Шенгелия, Рамаз Александрович

Шенге́лия Рама́з Алекса́ндрович (; 1957 шеран 1 январь, Кутаиси, Гуьржийн ССР, ССРС — 2012 шеран 21 июнь, Церовани, ГуьржийчоьПрославленный футболист ССРС Рамаз Шенгелия умер на 55-м году жизни) — советийн футболист, тӀелатархо. ССРС Спортан дуьненайукъара классан говзанча (1980). ССРС Хьакъ долу спортан говзанча (1981).

Шенгелия Рамазан 2 лакхар дешар дара — цуо чекхйаьккхина Гуьржийн физкультуран институт а, ТПУ (юридически факультет, 1986).

 Карьера 
Ловза волавелла Кутаисин «Торпедон» кечаман тобанашкахь Хурцидзе Карло волчохь (1968). Ишколе дӀаоьцуш Рамаза ша цхьанне кепара ца гайтира, амма да тӀаьхьара а ца ваьлла кӀант тӀеийцира зуьш хан йиллинаЩурко Сергей. Рамаз Шенгелия: Вот если бы чемпионат мира был в 1981 // Футбол от «СЭ». — 1996. — № 31. — с. 4..

1978 шарахь Шенгелия кхайкхийра ССРС уггаре дика футболист аьлла, ткъа 1979 шарахь дебют хилира ССРС гулйина командин йукъахь. 1980 шарахь цунах хилира Европин чемпион кегийрхойн командашна йукъахь. ТӀаккха аиза ца вигира Москохан Олимпиаде.

1981 — Шенгелин уггаре аьтту хилла шо ду. Цунах, тиблисин «Динамо» йукъахь, — Кедан Кедан толамхо хилира, ССРС гулйина командица дехьайелира ДЧ-82 финалан декъе (левзира йерриг матчашкахь, шотландхошна гол туьйхира), йуха а лерира мехкан уггаре дика футболист. Шенгелин голан «хьожа кхетара», лакхара стартан сихалла йара, функционалан кечам бара, аренан тӀехь ловзарна ша вериг дӀалораСавелий Мышалов: «Каша для Папена».

1981 шеран августехь левзира шеранл хьалхарчу Испанера «еаннан турнирехь». Динамохой ахфиналехь ийшира мадридан «Реалал» 2:4 (матч йоьдуш 2:1 хьалха хиллашехь), ткъа 3-гӀа меттиг къовсучу матчехь туьйлира «Баварел» — 2:1. Йерриг йиъ буьрка тиблисихошна йукъахь туьйхира Шенгелия Рамаза.

Йерриг ССРС гулйина командехь левзира 26 матчехь, чутуьйхира 10 гол.

1983 шерал тӀаьхьа спортхочун карьера охьанехьа йахара. Гулйина командехь иза кхин ца хуьлура, ткъа «Динамохь» башхаллица къаьсташ вацара. Йукъара даккха мегар ду 1987 шо, оцу хенахь Рамаз къегира УЕФАн Кедехь 87/88 6 матчехь 4 гол тоьхна, союзан хьалхейаккхарехь йукъавахара уггаре дика итт бомбардиран (11 гол 27 матчехь).

1989 шо дӀадаьхьира шведийн ФК «Хольмсунд» клубехь, цул тӀаьхьа чекхйаьккхира карьер. ТӀаьхьа Шенгелия дохковуьйлура, ша дукха хьалха ловзар дитарна .

1990 шеран 15 февралехь дуьйна, Гуьржийн футболан федераци кхолларан конференци дӀайахьаран хенера, цуьнан структурехь болх бира. Цуьнан дарж дара Гуьржийн футболан федерацин гулйина командин декъан хьаькам (1990—1992). 1990-гӀа шерашна йуккъехь масех шарахь хилира Чивадзе Александра Ӏамош йолу Гуьржийн гулйина командин техникин директор.

