پارتی ژیانی ئازادی کوردستان

پارتی ژیانی ئازادی کوردستان یان بەکورتی پژاک (بە ڕێنووسی لاتین: Partiya Jiyana Azad a Kurdistanê, PJAK) حیزبێکی سیاسیی چەپگەرایی ئاپۆیستە کە لە ڕۆژھەڵاتی کوردستاندا چالاکی دەکات. ئەم حیزبە خاوەنی باڵێکی چەکدارە کە یەکێنەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان (یەرەکە) ناو نراوەتەوە و لە بنکە سەرەکییەکەی لە باکووری عێراق (باشووری کوردستان) دژ بە کۆماری ئیسلامیی ئێران خەباتی چەکدارانە دەکات.

پژاک ئەندامی کۆما جڤاکێن کوردستان (کەجەکە - KCK)یە، کە ھاوپەیمانێتییەکی گرووپە ئاپۆیستە کوردەکان و کۆمەڵەکانە و لەلایەن ئەنجومەنێکی جێبەجێکاریی ھەڵبژێردراوەوە سەرکردایتی دەکرێت.

 سیاسەت و پێکھاتە 
هاوسەرۆکەکانی ئێستای پەژاک ئەمیر کەریمی و پەیمان ڤیانن.ئاژانسی ھەواڵی فرات: پەژاک لە بیستەمین ساڵی خەباتی خۆیدا حەوتەمین کۆنگرەی بەست (بە ھەورامی)، نووسراو لە ٢ی ئایاری ٢٠٢٤؛ سەردان لە ٥ی ئایاری ٢٠٢٤. بەگوێرەی واشینگتۆن تایمس، نیوەی ئەندامانی پژاک ژنن، زۆرێک لەوانە لە تەمەنی ھەرزەکارییدان، و یەکێک لەو ژنانەی کە لە ئەنجومەنی سەرکردایەتییە، گولستان دوگانە کە دەرچووی بەشی دەرونناسییە لە زانکۆی تاران. ئەمە بەپێی ئەو ڕاستییەی کە پژاک پشتگیرێکی بەھێزی مافەکانی ژنانە. پژاک بڕوای وایە ژنان دەبێت ڕۆڵی بەھێزی خۆیان ببین لە دەسەڵاتدا و یەکسان بن لەگەڵ پیاودا لە پلەکانی سەرکردایەتییدا.

پژاک ئەندامی کۆنفیدراسیۆنی دیموکراتیی کوردستانە (کۆما چڤاکێن کورستان KCK). ژمارەیەک لە گرووپ و کۆمەڵەکوردییەکان و لەژێر چەتری KCK ەی دان، کە لەلایەن کۆمیتەیەکی ھەڵبژێردراوی جێبەجێکارییەوە سەرکردایەتی دەکرێت. KCK ی بەرپرسە لە چەند بڕیارێک و زۆر جار لەجیاتی ئەندامەکانی لێدوانی ڕۆژنامەنووسی دەدات. پژاکیش چەند بەشێکی ھەیە. باڵی سەربازیی پژاک ناوی ڕێکخراوی یەکینەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان (یەکینەیێن ڕۆژھەڵاتا کوردستان – YRK). پژاک باڵێکی ژنانیشی ھەیە، تایبەتەبەکارکردن بۆ بەرژەوەندی ژنان لەناو گرووپەکەدا و بەرژەوەندی ژنان بە گشتی، ناوی ئەم باڵە یەرجەریکایە.

وێنۆک|ھەوادارێکی پژاک لە درێژەی شۆڕشی ژن، ژیان، ئازادی لە ھێلسینکی بە ئاڵای پژاکەوە
سەرکردەکانی پژاک دەڵێن ئامانجە درێژخایەنەکانمان دامەزراندنی ھەرێمێکی ئۆتۆنۆمە بۆ کورد لەناو وڵاتی ئێراندا. بایەخی تایبەتیان لەسەر لابردنی دەوڵەتی دینییە لە ئێران و دانانی حکوومەتێکی دیموکرات و فیدراڵ لە جێگەکەی، کەتیایدا خود-کارگێڕی بۆ دەستەبەر کرێت بۆ ھەموو کەمینە نەتەوەیییەکانی ئێران، بە عەرەب و ئازەری و کوردییشەوە.

