Эль Рефухио (Текоман)

Эль Рефухио — Мексикин Колима штатан  муниципалитетера нах беха меттиг.

 Географи 

Эль Рефухио лаьтташ йу Мексикин малхбузен декъехь, Мехико-гӀалин малхбузехьа.

 Климат 

Регионехь тропикин саваннин климат йу, хаддаза лакхара температураш а, чогӀа йекъа хенан хӀоттам а бу ноябрь баттахь дуьйна май кхаччалц, цул тӀаьхьа чӀогӀа догӀанаш догӀу июнь баттахь дуьйна октябрь кхаччалц. Циклонаш кест-кеста хуьлу регионехь, дийнахь 140 миллиметре кхаччалц догӀа а дохьуш, еххачу хенахь догӀанаш а дохьуш  .

 Истори 
ХӀара кӀошт малхбузен Мексикин кхуза испанхой бахкале хиллачу культурийн ага дара Кхузахь адамаш дехаш хиларан археологин тоьшаллаш вайн эрал 1500 шо хьалха дуьйна ду. Регионехь кхиаран муьрех цхьаъ, Лос-Орицес мур олу, дӀаболабелла вайн эрал 500 шо гергахь, оцу муьрехь адамашна Ӏемина керамика йан. РогӀера мур, «Комалан мур» аьлла цӀе йолуш, гергарчу хьесапехь 100 шарера 600 шаре кхаччалц йолчу муьрехь хилла. Оцу муьрехь регион Теотиуакан пачхьалкхан Ӏаткъамехь йара. 559 шарахь гергахь кхоьллина Отомийн а, Ацтекийн а импереш. XVI бӀешо долалуш и латта дӀалаьцна Пурепекан индейша .

Ацтекаш а, пурепекаш а схьабаьхначул тӀаьхьа, испанхой тӀелетта цу латтанашна а. Дуьххьара регионна тӀелатар хилира 1522 шарахь Хуан Родригес де Вильяфуэртан куьйга кӀел. Католикийн килсо, къаьсттина францисканийн монахаша, меттигера бахархой евангелизаци йира .

1531 шарахь дуьйна Керла Галиси провинцин йукъайогӀуш йу . 1789 шарахь иза йукъатуьхира Гвадалахара епархин.

1837—1856 шерашкахь иза йара Мичоакан штатан йукъахь, ткъа 1856 шеран 9 декабрехь дуьйна — керла кхоьллина Колима штатан йукъахь йу  .
 Бахархой 

 Билгалдахарш 

 Литература 
 Jiménez González, Victor Manuel, ed. (2009). Colima:Guía para descubrir los encantos del estado [Colima: Guide to discover the charms of the state] (in Spanish). Mexico City: Editorial Océano de México SA de CV.ISBN 978-607-400-172-3.

 Хьажоргаш 
 Мексикин бахархой. 

Категори:Мексикин нах беха меттигаш
Категори:Колима штатан нах беха меттигаш