БархӀсонарниг

Окта́эдр ( схьадаьлла  «бархӀ» +  «бух») — бархӀ са болу сенашдерг.

Ни́йса окта́эдр аратаьӀна нийса сенашболчарех пхеаннах цхьаъ йу, царех олу Платонан догӀмаш; цуьнан маьӀигаш — бархӀ агонаштера кхосаберг. Нийса октаэдр:
 къубан шалха;
 тетраэдран йуьззина хадор;
 муьлхха а кхаа ортогоналан агӀонийн йеакӀовн бипирамида;
 гӀалин куьпийн метрикера кхаабарамера горгал.

Октаэдр — гипероктаэдр гӀоле кхета йукхара кхетаман кхаабарамера вариант.

 Нийса октаэдр 
Нийса октаэдран 8 кхо са болу маьӀиг йу, 12 пӀенда а, 6 бохь а бу, хӀора цуьнан боьххьехь цхьаьнакхета 4 пӀенда.

 Барамаш 
Нагахь пӀендин бохалла а санна балахь, тӀаккха октаэдран гонахьара кхачонан радиус хуьлу
,

Октаэдран йукъайиллина кхачонан радиус лара таро йу формулица:

Шина маьӀиган са: , кхузахь .

Дерриг пӀендарчех хьакхалуш йолу ахйукъайиллина кхачонан радиус хуьлу


 Ортогоналан проекцеш 
Октаэдран хуьлу йиъ башха пӀендо боххьо, сено маьӀигца центраци йина ортогоналан проекци. ШолгӀа а, кхоалгӀа а меттиг хуьлу Коксетеран экъа B2 а, A2 а санна.

+ Ортогоналан проекцешЦентраци йинаПӀенданцаНормалцамаьӀиганБохьцаМаьӀигцаВаст100px100px100px100pxПроекцинсимметри[2][2][4][6]

 Кхачонан мозаика 
Октаэдр доьхьала таса тарло кхачонан мозаика санна, проекци экъана тӀейаккха тарло стереографин проекцин гӀоьнца. И проекци конформан йу, Ӏалашбо сенаш, амма ца йо йохалла а, майда а. Кхачонан тӀера кийсакаш гойту экъанан тӀехь гонан Ӏад санна.
160px160pxКхосаболчун- йукъйаккхарОртогоналан проекциСтереографин проекци

 Декартан координаташ 
ПӀенда бохалла  болу октаэдр хӀотто тарло координатийн йуьххье, цуьнан баххьаш координатийн семнаш тӀехь лаьтташ. Баххьийн декартан координаташ тӀаккха хир бу
 (±1, 0, 0);
 (0, ±1, 0);
 (0, 0, ±1).

x-y-z санийса координатийн системера йукъ тӀадамехь (a, b, c) а, радиус r йолу октаэдр — иза (x, y, z) дерриг тӀадамийн дукхалла йу


 Площадь и объём 
ПӀендин a йохалла йолу нийса октаэдран тӀехулара майда хуьлу



 Кхосаболчун антипризма 

 ЙеакӀовн бипирамида 

 Хьажа кхин а 
 Октаэдран граф
 Седакепара октаэдр
 Координацин теори

 Октаэдран терахь
 Хадийнаромбан додекаэдр
 Триакисоктаэдр
 Хадийна октаэдр


 Билгалдахарш 

 Литература 

 Большая советская энциклопедия




 Хьажоргаш 

 Klitzing Polytopes, 3D convex uniform polyhedra
 Editable printable net of an octahedron with interactive 3D view
 Paper model of the octahedron
 K.J.M. MacLean, A Geometric Analysis of the Five Platonic Solids and Other Semi-Regular Polyhedra
 The Uniform Polyhedra
 Virtual Reality Polyhedra The Encyclopedia of Polyhedra
 Conway Notation for Polyhedra Try: dP4

Категори:Нийса сенашберг
Категори:Долара цӀераш йолу графаш
Категори:Пирамидаш а, бипирамидаш а
Категори:Призмин сенашберг
Категори:Дельтаэдраш