ДегӀастанан пачхьалкхан хьехархойн университет

Де́гӀастанан пачхьа́лкхан хье́хархойн университе́т (ДПХьУ) — ХӀинжа-ГӀалара лакхара дешаран меттиг, ДегӀастанан йаккхийчарех университет. 

Университет кхоьллина 1917 шеран 12 ноябрехь; метахӀоттийна 1931 шарахь.

Студентийн барам 15 эзар сов стаг. Университетан 1 филиал йу республикехь —  Дербент гӀалахь. ЛДМ структурехь йу 5 институт, 15 факультет, 70 кафедра, 2 лдмашна йукъара центр, 42 говзаллин аспирантура, 5 Ӏилманан лаборатори, 4 говзаллица диссертацин кхеташо.

 Истори 
ДАССР Лакхара Кхеташонан Президиуман 1951 шеран 31 июлехь арадаьллачу омарца, ДегӀастанан зударийн хьехархойн институтан ДегӀастанан халкъан поэтан Г. Цадасин цӀе йелла.

ДАССР ХККх 1954 шеран 4 августан № 285 йолу сацамца ДегӀастанан зударийн хьехархойн институтах йо ДегӀастанан пачхьалкхан зударийн хьехархойн институт.

1964 шарахь зударийн хьехархойн институтах йира ДегӀастанан пачхьалкхан хьехархойн институтПостановление Совета Министров РСФСР № 1467 от 30 декабря 1963 г., ткъа 1994 шарахь ДегӀастанан пачхьалкхан хьехархойн университет*Распоряжение Правительства Российской Федерации № 1691-Р от 11 сентября 1992 г.
 Приказ Государственного комитета РФ по высшему образованию № 699 от 12 июля 1994 г.
 Приказ Министерства образования РФ № 200 от 27 июля 1994 г..

1972 шарахь хьехархойн институтан йелла РСФСР Лакхара Кхеташонан сийлахь грамота, серладахарехь лакхара кхиамашна а, хьехархойн ламасташ дуккха шарашкахь кхиорна а Юбилейн «50 шо ССРС» мидал а.

Россин дешаран а, Ӏилманан а министро Фурсенко Андрейс «100 къам» журналехь ДегӀастанан пачхьалкхан хьехархойн институт цӀе йаьккхира йерриг КъФГхь студентийн барамца шолгӀа йу аьлла.

2008 шарахь университетан совгӀат дина Сийлахь Грамотица ЙЙерригроссин къоман « Россин 100 дика лдм» регистр чу а йоккхуш .

Университето кечбо 34 говзаллица диплом долу говзанчаш, 9 агӀонан бакалавраш, 4 агӀонан магистраш.

 Университето арахецна студентех тӀаьхьа гӀарабевлларш 
 Абдуллаев, Шахмардан Гасан-Гусейнович (1911—1996) — гӀумкийн советийн актёр, гӀазгӀумкийн йаздархо а, драматург а.
 Гаджиев, Булач Имадутдинович (1919—2007) —  ССРС халкъан хьехархо, ДегӀастанан а, РСФСР а хьакъ долу хьехархо, Ленинан Орденан кавалер, мохк-Ӏамориг а, йаздархо а.
 Магомедбекова, ЗахӀидат Магомедовна (1920—1999) — дегӀастаӀамориг.
 Магомедов, Мухьаммад-Ӏали Магомедович (1930) — Республика ДегӀастанан Пачхьалкхан Кхеташонан председатель (1994—2006).
 Алиева, Фазу Гамзатовна (1932—2016) — советийн а, Россин а жӀайн поэтесса, ДегӀастанан халкъан поэтесса (1969), прозаик а, публицист а.
 Казиева, Хамис Абдусаламовна (1932) — Социалистийн Къинхьегаман Турпалхо (1968).
 Маллаев, Джафар Михайлович (1949) — Ӏилманча-дефектолог.
 Гарунов, Ӏалауддин Рамазанович (1956) — исбаьхьалча, скульптор, суртдиллархо, график.
 Лапина, Светлана Михайловна (1978) — Россин йайнатлеткахо.
 Омарова, Патимат Омаровна (1974) —илманча-дефектолог.
 Ганачуева, Саният Ганачуевна (1977) — дуьххьарлера Россин паргӀата кепара латарехь дуьненан чемпионка (1995), Россин чемпионка (1995), Европин хьалхеяккхаран детин совгӀатхо (1995).
 Ракита, Марк Семёнович (1938) — спортхо, фехтованехь (къалдам) 2-зза Олимпийн чемпион (1964 а, 1972 а), Олимпиадин 2-зза детин совгӀатхо (1968 а, 1972 а). 6-зза дуьненан чемпион.
 Назлымов, Владимир Аливерович (1945) — спортхо, фехтованехь (къалдам) 3-зза Олимпийн чемпион (1968; 1976;1980); Олимпиадин 2-зза детин совгӀатхо (1972 а, 1976 а), борзанан совгӀатхо (1972). 10-зза дуьненан чемпион.
 Агабалаев, Мелик-Мамед Агабалаевич (1959) — исбаьхьалча.

 Билгалдахарш 

 Хьажоргаш 
 Официальный сайт ДГПУ