باراک ئۆباما

باراک حوسێن ئۆباما () (لە دایکبووی ٨ی ئابی ١٩٦١ لە ھۆنۆلولو، ویلایەتی ھاوایی) لە زانکۆی کۆڵۆمبیا، زانکۆی ھارڤەردی تەواو کردوە. قوتابیی بەشی یاسا بووە. ئەندامی حیزبی دێموکراتی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا، سیناتۆری ویلایەتی ئیلینووا، چل و چوارەمین سەرۆککۆماری ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا و ھەروەھا ھەڵگری خەڵاتی ئاشتیی نۆبێل بووە.

 ژیان 
ئۆباما لە ویلایەتی کانساس ھاوای لە باوکێکی کینی و دایکێکی ئەمریکی سپی پێست لە دایک بووە. لە دوای تەمەنی دوو ساڵیدا باوکی دوای ئەوەی گەڕاوەتەوە بۆ کینیا بەجێی ھێشتووە و لای دایکی ماوەتەوە و دایکی پەروەردەی کردووە، دوای ئەوەی دایکی ئۆباما شودەکاتەوە بە پیاوێکی قوتابی ئیندۆنیسی بە منداڵی دەگوازرێتەوە بۆ جاکارتا لەگەڵ خێزانەکەی و لە دایکەوە خوشکێکی دەبێت بەناوی (مایا) نووسەری ناودار سکوتتۆرۆ دەڵێت ئۆباما بۆ ماوەی دووساڵ لە قوتابخانەیەکی ئیسلامی دا خوێندویەتی دواتر پەیوەندی کردووە بە خوێندنگەیەکی کاسۆلیکی و پاشان بووە بە مەسیحی لە ساڵی ١٩٩٥ دواتر دایکی بە نەخۆشی شێرپەنجە مردووە، لە یادەوەرییەکانیدا ئۆباما یادەوەرییەکانی خۆی و دایکی نووسیوەتەوە.
دوای ئەوەی ئۆباما پەیوەندی دەکات بە زانکۆی کالیفۆرنیا و بەر لەوەی بچێتە زانکۆی کۆلۆمبیا لە نیویۆرک کە دواتر لە ساڵی ١٩٨٣ لێی دەرچووەو بڕوانامەی بەکالۆریس ی لە زانستی سیاسی و پەیوەندی دەوڵەتی وەرگرتوەو دواتر لە بواری تایبەتیدا کاری کردووە بۆ ھاوکاری ھەژاران و لانەوازان، جگە لەوەش وەک نووسەر و لێکۆڵەرەوەی ئابووری بۆ ڕێکخراوی (بزەنس ئەنتەر ناشیوناڵ کۆربۆ ڕەیشن) کاری کردوە، ساڵی ١٩٨٥چووەتە شاری شیکاگۆ دوای ئەوەی کە کارێکی دەست کەوتووە بوەتە بەڕێوەبەری پڕۆژەی بووژانەوەی گەڕەکە ھەژارنشینەکان، لە ساڵی ١٩٩١ زانکۆی یاسای لە ھارڤارد تەواوکردووەو بووەتە وانەبێژ لە زانکۆی شیکاگۆ بۆ ساڵی ١٩٩٣.
وێنۆک|ئۆباما لەکاتی پێشکەشکردنی وتارێک دوای بردنەوەی زۆرینەی دەنگەکان

