دەوڵەت

ئەم وتارە سەبارەت بە واتای گشتیی دەوڵەت نووسراوە. بۆ دەوڵەت وەکوو کەسایەتیی نێونەتەوەیی دەوڵەتی حاکم ببینە.

دەوڵەت (لە عەرەبییەوە: ، "دارایی، سامان، ماڵ"؛ وشەی ھاوسەنگی کوردی دووگەل-ە)بڕوانە واتاکانی 
دووگەل
 و
دەوڵەت
لە ویکیفەرھەنگی کوردیدا. بریتییە لە دارایی و سامانی سیاسیی خەڵکێکی ڕێکخراو لە ھەرێمێکی دەورگیراودا.کارڵ شمیت، چەمکی سیاسی (The Concept of the Political)، لاپەڕەی ١٩:  
دەوڵەت پلە و پایەی سیاسیی خەڵکە، جڤاتێکی سیاسیی ڕێکخراوە کە لەژێر سێبەری حکوومەتێکدا دەژی.لە فەرھەنگی ئینگلیزیی ئۆکسفۆرد‌دا وشەی state (= دەوڵەت) وەھا پێناسە کراوە: "an organized political community under one government".
لێرەدا، دەوڵەت ھەمان کۆمەڵگەی سیاسی‌ییە کە لەپاڵ کۆمەڵگەی مەدەنیدا ڕادەوەستێت.ئەحمەد شەبانی، فەرھەنگی زانستی سیاسی، بڵاوگەی زانستگای کوردستان، ٢٠١٠، لاپەڕەی ١٢٩.

دەوڵەتان بۆیان ھەیە سەروەر بن، واتە بتوانن بەکارگرتنی ھێز بە جۆرێک بۆ خۆیان پاوان بکەن و پشت بە خۆیان ببەستن و بوونیان گرێدراوی ھێز یان دەوڵەتێکی تر نەبێ. زۆرێک لە دەوڵەتان دەوڵەتی یەکگرتوون (ئەیالەت و ویلایەت-یشیان پێ دەوترێ) و بەشداریی یەکەیەکی یەکگرتوو دەکەن، وەکوو ئەیالەتەکانی ئەمریکا. ھەندێک لە دەوڵەتانیش پاڵبەستوو بە دەوڵەتانی دەرەکین.

 جۆرەکانی دەوڵەت 

 دەوڵەتگەلی سەروەر 

دەوڵەتی سەروەر (Sovereign state) ئەو دەوڵەتەیە کە خاوەنی سەروەری بێ لە ناوەوە و لە دەرەوەی مەڵبەندی خۆیدا و بۆ مانەوەی تەنیا پشت بە خۆی ببەستێ، نە بە ھێز یان دەوڵەتێکی دەرەکی.

 دەوڵەتگەلی یەکگرتوو 

دەوڵەتی یەکگرتوو (Federated state) کۆمەڵەیەکی ھەرێمی و دەستوورییە کە پارچەیەک لە یەکەی فێدراڵ پێک دێنێ. جیاوازیی ئەم جۆرە دەوڵەتانە لەگەڵ دەوڵەتانی دەسڕۆ لەودایە کە ئەمان بەشێک لە دەسڕۆییی خۆیانیان بەخشیوە بە حکوومەتی فێدراڵ.

 دەوڵەتگەلی نەتەوەیی 

دەوڵەتی نەتەوەیی (Nation state) ئەو دەوڵەتەیە کە بۆ دەستەبەرکردنی سەروەریی نەتەوەیەک پێک ھاتووە.

 وتارە پێوەندیدارەکان 
 دەوڵەت شار
 دەوڵەتی لاسار
 دەوڵەتی ئازاد
 دەوڵەتی پۆلیسی
 دەوڵەتی جەنگی
 دەوڵەتی کاتی
 دەوڵەتی خۆشبژیوی

 سەرچاوەکان 

پۆل:جوگرافیای سیاسی
پۆل:جۆرەکانی دابەشکارییەکانی وڵاتەکان