АЦШ коьрта шахьрийн исписка

ХӀокху йаззамехь йу АЦШ карара а, хилла а къоман, субкъаьмнийн коьрта шахьарш, ткъа кхин а хилла колонеш, мехкаш, паччахьаллаш, хӀинца штаташ йина.

Тайп-тайпана хенахь тайп-тайпана регионашкахь коьрта шахьарш цхьаьна гӀалара кхечу гӀала дехьайоккхуш хилла, иштта процессаш хуьлу бахархой сиха тӀекхета йа политикин хьал цхьаьнаэшшара доцу регионашкахь. Уггаре хьалха иза амалехь дара XIX бӀешарна, оцу хенахь йехкира дукха керла штаташ, цигахь хуьлура коьрта шахьар харжаран процесс.

 Къаьмнийн коьрта шахьарш 
АЦШ карара коьрта шахьар 1800 шарахь дуьйна Вашингтон йу.

 АЦШ историн коьрта шахьарш 
 Филадельфи, Пенсильвани: 1774 5 сентябрера 1774 24 октябрь кхаччалц, цул тӀаьхьа 1775 10 майра 1776 12 декабрь.
 Балтимор, Мэриленд: 1776 20 декабрера 1777 27 февраль кхаччалц 
 Филадельфи, Пенсильвани: 1777  4 мартера 1777 18 сентябрь кхаччалц
 Ланкастер, Пенсильвани: 1777 27 сентябрь (цхьа де)
 Йорк, Пенсильвани: 1777 30 сентябрера 1778 27 июнь кхаччалц 
 Филадельфи, Пенсильвани: 1778 2 июлера 1783 21 июнь кхаччалц 
 Принстон, Нью-Джерси: 1783 30 июнера 1783 4 ноябрь кхаччалц 
 Аннаполис, Мэриленд: 1783 26 ноябрера 1784 19 август кхаччалц 
 Трентон, Нью-Джерси: 1784 1 ноябрера 1784 24 декабрь кхаччалц 
 Нью-Йорк, Нью-Йорк: 1785 11 январера 1790 12 август кхаччалц 
 Филадельфи, Пенсильвани: 1790 6 декабрера 1800 14 май кхаччалц
 Вашингтон, Колумби гуо: 1800 шеран 17 ноябрера таханалца.

 АЦШ йукъайахна историн пачхьалкхийн коьрта шахьраш 

 25px Америкин Конфедеративан Штаташ 
Америкин Конфедеративан Штатийн шен исторехь кхоъ коьрта шахьар хилла:
 Монтгомери, Алабама, 1861
 Ричмонд, Виргини, 1861—1865
 Данвилл, Виргини, 1865

 25px Республика Техас 
1845 шарахь Цхьаьнатоьхна Штатех дӀатохалц Техас маьрша пачхьалкх йара, йовзара Республика Техас аьлла. Цуьнан коьрта шахьраш йара тайп-тайпанчу хенахь ворхӀ гӀала:
 Бразос-тӀера-Вашингтон, 1836
 Харрисбург, 1836
 Галвестон, 1836
 Веласко, 1836
 Уэст-Колумби, 1836
 Хьюстон, 1837—1839
 Остин, 1839—1845

 25px Паччахьалла а, республика а Гавайш 
1898 шарахь АЦШ мохк хилале, Гавайш маьрша пачхьалкх хилла. Оцу хенахь коьрта шахьраш хилла ши гӀала:
 Лахаина, 1820—1845 (Гавайн паччахьалла)
 Гонолулу, 1845—1894 (Гавайн паччахьалла); 1894—1898 (Республика Гавайш)

 Штатийн административан йаккъаш 
АЦШ штатийн административан йаккъийн исписка ца хийцайелла 1910 шарахь дуьйна, хӀетахь Оклахомин административан йукъ дехьайаьккхира Гатрера Оклахома-Сити. Оцу терхьал тӀаьхьа АЦШан беа махкана штатийн статус йелла (Аризона, Нью-Мексико, Аляска, Гавайш), амма административан йаккъаш 1910 шарахь хӀинца йерш йара.

Гергарчу хенахь АЦШ цхьанне а штатан административан йукъ хийцалур йу аьлла меттиг бац — иза хийцар харже хӀума ду.

АЦШ 50 штатах 17 бен йац (Айдахо, Айова, Аризона, Арканзас, Гавайш, Джорджи, Малхбузен Виргини, Индиана, Колорадо, Массачусетс, Миссисипи, Огайо, Оклахома, Род-Айленд, Къилба Каролина, Юта) административан йукъ уггаре йоккха шахьар.

