Ранчо Арчулета (Тихуана)

Ранчо Арчулета — Мексикин Лаха Калифорни штатан  муниципалитетера нах беха меттиг.

 Географи 

Ранчо Арчулета лаьтташ йу Мексикин къилбаседа-малхбузехьара декъехь, Калифорни ахгӀайренан къилбаседа декъехь.

 Климат 

Кхузахь климат йовха а, ах йекъа а йу, шарахь догӀа догӀу 231 мм (9,09 дюйм). ХӀаваъ дукхахьолахь кӀеда а, йовха а хуьлу дерриг шарахь. Лаьттайуккъера хӀордан климатан билгалонаш йу цуьнан, шеран дукхах долу йочанаш Ӏаьнан заманахь хуьлу, ноябрь баттахь дуьйна март кхаччалц.

 Истори 
Дуьххьара адамаш кхаьчна хӀокху территорин тӀе 11 эзар шо гергга хьалха, гарехь, Аляскера Тийначу хӀордан бердашца дӀадахана. Европахой кхаьчначу хенахь ахгӀайренан тӀехь бехаш бара коьрта ши автохтонан тоба: къилбехьа кочимий, монкий, гуайкура, перику индейш, къилбаседехьа хокана мотт буьйцуш долу киливи, пайпай, кумеай, кокопа, кечуа тайпанаш.

Дуьххьара европахой гучубевлира оцу территори тӀехь 1539 шарахь, испанхойн хӀордахо Франсиско де Хуайа Калифорнин айман малхбален а, малхбузен а бердаш толлуш Седрос гӀайренна тӀекхаччалц.

1810 шарахь дуьйна Калифорнин территорин дакъа ду. 1952 шарахь Лаха Калифорни федералан латтанаш тӀера кхоьллина Мексикан 29-гӀа штат санна, ткъа 1952 шеран 26 ноябрехь дуьйна Лаха Калифорни штатан йукъахь йу.
 Бахархой 

 Билгалдахарш 

 Литература 
 Benjamin, Thomas, and William McNellie. Other Mexicos: Essays on Regional Mexican History, 1876-1911. Albuquerque: University of New Mexico Press, 1984.
 Jones, Jr., Oakah L. (1979), Los Paisanos: Spanish Settlers of the Northern Frontier of New Spain, Norman: University of Oklahoma Press.
 Ramos Pérez, Octavio (1997). Coahuila: forjador de la República. Secretaría de Educación y Cultura de Coahuila.
 Escamilla, Francisco (1996). Historia del Congreso de Coahuila. Congreso del Estado de Coahuila.

 Хьажоргаш 
 Мексикин бахархой.

Категори:Мексикин нах беха меттигаш
Категори:Лаха Калифорни штатан нах беха меттигаш