Бесбесарг

Ма-дарра бесбесарг, йа баьццара бесбесарг, йа деккъа бесбесарг, йа сийна цӀирцӀирхьоза (), — Европера, Малхбузен Азера, Къилбаседа-Малхбузен Африкера субтропикин, барамера, субарктикин асанашкахь къегина-можа месаш йолуш, шуьйра даьржина  жима  цӀирцӀирхьоза. Ӏаламехь деха, дукхаха дерг, гӀаш долу а, ийна а хьаннашкахь, алсама ножан а, кӀайчу докхан а. Дика доьлла культивацин ландшафтийн хьелашка, кӀезиг ца деха бошмашкахь, паркашкахь, сих-сиха ган тарло гуйнашна гергахь. Малхбузен Европехь дукха хуьлу гӀалахь дехарш а. Кхера а ца луш адам дикка герга тӀедуьту.

Дебачу шеран заманахь дуу деккъа дийнатийн докъар — сагалматаш а, гезгаш а. Гурахь а, Ӏай а дааран декъехь хуьлу хуш а, кхин ораматийн кхача а. Бен бо диттийн харанашкахь, лаамца тӀеоьцу адамо дина бенаш.

 Систематика а, бухара кепаш а 
Ма-дарра бесбесарган Ӏилманан сурт хӀоттийна Линней Карла 1758 шеран шен Ӏаламан системин 10-гӀа арахецарехь. Оццу хенахь кепана Ӏилманан цӀе тиллира Parus caeruleus — бесбесаргаш цӀирцӀирхьозанийн доьзалера ду, ткъа Cyanistes цӀарца билгалдоккхура морфологин хьесапашца тера цхьаьнатоьхна кепийн бухара тайпа. И классификаци хӀинца а лелайо цхьацца говзанчаша, царна йукъахь бу российнаш а. 2000-гӀа шерийн хьалхарчу декъехь америкин орнитологаша генетикин талламаш бира, цара гайтира бесбесаргийн а, доьзалан дисинчу декъан а мтДНК къастар, цуо бух биллира Cyanistes ша тайпа долуш иза къасторна.

 Билгалдахарш 

 Хьажоргаш 
 Позвоночные животные России: Обыкновенная лазоревка
 BirdLife International (2004). Parus caeruleus. 2006 IUCN Red List of Threatened Species. IUCN 2006. Retrieved on 12 May 2006. Database entry includes justification for why this species is of least concern
 Лазоревка на сайте ecosystema.ru

Категори:Бесбесаргаш
Категори:Евразин олхазарш
Категори:Африкин олхазарш
Категори:1758 шарахь гайтина дийнаташ