Президентан харжамаш Россехь (2000)

2000 шеран 26 мартан хан тӀекхачале болу Россин Федерацин президентан харжамаш  хӀиттийра Федерацин кхеташоно 2000 шеран 5 январехь Ельцин Бориса 1999 шо чекхдолуш дарж дитар бахьнехь (юьхьанца гӀертара уьш дӀабахьа 2000 шеран 4 июнехь).

Политологаша а, социологин гӀуллакхаша а, массийн хааман гӀирсаша а маххадорца, уггаре толаман герга вара 1999 шарахь РФ Правительствон председатель а, президентан декхарш кхочуш дан а хӀоттийна Путин Владимир. Коьрта интрига йара, Путин хьалхарчу турехь тоьлур ву йа шолгӀа тур а оьшур йу (кхин цкъа кхаж таса безар бу).

Россин президентан харжамашца цхьаьна, дӀахьуш бара йеа Россин Федерацин субъектехь харжамаш  — Алтайн махкахь, Мурманскан областехь, Жуьгтийн автономин областехь, Ханты-Мансийн автономин гуонехь.

 Харжамаш хӀиттор 
1995 шеран «Россин Федерацин Президентан харжамех» долу Федералан законца, харжаман де хила дезара РФ президент хаьржина конституцин хан чекхйаьллачул тӀаьхьара хьалхара кӀиранан де, ткъа и хан ягарйора хаьржинчу денна тӀера. Нагахь Б. Н. Ельцина шен президентан хан чекхъяллалц висинехьара, оццу законаца РФ президентан харжамаш хӀитто безара 2000 шеран 9 июлан, аьхкенна йуккъехь.

1999 шеран 1 декабрехь Пачхьалкхан Думо тӀеийцира «Россин Федерацин Президентан харжамех» долу керла Федералан закон. Оцу законо хӀоттийра, харжамашкахь кхаж тасаран де беттан хьалхара кӀиранан де хилар, РФ президентан хьалхара йукъара харжамашкахь кхаж тесначу денна тӀера. Оцу законаца, харжамаш хила безара 2000 шеран 4 июнехь. Юха а, Ельцина шен хан чекхъяллалц болх бинехьара.

Амма Ельцина президентан харжамех законан куьг йаздина 1999 шеран 31 декабрехь, оццу дийнахь даржера дӀа а ваьлла, шолгӀачу дийнахь йуьззина президентан бакъонаш РФ Правительствон председателан В. В. Путинега дӀа а йелла, ткъа иза цуо августехь дуьйна кхайкхийна вара шен когаметта хин вверг аьлла. РФ Конституцица а, «Россин Федерацин Президентан харжамех» долу Федералан законаца а, хенал хьалхара президентан харжамаш дӀабахьа беза кхаа беттан муьрехь.

2000 шеран 5 январехь Федерацин Кхеташоно харжамаш хӀиттийра 26 мартанаПостановление от 5 января 2000 г. № 4-СФ О назначении досрочных выборов Президента Российской Федерации — Центральная избирательная комиссия Российской Федерации .

 Кандидаташ хьалхататтар 

 Харжамийн маххадор 
Путинан харжаман штабан куьйгалхочо Медведев Дмитрийс РФ президентан харжамийн йуьхьанцара жамӀаш «тӀех дика» а, «абсолютан демократин» ду элира. Кхин а Медведевс билгалдаьккхира, дерриг къамелаш, шолгӀачу турехь болу толам хилар дика дара, амма кхьаьжнаш алсама совдовлуш, бохург схьадолу «кхин ницкъашка болчеран къамелаш ду».

ЦК РФКП председатела Зюганов Геннадийс, кхаж тосуш харцонаш лелийна бохуш бехкен дарех, Медведев Дмитрийс билгалдаьккхира, Путинан харжамел хьалхарчу штабан хаъал харцо йаран хууш меттигаш йац. И дӀахьедарш штабан куьйгалхочо, «иэшанчу агӀонийн дӀахьедар ду»Владимир Путин — кандидат на пост президента РФ.

ЕКхПА а, ЕКхЦКх а тергончийн миссис лерира, «харжамаш, дерриг цхьана ЕКхПА а, Европин Кхеташонан мехкан декъахочуьнца догӀу, цхьайолу ледарлонаш а йийлийтина. Уггаре ладаменаш царех — массийн хаамийн гӀирсашна Ӏаткъам бар а, хаъал тешаман плюрализман иэшам бар а»Preliminary statement on the presidential election in the Russian Federation, 26 March 2000. Пачхьалкхан думин комисси ДегӀастане йахара, иза чекхйаьлча цуьнан председатела Салий Александра хила тарлочу харцонех йаззам зорба туьйхираСалий А. Дагестанская технология фальсификации. Закон на козе объехали//Советская Россия. 2000. 27 апреля.

 Хьажоргаш 
 Данные о выборах на сайте ЦИК 
 Вступление Владимира Путина в должность Президента России
 Президентские выборы в России. Видео
 Президентские выборы в России. ЦИК 

Категори:26 мартан хиламаш
Категори:2000 шеран март
Категори:Президентан харжамаш Россехь (2000)
Категори:Путин Владимиран президенталла