پێشمەرگە

پێشمەرگە () وشەیەکی کوردییە بۆ شەڕکەرە کوردەکان کە ھەندێک بە شەڕکەرانی ئازادی ناویان دەبەن. وشەکە بە مانای «ئەوانەی کە مەرگی خۆیان پێش ھەموو شتێک خستووە لە پێناو پاراستنی نیشتیمان» دێت و ھێزەکانی پێشمەرگەی ھەرێمی کوردستان بە نزیکەیی لەو کاتەوە ھەیە کە جوڵانەوەی کوردەکان بۆ سەربەخۆیی لە سەرەتای ساڵانی ١٩٢٠دا دەستی پێکردووە، ئەمەش دوا بەدوای ڕووخانی ھەردوو ئیمپراتۆریی عوسمانی و قاجاڕ بوو کە ناوچەکانی کوردستان لەژێر دەستیاندا بوو. ئەم ناوەش بۆ یەکەمین جار لەلایەن کۆماری کوردستان لە ساڵی ١٩٤٦ بۆ ناوی سەربازان و چەکدارانی کورد بەکار ھاتووە. کە لەلایەن چایچییەکەی قازی محەممەد پێشنیار کرا، پاشان بە ناوێکی گونجاو ھەڵبژێردرا.

ھێزەکانی پێشمەرگە ڕۆڵێکی بەرچاویان بینی لەگەڵ ھێزی ھاوپەیمانان لە شەڕی دژی حکومەتی بەعس لە باشووری کوردستان؛ ھەروەھا ڕۆڵی سەرەکیی ھەبوو لە پاککردنەوەی عیراق و باشووری کوردستان لە داعش.

 وشەناسی 
مێژووناسی کورد کەریم زەند دەڵێت:

 پێکھاتە 
 پارتی دیموکراتی کوردستان، ٦ یەکینە (یەکەی ٨٠، زێرەڤانی، پێشمەرگەی ڕۆژ، ھێزەکانی پاراستنی ئێزیدخان، تیپی جزیر، فەرماندەیی ھێزەکانی شنگال)، ١٣٢٠٠٠ کەس، ٤٤/٤ لەسەد
 یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان، ٥ یەکینە (یەکەی ٧٠، ھێزی بەرگریی فریاگوزاری، دەزگای دژەتیرۆر، فەرماندەیی ھێزەکانی یەکێتی نیشتمانی، ھێزە ئەمنییەکانی یەکێتی نیشتمانی)، ٨١٠٠٠ کەس، ٢٧/٣ لەسەد
 وەزارەتی کاروباری پێشمەرگە، ١ یەکینە، ٨٤٠٠٠ کەس، ٢٨/٣ لەسەدکوردستان واچ: تێڕوانینێکی گشتی بۆ ھێزە چەکدارەکانی ھەرێمی کوردستان: پێکھاتە، وەفادارییەکان، و ژمارەکان (بە ئینگلیزی)، نووسراو لە ٢٠ی ئایاری ٢٠٢٤؛ سەردان لە ٢١ی ئایاری ٢٠٢٤.کوردپرێس: پێکھاتەی ھێزە ئەمنی-سەربازییەکانی ھەرێمی کوردستانی عێراق (بە فارسی)، نووسراو لە ٢١ی ئایاری ٢٠٢٤؛ سەردان لە ٢١ی ئایاری ٢٠٢٤.

 لە ڕۆژھەڵاتی کوردستان 
لە ڕۆژھەڵاتی کوردستانیش، پارتە کوردستانییەکان لە وشەی پێشمەرگە بۆ ھێزە چەکدارەکانیان کەڵک وەردەگرن. بە شێوەی دیاریکراو لە ئێستاکەدا، بە ھێزە چەکدارەکانی سازمانی خەباتی کوردستانی ئێران، حیزبی دێموکراتی کوردستانی ئێران، کۆمەڵە ڕێکخراوی کوردستانی حیزبی کۆمۆنیستی ئێران، حیزبی کۆمەڵەی کوردستانی ئێران، کۆمەڵەی زەحمەتکێشانی کوردستان، پارتی ئازادیی کوردستان، حیزبی ڕزگاری، سوپای ڕزگاریی کوردستانی ئێران و ڕێکخراوەی خەباتی شۆڕشگێڕی کوردستان پێشمەرگە دەوترێت. ئەمە لە حاڵێکدایە کە پارتی ژیانی ئازادی کوردستان لە وشەی گەریلا کەڵک وەردەگرێت.

