Хьалхара берберийн тӀом

Хьалхара берберийн тӀом (1801—1805), кхин а бевзаш бу ТӀарабулусан тӀом аьлча — Америкин Цхьаьнатоьхна Штаташна (йоцучу ханна царех кхийтира жима шведийн флот) а, къилбаседаафрикин МагӀрибан пачхьалкхашна (маьрша МагӀрибан султанатна а, Ӏусманан империн кхаа вассална — Алжазаирин, Тунисна, ТӀарабулусина) а йукъара шина тӀемах хьалхарниг.

 Историн контекст 
госпитальерий къонахойн ордено, 1309 шарахь Родос гӀайре дӀалаьцна, жигара дуьхьало йан буьйлабелира лаьттанйуккъерахӀордан талорхошна, цуьнца цхьаьна шайн ницкъ кхочучу кепара дакъа лецира Ӏусманан империн дуьхьала. дуккха а беттанашкахь гуо латтийча 1522 шарахь къуонахойн гӀайренаш йитина Родос тӀера дӀабаха бийзира. 1530 шарахь Сийлахь Руман империн императоро  Карл V-гӀачо къонахошна йелира Малта гӀайре, Руман ислам тӀелатарх ларлуш. Керла кхоьллина Малтин ордено сихха болийра берберийн хӀордан талорхошна а, царна тӀехӀоьттина Ӏусманан империна а дуьхьала шуьйра тӀом, уьш сецабора берриг Лаьттанйуккъера хӀорд чохь. XVII бӀешерера 1798 шо кхаччалц Малтех Алжазаиран, Тунисан, ТӀарабулусин, МагӀрибан хӀордан талорхойх Европа ларйен чӀагӀо хилира. Европин пачхьалкхаша, шайн агӀорхьара, Орденан ладаме роль къобал йеш, гӀертара царна бахамца гӀодан, латтайора цаьрца йовха йукъаметтигаш.

Амма 1798 шарахь Мисар воьдучу новкъахь Малта цӀеххьана схьалоцу Наполеона. Шеш цӀеххьана тӀелатар лар ца белла къонахойн дийзира гӀайренан чӀагӀонаш йита. Иштта, ца моьттучу агӀор дӀайелира, масех бӀешарахь  берберийн берд тӀера хӀордан талорхойн коьрта дуьхьало, уьш хецабелира.

 Шех схьайовлу таронаш 
Алжазаира, Тунис, ТӀарабулуси, формалан йукъахь йара Ӏусманан империн, ткъа баккъала XVII бӀешарахь дуьйна факт хилла маьрша пачхьалкхаш йара, Истмало дакъа а ца лоцуш тайп-тайпана дуьненайукъара берташ а беш. Йоккха Британин а, Францин а дийзира талорхошна хьалха цхьаццанхьа духадовла: дипломатин комбинацех, ницкъ гайтарах, хӀора шерахь ясакх йаларх жамӀехь барт хилира, Юнион Джеком а, БурбонгӀеран кӀайн гатанан а бухара кеманаш, ца кхоьруш, лела йиш йу Лаьттанйуккъера хӀорд чухула (тӀаккха а тӀелетарш хуьлура, амма дуккха а кӀезиг хуьлура).

 Иэс 
Хьалхара берберийн тӀеман турпалхойн — капитанан Сомерс Ричардан, лейтенантийн Колдвелл Джеймсан, Декейтер Стивенан, Водсворс Генрин, Израэли Джозефан, Дорси Джонан — сийнна йоьгӀнера ТӀарабулуси монумент (), иза кечйира Италехь каррарин мармарах, дӀайаьхьира Америке Constitution фрегат-кеманахь 1806 шарахь.

 Хьажа кхин а 
 ХӀордан талорхолла
 Лайш бохкар
 Берберийн тӀемаш
 Америкин Цхьаьнатоьхна Штатийн тӀеман операцийн испискаш

 Билгалдахарш 

 Хьажоргаш 
 Договоры с пиратами
 Victory in Tripoli: Lessons for the War on Terrorism
 Мальтийский орден
 Берберийское рабство, BBC
 Джефферсон и Коран

!
Категори:Джефферсон Томасан президенталла