Агва Эскондида (Тапалпа)

Агва Эскондида — Мексикин Халиско штатан  муниципалитетера нах беха меттиг.

 Географи 

Агва Эскондида лаьтташ йу Мексикин малхбузехьара декъехь.

 Климат 

Кхузахь тропикийн тӀуьна климат йу. ХӀокху регионан климат йовха а, дикка тӀуьна а йу, йочанаш дукхах дерг аьхка, октябрь бутт кхаччалц хуьлу.

 Истори 

15 000 шо гергга хьалха къилбехьа боьлхуш болу кхерсташ лела къаьмнаш хӀокху регионан мохк тӀе кхаьчна. VII-чу бӀешарахь тольтекийн а, Теотиуаканан а Ӏаткъам билгал гуш хилла, ткъа 618-чу шарахь тольтекаша Халиско пачхьалкх кхоьллина. 1325-чу шаре кхаччалц пурепечаш импери коьрта хилла, амма 1510-чу шарахь Селитран тӀамехь Сапотлан, Саюла, Сакоалько олучу меттигерчу берташа пурепечаш арабаьхна. Шен исторехь Халиско регионан мохк тӀехь тайп-тайпана этносийн тобанаш йаьхна, царна йукъахь бапамеш, каксканш, кока, гуачичиле, уичоль, куютекос, отоми, нахуа, текекс, тепеуанш, теко, пурепеча, пином, цаультекас, ксилотлансинго а йу.

1521-чу шарахь ацтекаш кара а берзина, испанхой малхбузехьа бирзира. Цара пурепечаш эшийна, ткъа церан коьрта гӀала Цинцунцан — кхин дӀа малхбузехьа экспансин база йина. Тийна Ӏапказ тӀе гӀертаран цхьа бахьана — Азица йохк-эцар йолош кеманаш дар а, махлелоран меттигаш кхоллар а хилла. Кхин цхьа Ӏалашо — кхин а минералан ресурсаш лахар хилла (пурепечаша уьш лакхарчу тӀегӀанехь караерзийна хилар гучудаьлла), иштта цӀеста, дети, деши даккхар а хилла. Меттигера къаьмнаш муьтӀахь дар хала хилла, хӀунда аьлча цхьаалла йолу йаккхий территореш ца хиларна, уьш испанхойн политикин системе йукъабалор хала хилла.

1786-чу шарахь Керла Испани шийтта «интендансина» а, кхаа провинцина а йекъна. Гвадалахара интендансина йукъахь хилла хӀинцалера хӀокху меттиган территори.

1823 шеран 23 декабрехь дуьйна иза Халиско штатан дакъа ду.

 Бахархой 

 Билгалдахарш 

 Литература 
 Burton, Tony (2008). Lake Chapala through the ages: an anthology of traveller's tales. Ladysmith, B.C., Canada: Sombrero Books. p. 213. ISBN 978-0-9735191-2-9.

Категори:Мексикин нах беха меттигаш
Категори:Халиско штатан нах беха меттигаш