 پێکدادانی چەکداریی و دەستگیرکردنەکان 

لە تۆڵەی ئەو ١٠ کوردەی لە خۆپیشاندانەکەی ماکۆ لەلایەن ھێزە ئەمنییەکانی ئێرانەوە کوژران، لە ٣ی ئەپریلی ٢٠٠٦ دا، پژاک ٢٤ ئەندامی ھێزە ئەمنییەکانی ئێرانی کوشت. لە١٠ی ئەپریلی ٢٠٠٦، ٧ ئەندامی پژاک لە ئێران دەستگیر کران، بە گومانی ئەوەی کەبکوژی ٣ کەسی ھێزە ئەمنییەکانی ئێران بن. جیھان نیوس ئەیجنسیی چاپی ئەستەمبوڵ باس لە کوژرانی زیاد لە ١٢٠ ئەندامی ھێزە ئەمنییەکانی ئێران دەکات لە ٢٠٠٥ دا لەلایەن پژاکەوە.

پژاک لە ٨ی مەی ٢٠٠٦ لە کرماشان بۆمبێکی تەقاندەوە و بووە ھۆی بریندار بوونی ٥ کەس لەناو بینایەکی دەوڵەتییدا.

لە شەش مانگی یەکەمی ٢٠٠٦دا، ھێزە ئەمنییەکانی ئێران چەند جارێک ڕووبەڕووی گەریلاکانی پژاک بوونەتەوە لەسەر سنوور و ناو خاکی ئێراندا. لەوکاتەوە، کەناڵی ھەواڵی ئەمریکی MSNBC باس لەوە دەکات کە سوپای ئێران بەدرێژایی سنوور بۆمبارانی بۆ سەر دێھاتە کوردییەکانی ناو خاکی عێراق – کە لەلایەن ئەمریکاوە دەستی بەسەردا گیراوە، دەست پێکردووە، ئەمە لە کاتێکدایە بە وتەی خۆیان مەبەستی سەرەکییان چەکدارانی پژاکە. ژمارەیەک خەڵکی سیڤیل کوژران. پژاک بانگەشەی ئەوە دەکات کە گەریلاکانی لە ناو خاکی عێراقدا چالاکی شەڕ دەکەن، لە ئابی ٢٠٠٧، کاریان کرد بۆ خستنەخوارەوەی ھەلیکۆپتەرێکی سەربازیی ئێرانی کە خەریکی بۆمبارانی ناوچەکەبوو.

 پەیوەندی بە دەوڵەتی ئەمریکا و پێکھاتەی سەربازیی 

لە ١٦ی ئەپریلی ٢٠٠٦، دێنیس کەسینیچ-ی ئەندامی کۆنگرێسی ئەمریکی نامەیەکی بۆ جۆرج دەبلیو بوش نارد تێیدا بیروبۆچوونی خۆی دەبڕیبوە کە دەبێ ئەمریکا پشتگیری و ھاوکاری پژاک بکات چونکە پژاک لەناو خاکی عێراقدایە و عێراقیش لەژێر دەسەڵاتی ھێزەکانی سوپای ئەمریکادایە.

لە تشرینی دووەمی ٢٠٠٦، سیمۆر ھێرشی ڕۆژنامەنووس لە «زەنیویۆرکەر»، پشتگیریی ئەم بۆچوونەی کرد بەوەی کە سوپای ئەمریکا و ئیسرائیلییەکان ھاوکارییان دەکەن لەرووی ماددییەوە، ڕاھێنانیان پێ دەکەن و زانیارییان دەدەنێ لەسەر ئامانجەکانیان، بە مەبەستی دروستکردنی فشارێکی ناوخۆیی لەسەر ئێران.

