Пабло Лира (Сан Игнасио Рио Муерто)

Пабло Лира — Мексикин Сонора штатан  муниципалитетера нах беха меттиг.

 Географи 

Пабло Лира лаьтташ йу Мексикин къилба-малхбузен декъехь.

 Климат 

Плиоценехь Лахарчу Калифорнин йекъайаларна а, Калифорнин айма кхоллайаларна а, кхин а шело Калифорнин хӀордан леламан а бахьанехь.

 Истори 

ХӀокху штатехь адамаш хиларан тешаллаш 10 000 шо хьалхалера ду. Исторел хьалхарчу муьран доккхаха йолчу хенахь Ӏаламан хьелаш таханлерчул кӀеда хилла, ткъа ораматаш алсам йара. 1100–1350-чу шерашна йукъарчу муьрехь хӀокху регионехь дуккха а кегийра, социалан хӀоттам чолхе болу эвлаш хилла, дика кхиъна йохк-эцаран (махлелоран) сетанаш а йолуш. XV-чу бӀешеран йуккъехь климат хийцайаларна, йерриг къилба-малхбузен Мексико сихха гӀум-арене йерза йолайелира. Хьалха хиллачу нах бехачу меттигийн терахь а, барамаш а оцу хенахь чӀогӀа лахдаларна бахьана иза хила йезаш йу. Регионехь биссина болу къаьмнаш йухадевлира социалан хӀоттам а, дахаран кеп а атта йолчу хьоле. Испанхой кхачале хилла йолу муьлхха а чолхе социалан организаци XVI-чу бӀешере кхачале хьалха дӀайаьллераFoster, Michael S; Gorenstein, Shirley, eds. (2000). Greater Mesoamerica: The Archaeology of West & Northwest Mexico. Salt Lake City, UT, USA: University of Utah Press. ISBN 0-87480-950-9..

XVI-чу бӀешарахь Ацтекийн импери испанхоша йаккхарна тӀаьххье, оцу регионах лаьцна бакъ йолу хаамаш кӀеззиг бисна. Цхьаболчара чӀагӀдо, дуьххьарлера испанхойн нах беха меттиг 1530-чу шарахь Альваро Нуньес Кабеса де Вакас кхоьллина олий. Йуьхьанца Сонора штато испанхой тӀеозабира шен латташ дика хиларна. Миссийн система кхоьллинчул тӀаьхьа, испанхойн колонисташ дуккха а хьалха деанера кхуза. Меттигерчу бахархойн реакци тайп-тайпана йара: цхьаболчара машар тӀеийцира, кхечара ницкъ а духьало йира, хӀунда аьлча тайп-тайпанчу тобанаша тайп-тайпанчу хенахь тайп-тайпана стратеги лелайора. Ницкъбараш колониалан мур чекхбаллалц лаьттира, цундела испанхоша дизира миссеш йан а, испанхойн эвлаш а ларйаран фортификацин гӀишлош йан. Колонизацин процесс чӀогӀа къиза ца хиллехь а, хӀокху регионан меттигерчу бахархошна цуьнан Ӏаткъам чӀогӀа кӀоргера бара, хӀунда аьлча цара хьалха лелийна йолу маршонехьа йолу дахар дохийра, уьш кхечу пачхьалкхан централизованни системига карайахийта декхаре а беш. 1691-чу шарахь колонисташа дӀалаьцна латташ Сонора, Остимури, Синалоа провинцийн цхьааллин йукъаралле вовшахтоьхна. Иза иштта лаьттира колониалан мур чекхбаллалц, 1823-чу шо кхаччалц.

1824 шеран 10 январехь дуьйна иза Сонора штатан йукъадогӀуш йу.

 Бахархой 

 Билгалдахарш 

 Литература 
 Cartron, Jean-Luc E; Ceballos, Gerardo; Felger, Richard Stephen (2005). Biodiversity, Ecosystems, and Conservation in Northern Mexico. Cary, NC, USA: Oxford University Press. ISBN 978-0-19-515672-0.

Категори:Мексикин нах беха меттигаш
Категори:Сонора штатан нах беха меттигаш