Талапиц И (Сан Фелипе Оризатлан)

Талапиц И — Мексикин Идальго штатан  муниципалитетера нах беха меттиг.

 Географи 

Талапиц И лаьтташ йу Мексикин, Мехико-гӀалин къилбаседа-малхбалехьа.

 Климат 

Кхузахь климат ах-йекъа тӀера йуккъерачу барамехь йу, аьхка алссам догӀанаш догӀу, наггахь шелонаш хуьлу, Ӏа декъа хуьлу. Уггар шийла бутт бу январь, йуккъера уггаре лакхара температура 20 °C (68 °F), йуккъера лахара температура 3 °C (37 °F). Ӏаьнан буьйсанаш шийла хуьлу, температура дукха хьолахь 0 °C (32 °F) лахахь хуьлу. Уггаре бовха бутт — май, йуккъера температура 24 °C (75 °F), лаххара температура 9 °C (48 °F).

Йуккъера шарахь догӀанаш догӀу 412 миллиметр (16,2 дюйм), дукхах долу догӀанаш догӀу май-сентябрь баттахь.

 Истори 

ХӀара латтанаш ду, испанхой схьакхачале колонизаци йинчу Мезоамерикехь. Дуккха а меттигера къаьмнийн миграцеш, дукхах йерш къилбаседехьара йа транзитехь, йеара кхуза, дукхахберш эххар а дӀатарбелира Мексикин тогӀи чохь. Толтекаш кхаьчна кхуза VII-гӀа бӀешо долалуш. Уьш эххар а дӀалаьцна чичимекаша. Ацтекаш кхаьчна XII бӀешарахь, и территореш йукъайаьхна ацтекийн империн.

Испанхоша ацтекийн импери схьайаьккхинчул тӀаьхьа, ацтекийн латтанаш дӀалаьцна конкистадораша. Дукха хан йалале, 1523 шарахь дуьххьарлера францисканаш баьхкича, евангелизаци йолийра, амма иза кхиаме ца хилира, халкъан меттигера гӀиллакхаш хӀинца а дика ларделла оцу латтанаш тӀехь.

1869 шеран 16 январехь дуьйна Идальго штатан йукъахь йу.

 Бахархой 

 Билгалдахарш 

 Литература 
 Мексика // Словарь современных географических названий / Рус. геогр. о-во. Моск. центр; Под общ. ред. акад. В. М. Котлякова. Институт географии РАН. — Екатеринбург: У-Фактория, 2006.
 Альперович М. С. Рождение Мексиканского государства. — М.: Наука, 1979. — 168 с.
 Марчук Н. Н., Ларин Е. А., Мамонтов С. П. История и культура Латинской Америки (от доколумбовых цивилизаций до 1918 года): Учебное пособие / Н. Н. Марчук. — М.: Высшая школа, 2005. — 495 с. — ISBN 5060045196.
 Новая история стран Европы и Америки XVI—XIX века. В 3 ч. Ч. 3 : учеб. для студентов вузов / Под ред. А. М. Родригеса, М. В. Пономарёва. — М.: Гуманитар. изд. центр ВЛАДОС, 2008. — 703 с. — ISBN 9785691015564.
 Новейшая история стран Европы и Америки. XX век. В 3 ч. Ч. 1 : учеб. для студентов вузов / Под ред. А. М. Родригеса, М. В. Пономарёва. — М.: Гуманитар. изд. центр ВЛАДОС, 2005. — 463 с. — ISBN 569100607X.

 Хьажоргаш 
 Мексикин бахархой.

Категори:Мексикин нах беха меттигаш
Категори:Идальго штатан нах беха меттигаш