داکۆتای باشوور

داکۆتای باشوور () ویلایەتێکە دەکەوێتە ناوچەی ناوەڕاستی ڕۆژاوای ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا. ناوی لە ھۆزی لاکۆتای خەڵکی ڕەسەنی ئەمریکی سیۆکسەوە ناونراوە کە بەشێکی زۆر لە دانیشتووانەکەی پێکدەھێنن و لە مێژوودا زاڵ بوون بەسەر ھەموو خاکەکەدا. ئەم ویلایەتە لە ڕووی ڕووبەرەوە حەڤدەھەمین گەورەترین ویلایەتە، بەڵام پێنجەم کەمترین ژمارەی دانیشتووان و پێنجەمی کەمترین چڕی دانیشتووانی پەنجا ویلایەتی ئەمریکایە. ویلایەتەکە نوێنەرایەتی بەشی باشووری خاکی داکۆتای دەکرد، و لە ٢ی تشرینی دووەمی ١٨٨٩ لە یەکێتییەکە وەرگیرا، ھاوکات لەگەڵ داکۆتای باکوور. پیێر پایتەختی ویلایەتەکەیە، لەکاتێکدا گەورەترین شار سیۆکس فۆڵسە کە ژمارەی دانیشتووانەکەی نزیکەی ١٧١ ھەزار کەسە.

ھاوسنوورە لەگەڵ ویلایەتی داکۆتای باکوور (لە باکوور)، مینیسووتا (لە ڕۆژھەڵات)، ئایۆوا (لە باشووری ڕۆژھەڵات)، نێبراسکا (لە باشوور)، وایۆمینگ (لە ڕۆژاوا) و مۆنتانا (لە باکووری ڕۆژاوا). ڕووباری میزۆری ویلایەتەکە دەکاتە دوو نیوەی جیاواز لە ڕووی جوگرافی و کۆمەڵایەتییەوە، کە لەلایەن دانیشتووانەوە بە «ڕۆژھەڵاتی ڕووبار» و «ڕۆژئاوای ڕووبار» ناسراون. بەشی ڕۆژھەڵاتی ویلایەتەکە شوێنی زۆربەی دانیشتووانەکەیە و خاکی بەپیتی ئەم ناوچەیە بۆ گەشەکردنی بەرھەمی جۆراوجۆر بەکاردەھێنرێت. چالاکییە باڵادەستەکانی ڕۆژاوای ڕووباری میزۆری و ئابوورییەکەی زیاتر لەسەر بنەمای خەرجییەکانی گەشتیاری و بەرگرییە. زۆربەی زەوییە زەوتکراوەکانی ھیندییە سوورەکان دەکەونە ڕۆژاوای ڕووبارەکە. شوێنی گردە ڕەشەکانە، کە زنجیرەیەک شاخی نزم و سنەوبەر داپۆشراون و پیرۆزن بەلای سیۆکسەکان، کە دەکەوێتە بەشی باشووری ڕۆژاوای ویلایەتەکە. ھەروەھا شوێنی چیای ڕاشمۆرە کە شوێنێکی سەرەکی گەشتیارییە. داکۆتای باشوور کەشوھەوای کیشوەری مامناوەندی ھەیە، چوار وەرزی جیاوازی ھەیە و بارانبارین لە مامناوەندەوە لە ڕۆژھەڵاتەوە تا نیوە وشک لە ڕۆژاوا. ھەروەھا ژینگەی ویلایەتەکە جۆرەکانی گژوگیای تایبەت بە ئەمریکای باکووری تێدایە.

چەند ھەزار ساڵە مرۆڤ لەم ناوچەیەدا نیشتەجێ بووە و لە سەرەتای سەدەی نۆزدەھەمدا لەلایەن سیۆکسەکانەوە داگیرکردووە. لە کۆتایی سەدەدا، دوای زێڕی گردە ڕەشەکان و دروستکردنی ھێڵی ئاسن لە ڕۆژھەڵاتەوە، نیشتەجێبوونی ئەورووپییەکان زیادیان کرد. بەھۆی دەستدرێژی لەلایەن کرێکارانی کانگە و نیشینگەکان بووە ھۆی چەندین شەڕی ھیندستان، کە بە کۆمەڵکوژی ئەژنۆی بریندار لە ساڵی ١٨٩٠ کۆتایی ھات، ڕووداوە سەرەکییەکانی سەدەی بیستەم بریتی بوون لە کاسەی تۆز و بێبازاڕی گەورە، زیادبوونی خەرجییە فیدراڵییەکان لە ماوەی ساڵانی ١٩٤٠ و ١٩٥٠ بۆ کشتوکاڵ و بەرگری، ھەروەھا پیشەسازیکردنی کشتوکاڵ کە کشتوکاڵی خێزانی زۆر کەمکردەوە.

 سەرچاوەکان 

پۆل:داکۆتای باشوور
پۆل:ویلایەتەکان و مەڵبەندەکان، دامەزرانی ١٨٨٩
پۆل:ویلایەتەکانی ئامریکا