ئەمە لەلایەن ئەمریکا و پژاکیشەوە ڕەتکرایەوە. لە چاوپێکەوتنێکدا لەگەڵ «سلەیت مەگازین» لە جونی ٢٠٠٦، وتەبێژی پژاک ئیحسان وریا لێدوانێکی دا کە «پژاک خۆشحاڵ دەبوو ئەگەر ھاوپەیمانی ئەمریکا بووایە، و نائومێدە لەوەی واشنتۆن تا ئێستا ھیچ پەیوەندییەکی پێوە نەکردوون.» وتارەکەی «سلەیت» بەردەوامە، باس لەوە دەکات پژاک ھیوادارە لەلایەن ئەمریکاوە یارمەتی بدرێت و کاری لەگەڵدا بکات بۆ لە کارلادانی دەوڵەتی ئێران، بەو شێوەیەی ھاوکاری حزبە کوردییەکانی کردوە لە عێراق بۆ لە کارلادانی دەوڵەتی عێراق لە ماوەی ساڵانی پێشووی جەنگی عێراق.

لە ئابی ٢٠٠٧، سەرکردەی پژاک سەردانی واشنتۆن دی. سی کرد بۆ دەستخستنی یارمەتی ئاشکرای زۆرتری ئەمریکی لەھەردوو ڕووی سیاسی و سەربازییەوە، بەڵام دواتر ئاشکرای کرد کە چەند پەیوەندییەکی سنوورداری لەگەڵ بەرپرسەکانی واشنتۆندا کردووە. یەکێک لە بەرپرسە باڵاکانی پەکەکە لە لێدوانێکدا لە کۆتایییەکانی ٢٠٠٦ ڕای گەیاند «ئەگەر ئەمریکا پژاکی بەلاوە پەسەند بێت، دەبێت پەکەکەشی بەلاوە پەسەند بێت» بە ئاماژەدان بۆ ئەو ھاوپەیمانێتییەی لە نێوان ئەو دوو گرووپەدا ھەیە و ھەروەھا ئەندامێتییان لە کۆنفیدراسیۆنی دیموکراتیی کوردستان – KCK.

 سەرکردەکان 
 عەبدولڕەحمان حاجی ئەحمەدی (٢٠٠٤–٢٠١٤)
 عەبدولڕەحمان حاجی ئەحمەدی- اویندار ڕیناس (٢٠١٤–٢٠١٦)
 سیامەند موعینی – زیلان ڤەژین (٢٠١٦–٢٠٢٤)
 ئەمیر کەریمی – پەیمان ڤیان (٢٠٢٤-...)

 ئەمانەش ببینە 
 تێکھەڵچوونی ئێران و پژاک
 پارتی کرێکارانی کوردستان
 کۆما جڤاکێن کوردستان
 عەبدولڕەحمان حاجی ئەحمەدی
 عاکیف مامۆ زاگرۆس
 حەسەن حیکمەت دەمیر

 سەرچاوەکان 

 بەستەرە دەرەکییەکان 
 ماڵپەڕی ڕۆژھەڵات (ئینگلیزی) 
 ماڵپەڕی پێشووی پارتی ژیانی ئازادی کوردستان

پۆل:جیاییخوازی لە ئێران
پۆل:پارتی ژیانی ئازادی کوردستان
پۆل:حیزبە سۆشیالیستەکان لە ئێران
پۆل:حیزبە کۆمۆنیستەکان لە ئێران
پۆل:حیزبەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان
پۆل:ڕێکخراوە ئاپۆییستەکانی ئێران
پۆل:ڕێکخراوە کوردییەکان
پۆل:ئەو ڕێکخراوانەی کە لەلایەن ئەمریکاوە بەتیرۆریست دەستنیشانکراون
پۆل:ئاپۆییزم
پۆل:ڕێکخراوە کوردییەکانی ئێران
پۆل:حیزبە ناسیۆنالیستە کوردەکان