پشدەر

ناوچەی پشدەر یەکێک لە ناوچەکانی کوردستان کە ناوەندەکەی شاری قەڵادزێیە و دەکەوێتە پارێزگای سلێمانی. ئەم ناوچەیە لەلای ڕۆژھەڵاتەوە بە چیای مامەند، لە باکوورەو بە چیای قەندیل، لە ڕۆژاواوە بە کێوەڕەش و دەربەندی ڕانیە، دەورە دراوە.
لە ساڵی ٢٠١٠دا، ژمارەی دانیشتووانی ئەم قەزایە زیاتر لە (١٤٠٬٠٠٠) کەس بووەجوگرافیای پشدەر - ماڵپەڕی پشدەر 

 جوگرافیا 
ناوچەی پشدەر ھەروەک ھەموو ناوچەکانی تری کوردستان بەپیت و بەرەکەتە، بە چەند زنجیرە چیایەک دەورە دراوە. لەلای ڕۆژھەڵاتییەوە بە چیای مامەندە و لە باکووریشەوە بە چیای قەندیل و لە ڕۆژ ئاواوە کێوەڕەش و لە باشوورەوە لەگەڵ ئاسۆس دەروازەی ناوچەی پشدەری پێک ھێناوە.

 چیای قەندیل 
یەکێکە لە ھەرە شاخە بەرزەکانی کوردستان، بەرزی شاخی قەندیل ٣٤٥٢ م، بە چلەی ھاوین بەفری لێ دەمێنێتەوە و زۆر فێنکە، مەڕداران و کوێستانچیان ھەر کە گەرمێن گەرم داھات بار لێ دەنێنوو دەچنە ھەواران.

 ئاوبەندی سەنگەسەر 
لەسەر ڕووباری گافڕێن ھەڵکەوتووە و لە شارۆچکەی سەنگەسەرەوە نزیکە، مەبەستی سەرەکی لە دروستکردنی ئەم پڕۆژەیە ئاودانی بانوەکانی گوندی قادراوا و بانوەکانی خوارووی گرتک و دووگۆمانە، کە جووتیارەکانی ئەم ناوچەیە سودی لێ وەردەگرن بۆ بەرھەمھێنانی کشتوکاڵ.

 کشتوکاڵ 
خاکەکەی بەپیت و بەرەکەتە، توانای بەرھەمھێنانی کشتوکاڵی زۆرە و جووتیاران سودی لێدەبینن بە ھاوینان بە بەرھەمھێنانی (توتن، گوڵەبەڕۆژە، تەماتە، پیواز، شوتی، پەموو) و گەلێک بەرھەمی تر. بێجگە لەوەش زەوییەکان بەکار دەھێنن بۆ بەرھەمھێنانی (گەنم، جۆ، نۆک، نیسک، و بۆ بێستانی کاڵەک. لە ناوچە فێنکەکانیش وەک ناودەشت و گوندەکانی پشت قەڵادزێ میوەجاتێکی زۆری لێ بەرھەم دێت وەک ھەنار، سێو، گوێز، ھەرمێ و ترێ. بەرھەمە سروشتییەکانیش زۆرن بوو نموونە ڕێواس، کەنگر، تۆڵەکە، ھێرۆ، کیسوێ، کارگ، بنێشتیکوردی، قەزوان، مێوژ، کرۆسک گیانەوەری ناوچەی پشدەر.

 گوندەکان 

 دێلۆ
 زارگەڵی
 بۆریسکان
 لێوژە
 ئیندزە
 خوێوبیان
 سلێ
 بایاوا
 بۆڵێ
 دوێڵە
 کۆمتان
 سەرگەنیل
 بیان
 کاسکان
 تووەسوران
 سەنگەسەر
 شارۆش
 سوورەسێ
 سینەمۆک
 قرژاڵە
 زورکانی سەروو
 بانوە قەل
 زەڵێ
 ناوزەنگ
 جۆلانە
 قووڵە باسان
 ھەنارۆک
 دۆڵە دزە
 کۆلارە
 کانی نەوت
 کانیلان
 خواران
 مامەندە
 تەنگژە
 کەسانە
 عەلیاوا
 گوێزەڵە
 سندۆڵان
 ئیبراھیماوا
 دەقناوا
 کۆپینکە
 ئاشقۆڵکە
 بردە
 شێوە
 باقیاوا
 جمکان
 ڕەزان
 بەرکێشان
 ھەرمێ
 قولەشەمس
 زاویە
 بۆرە
 بێسەڵوە
 سیوەڵە
 سەلیم بەگ
 باوزێ
 بەرماڵان
 ئاشکەنە
 گەڵوشگە
 سنجاڵە
 عەلی پیر
 دەڵگە
 ھەڵاوێژگە
 بژیان
 کانی نەوت
 بێموش
 مڕە
 تەپەخان
 ھێرۆ
 قووڵکان
 کۆخان
 بێگەڵاس
 شێنێی سەروو
 شێنێی خواروو
 ئەبوبەکرە
 وەرتێ
 قەڕە
 بانە سەر
 شناوە
 ڕەزگە
 سپیگەڵە
 بەردێنان
 مەرادۆ
 سوورەگڵە
 سپیکاڵە
 بەستە ی سەروو
 بەستە
 توتمە
 زودان
 مەم
 ژیلا
 دەرگەڵە
 کۆزینە
 بەستەستێن
 قادراوا
 ئاشوران
 کانی کورت
 قالاوا
 دووگومان
 خڕکە
 مەمکان
 جەلکان
 بێپاڵان
 بیە ڕەش
 بەراوەی سەروو
 بەراوەی خواروو
 شێخان
 سێوەیس
 سەی وەیس
 باریکان
 ئەبوبەکرە
 وەرتێ
 قەڕە
 بانە سەر
 شناوە
 ڕەزگە
 سپیگەڵە
 بەردێنان
 بێپاڵان
 بیە ڕەش
 بەراوەی سەروو
 بەراوەی خواروو
 شێخان
 سێوەیس
 سەی وەیس
 باریکان
 شارۆش
 بەردکوڕان
 بڕەدێ 
 دەروەکۆتر
 شەروێت

 سەرچاوەکان 

پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی