Тлапалан (Милпа Алта)

Тлапалан — Мексикин Мехико гӀалин йукъара нах беха меттиг.

 Географи 

Тлапалан лаьтташ йу Мексикин йуккъерачу декъехь.

 Климат 

Меттигера климат, йерриге а аьлча, барамехь-субгумидан йу, аьхка догӀнаш а догӀуш. Йуккъера температура 10–16 °C йу. Йочанаш аьхкенан беттанашкахь хуьлу, июнера сентябрь бутт кхаччалц; шарахь оьхучу йочанийн йуккъера барам 900 мм бу.

 Истори 
ХӀокху территори тӀехь дехаш хилла шира къаьмнаш, уьш вайн эрал 20 000 шо хьалха Азера Беринган хидоькъенца дехьабевлла. ХӀокху кӀоштахь карийначу археологин карийна хӀуманаша чӀагӀдо, цара кхерсташ дахар лелийна хилар: цара мамонташ санна доккхачу дийнаташна таллархолла деш хилла а, цӀазамаш гулдеш хилла а. XVI-чу бӀешарахь дуьйна хӀара латта Ацтекийн империн йукъадогӀуш хилла. Европихой схьакхачале хӀокху регионан орамаш долу къаьмнаш хилла ацтекийн, пурепеча, чичимекийн, акольхуа а, масауа а тайпанаш.

Таханлера пачхьалкх кхоллайалар доьзна ду ацтекийн латтанаш йухахӀитторца (реорганизаци йарца), иза доладелла 1521-чу шарахь испанхоша Ацтекийн импери схьайаьккхинчул тӀаьхьа. Ацтекийн импери схьайаьккхинчул тӀаьхьа, таханлера Мехико гӀалина гонаха долу латтанаш Мексикин Королевстван йукъатуьйхира.

1823 шеран 20 декабрехь дуьйна иза Мехико штатан дакъа ду.

1854-чу шарахь президент волу Антонио Лопес де Санта-Аннас Мехико гӀалин майда бархӀазза гергга йоккха йира. Цо гӀалина тӀетуьйхира йарташ а, лаьмнийн кӀошташ а. Иза дира къилбехьа а, къилба-малхбузехьа а йолу стратегин лараме лаьмнийн дукъаш (перевалаш) лардархьама а, арахьара мостагӀий тӀелетча гӀала ларйан аьтто хилийтархьама а. 1854-чу шарахь хӀара латта Мехико гӀалин дакъа хилираStatute of Government of the Federal District .
 Бахархой 

 Билгалдахарш 

 Литература 
 Alvarez, Jose Rogelio (2003). Distrito Federal. Enciclopedia de Mexico (in Spanish). Vol. IV. Sabeco International Investment Corp. pp. 2293–2314. ISBN 1-56409-063-9.
 Novo, Gerardo; Jorge de la Luz (2002). The State of Mexico. Mexico City: Ediciones Nueva Guia SA de CV. pp. 49–53. ISBN 968-5437-26-2.

 Хьажоргаш 
 Bizarro Radio, Radio Station form the zone.

Категори:Мексикин нах беха меттигаш
Категори:Мехико гӀалин нах беха меттигаш