Чухчахьера

Чухчахьера () — стигалан Къилбаседа эхиган полюсан гергара седарчийн гулам. Стиглахь дӀалоцу 255,9 квадратан градусан майда, чохь бу бӀаьрго лоцу 25 седа.

Чухчахьерин чохь тахана лаьтта Дуьненан Къилбаседа полюс, Къилбаседин маьӀиган бохаллин барамехь 40'. 2103 шарахь прецесси бахьнехь и барам лагӀлур бу 27’37".

 Седарчий 
Уггаре къегина гуламан седарчий:
 Къилбаседа (α UMi). Седин барам 2,03
 Кохаб (β UMi). Гуш болу седин барам 2,08m. Вайн эрал хьалхара 2000 шерера вайн эрал хьалхара 500 шо кхаччалц Кохаб хилла уггаре гергара седа Дуьненан Къилбаседин полюсан, къегина седа а, ловзийна къилбаседин роль, иза гайтина цуьнан Ӏаьрбийн цӀеран чохь Кохаб-эль-Шемали (Къилбаседа).
 Феркад (γ UMi). Седин барам 3,05m.
 Йильдун (δ UMi). Гуш болу седин барам 4.36m.
 Уроделус (ε UMi). Кхин а Цирциторес. Гуш болу седин барам 4,20m.
 Алиф аль Фаркадин (ζ UMi). Гуш болу седин барам 4,274m.
 Анвар аль Фаркадин (η UMi). Кхин а Алласо. Гуш болу седин барам 4,956m.

 Астеризмаш 
Жима Чами астеризмо стиглахь кхуллу амале дагахь лаьтта кеп. Йукъалоцу ворхӀ седа — α (Полюсан), β (Кохаб), γ (Феркад), Чухчахьерин δ, ε, ζ, η. Жима Чамино шен кепаца дагайоуьйту Боккха Чами астеризм, иза лаьтта ВорхӀ вешин ворхӀ седа гуламан гена йоццуш.

Чамин йистера ши седа (Кохаб а, Феркад а) шеш гойту Полюсан Хой астеризм.

 Истори 
мини|200пкс|Чухчахьера Уранин Куьзга атласера Саьрмико гуо бина
Гай Юлий Гигина чӀагӀдарца, антикин астрономин йукъа и седарчийн гулам балийна Милетан Фалеса, иза Клавдий Птолемейн «Альмагест» седарчийн стиглан каталогана йукъатуьйхира.

ВорхӀ вешин ворхӀ седа гулам желтойша лорура нимфа Каллисто, ткъа Чухчарийн гулам — цуьнан жӀаьла. Желтойн мифашца, Зевса лейина нимфа Артемида, Каллисто. Цуо вина кӀант Аркад. Нимфа а, шен бер а чӀирах хьалхадоккхуш, Зевса хьалабаьхна уьш стигла, Каллисто — Чухчахьера йина, ткъа кӀант — Волопас вина.

 Стиглахь лахар 
мини|100пкс|Чухчахьера а, ВорхӀвешин ворхӀ седа а
Россехь дерриг шарахь го седарчийн гулам. Къилбаседа (Чухчахьерин α) карбархьама, ойланца дӀайахьа йеза Меракан (ВорхӀвешин ворхӀ седин β) а, Дубхен (ВорхӀвешин ворхӀ седин α) йукъара йукъаметтиг цуьнан йохаллин 5-зза совйолу. Россин уггаре къилбаседин кӀошташкахь гуламан декъан кульминаци хуьлу зенитан областехь, ткъа йисинчу меттигашкахь йерриг хенахь а къилбаседехь хуьлу.

 Хьажа кхин а 
 Чухчахьера гуламан седарчийн исписка

 Билгалдахарш 

 Литература 


 Хьажоргаш 





Категори:Катастеризмаш