نیویۆرک، لە باشووری ڕۆژھەڵات و باشوورەوە لەگەڵ زەریای ئەتڵەسی، لە ڕۆژاوای ویلایەتی پێنسیلڤانیا و لە باشووری ڕۆژاوا لەگەڵ ویلایەتی دێلاوێر. ویلایەتی نیوجێرسی چوارەم بچووکترین ویلایەتە بەڵام یازدەھەمین ویلایەتی پڕ دانیشتووانە، و زۆرترین چڕی دانیشتوانی ھەیە لە چاو پەنجا ویلایەتی ئەمریکا. نیوجێرسی بە تەواوی لە ناوچە ئامارییەکانی نیویۆرک و فیلادلفیادایە و تا ساڵی ٢٠١٤ دووەم دەوڵەمەندترین ویلایەتی ئەمریکا بووە بەپێی بەرھەمی ناوخۆیی سەرتاسەری.

ھۆزە ڕەسەنەکانی ئەمریکا زیاتر لە ٢٨٠٠ ساڵە ناوچەی نیوجێرسی نیشتەجێن و ھۆزە مێژووییەکانی وەک لێناپێ لە کەناراوەکاندا. ھۆڵەندییەکان و سوێدییەکان لە سەرەتای سەدەی ١٧ یەکەم شوێنی نیشتەجێبوونی ئەورووپییان دامەزراند. دواتر ئینگلیزەکان دەستیان بەسەر ناوچەکەدا گرت و ناوی پارێزگای نیوجێرسییان بە ناوی جێرسی ناونا کە گەورەترین دوورگەکانی کەناڵ بوو و کۆلۆنییەکەیان بەخشییە سێر جۆرج کارتەرێت و جۆن بێرکلی، بارۆنی یەکەمی بێرکلی لە ستراتۆن. نیوجرسی شوێنی چەندین شەڕی چارەنووسساز بووە لە سەردەمی جەنگی شۆڕشی ئەمریکا لە سەدەی ١٨دا.

لە سەدەی نۆزدەھەمدا کارگەکانی شارەکانی وەک کامدن، پاتەرسۆن، نیوارک، ترێنتۆن و ئەلیزابێس یارمەتیدەر بوون لە ھاندانی شۆڕشی پیشەسازی. ھەڵکەوتەی جوگرافیای نیوجێرسی لە ناوەندی ناوچە گەورەکانی وەک بۆستن و شاری نیویۆرک لە باکووری ڕۆژھەڵات و فیلادلفیا و بالتیمۆر و واشنتۆن دی سی لە باشووری ڕۆژئاوا بووە ھۆی گەشەکردنی خێرای لە ڕێگەی شارنشینی لە نیوەی دووەمی سەدەی بیستەمدا. لە دەیەکانی سەرەتای سەدەی بیست و یەکەمدا، ئەم گەڕەکە گەڕەکەکان دەستیان کرد بە دامەزراندنەوەی دانیشتوانی نیوجێرسی کە لە ڕووی کولتوورییەوە ھەمەچەشنن بەرەو ناوچە شارییەکان لە ناو ویلایەتەکەدا، و پەرەپێدانی وێستگەکانی شەمەندەفەر لە شارە گەورەکاندا لە ساڵی ٢٠٠٨ەوە گەشەی ئەو شارە گەڕەکییانەی وابەستە بوون بە بە ئۆتۆمبێلەکان تێیپەڕاندووە.https://web.archive.org/web/20161108174254/http://www.northjersey.com/news/business/n-j-incomes-rise-a-bit-1.1411967https://web.archive.org/web/20180730234817/http://www.usgennet.org/usa/nj/state/NJ-History.htmhttps://web.archive.org/web/20121016220149/http://www.infoplease.com/ce6/us/A0859954.htmlhttps://web.archive.org/web/20161108173313/http://www.northjersey.com/news/bergen-county-leads-population-growth-trend-halts-flow-to-other-parts-of-n-j-1.1532063https://web.archive.org/web/20161108224814/http://www.northjersey.com/news/business/big-office-buildings-look-to-reinvent-themselves-1.1440856https://web.archive.org/web/20161108224442/http://www.northjersey.com/news/population-rebounds-around-train-stations-in-n-j-1.1546298
 سەرچاوەکان 

پۆل:داگیرگەکانی شانشینی یەکگرتوو
پۆل:نیوجێرسی
پۆل:ویلایەتەکان و مەڵبەندەکان، دامەزرانی ١٧٨٧
پۆل:ویلایەتەکانی ئامریکا