Агва Пуерка (Эль Туле)

Агва Пуерка — Мексикин Чиуауа штатан  муниципалитетера нах беха меттиг.

 Географи 

Агва Пуерка лаьтташ йу Мексикин къилбаседа-малхбузен декъехь.

 Климат 

Кхузахь йовха ахйекъачу климатан амалш йу (direct: Final Revised Paper ). Ӏаьнаш кӀеда хуьлу: уггаре шийлачу баттахь, январехь, дийнахь йуккъера температура 18,1 °C хуьлу, иштта йуккъера минимум температура 2 °C кхочу. Наггахь температура 26 °C лакхайала а тарло, а шийлачу хӀаваан фронташа иза −10 °C лахайаккха а тарло. Шелонан муьраш дукхах дерг Ӏаьнан буьйсанашкахь хуьлу.

 Истори 
ХӀокху кӀошташкахь адамаш дахарна хьалхара тешаллаш вайн эрал хьалха 12 000-чу а, 7 000-чу а шерашна йукъарчу муьре догӀуш ду. И адамаш таллархой-лахьорхой хилла лору, тӀаьхьо кхузахь латталелор а кхиъна, къаьсттина — хьаьжкӀаш кхиор.

300 шарера 1300 шаре кхаччалц йолчу муьрехь Касас-Грандес «Йаккхийчу хӀусмийн» культура кхуьуш хилла. XIV-чу бӀешарахь штатан къилбаседа-малхбален декъехь конкистадораша хӀокху регионан индейшах гуманосаш олуш хилла. Цара бизонашна таллар лелийна а, шайна тӀаьхьа дуккха а тӀулгаш тӀехь суьрташ дитина а. Сума а, мансо а къаьмнаш гуманосех а, Касас-Грандесан бахархойх а схьадаьлла дуAlfredo López Austin and Leonardo López Luján, Mexico's Indigenous Past, p. 30..
1528-чу шарахь гергга Испанин талламхойн тоба дуьхьара хӀокху территори тӀе кхаьчна. Территори дӀалацар бӀешо гергга лаьттина. Ла-Хунта олуш долчу меттигерчу индейша испанхошна чӀогӀа дуьхьало йина, амма Габсбурган Испани хӀокху регионах кхуьуш йолу индустриалан центр йан гӀерташ хиларна, мехкан контроль латто дика стратеги кечйира.
1824 шеран 6 июлехь дуьйна иза Чиуауа штатан дакъа ду.
 Бахархой 

 Билгалдахарш 

 Литература 
 Carothers to Secretary of State, April 22, 1914, Wilson Papers, Ser. 2, as quoted in P. Edward Haley (1970). Revolution and Intervention: The Diplomacy of Taft and Wilson with Mexico, 1910-1917. M.I.T. Press.ISBN 978-0-262-08039-2.

Категори:Мексикин нах беха меттигаш
Категори:Чиуауа штатан нах беха меттигаш