Административан-мехкан декъар

Администрати́ван-ме́хкан де́къар (администрати́ван-ме́хкан хӀо́ттам) — унитаран пачхьалкхан мохк дакъошка бекъар (административан-мехкан дакъош), цуьнца хӀоттайо меттигера Ӏедалан меженийн система. Йоькъу Ӏаламан, политикин, экономикин, этносан, къоман, кхин а факторшца. Административан-мехкан декъар (хӀоттам) хуьлу кхин а федеративан пачхьалкхийн субъекташкахь, хӀунда аьлча, дукха хьолехь, уьш хуьлу унитаран кхолламаш. Унитаран пачхьалкхех къаьсташ федерацийн мехкан хӀоттам федеративан хӀоттаман амалехь бу.

Федерацин субъектийн, дукхаха дерг, хуьлу унитаран административан-мехкан хӀоттам, амма хила таро ю федерацеш а (масала, РСФСР). Кхин тӀе, федерацин субъекташ йекъало дакъош, ду, дукха хьолехь, шайн меттигера урхаллин субъекташ, ткъа церан бакъонаш ларйо башхачу законашца.

Административан-мехкан дакъошна а, пачхьалкхан а йукъара кӀезиг чолхалла долу юкъаметтигийн кепаш бахьнехь, тӀаьхьарчуьн, дукха хьолахь,  таро хуьлу меттигерачу тӀегӀанехь хала боцучу сацамийн процедурашца шен административан-мехкан хӀоттам хийца. Пачхьалкхаш юхуш я кхечу пачхьалкхан йукъара мехках керла пачхьалкхаш кхуллуш, чоьхьара административан дозанаш хийца тарло пачьалкхан дозанашца (масала, ССРС), цуо кхуллу шортта пачхьалкхашна йукъара мехкаш къийсар.

 Цхьацца мехкийн административан-мехкан декъаран башхаллаш 
Административан-мехкан декъар доцу пачхьалкхаш а ю. Масала, Олалла Монако, тӀаккха а административан агӀора иза декъало 3 коммунин: Ла-Кондамин, Монако, Монте-Карло.

Федералан законаша Россин Федерацин субъектийн административан-мехкан хӀоттаман гӀуллакх дӀаделла Россин Федерацин субъектийн векалийн (законашкхолларан) меженийн компетенце (1999 шеран 6 октябран № 184-ФЗ «Россин Федерацин субъектийн законашкхолларан (векалийн) меженаш яран йукъара хьесапех» цӀе йолчу Федералан законан (2009 шеран 9 февралан редакци) 5 яззаман 2 пунктан бухара «л» пункт ; 2003 шеран 10 июлан № 289-О йолу Россин Федерацин Конституцин Суьдан сацам). Цу тӀе Россин Федерацин субъектийн административан-мехкан хӀоттам билгала боккхуш лара деза 2003 шеран 6 октябран № 131-ФЗ йолу «Россин Федерацин меттигера шайн урхалла кхолларан йукъара хьесапех лаьцна» цӀе йолчу Федералан законан низам. № 131 йолу Федералан закон тӀеэцале регионийн Ӏедалийн яра шен административан-мехкан хӀоттаман система а, меттигера шен урхалла кхуллуш, дукха шуьйра бакъонаш.

 Хьажа кхин 
 Мехкан хӀоттам
 Федеративан хӀоттам
 Унитаран пачхьалкх
 Меттигера шен урхалла
 Йукъараллин мехкан кхоллам
 Нах беха меттиг
 Административан дакъойн таблица мехкашкахула


Категори:Пачхьалкхан а, бакъонан а теори
Категори:Конституцин бакъо