Политика

Поли́тика ( «пачхьалкхан гӀуллакх») — пачхьалкхан Ӏедалан меженан а, церан даржерчу нехан а гӀуллакх; ткъа иштта пачхьалкхан функцешца доьзна йукъараллин дахаран гӀуллакхаш а, хиламаш а. Политика Ӏилманца Ӏамор дӀахьо политологин гуран чохьПолитическая наука  Факультет политологии МГУ.

 Термин схьаялар 
Антикан заманахь полисаш () историн агӀора кхоллалора ша-шенан урхаллин гӀалан йукъараллаш санна, цара конституици йира шеш политикин формаци санна, йукъараллаш — и йукъараллин ша кхоллаелла кеп Шира Грецин йогӀура. Кхиина яьржира Италехула, нисса Руман империн чухула. Пачхьалкхаш а, импереш а кхиарца шуьйра юкъаметтигийн политикин оьшура хийцамаш а, урхаллин система а кхиор. Политика урхаллин методологи санна кхоллалора полисашкахь, цигахь гуллора урхаллин элита а, шайха хин йолу элита кхоллалуш йолу тайп-тайпана чкъоьрнаш а (пхьоланаш, говзаллаш, ишколаш).

Ша политика термин юкъаяьккхина вайн эрал IV бӀешо хьалха. Аристотела кховдийра цунна иштта билгало: политика — пачхьалкхан (полисан) урхаллин говзалла. Политика къаьстира ша йолу социалан дахаран область санна оцу хиламал дуккха а хьалха — экономикин юкъаметтигел я эхь-бехкал тӀаьхьа делахь а. Масех тайп-тайпана гар ду политика схьаяларан Ӏаламах:
 Теологин. Оцу гарца политика,  дерриг дахар санна, делера схьаяьлла ю.
 Антропологин. Оцу гаро язайо политика адаман Ӏаламах.
 Биологин. Иштта тидаран маьӀна ду, политикин Ӏалам кхето деза адаман а, дийнатийн а йукъара  базица — масала, [[дера хилар], ша лардаран инстинкт, ца эша гӀертаран къовсам, кхин дӀа а. Этолога К. Лоренца, масала, доьхкура дера хиларан феномен йукъараллин дахарехь долу тӀемашца, революцешца, кхин девнашца.
 Психологин. Оцу гарца адамийн политикин юкъаметтигийн дуьххьарлера хьост ду хьашташ, иэшамаш, эмоцеш, кхин а адамо психика гайтар. Шен ламаст хиллачу кепара политикин маьӀна дора, масала, З. Фрейда, цуо политикин Ӏаламан ассоциаци йора кхетам чохь ца хиларца.

 Билгалдахарш