شەمزینان

شەمزینان قەزایێکی سەر بە جۆلەمێرگە  (پارێزگای ھەکاری) لە باكوری كوردستان  ( باشووری ڕۆژھەڵاتی تورکیا). دانیشتووانی  ١١، ٢١١ لە ٢٠١٠.Institute

بەپێی سەرژمێرییەکانی ساڵی ٢٠٠٨ ژمارەی دانیشتووانی ٥٢٫٧٧٩ کەس بووە، کە نزیکەی ١٣٫٠٨١ کەسیان لە ناوشارن. قەزای شەمزینان ھەڵکەوتەی خاکەکەی کوێستانە. دۆخێکی سەربازیی بەرچاو ھەیە لە شارۆچکەکە، بەھۆی ئەوەی ناوچەیەکی ستراتیجییە.

شەمزینان بە ناوچیا دەناسرێ و بە ناوەندی قەزاكەش دەڵێن ناوشار، دانیشتووانی كوردن لە هۆزی بەگزادە و هەركی و گەردی و زەرزا  هەروەها كەمینەیەكی ئاشووری هەبوون كە بە فەلەی ناوچبا دەناسران و دوایی ساڵی 1915 لەلایەن دەوڵەتی عوسمانی قەڵاچۆ و دەربەدرەكران . بەگزادەكان سێ بەرەباب بوون (موسابەگی) و (بێنتوری) و (شێخانی) لە رۆژژگاری كۆندا میرایەتی لە نێویاندا بە گەڕ بوو، نەریت وا بوو هەر ساڵێك بەرەبابێك  جڵەوی میرایەتی دەگرتە دەست  . ناوی شەمزینان یان شەمدینان بە گوێرەی شەڕەفنامە لە ناوی (میر شەمسەدین)ەوە هاتووە  كە باپیرەی گزادەكانی شەمدینان بووە و نەوەكانی  تا ناوەڕاستی سەدەی نۆزدەیەم حوکمڕانی ناوچیایان كردووە.  هۆزەكانی ناوچیا بە موسڵمان و دیان ، بە تایبەت هۆزی هەرکی سەرهاتی پشتگیری بەگزادەكان بوون بۆ سەپاندنی دەسەڵاتی خۆیان بەسەر ئەم ناوچەیەی  کوردستاندا. پاش نەمانی سیستەمی میرایەتی 1830، بوو بە پێگەی شێخانی نەقشەیەندی (نەهری) كە سەید تەهای گەورەو و شێخ عوبێدوڵڵای خاوەنی شۆڕشی 1880 و شێخ عەبدولقادری سیاسەتمەداری كورد كە ساڵی 1925 لەلایەن ئەتاتوركەوە لە سێدارە درا  و سەید تەهای دووەم  یەكەم قایمقامی رەواندز دوای دامەزراندنی دەوڵەتی عیڕاق . لە گەرمەی جەنگی گەورەدا (1914-1917)ز  چوار جار لەلایەن لەشكری رووسەوە داگیركرا و ناوچیا بوو بە پردی پەڕینەوەی  ئاشووریەكان بەسەركردایەتی مارشەمۆن بەرەو سەڵماس و ورمێ.

گوندی نەهریی شەمدینان لە مێژووی كۆندا بەشێك بووە لە وڵاتی ئۆرارتۆ و بە (نایری) ناسراو بوو. 
وێنۆک|دیمەنێكی ناوشار و چیای گۆمان (2013) 

 گوندەكانی شەمزینان 
+ناوی گوندمەزرا و دێی گرێدراو بێتكاربەزەنۆبەنتووردینارتە ، دەمار ، كۆلیتانبایێبێمبۆمەیدان، دەراڤی، راشیدانبەدەڤیبێداودەهـێدێمانمەلیان، هەلانكێ، میراوە، نیكسان، تیسێئەولیانروویانگارەماسیرۆ، ساوتێ، كەلیاسین، مەلەوانگولانكێسۆرانسەر، سپیندارۆك، ئالكەوا، بالەكان، دۆرێ، هارونا، جەورە، كانی رحان، تاڵێهەلانەهەركیزیزانكەلاشكنێركۆلان، كادانان، گیمان، كەپەن كەوان، خەزنە، بێباب، گركێ، چەمێ سۆفی وەلی، شێخان، فەقیان، نێركۆلانا ژۆریكاتوونانباڵی، خوسرەوان، شكەفتان، زێرك، زەفكان، كوولە، كاتوونا ژۆریمەزراچەمێ، كەلێتان، تەوسیان، سەرسلتێ. بێگۆزا ژۆری و ژێرینەهریبێشەمسی، كەركەتی، تووا، روبونس، ناوڕەزان، تووڕی، بەتەران، بێخردی، بەملاتاننێردۆشبیا هۆڵا، سێڤێ، كۆلا، توویێ، توویێ ژێرینووخەیلانبێزەلێ، گولكانسالارانسپیندارێ، دووێ، بێزەلان، دەرۆكیسورونسدەرەبانی، دەرییانشەپەتاندەرەبۆیی، ئەلدا، مەیدان، سارارۆ
[Xefur, Ebdulla (Abdulla Ghafor) (2000/2001). Kurdistan - Dabeşî Kargêrî Terrîtorî 1927-1997]عەبدوڵا غەفوور" كوردستان دابەشی كارگێڕی  تێیتۆری
Xefur, Ebdulla (Abdulla Ghafor) (2001). Kurdistan - Rûpêw û jimarey danîştuwan
 ئاشووری 
زێدی ھۆزی ناوچیای ئاشووری لە ھەکاری و شەمزیان و تەرگەوەڕ قەزای شەمزینان\ناوچیا بوو. قەزای شەمزینان دڵی ھۆزەکەیانە.Solomon (Sawa) Solomon from Nineveh Magazine 1st & 2nd quarter 1997, vol. 20, no 1&2. هەردوو گوندی بەدەڤێ (بە سریانی: بێت داوێ) و سورونس (بە سریانی: سارونیس) زێدی فەلەی  ناسراو بە  ناوچیا بوون. بەگوێرەی سەرژمێری ساڵی 1877ز گوندی سورونس 40 ماڵە فەلەی لێبووە، لە بەدەڤێ كڵێسەی مار قریاقۆس و بوخەننا هەبوو سەر بە مەتڕانیەی شەمزینان بوون. 
وێنۆک|وێنەی چەند چەكدارێكی (فەلەی ناوچیا) لە تەرگەوەڕ

 سەرچاوەکان 

 بەستەرە دەرەکییەکان 

پۆل:شارەکانی کوردستان
پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای حەکاری
پۆل:شارەکانی باکووری کوردستان
پۆل:لیستی گوندەكانی شەمزینان