سێو

سێو یا سێف (ناوی زانستی: Malus domestica) لە شوێنە مامناوەندەکانی نیوەی باکووری گۆی زەوی، لە چیاکانی حەوزی زەریای سپی ناوەڕاست ھەیە. سێوی کێوی لە زۆربەی وڵاتانی ئەورووپا و ناوچەی قەوقاز و نۆرویژ لە شوێنە نزمەکان ھەیە. سێوی کێوی (Pyrus malus) شوێنی سەرەکی بریتانیایە. جۆرەکانی سێو بەربڵاو و ناسراو بوو بەر لە داگیرکردنی بریتانیا لەلایەن ڕۆمانەکان، بۆیە ڕۆمانەکان بوون سێویان لەگەڵ خۆیان ھێنا بۆ بریتانیا.

 پێکھاتەکەی 
 ئاو ٨٠–٨٥ ٪
 پرۆتین ٥ ٪
 شەکر و نیشاستە ١٠–١٥ ٪
 خوێ و ترشەکان ١–١٫٥ ٪
 شەکر ٦–١٠ ٪
 سێوی پێگەیشتوو دەوڵەمەندە بە ڤیتامینەکانی A , C, B1, B2، ھەروەھا ترشی ئەندامی Malic Acid , Gallic Acid ی تێدایە.
 خوێیەکانی سۆدیۆم و پۆتاسیۆم و فۆسفات و مەگنیسیۆم و ئاسنی تێدایە.
 توێکلی درەختی سێو کە تامێکی تاڵی ھەیە، ھەردوو ماددەی Phlorizdin , Querection ی تێدایە.
 ڕەگەکانی ھەمان ماددەی تیدایە.
 تۆوی سێو Amygdalin ی تێدایە کە جۆرێکە لە چەوری.
 بۆنی سێو پێکھاتووە لە ٢٦ ڕەگەزی کیمیایی ئەمەش وای لێ کردووە کە بۆنێکی خۆش و سەرنج ڕاکێشی ھەبێت.
 ڕۆنی سێو بریتییە لە Amyl Valevate.

چەپ|250px|وێنۆک|جۆرەکانی سێو

 بەکارھێنان و سوودەکان 
 سێو باشترین و بەسوودترین میوەیە لە ناو میوەکاندا کە ڕیخۆڵە چالاک دەکات و قەبزی درێژ خایەن نایەلێت.
 سوودی ھەیە بۆ چارەسەری ڕشانەوەی منداڵ و بەردی گورچیلە و میزڵدان و ترشەڵۆکی میز لادەبات.
 نەخۆشی تا دادەبەزێنێ و تینوێتی دەشکێنی و جەرگ چالاک دەکات و کۆکە ھێمن دەکاتەوە.
 شەربەتی سێو ترشی ئەسیدی گەدە دەمژێت و جارەسەری گرفتەکانی برینی گەدە و برینی دوانزە گرێ دەکات.
 ڕێ لە نەخۆشییە دەروونییەکان دەگرێت و دەمارەکان ئارام دەکاتەوە.
 چارەسەری نەخۆشییەکانی خێرا لیدانی دڵ دەکات کە لە ھەڵئاوسانی دڵ و نەخۆشییەکانی ماسوولکە و کارەبایی دڵ پەیدا دەبێت.
 سرکەی سێو ئەگەر لەگەڵ ئاو بوخرێتەوە ئەوا قەڵەوی ناھێڵێت و لەش لە سەرما دەپارێزێت.

 سەرچاوەکان 
 پەرتووکی خۆراک و چارەسەری

پۆل:سێوەکان
پۆل:میوەکان