2004 шарахь иза Кутаисера Тиблиси йухавогӀуш новкъан бохаме кхечира. Лоьраша диагноз хӀоттийра коьртан хьен чухулура гематома йу аьлла, цул тӀаьхьа Шенгелия футболан арене наггахь бен ца волура ветеранийн командин йукъахьВажа Жвания: «Его внука зовут Рамазом».

2012 шеран майхь хӀоттийра Гуьржийн футболан федерацин сийлахь вице-президентВ Тиблиси вспоминают выдающегося футболиста Рамаза Шенгелия.

Велира 56-гӀа шо долуш 2012 шеран 21 июнехь дог гӀуо хилла шен йуьртарчу цӀа чохь Тиблисин 15 км генахь йолу Церовани олучу меттигехьУшел из жизни легендарный советский футболист, мастер спорта международного класса Рамаз Шенгелия // Первый канал, 21 июня 2012. Тезет долуш Тиблисин йуккъехь хӀоттийра йоккха экран, Шенгелин голашца футбол йезархошка марзо эцийтархьама. ДӀавоьллина Сабурталин кешнашкахь , Гуьржийчоьнан гӀарабевллачу гӀуллакххойн пантеонехь.

 Статистика 
СезонКлубЛигаЧемпионатКадЕврокедашКхинЛовзаршГолашЛовзаршГолашЛовзаршГолашЛовзаршГолаш1973 Торпедо (Кутаиси)Хьалхара Лига1000001974 Торпедо (Кутаиси)Хьалхара Лига14200001975 Торпедо (Кутаиси)Хьалхара Лига331510001976 Торпедо (Кутаиси)Хьалхара Лига271200001977 Динамо (Тиблиси)Лакхара Лига24510521978 Динамо (Тиблиси)Лакхара Лига281561421979 Динамо (Тиблиси)Лакхара Лига29883411980 Динамо (Тиблиси)Лакхара Лига321761421981 Динамо (Тиблиси)Лакхара Лига322311971982 Динамо (Тиблиси)Лакхара Лига261621611983 Динамо (Тиблиси)Лакхара Лига271110001984 Динамо (Тиблиси)Лакхара Лига29932001985 Динамо (Тиблиси)Лакхара Лига22610001986 Динамо (Тиблиси)Лакхара Лига3000001987 Динамо (Тиблиси)Лакхара Лига27963641988 Динамо (Тиблиси)Лакхара Лига510001989 ХольмсундШолгӀа Лига132??00Йерриг37115135123318

 Иэс 
2013 шарахь Шенгелин кӀентан Георгийн а, Рамазан накъостийн а ницкъашца кхоллира «Шенгелия Рамазан цӀарахь Диканаш даран фонд». Фондо гӀо дийр ду берийн футбол кхиош, говза бераш лохуш, ветеранашна гӀо деш, Рамазан цӀарах турнираш йеш.

2013 шеран январехь Гуьржийчохь дӀайаьхьира Шенгелия Рамазан цӀарах хьалхара берийн турнир, финал дӀайаьхьира Кутаисехь, толамхой хилира Тиблисехь йолу Сулаквелидзе Тенгизан цӀарах академи. План йу, турнир ламастехь ян, масштабан а, дуьненайукъара а ян, тайп-тайпана мехкашкара декъахой а болуш.

 Билгалдахарш 

 Хьажоргаш 
 Профиль на сайте «Сборная России по футболу» 

Категори:ССРС футболисташ
Категори:Футболех ловзаран ССРС гулйина командин ловзархой
Категори:ФК «Торпедо» Кутаиси ловзархой
Категори:ФК «Динамо» Тиблиси ловзархой
Категори:ФК «Хольмсунд» ловзархой
Категори:Федотов Григорийн клубан декъахой
Категори:Футболех ловзаран кегийрхошна йукъахь Европин чемпионаш
Категори:Дуьненайукъара классан ССРС спортан говзанча
Категори:ССРС Спортан хьакъ долу говзанчаш
Категори:Тиблисин пачхьалкхан университетера арахецнарш
Категори:ДӀабоьхкинарш Сабурталин кешашкахь