لە سەربزێویی کوردانی ڕۆژھەڵات لە ساڵی ١٩٧٩دا، ھێزەکانی دو ڕێکخراوی چەکداری فیدایی، واتە چریکەکانی فیداییی گەلی ئێران (ئەرتەشی ڕزگارکەری گەلانی ئێران)دگەرگوونی: چریکی فیداییی گەل ھەڤال فیرووز ئاقامیرزادە (بە فارسی)، نووسینی یووسێف زەرکار، نووسراو لە حوزەیرانی ٢٠١٦؛ سەردان لە ٢١ حوزەیرانی ٢٠١٩. و ڕێکخراوەی چریکەکانی فیداییی گەلی ئێران-کەمینەسیاھکەل: وەتووێژ لەگەڵ ھەڤال سیامەک سەبارەت بە کتێبی "یادی ھەڤالان بەرز ڕابگرێنەوە" (بە فارسی)، نووسراو لە پەیامی فیدایی، ژمارەی ١٤٦، گەڵاوێژی ١٣٩٠=ئابی ٢٠١١؛  سەردان لە ٢١ حوزەیرانی ٢٠١٩. لە وشەی پێشمەرگەیان کەڵک وەردەگرت و ناوی پێشمەرگەی فیدایییان لە سەری ھێزە چەکدارانی خۆی دانابوو.

 پلە سەربازییەکان 

+پلە سەربازییەکانی وەزارەتی پێشمەرگەجێدارجێداری یەکەمپێشەنگپێشڕەوپێشکاربێچوارچێوەبێچوارچێوەبێچوارچێوەبێچوارچێوەبێچوارچێوەسەرھەنگسەرتیپسالارسەردارسەرداری یەکەمبێچوارچێوەبێچوارچێوەبێچوارچێوەبێچوارچێوەبێچوارچێوە

 چەک و کەرەستەکان 
+تفەنگ و دەمانچە و  زریپۆش و کۆپتەرتفەنگ و دەمانچەوڵاتی بەرھەمھێنەروێنەئەی کەی ئێمیەکێتیی سۆڤیەت ئێم٤ کاربینویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا ئەی کەی-٤٧ یەکێتیی سۆڤیەت گلۆکنەمسا تفەنگی ئێم ١٦ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا ھێکلەر و کۆخ جی٣٦ئەڵمانیا ھێکلەر و کۆخ جی٣ئەڵمانیا ئێم ٩ ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا دۆشکەیەکێتیی سۆڤیەت زرێپۆش و تانکوڵاتی بەرھەمھێنەرتانکی تی-٧٢یەکێتیی سۆڤیەت تانکی تی-٥٥/٥٦یەکێتیی سۆڤیەت تانکی تی-٦٢یەکێتیی سۆڤیەت هەمەڕی ھامڤیویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا بێچوارچێوەسیستەمی بەرگری ئاسمانی ئەڤێنجەرویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا بێچوارچێوەتانکی تایپ-٦٩چین زریپۆشی بی ئێم پی-١ یەکێتیی سۆڤیەت زریپۆشی بی ئێم پی-٢یەکێتیی سۆڤیەت زریپۆشی  ئی ئی-٩ کاسکاڤێلبەڕازیل زریپۆشی باشماستەرئوسترالیا زریپۆشی ئەی تی ئێف دینگۆئەڵمانیا بێچوارچێوەزریپۆشی کۆوگارویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا زریپۆشی ئی ئی-١١ ئوروتوبەڕازیل تۆپهاویژتۆپھاوێژی ھاویتزەر ئێم١١٩ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا بێچوارچێوەتۆپهاوێژی خۆهەڵگر (خۆبزوێنەر)ی ٢س١ گڤۆزدیکایەکێتیی سۆڤیەت بێچوارچێوەتۆپھاوێژی دی-٢٠یەکێتیی سۆڤیەت بێچوارچێوەتۆپھاوێژی   دی-٣٠یەکێتیی سۆڤیەت بێچوارچێوەتۆپھاوێژی ئیم-٤٦یەکێتیی سۆڤیەت بێچوارچێوەتۆپھاوێژی تایپ-٥٩چین کۆپتەر و فڕۆکە ئی سی-٢٢٥یەکێتیی ئەورووپا بێچوارچێوەئی سی-١٣٥یەکێتیی ئەورووپا بێچوارچێوەئی سی-٦٣٥یەکێتیی ئەورووپا بێچوارچێوەئی سی-٧٢٥یەکێتیی ئەورووپا میل مای-١٧یەکێتیی سۆڤیەت بێچوارچێوەمیل مای-٨یەکێتیی سۆڤیەت بێچوارچێوەسێسنا-٢٠٨ کەرەڤانویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا بێچوارچێوەستۆڵ چ-٧٠١ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا بلاک شەیپ پرایمئیتاڵیا ئیکاروس سی-٤٢ئەڵمانیا بێل-٥٨ کیۆواویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا سیکۆرسکی ئێس-٣٣٣ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا ئەی ئێس-٣٥٠یەکێتیی ئەورووپا 

 ئەمانەش ببینە 
 گەریلا

 سەرچاوەکان 

 بەستەرە دەرەکییەکان 

پۆل:باشووری کوردستان
پۆل:ڕۆژھەڵاتی کوردستان
پۆل:سیاسەتی عێراق
پۆل:وشە سیاسییەکان
پۆل:سوپاکان بەپێی وڵات
پۆل:ھەرێمی کوردستان
پۆل:وشە و دەستەوشە کوردییەکان
پۆل:مێژووی سەربازی ھەرێمی کوردستان
پۆل:پێشمەرگە