Охо де Агва, Буенос Аирес (Окосинго)

Охо де Агва, Буенос Аирес — Мексикин Чьяпас штатан  муниципалитетера нах беха меттиг.

 Географи 

Охо де Агва, Буенос Аирес лаьтташ йу Мексикин къилба-малхбалехьара декъехь.

 Климат 

Кхузахь тропикийн климат йу. ХӀокху регионехь йовха а, дикка тӀуьна а йу, догӀнийн доккхаха долу дакъа аьхка догӀу. ДогӀнаш догӀучу а, йеккъачу а сезонашкахь (аьхке-гуьйре а, Ӏа-бӀаьсте а) кхиа, климат шарахь цхьатерра лаьтташ йу. ДогӀнаш догӀучу а, йекъачу а сезонийн башхалла догӀнийн барамехь бен ца хаало.

 Истори 
ХӀокху регионехь кхоллайелла уггаре а хьалхара цивилизаци мокая йу. Цара цхьана меттехь дехаш дахар лелийна, иштта вайн эрал 1500 шо хьалха дуьйна хьаьжкӀаш кхио йолийна хилар а билгалдаьлла ду. Цо уьш Йуккъерчу Америкин уггаре а ширачу цивилизацийн могӀаре хӀиттадо. Лоруш ду, уьш тӀаьхьо къилбаседехьа кхелхинчу ольмекийн дай хилла хилар. Классикин муьрехь (вайн эран 300–900 шш.) хӀокху кӀоштахь майянийн цивилизаци кхиарна хаало гӀаланаш йахкар а, бахархойн социалан стратификаци а.

Меттигерчу бахархошна а, европахошна а йукъахь хьалхара уьйр 1522-чу шарахь хилла. Оцу хенахь Кортеса, Ацтекийн импери йаккхар чекхдаьккхинчул тӀаьхьа, хӀокху кӀошта налогаш гулйархой хьажийра. Хьалхара тӀеман тӀелатар 1523-чу шарахь хилира. 1830-чу шаре кхачале оцу кӀоштара берриг а бохург санна къаьмнаш карадалийна дара. Конкистадораша шаьшца аьлла деиначу лазарша а, плантацешкахь биначу нуьцкъала балхо а индейш чӀогӀа лагӀбаларе (эшаре) бигира. Колонин муьрехь (ханашкахь) хӀара кӀошт Мехикон Ӏедалах а, Гватемалин динан Ӏедалах а дикка дӀахаьдда йара, амма официалан кепехь Чьяпас Гватемалин Инарла-капитаналлин йукъайогӀуш йара.

1824 шеран 14 сентябрехь дуьйна иза Чьяпас штатан дакъа ду.
 Бахархой 

 Билгалдахарш 

 Литература 
 Луис Суарес. Волшебный мир индейцев Чьяпас // журнал «Вокруг света», № 10, 1975. стр.16-23
 Benjamin, Thomas. A Rich Land, a Poor People: Politics and Society in Modern Chiapas. Albuquerque: University of New Mexico Press. 1996.

Категори:Мексикин нах беха меттигаш
Категори:Чьяпас штатан нах беха меттигаш