Копчен (Фелипе Карильо Пуерто)

Копчен — Мексикин Кинтана-Роо штатан  муниципалитетера нах беха меттиг.

 Географи 

Копчен лаьтташ йу Мексикин къилба-малхбален декъехь, Юкатан ахгӀайренан малхбален декъехь.

 Климат 

Тропикин саваннин климат йу кхузахь, дукхах йолу йочанаш йогӀу догӀанан сезонехь июнера октябре кхаччалц.

 Истори 

Дуьххьара хӀокху регионехь дӀатарбелла нах бу Гватемалера а, Гондурасера ​​а, Чьяпасера ​​а баьхкина майш. Майн цивилизацес баккхий кхиамаш бира 600—900 шерашкахь. 1000 шо гергахь дуьйна майн гӀаланаш лахйелира, уьш дӀатесира хууш доцу бахьанашца. Цо бахьана дира керла нах беха меттигаш кхолла а, майш а, чонтал а къаьмнаш интеграци йан а, цара латтийра йохк-эцаран зӀенаш Мексикин йуккъера лаьмнийн культурашца. XI бӀешерашкара XVI бӀешерашкара регион йекъна йара ша-ша пачхьалкхашна.

Дуьххьара испанхой кхаьчна оцу меттигашка 1517 шарахь Франсиско Эрнандес де Кордоба а, Антон де Аламинос а. ХӀара территори йеххачу хенахь Юкатан штатан дакъа хилла, цундела йукъара истори йу цуьнан. Юкатан ахгӀайре схьайаккхар чекхделира Испанино Ацтекийн импери схьайаьккхинчул тӀаьхьа шийтта шо даьлчаLópez de Cogolludo, Diego (2007) [1688]. Historia de Yucatán. Linkgua ediciones S. L. ISBN 978-84-9816-640-8..

1840-гӀа шерашкахь болабеллачу Юкатанан кастин тӀом болчу хенахь массо а меттигера боцу нах арабаьхна регионера. Хазарийн латтанаш тӀехь хӀаллакйина майн Чан Санта-Круз олу меттиг. Иттаннаш шерашкахь пачхьалкхо латтийра дикка йозуш ца хилар, шакъаьстина йохк-эцаран а, бартан а йукъаметтигаш латтош Британин Гондурасца (хӀинца Белиз) . Президентан Порфирио Диасан омрица 1902 шеран 24 ноябрехь и латтанаш йукъадаьхна керла кхоьллинчу Квинтана-Роон территорина. 1910-гӀа шерашкахь Мексикин федералан эскаран аьтто белира регионан дукхахболу меттигера бахархой шен куьйга кӀел бан. 1913 шарахь территори йуха а низамца дӀакхайкхийра Юкатан штатан дакъа, амма 1915 шарахь йуха а дӀакхайкхийра шакъаьстина территори. Квинтана-Роон территори штат хилира Мексикин Цхьаьнатоьхначу Штатийн йукъахь 1974 шеран 8 октябрехь. 1974 шеран 8 октябрехь Кинтана-Роо штатан йукъахь йу.

 Бахархой 

 Билгалдахарш 

 Литература 
 Barton Bray, David, Marcelo Carreon, Leticia Merino, and Victoria Santos. On the Road to Sustainable Forestry: The Maya of Quintana Roo are Striving to Combine Economic Efficiency, Ecological Sustainability, and a Democratic Society. Cultural Survival Quarterly 17.1, 38–41. 1993.
 Villa Rojas, Alfonso. The Maya of East Central Quintana Roo. Carnegie Institute of Washington Publication 559. Washington, D. C. 1945.
 Roys, Ralph L. The Political Geography of the Yucatán Maya. Carnegie Institution of Washington Publication 613. Washington, D. C. 1957.
 Juarez, Ana M. 2002. Ecological Degradation, Global Tourism, and Inequality: Maya Interpretations of the Changing Environment in Quintana Roo, Mexico. Human Organization 61.2, 113–124.
 Forero, Oscar A. and Michael R. Redclift. The Role of the Mexican State in the Development of Chicle Extraction in Yucatán, and the Continuing Importance of Coyotaje. Journal of Latin American Studies 38.1, 65–93. 2006.

 Хьажоргаш 
 Мексикин бахархой. 

Категори:Мексикин нах беха меттигаш
Категори:Кинтана-Роо штатан нах беха меттигаш