Ранчо де Дон Андрес (Сантияго Явео)

Ранчо де Дон Андрес — Мексикин Оахака штатан  муниципалитетера нах беха меттиг.

 Географи 

Ранчо де Дон Андрес лаьтташ йу Мексикин къилба декъехь.

 Климат 

Тропикин саваннан сезон йу. Йекъачу сезонехь дийнахь температура лакхара хуьлу: уггаре шийлачу баттахь, декабрехь, йуккъера максимум температура 27,1 °C кхочу, а апрель баттахь, догӀнаш догӀу сезон тӀейале — 33,3 °C кхочу. Дийнахь температура йовха а, буьйсанна шеллуш а йоллушехь, январь баттахь йуккъера минимум температура 9 °C хуьлу.

 Истори 

Сапотекийн а, миштекийн а къаьмнаша эзарнаш шерашкахь Оахакин тогӀи чохь дахар латтийна, цуьнан лараме шира центрийн Монте-Альбанан декъехь. Ацтекаш хӀокху регионе 1440-чу шарахь кхаьчна.

Оахаке хьалхара Испанин экспедици 1521-чу шеран чаккхенгахь кхачира. Цуьнан куьйгалхо капитан Франсиско де Ороско вара, цуьнца 400 ацтекийн тӀемало а вара. Сапотекаша, миштекаша, масатекаша, куикатекаша а царна дуьхьал тӀом ца бар хаьржира. Цара барт бира хьалхалера куьйгаллин иерархи а, Испанин урхаллин кеп а йохо ца йитарна тӀехь. Колониалан заманахь и регион кхечу меттигех дикка къаьстина йара. Политикин а, йукъараллин а гӀуллакхаш дукхах дерг меттигехь луьстура. Испанин Ӏедал кӀелахь хиллашехь, Оахакин орамашца долчу къаьмнаша шайн культура а, амалш а Мексикин кхечу кӀошташкахьчул дикаха Ӏалашйина. Иза доьзна ду регионан географица — лаьмнаша а, чолхечу меттигаша а дуккха а йукъараллаш кхечарех къастийна латтийна хилар бахьна долушArdóñez, Maria de Jesús (January 10, 2000). "El territorio del estado de Oaxaca: una revisión histórica" [The territory of the state of Oaxaca: A historical review] (PDF). Investigaciones Geográficas (in Spanish). 42. Mexico: UNAM: 67–86..

1823 шеран 21 декабрехь дуьйна иза Оахака штатан дакъа йу.

 Бахархой 

 Билгалдахарш 

 Литература 
Spencer, Charles S., 2007: State Formation in Ancient Oaxaca, History & Mathematics: Historical Dynamics and Development of Complex Societies. Moscow: KomKniga, ISBN 5-484-01002-0

Категори:Мексикин нах беха меттигаш
Категори:Оахака штатан нах беха меттигаш