БаӀ

БаӀ (lappa — баьӀан латинан цӀе. — ) — дукха шерийн кепара бецан Астрин доьзалан БаӀ тайпанан орамат. 

БаӀ рудералан (нехашан) орамат йу, кхуьу адаман хӀусаман гергахь — некъаш йисташкахула, хасбошмашкахь, бай тӀехь, аренашкахь.

 Ботаникин сурт 
Йоккха дукха шерийн йа шина шеран бецан орамат, 60—120 см лекха (наггахь кхаа метре кхочу). Йерриг орамат чӀогӀа пухӀ баьлла йу, башха пухӀ баьлла хуьлу тускарш.

Орам стомма чӀун урчакхкепара, 60 см беха.

ГӀад нийса лаьтта, чӀогӀа дохаллехь хершнаш долуш, дукха хьолехь цӀен басаре йина; дукха нийса лаьтта,схьадаьхкина геннаш, тӀехула цӀузамкепара чоьш долу, машакепара схьадаьхкина Ӏийдаргашца.

ГӀаш чӀогӀа даккхий, гӀажкепара, догкепара йа шуьйрадогкепара-хӀоакепара, даьржина  кӀаьгнаш-цергкепара йа йуьззинайистан, тӀехулара сийна дерзина ала мегар долуш, нилха доца чоьшца, лахахь сира-истангпухӀ баьлла, даьржина можо Ӏийдаргашца. Орамера гӀаш 50 см деха, 30 см сов йеха са болу гӀожмаш тӀехь; гӀодан гӀаш дикка сиха жимло, уггаре лакхарнаш бух тӀехь гӀийла догкепара.

Зезагаш биргӀакепара, таьӀна-цӀен семса турскепара лаьтта даккхий горгалкепара тускаршкахкахь, наггахь 10 а, сов а см деха, геннашна йисташкахь лаьтта цхьатерра лакхахь. Заза долу июнехь—июлехь.

ТӀехьарчорган гӀаш дерзина йа гӀеххьа машакепара; лахара гӀаш ланцетан, килькепара, 1—1,5 мм шуьйра, йисташкахь гӀийла бӀаьргачокепара-цергийн, дехьадолу готта асанан-ланцетан, дӀатаьӀна ира бохь хуьлий, чекхдолу зайланца; йуккъернаш — тӀетаьӀна пухӀ баьлла; чоьхьара гӀаш ланцеткепара сийна, наггахь таьӀна-цӀен, боца чо баьлла, тӀаьхь-тӀаьхьа ираделла, боьххьехь гӀийла чӀуг, цхьабосса деха йа зезагел деха.

Заза таьӀна цӀен, цӀеххьана гатделла 5—6 мм йеха турбане, дӀасаттаран дохалла 4—5 мм, ларин декъана кхочу 1,5—2 мм. Дургалгийн тӀехулара тӀетоьхнарг 0,2 мм йеха, гатйелла а, ирайелла а, лахарниг 0,75 мм, цхьалха йа шина декъех.

Синонимаш

 Билгалдахарш 

 Литература 





Категори:ВирбаьӀан
Категори:Дарбане ораматаш
Категори:Евразера ораматаш
Категори:Моздерш
Категори:Хасстоьмаш
Категори:Силос йан пайденна ораматаш