Билгалдахарш:
 Карара штатийн административан йаккъаш билгалйаьхна стомма зорбанца.
 Мехкийн административан йаккъаш билгалйаьхна цамзанца.
 Шеро гойту, шахьар маца хилла административан йукъ.
 Штат Административан йукъ Терахь Билгалдахарш АйдахоШтат йу 1890 шарахь дуьйна. Льюистон 1863 Айдахо мехкан административан йукъ  Бойсе 1864 1890 Штатан административан йукъ АйоваШтат йу 1846 шарахь дуьйна. Берлингтон 1837 Висконсин мехкан административан йукъ  1838 Айова мехкан административан йукъ  Айова-Сити 1841 1846 Штатан административан йукъ Де-Мойн 1857 АлабамаШтат йу 1819 шарахь дуьйна. Сент-Стефенс 1817 Алабама мехкан административан йукъ  Хантсвилл 1819 Штатан административан йукъ Кахаба 1820 Таскалуса 1826 Монтгомери 1846 Штатан административан йукъ, 1861 шо кхаччалц — коьрта шахьар АКШ АляскаШтат йу 1959 шарахь дуьйна. Ситка 1808 Оцу заманахь Новоархангельск — оьрсийн Аляскин йукъ  1867 Аляска департаментан административан йукъ  1900 Аляска гуонан административан йукъ  Джуно 1906 1959 Штатан административан йукъ АризонаШтат йу 1912 шарахь дуьйна. Прескотт 1864 Аризона мехкан административан йукъ  Тусон 1867 Прескотт 1877 Финикс 1889 1912 Штатан административан йукъ АрканзасШтат йу 1836 шарахь дуьйна. Арканзас-Пост 1819 Арканзас мехкан административан йукъ  Литл-Рок 1821 1836 Штатан административан йукъ ВайомингШтат йу 1890 шарахь дуьйна. Шайенн 1869 Вайоминг мехкан административан йукъ  1890 Штатан административан йукъ ВашингтонШтат йу 1889 шарахь дуьйна. Орегон-Сити 1848 Орегон мехкан административан йукъ  Сейлем 1851 Олимпия 1853 Вашингтон мехкан административан йукъ  1889 Штатан административан йукъ ВермонтШтат йу 1791 шарахь дуьйна. Уинсор 1777 Республика Вермонтан коьрта шахьар  1791 Штатан административан йукъ Монтпилиер 1805 ВиргиниШтат йу 1776 шарахь дуьйна. Джеймстаун 1619 Виргини колонин административан йукъ  Уильямсберг 1699 Виргини колонин административан йукъахь, йуьхьанца олура Мидл Плантэйшн 1776 Штатан административан йукъ Ричмонд 1780 Ричмонд 1861 1861 шеран 29 майа 1865 шеран 9 апрель кхаччалц — АКШ коьрта шахьар  Данвилл 1865 1865 шеран 3 - 10 апрелехь — АКШ коьрта шахьар  Ричмонд 1865 Штатан административан йукъ ВисконсинШтат йу 1848 шарахь дуьйна. Белмонт 1836 Висконсин мехкан административан йукъ  Берлингтон 1837 Висконсин мехкан административан йукъ, хӀинца Айовин дакъа Мадисон 1838 Висконсин мехкан административан йукъ  1848 Штатан административан йукъ ГавайшШтат йу 1959 шарахь дуьйна. Лахаина 1820 Гавайш паччахьаллин коьрта шахьар  Гонолулу 1845 1894 Республика Гавайшан коьрта шахьар  1898 Гавайш мехкан административан йукъ  1959 Штатан административан йукъ ДелавэрШтат йу 1776 шарахь дуьйна. Нью-Касл 1704 Делавэр колонин административан йукъ  Довер 1777 Штатан административан йукъ ДжорджиШтат йу 1776 шарахь дуьйна. Саванна 1733 Джорджи колонин административан йукъ  1777 Штатан административан йукъ Огаста 1779 Хердс-Форт (Вашингтон) 1780 Огаста 1781 Саванна 1782 Эбенезер 1782 Саванна 1784 Огаста 1786 Луисвилл 1796 Милледжвилл 1807 Мейкон 1864 Милледжвилл 1865 Атланта 1868 Малхбузен ВиргиниШтат йу 1863 шарахь дуьйна. Уилинг 1863 Штатан административан йукъ Чарлстон 1870 Уилинг 1875 Чарлстон 1885 ИллинойсШтат йу 1818 шарахь дуьйна. Каскаския 1809 Иллинойс мехкан административан йукъ  Вандалия 1819 Штатан административан йукъ Спрингфилд 1839 ИндианаШтат йу 1816 шарахь дуьйна. Винсеннес 1800 Индиана мехкан административан йукъ  Коридон 1813 1816 Штатан административан йукъ Индианаполис 1825 КалифорниШтат йу 1850 шарахь дуьйна. Монтерей 1777 Калифорнин коьрта шахьар, тӀаьхьа Лакха Калифорни мехкан испанин а, мексикин а куьйгакӀела Сан-Хосе 1850 Штатан административан йукъ Вальехо 1852 Бениша 1853 Вальехо 1853 Сакраменто 1854 КанзасШтат йу 1861 шарахь дуьйна. Пауни 1855 Канзас мехкан административан йукъ  Лекомптон 1856 Де-юре Канзас мехкан административан йукъ  Топика Де-факто Канзас мехкан административан йукъ  Топика 1861 Штатан административан йукъ КентуккиШтат йу 1792 шарахь дуьйна. Данвилл 1780 Виргинин Кентукки гуонан административан йукъ  Боулинг-Грин 1861 АКШ правительствон коьрта шахьар (1861 шеран ноябрера 1862 шеран февраль кхаччалц) Франкфорт 1792 Штатан административан йукъ КолорадоШтат йу 1876 шарахь дуьйна. Аурария 1859 Джефферсон мехкан административан йукъ  Колорадо-Спрингс 1861 Колорадо мехкан административан йукъ  Голден 1862 Денвер 1867 1876 Штатан административан йукъ КоннектикутШтат йу 1776 шарахь дуьйна. Нью-Хейвен 1701 Колонин административан йукъ  1776 Штатан административан йукъ Хартфорд 1873 ЛуизианаШтат йу 1812 шарахь дуьйна. Мобил-Бей 1702 Французийн колонин административан йукъ  Билокси 1720 Керла Орлеан 1722 Французийн а, испанхойн а колонин административан йукъ  1803 Орлеанан мехкан административан йукъ  1812 Штатан административан йукъ Дональдсонвилл 1830 Керла Орлеан 1831 Батон-Руж 1849 Опелоусас 1862 Шривпорт 1863 Керла Орлеан 1865 Батон-Руж 1880 МассачусетсШтат йу 1776 шарахь дуьйна. Бостон 1630 Массачусетс Бэй колонин административан йукъ  1776 Штатан административан йукъ МиннесотаШтат йу 1858 шарахь дуьйна. Сент-Пол 1849 Миннесота мехкан административан йукъ  1858 Штатан административан йукъ МиссисипиШтат йу 1817 шарахь дуьйна. Натчез 1798 Миссисипи мехкан административан йукъ  Вашингтон 1802 Натчез 1817 Штатан административан йукъ Джэксон 1821 МиссуриШтат йу 1821 шарахь дуьйна. Сент-Луис 1765 Французийн колонин административан йукъ  1804 Миссури мехкан административан йукъ  Сент-Чарльз 1821 Штатан административан йукъ Джефферсон-Сити 1826 МичиганШтат йу 1837 шарахь дуьйна. Детройт 1805 Мичиган мехкан административан йукъ  1837 Штатан административан йукъ Лансинг 1847 МонтанаШтат йу 1889 шарахь дуьйна. Баннак 1864 Монтана мехкан административан йукъ  Виргини-Сити 1865 Хелена 1875 1889 Штатан административан йукъ МэнШтат йу 1820 шарахь дуьйна. Портленд 1820 Де-юре штатан административан йукъ  Огаста 1827 Портленд 1832 Де-факто штатан административан йукъ  Огаста 1832 Штатан административан йукъ МэрилендШтат йу 1776 шарахь дуьйна. Сент-Мэрис-Сити 1634 Мэриленд провинцин административан йукъ  Аннаполис 1694 Мэриленд провинцин административан йукъ  1777 Штатан административан йукъ. 1783 – 1784 шерашкахь — АЦШ коьрта шахьар НебраскаШтат йу 1867 шарахь дуьйна. Омаха 1854 Небраска мехкан административан йукъ  Линкольн 1867 Штатан административан йукъ НевадаШтат йу 1864 шарахь дуьйна. Карсон-Сити 1861 Невада мехкан административан йукъ  1864 Штатан административан йукъ Нью-ДжерсиШтат йу 1776 шарахь дуьйна. Элизабеттаун1686 Нью-Джерси провинцин административан йукъ  Принстон 1783 Штатан административан йукъ. АЦШ коьрта шахьар Трентон 1784 Штатан административан йукъ. АЦШ коьрта шахьар 1784 шеран 1 ноябрера 24 декабрь кхаччалц Нью-ЙоркШтат йу 1776 шарахь дуьйна. Нью-Йорк 1664 Британин Нью-Йорк провинцин административан йукъ  Кингстон 1777 Штатан административан йукъ Харлей 1777 Покипси 1777 Нью-Йорк 1788 Штатан административан йукъ; АЦШ коьрта