Аджари

Аджа́ри, АчӀара, АчӀаре (, Ačʼara), Аджа́рийн Автоно́мин Респу́бликаКОНСТИТУЦИЯ ГРУЗИИ &124; ЮЛПП Законодательный Вестник Грузии (, Ад’жар’ис автономиури республика) — Гуьржийчоьнан историн, географин а, политик-административан регион.

Кхоьллина 1921 шеран 16 июлехь Аджарийн АССР санна а, номиналан атеистийн ССРС-н цхьаъ бен йоцу  автономи санна а, кхоьллина динан принципехьCA&CC Press® AB . ХӀинца йолу цӀе — 1990 шарахь дуьйна. Аджарин коьрта гӀала Батуми — Гуьржийчоьнан коьрта хӀордан ков. ХӀорданйистера зонаш (Кобулети, Махинджаури, Гонио, Сарпи кхин а) кхузахь ю санаторно-дарбанан учрежденеш, дукхахерш кхоьллина советийн муьрехь. Болхбеш ю ломан курорташ.

Аджарин дукхахберш бу — аджараш, гуьржийн этнографин тоба, аджарин юкъахь Юккъерчу бӀешарашках шуьйра даьржина ислам дин.

 Истори 
Аджарин махка дуьхьара бахархой охьхевшина тӀулгийн бӀешарахь, иза бакъхилар гойту археологашна Бешуми цӀе йолу ломан курортана уллехь карийначу хӀуманаш. Чолоки эркан бассейн ю металлургин коьрта меттиг. Махкахь карайо борзанан а, хьалхараэчиган а оьмарийн хӀолламаш. Гуьржийн йозанийн хьосташкахь Аджари хьахайо III б. вайн эра кхачале. гуьржийн ширачу Картли пачхьалкхан дакъа санна. Легендаца, Аджарера доладела Гуьржийчохь керста дин даржор — апостол Андрей Первозванни веъначул тӀехьаБатум во времена Османской империи. Автор Заур Маргиев Изд. Анкара 2008 г. ISBN 99928-43-54-3 Издание 2. Москва 2008 г. ISBN 978-5-902073-64-2.

 Административан йекъайалар 
Аджарин юкъахь ю 5 муниципалитет (2006 шо кхаччалц кӀошташ) а, 1 гӀала республикин муьтӀахь а йолуш (Батуми).

{|class="standard sortable"
 !Муниципалитет || майда,км²|| бахархойларар 2002Этнический состав Грузии по переписи 2002 года ,стаг || бахархойларар 2014 ,стаг || бахархойларар2018,стаг || центр
 |-
 | Батуми, гӀала || align="right" | 65 || align="right" | || align="right" | || align="right" | || Батуми гӀ.
 |-
 | Кедан муниципалитет || align="right" | 452 || align="right" | || align="right" | || align="right" | || Кеда гӀкэ
 |-
 | Кобулетин муниципалитет || align="right" | 720 || align="right" | || align="right" | || align="right" | || Кобулети гӀ.
 |-
 | Хелвачаурин муниципалитет|| align="right" | 365 || align="right" | || align="right" | || align="right" | || б. Хелвачаури гӀкэ (Батуми гӀ.)
 |-
 | Хулон муниципалитет || align="right" | 710 || align="right" | || align="right" | || align="right" | || Хуло гӀкэ
 |-
 | Шуахевин муниципалитет || align="right" | 588 || align="right" | || align="right" | || align="right" | || Шуахеви гӀкэ
 |-
 | Аджари, шаберш || align="right" | 2899 || align="right" | || align="right" | || align="right" | || Батуми гӀ.
|}
Мехкан къаьмнийн хӀоттам (2014 шарахь) Национальный состав населения Грузии, его регионов и населённых пунктов по переписи населения 2014 года
  стаг  % берриге  333 953  100,00 % Гуьржий  320 742  96,04 % Эрмалой  5461  1,64 % Оьрсий  3679  1,10 % Украинаш  793  0,24 % Желтой  575  0,17 % Туркой  429  0,13 % Азербайджанаш  340  0,10 % Абхазаш  297  0,09 % Цигонаш (боша)  138  0,04 % Ассирийхой  131  0,04 % ХӀирий  101  0,03 % Езидаш  81  0,02 % Жуьгтий  72  0,02 % кхиберш  1114  0,33 %ГӀаланаш:
 Батуми (152 839 стаг, ларар 2014 ш.),
 Кобулети (16 546 стаг).ГӀалин кепара эвлаш:
 Чакви (6720 стаг, ларар 2014 шо),
 Очхамури (5355 стаг),
 Кеда (1510 стаг),
 Хуло (1007 стаг),
 Шуахеви (797 стаг).

