ڤلادیمیر مایاکۆڤسکی

ڤلادیمیر ڤلادیمیرۆڤیچ مایاکۆڤسکی (بە ڕووسی: Влади́мир Влади́мирович Маяко́вский) (١٩ی تەمموز ١٨٩٣ - ١٤ی نیسانی ١٩٣٠)، شاعیر، فتۆریستی شۆڕشگێڕی رووسی بوو. ڤێلادیمێر لە گوندی بەگدات لە پارێزگای کووتائیسی جۆرجیا لە قەوقاز لە دایک بوو، لە کاتی داهێنان و چالاکیە هوونەریەکانی یەکێک لە مامۆستایان و شارەزایانی شێوازی فتۆریسم بووە و لەگەڵ راپەڕینە شۆڕشگێڕانەکەی رووسیا گەشەی کردووە و لە دوای شۆڕشە بۆلشڤیکییەکەی رووسیا و لە کاتی حکوومەتی سۆڤیەتدا یەکێک لە بەناوبانگترین شاعیرانی کاتی خۆی بووە.

... فتۆریسته‌کان دژایه‌تی یاسا و رێسای رێزمانیی و مانایی داسه‌پاو بوون و وشه‌گه‌لی ناشاعیرانه‌یان به‌کارده‌هێنا و بۆ ئه‌و مه‌به‌سته‌ وشه‌گه‌لی بچڕبچڕ و ناپێوه‌ند و "ته‌لگرافی"(بێته‌ل) یان ریز ده‌کرد. ئه‌م شێوازه‌ یەکەم جار لە لایەن مارێنتی (marinetti) شاعیری ئیتالیایی (١٨٧٦ تا ١٩٩٤) بناغەی داندرا کە مارێنتی پێی وابوو سەدەی بیست، سەدەی شارستانیەتی نوێ و گەشەی ماشینە و لە ئەدەبیشدا شێواز و زمانی ماشینی پێویستە، زمانێک که‌ هه‌موو دیارده‌کان له‌حاڵی حه‌ره‌که‌دا ده‌نوێنێ. دواتر له‌ رووسیا و له‌لایه‌ن "ڤلادیمێر مایاکۆڤسکی"یه‌وه‌ گه‌شه‌پێدرا، مایاکۆڤسکی له‌ زمانی رووسیدا کێشی نوێ و خوازه‌گه‌لی سه‌یر و سه‌مه‌ریی ئافراند و یاسا و ریسای رێزمانی "صرف و نحو"ی زمانی ئه‌ده‌بی تێکشکاند.(مکتبهای اد‌بی، رضا سید حسینی - ل ٣٣٤-٣٥)

ئەم شاعیرە فتۆریستە شۆڕشگێڕەی رووسیا لە تەمەنی ١٤ ساڵیەوە بوو بە ئەندامی حیزبی بۆلشڤیک و بەر لە بە ئەنجام گەیشتنی شۆڕش چالاکیە هونەری و سیاسیەکانی خۆی دەست پێکردبوو. ئەو لە شێعری رووسی دا کێش،  شێوازی ئەدا و خوێندنەوەی شێعر، رستەکان، وشەکان و خوازەکان دا شێوازێکی نوێ و داهێنەرانەی بەدی هێنا، ئەو شێوازی فتۆریستی هەڵبژاردبوو و دوای کەوتبوو بەڵام بە هەموو یاسا و دەستوورەکانی ئەم شێوازە پابەند نەبوو و شێوازی تایبەت بە خۆی بەکار ئەهێنا.

مایاکۆڤسکی ١٣ بەرهەمی هەیە کە ١٢ لەو بەرهەمانەی لە دوای سەرگرتنی شۆڕش نووسیوە. ئەو وێژەی تەکووز و شێعری لەگەڵ راستیەکان نزیک کردەوە و خستنیە خزمەت کردنی خواستەکانی هاوچەرخ و گۆڕینی بۆ چەکێک لە رێگای بەدەست هێنانی ئامانجەکانی خۆی. مایاکۆڤسکی چێژی لە شێعرە کلاسیکەکان ئەبرد، بەڵام نەئەبوە دیلی ئەوان. ئەیوت: هوونەر ئەبێ تێکەڵ بە ژیان ببێ. یا تێکەڵی ببێ یا لە ناو بچێ.

مایاکۆڤسکی لە ساڵی ١٩٣٠ لە دوای شکست هێنان لە پێوەندیە دڵداریەکەی و هەروەها رێپێنەدانی چوونە دەرەوەی لە خاکی سۆڤیەت لە لایەن حکوومەتەوە بە فیشەکێک کۆتایی بە ژیانی خۆی هێنا. پێش خۆ کوشتنەکەی لەسەر لاپەڕەیەک نووسیبوی : « بۆ هەمووان... ئەمرم...»

تەرمی مایاکۆڤسکی لە گۆڕستانی «گەورەپیاوانی شۆڕش» لە مۆسکۆ بە خاک سپێردرا. لە سۆڤیەت نازناوی گەورەترین شاعیری کاتی شۆڕشی درابویێ.

پەراوێزەکان

سەرچاوەکان
 هنر کمونیستی؛ موسیقی در شوروی، بی‌بی‌سی فارسی
منم ولادیمیر مایاکۆڤسکی - مترجم حمید رضا فردوسی - انتشارات جادوان خرد
ویکیپیدیای فارسی

بەستەرە دەرەکییەکان
 لاپەڕەی مایاکۆڤسکی لە IMDB

پۆل:شانۆنامەنووسانی ڕووس
پۆل:ھونەرمەندانی ڕووس
پۆل:وێنەکێشە ڕووسەکان
پۆل:شاعیرانی ڕووس
پۆل:لەدایکبووانی ١٨٩٣
پۆل:مردووانی ١٩٣٠
پۆل:مردووەکان بە خۆکوژی
پۆل:بۆلشڤیکەکان
پۆل:نووسەرانی مارکسیست
پۆل:شاعیرانی مارکسیست
پۆل:شاعیرانی ڕووسیا
پۆل:ھونەرمەندانی ڕووسیا
پۆل:شۆڕشگێرانی ڕووسیا
پۆل:کۆمۆنیستەکانی ڕووسیا
پۆل:مارکسیستەکانی ڕووسیا
پۆل:نووسەرانی ئوکراینی
پۆل:شاعیرانی ئوکراینی
پۆل:ھونەرمەندانی ئوکراینی
پۆل:کۆمۆنیستەکانی ئوکراینی
پۆل:مارکسیستەکانی ئوکراینی
پۆل:نووسەرانی سۆڤیەت
پۆل:شاعیرانی سۆڤیەت
پۆل:بەلشەفییە کۆنەکان
پۆل:وێنەکێشانی پیاوی ڕووسی
پۆل:ڕووسییەکانی بە ڕەگەز ئوکراینی