шахьар 1785—1788 а, 1789—1790 шерашкахь Олбани 1797 Штатан административан йукъ Нью-МексикоШтат йу 1912 шарахь дуьйна. Сан-Хуан 1598  провинцин административан йукъ  Санта-Фе 1609 1821 Нуэво-Мехико мехкан административан йукъ  1850 Нью-Мексико мехкан административан йукъ  1912 Штатан административан йукъ Нью-ГэмпширШтат йу 1776 шарахь дуьйна. Портсмут 1679 Нью-Хэмпшир провинцин административан йукъ  Эксетер 1775 Штатан административан йукъ Конкорд 1808 ОгайоШтат йу 1803 шарахь дуьйна. Маритта 1788 Къилбаседа-Малхбузен мехкан административан йукъ  Чилликоте 1800 1803 Штатан административан йукъ Зейнсвилл 1810 Чилликоте 1812 Колумбус 1816 ОклахомаШтат йу 1907 шарахь дуьйна. Гатри 1889 Оклахома мехкан административан йукъ  Гатри 1907 Штатан административан йукъ Оклахома-Сити 1910 ОрегонШтат йу 1859 шарахь дуьйна. Орегон-Сити 1848 Орегон мехкан административан йукъ  Сейлем 1851 Корвалис 1855 Сейлем 1855 Сейлем 1859 Штатан административан йукъ ПенсильваниШтат йу 1776 шарахь дуьйна. Филадельфи 1682 Пенсильвани провинцин административан йукъ  1776 Штатан административан йукъ 1776—1783, 1790—1800 шерашкахь — АЦШ коьрта шахьар Ланкастер 1799 Штатан административан йукъ, АЦШ коьрта шахьар 1777 шарахь дуьйна Йорк АЦШ коьрта шахьар 1777—1778 шерашкахь Гаррисберг 1812 Штатан административан йукъ Род-АйлендШтат йу 1776 шарахь дуьйна Провиденс 1776 Штатан административан йукъ Къилбаседа ДакотаШтат йу 1889 шарахь дуьйна. Янктон 1861 Дакота мехкан административан йукъ, хӀинца Къилба Дакотин дакъа Бисмарк 1883 Дакота мехкан административан йукъ  1889 Штатан административан йукъ Къилбаседа КаролинаШтат йу 1776 шарахь дуьйна. Чарлстон 1670 Колонин административан йукъ Нью-Берн 1712 1776 Штатан административан йукъ Роли 1794 ТеннессиШтат йу 1796 шарахь дуьйна. Роки-Маунт 1790 Къилба-Малхбузен мехкан административан йукъ  Ноксвилл 1791 1796 Штатан административан йукъ Кингстон Штатан административан йукъ 1807 шеран цхьаьна дийнахь Нашвилл 1812 Штатан административан йукъ Мерфрисборо 1818 Нашвилл 1826 ТехасШтат йу 1845 шарахь дуьйна. Лос-Адеас 1721 Колонин административан йукъ, хӀинца Луизианин дакъа Сан-Антонио-де-Бехар 1772 Колонин административан йукъ Сальтильо 1824 Штатан административан йукъ  Монклова 1833 Бразос-тӀера-Вашингтон 1836 Республика Техасан коьрта шахьар  Галвестон 1836 Республика Техасан ханна йолу коьрта шахьар  Харрисбург 1836 Веласко 1836 Уэст-Колумби 1836 Хьюстон 1837 Республика Техасан коьрта шахьар  Остин 1839 Республика Техасан коьрта шахьар, 1839 шо кхачале Ватерлоо олура 1845 Штатан административан йукъ ФлоридаШтат йу 1845 шарахь дуьйна. Сент-Огастин (Сан-Агустин) 1565 Испанхойн Флорида колонин административан йукъ  1821 Флорида мехкан административан йукъ; британин Малхбален Флоридин коьрта шахьар  Пенсакола Флорида мехкан административан йукъ; британин Малхбузен Флоридин коьрта шахьар Таллахасси 1824 Флорида мехкан административан йукъ  1845 Штатан административан йукъ Къилба ДакотаШтат йу 1889 шарахь дуьйна. Янктон 1861 Дакота мехкан административан йукъ  Бисмарк 1883 Дакота мехкан административан йукъ, хӀинца Къилбаседа Дакотин коьрта шахьар  Пирр 1889 Штатан административан йукъ Къилба КаролинаШтат йу 1776 шарахь дуьйна. Чарлстон 1670 Колонин административан йукъ 1776 Штатан административан йукъ Колумби 1786 ЮтаШтат йу 1896 шарахь дуьйна. Филлмор 1850 Юта мехкан административан йукъ  Солт-Лейк-Сити 1858 1896 Штатан административан йукъ

 Хьажа кхин а 
 АЦШ гӀаланийн испискаш

 Билгалдахарш