Уейотлипан (Уейотлипан, Тласкала)

Уейотлипан — Мексикин Тласкала штатан  муниципалитетера нах беха меттиг.

 Географи 

Уейотлипан лаьтташ йу Мексикин йуккъерачу декъехь.

 Климат 

Меттигера климат, йукъара аьлча, барамехь субгумидан йу, аьхка догӀнаш а догӀуш. Йуккъера температура 10-16°C хуьлу. ДогӀнаш аьхкенан беттанашкахь догӀу, июнехь дуьйна сентябрь кхаччалц, ткъа шарахь догӀучу догӀнийн йуккъера барам 900 мм бу.

 Истори 
ХӀокху территори тӀехь шира нах охьахийшина хилла, уьш вайн эрал 20 000 шо хьалха Азера Беринган хидоькъенца дехьабевлла бу. ХӀокху кӀоштахь карийначу археологин кароргаша чӀагӀдо, цара кхерсташ дахар лелийна хилар а, мамонташ санна йолчу йаккхийчу дийнаташна таллар а, цӀазамаш гулдар а. Европахой баьхкинчу хенахь хӀара территори ацтекийн, пурепечехийн, чичимекийн, акольхуахийн а, масауахийн а тайпанаша охьахийшина хилла.

Колумб кхуза вале хиллачу муьрехь, ацтекаша шайн импери йоттуш йолчу хенахь, хӀокху кӀоштахь Тласкала олу шаьш йолу пачхьалкх кхиина. XIV-чу бӀешарахь дуьйна оцу шина къомо вовшашна дуьхьал тӀемаш бина. Ацтекаша Мезоамерикехь уггаре а йоккха импери йотта аьтто хиллехь а, церан Тласкала карайала ца хилла. XVI-чу бӀешарахь испанхой баьхкинчу хенахь, Тласкала ацтекийн империс берриг а бохург санна гуо бина маьрша анклав йара. Цуьнан бахьанаца Тласкала экономикин агӀор кхечу пачхьалкхех дӀахаьдда йисира, бамба а, туьха а санна долу сурсаташ ца кхачарна. Оцу хиламаша а, иштта ца сеццуш лаьттачу тӀемаша а тласкалахошна испанхошца барт бан бахьана хилира. Ацтекийн импери карайалийначул тӀаьхьа хӀара территори автономи йолуш йара, амма тӀаьхьо Мехико паччахьаллин йукъайахара.

1856 шеран 9 декабрехь дуьйна иза Тласкала штатан дакъа ду.
 Бахархой 

 Билгалдахарш 

 Литература 
 Revilla, Pablo; Chairez Alfaro, Arturo (2000). Tlaxcala, encuentro con la naturaleza. Mexico Desconocido:Tlaxcala (in Spanish). 106. Mexico City: Editorial Mexico Desconocido: 60–67. ISSN 0188-5146

Категори:Мексикин нах беха меттигаш
Категори:Тласкала штатан нах беха меттигаш