دڵدار

یوونس ڕەئووف ناسراو بە دڵدار (١٩١٨ لە کۆیە، باشووری کوردستان – ٢٠ی تشرینی یەکەمی ١٩٤٨ لە ھەولێر) هەڵبەستوان، پارێزەر و چالاکوانێکی سیاسیی کورد بوو.دڵدار لە ئینسایکڵۆپیدیای ئیرانیکا (بە ئینگلیزی) بەناوبانگترین شیعری دڵدار، ئەی ڕەقیبە کە لە تەمەنی ٢٨ ساڵیدا و ٢ ساڵ پێش مردنی، کرا بە سروودی نیشتمانیی کۆماری مەھاباد و تا ئێستاش ھەر لەلایەن زۆربەی کوردەکانەوە وەک سروودی نیشتمانی دەناسرێتەوە.

 ژیان 
دڵدار، یوونس کوڕی مەلا ڕەئووف کوڕی مەلا مەحموود ئەفەندی کوڕی مەلا سەعدی خادیم ئەلسەجادە و لە ڕۆژی ٢٠ی شوباتی ١٩١٨ لە شاری کۆیە لە دایک بووە.کوردستانی نوێ  کەس نەڵێ دڵدار مردووە ھەر زیندوە. دواسەردان ٢١/٣/٢٠١٥ پاش ماوەیەک باوکی کراوە بە فەرمانبەری سەرژمێریی ڕانیە و بە بنەماڵەوە چوون بۆ ئەوێ. دڵدار لەبارەی ژیانی ڕانیەوە دەڵێت: «ھەرچەند ڕۆژێکی چاک و چوار ڕۆژانیش نەخۆش بووم، سەرەڕای ئەوەش ڕانیەم ھەر لەلا خۆش بوو، بەتایبەتی سەوداسەری قوللە بووم. ھەر کاتێک چاک بووبامایەوە، مەلەم لە ڕووبارەکە و لە بن دار بییەکان ڕاوەچۆلەکەم دەکرد».
لە تەمەنی دە ساڵیدا دڵدار نێردراوەتە قوتابخانە و پۆلی یەک و دووی سەرەتایی لە ڕانیە تەواو کردووە.
دوای ماوەیەک باوکی لەسەر فەرمانەکەی لابراوە و ناچار بە ماڵەوە گەڕاونەتەوە بۆ کۆیە و خوێندنی سەرەتایی لە کۆیە تەواو کردووە
لە ساڵی ١٩٤٠دا لە شاری کەرکووک قۆناغی دواناوەندی تەواو کردووە و ئینجا ڕووی کردووەتە بەغدا و چووەتە زانکۆی یاسا و ساڵی ١٩٤٥ بڕوانامەی زانکۆی یاسایی وەرگرتووە و بووە بە پارێزەر. لە بەغدا بووە بە ئەندامی حیزبی ھیوا. دوای ماوەیەک بەھۆی کارە سیاسییەکانییەوە خراوەتە زیندان.

 مردن 
لە ئێوارەی ڕۆژی ١٢ی تشرینی دووەمی ساڵی ١٩٤٨ لە ھەولێر بە نەخۆشیی دڵ لە یانەی فەرمانبەرانی ھەولێر کۆچی دوایی کردووە و تەرمەکەی گواستراوەتەوە بۆ کۆیە و لەوێ لە گۆڕستانی کەکۆن بە خاک سپێردراوە کە دەکەوێتە پشت قشلەی کۆیە (قەڵای کۆیە).

 بەرھەمەکان 
دڵدار، یەکەمین ھۆنراوەی لە ساڵی ١٩٣٥دا داناوە و لە ژمارەی ٢ی ساڵی ١٩٣٥ی گۆڤاری ڕووناکیدا بڵاوی کردووتەوە.
لەبارەی سەرەتای خۆ تاقیکردنەوە بە شیعر دەڵێت: «لە ١٩٣٥دا لە پۆلی یەکی ناوەندیدا بووم، کە دیوانی نالیم زۆر بەوردی خوێندەوە، ھەڵبەستە جوانەکانی نالی لەگەڵ ھەڵبەستە ئاگرینەکانی حاجی قادری لەسەر پێشەوایەتی وێژەی لە مێشکمدا شەڕیان بوو. ئەو کێشەکێشە دەرگای ھونەری شاعیری لێ کردمەوە، زۆر کەڵکەڵەی وام لە کەلەدا بوو، حەزم دەکرد لە  ھەڵبەستەدا دایڕیژم. ئەوجا بەناو خەڵکیاندا بڵاو بکەمەوە و ئیتر ھەر خۆم تاقی کردەوە».

شیعرەکانی نالی، لە گۆڕەپانی دڵداریدا و حاجی قادری کۆیی، لە نەتەوایەتی و کۆمەڵایەتیدا کاریگەرییان لەسەری بووە.
لەبارەی خولیای ھۆنراوەی و چێژ لێ وەرگرتنی خۆیەوە دەڵێت: «ھێشتا لە قوتابخانەی سەرەتاییدا بووم، کە دیوانی حاجی قادری کۆییم زۆرتری لەبەر کردبوو، ھەمیشە بەوردی سەرنجم لە ھەڵبەستەکانی عەونی و ڕاجی و عاسی و حسێنی و ھیرانی دەدا و لەبەریشم دەکردن، بەوانەش دابین نەبووم ھەڵبەستی ھەر کەسێکم دەست بکەوتایە دەمنووسییەوە و لەبەریشم دەکردن. بەتایبەتی ھەڵبەستی وەفایی، کوردی، فایەق بێکەس، پیرەمێردم زۆر لەبەرکردن و ھەر لەو ساڵەدا ھەستم بەوە دەکرد، کە چێژ لە ھەڵەبەست وەرگرم و زۆر گیرۆدەی بووم».

 چاپکراوەکان 

 وتارێک دەربارەی عومەری خەییام
 زمانی کوردی و ئەدەبیات
 نارکۆزی کۆمەڵایەتیمان
 اقتصادنا الوطنی
 بیرەوەرییەکانی یونس ڕەئوف دڵدار

 ئەی ڕەقیب 
بەناوبانگترین شیعری دڵدار سروودی نیشتیمانیی کوردستانە:

 ئەمانەش ببینە 

 پێڕستی کەسایەتییە کوردەکان

 ئەی ڕەقیب
 ئەو ھاوارەی نەبیسترا

 سەرچاوەکان 

 ماڵپەڕی خۆزگا 

 بەستەرە دەرەکییەکان 


پۆل:خەڵکی کۆیە
پۆل:شاعیران بە زمانی کوردی
پۆل:شاعیرانی عێراقی بە زمانی کوردی
پۆل:کوردەکانی باشووری کوردستان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩١٨
پۆل:مردووانی ١٩٤٨
پۆل:شاعیرانی عێراقی سەدەی ٢٠ەم
پۆل:ناسیۆنالیستە کوردەکان
پۆل:کورد
پۆل:لەدایکبووانی ١٩١٧
پۆل:شاعیرەکانی کوردیی ناوەندی
پۆل:پارێزەرانی کورد
پۆل:کوردەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان
پۆل:نووسەرانی سرودی نەتەوەیی