 Бахархой 
2018 шеран 1 январехь ларарца Аджарех бу 346 300 бахархой, 2014 шаран 1 январехь — 396 600 бахархой

2014 шарахь 333 953 стаг, 2002 шарахь — 376 016 стаг (царах 93,4 % — гуьржий (аджараш), 2,4 % — оьрсий, 2,4 % — эрмалой, 0,6 % — желтой, 0,4 % — абхазаш, 0,9 % — кхиберш).

 Къаьмнаш Аджарин кӀоштанийн къаьмнийн хӀоттам (2014 ш.)'''georgia-ethnic-2014
 Мохк, муниципалитет2006 шарахь дуьйна Гуьржийчоьнан массо кӀошташ муниципалитеташ аьлла хийцина шаберш гуьрж-ий  %  эрма-лой  %  оьрс-ий  %  ук-раин-аш  %  жел-той  %  Тур-кой  %  азер-байд-жанаш  %  абха-заш  %  Циго-наш  %  кхи-берш  %
   Аджари, шаберш  333 953  320 742  96,04 %  5461  1,64 %  3679  1,10 %  793  0,24 %  575  0,17 %  429  0,13 %  340  0,10 %  297  0,09 %  138  0,04 %  1499  0,45 %
   Батуми, гӀала  152 839  142 691  93,36 %  4636  3,03 %  2889  1,89 %  628  0,41 %  289  0,19 %  0  0,00 %  269  0,18 %  229  0,15 %  1  0,00 %  1207  0,79 %
   Кедан м-т  16 760  16 747  99,92 %  1  0,01 %  5  0,03 %  3  0,02 %  0  0,00 %  1  0,01 %  0  0,00 %  2  0,01 %  0  0,00 %  1  0,01 %
   Кобулетин м-т  74 794  72 624  97,10 %  696  0,93 %  666  0,89 %  129  0,17 %  267  0,36 %  6  0,01 %  40  0,05 %  11  0,01 %  137  0,18 %  218  0,29 %
   Хелвачаурин м-т  51 189  50 811  99,26 %  125  0,24 %  110  0,21 %  28  0,05 %  18  0,04 %  1  0,00 %  19  0,04 %  52  0,10 %  0  0,00 %  25  0,05 %
   Хулон м-т  23 327  23 105  99,05 %  1  0,00 %  7  0,03 %  3  0,01 %  1  0,00 %  151  0,65 %  12  0,05 %  2  0,01 %  0  0,00 %  45  0,19 %
   Шуахевин м-т  15 044  14 764  98,14 %  2  0,01 %  2  0,01 %  2  0,01 %  0  0,00 %  270  1,79 %  0  0,00 %  1  0,01 %  0  0,00 %  3  0,02 %

1989 шарахь ларарца:

 Гуьржий 82,8 %
 Оьрсий 7,7 %
 Эрмалой 4,0 %
 Кхиберш 5,5 %

 Дин 
Ӏосманийн Ӏедал долуш, кхиболу крипто-керста нах санна, аджараш леладора ислам а, керста а дин. Аджарин гурьжий къоман бахархой керста дине дӀаберзира 1990-гӀа а, 2000-гӀа а шерашкахь, и болх беш яра Гуьржийн керста килс, и бахьна долуш Аджарин бахархой бусулба а, керста а барамехь бу 60 % к 30 %, 1980-гӀа шерийн чакхехь абсолютан дукхахберш бара бусулбанаш (70 %). 2014 шаран лараран хаамашцаgeorgia-religion 2014:
 54,5 % Аджарин бахархой — гуьржийн керста килсе лелаш бу,
 39,8 % — бусулбанаш-суннийш,
 0,3 % — Эрмалойн Апостолийн килсе леларш,
 0,04 % — католикаш,
 2,8 % — атеисташ кхин а.

 Кортош 
 Абашидзе, Аслан Ибрагимович 2001 шо — 2004 шеран 5 май
 Варшаломидзе, Леван Гурамович 2004 шеран 20 июль — 2012 шеран 30 октябрь
 Хабадзе, Арчил 2012 шеран 30 октябрь - 2016 шеран 6 июль
 Патарадзе, Зураб 2016 шеран 15 июлехь дуьйна

 Карта 
Картин легенда:
20px  Автономин республикин центр, 100 000 сов стаг.15px  10 000 тӀера 25 000 кхаччалц стаг.13px  5 000 тӀера 10 000 кхаччалц стаг.11px  2 000 тӀера 5 000 кхаччалц стаг.9px  1 000 тӀера 2 000 кхаччалц стаг.7px  500 тӀера 1 000 кхаччалц стаг.

 Билгалдахарш 

Категори:Гуьржийчоьнан мехкаш