 ژیانی سیاسی 
ساڵی ١٩٩٦ ھەڵبژێردراوە بۆ ئەنجومەنی پیران لە ئیلینۆی و بە شێوەیەکی فەرمی چووەتە نێو پارتی دیموکراتخوازی ئەمریکا و لە تشرینی دووەمی ساڵی ٢٠٠٤ لە ھەڵبژاردنەکانی کۆنگرێس دەرچووە بۆ ویلایەتی ئیلینۆی بەرێژەی ٧٠٪ لە کۆیی دەنگەکان لە بەرامبەردا ڕکابەری کۆماری ٢٧٪ ی ھێناوە ھەر بۆیەش بووە گەنجترین ئەندامی ئەنجومەنی پیرانی ئەمریکا و لە ھەڵبژاردنەکانی سەرۆکایەتی ئەمریکا بۆ ساڵی ٢٠٠٨ خۆی پاڵاوت و دەرچوو، ئێستاش سەرۆکی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکایە بۆ جاری دووەم، لە کاتی ھەڵبژاردنەکاندا ڕۆژنامەی (یەدیعۆت ئەحرۆنوت)ی ئیسڕائیلی و پێگەی (ئینت) زۆر بەڕاشکاوانە پشتگیریان لێکردو ئەم ھەواڵەش زۆر بڵاو بوەوە بەڵام ئۆباما دوای بڵاو بوونەوەی ھەواڵەکان ئەم پشتگیرییەی بە موبادەرەیەکی تاکەکەسی وەسفکرد و وتەکانی لە پێگەی (واینت) گۆڕان. لە وتارەکەشیدا کە لە بەردەم ڕێکخراوی (ئیبپاک)ی ئیسرائیلدا بۆ ئامادەبووان دابووی وتی: قودس بە پایتەختی ئیسرائیل دەمێنێتەوەو پێویستە بە یەکگرتووی بمێنێتەوە، کە میدیاکانی جیھانی ئیسلامی بەتەواوی ورووژاند و سەرکردایەتی فەلەستین و حیزبەکانی فەلەستین بەتوندی وەڵامی ئەو لێدوانانەی ئەوکاتی ئۆبامایان دایەوە و دواتر لە چاوپێکەوتنی کەناڵی (سی ئێن ئێن) لەوەڵامی ئەو پرسیارەدا وتی: ئەم بابەتە بەجێ دەھێڵین بۆ ڕێکەوتن و وتووێژی ھەردوو لایەنی ناکۆک کە فەلەستینییەکان و ئیسرائیلن، لە ڕۆژی ٥ ی تشرینی دووەمی ساڵی ٢٠٠٨ دوای ڕاگەیاندنی ئەنجامەکانی ئەو ھەڵبژاردنە بە سەرۆکی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا ھەڵبژێردراو دوای ئەوەی کە بووە سەرۆک بڕیاری کشانەوەی ھێزەکانی ئەمریکای دا لە عێراق کە لەکاتی ھەڵمەتەکانی بانگەشەی ھەڵبژاردنەکاندا بانگەشەی دەکرد بۆ گێڕانەوەی ھێزەکانی ئەمریکا لە عێراق و ئەفغانستان بەڵام ئەو بڕیارە تەنھا بۆ عێراق بوو لە بەرامبەردا ھێزەکانی ئەمریکا لەسەر خاکی ئەفغانستان تا ئێستاش ماونەتەوە، ھەرچی ئەو ھێزانەشی کە لە عێراق بوون بۆ ناوچەکانی کەنداو و ئەفغانستان گوێزرانەوە و سەبارەت بە بەڵینەکانی بۆ نەھێشتنی گرتووخانە نایاسایییەکانی تا ئێستا بەبێ چارەسەر ماونەتەوە بە تایبەتی گرتووخانەکانی گۆنتانامۆ کە بووەتە مایەی شەرمەزاری بۆ ئەمریکا و لە سەردەمی دەستەڵاتی جۆرج بۆش دروستکراون،

 دەستکەوتی سیاسی 
 کووشتنی ئوسامە بن لادەن ی سەرۆکی ڕێکخراوی قاعیدە، کە لەلایەن ئەمریکییەکان بە گەورە تیرۆریستی جیھانی ناسراوە
 کشانەوەی ھێزەکانی ئەمریکی لە وڵاتی عێراق

 سەرچاوەکان 
 ماڵپەڕی بەختەوەری
 ویکی ئینگلیزی

پۆل:ئەمریکییەکانی بە ڕەگەز ئینگلیز
پۆل:زیندووان
پۆل:نووسەرانی ئەمریکیی سەدەی ٢٠ەم
پۆل:نووسەرانی ئەمریکیی سەدەی ٢١ەم
پۆل:وەرگرانی خەڵاتی نۆبێلی ئەمریکی
پۆل:نووسەرانی سیاسیی ئەمریکی
پۆل:وەرگرانی خەڵاتی ئاشتیی نۆبێل
پۆل:سەرۆک کۆمارەکانی ویلایەتە یەکگرتووەکان
پۆل:لەدایکبووانی ١٩٦١
پۆل:پیاوە فێمینیستەکان
پۆل:ئەمریکییە سیاسەتوانەکانی سەدەی بیست و یەکەم
پۆل:ئەمریکییەکانی بە ڕەگەز فەڕەنسی
پۆل:ئەمریکییەکانی بە ڕەگەز ئاڵمانی
پۆل:ئەمریکییەکانی بە ڕەگەز ئیری
پۆل:ئەمریکییەکانی بە ڕەگەز سکۆتلاندی
پۆل:براوەکانی خەڵاتی گرامی
پۆل:چالاکوانەکانی مافەکانی کۆمەڵگەی پەلکەزێڕینە لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا
پۆل:نووسەرە کوڕە ئەمریکییەکانی سەدەی بیستەم
پۆل:نووسەرانی ناخەیاڵی ئەمریکا لە سەدەی ٢١
پۆل:مەسیحی ئەفریقی-ئەمریکی
پۆل:چالاکوانانی ئەمریکی بۆ کۆنترۆڵکردنی دەمانچە
پۆل:نووسەرە ناخەیاڵییە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢٠ەم
پۆل:نووسەرە پیاوە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢١ەم
پۆل:نووسەرە پیاوە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢٠ەم
پۆل:نووسەرە ناخەیاڵییە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢١ەم
پۆل:کەسایەتیی ساڵ (گۆڤاری تایم)