Гури (Гуьржийчоь)

Гу́ри ( guria;  guriis mxare) — Гуьржийчоьнан хӀинцалера административан мохк а, историн  мохк а. Административан центр а, йокха гӀала а — Озургети.

 Административан йекъайалар 
Гури мехкан йукъахь йу кхоъ муниципалитет (2006 шо кхаччалц — кӀошт). 2016 тӀера 2018 шш. кхаччалц Озургети гӀалина муниципалитет статус йелира (мехкан муьтӀахь йолу гӀала йара).

{|class="standard sortable"
 !Муниципалитет || байракх || хӀост || майда,км²|| бахархойларар 2002Этнический состав Грузии по переписи 2002 года,стаг || бахархойларар 2014 ,стаг || бахархойларар2018,стаг || центр
 |-
 | Ланчхутин муниципалитет
 |align="right"| 40px|alt=ХӀост
 |align="right"| 40px|alt=ХӀост
 |align="right"| 533
 |align="right"| 
 |align="right"| 
 |align="right"| 
 | Ланчхути гӀ.
 |-
 | Озургетин муниципалитетОзургети гӀала цани
 |align="right"| 40px|alt=ХӀост
 |align="right"| 40px|alt=ХӀост
 |align="right"| 675
 |align="right"| 
 |align="right"| 
 |align="right"| 
 | Озургети гӀ.
 |-
 | Чохатаурин муниципалитет
 |align="right"| 40px|alt=ХӀост
 |align="right"| 40px|alt=ХӀост
 |align="right"| 824
 |align="right"| 
 |align="right"| 
 |align="right"| 
 | Чохатаури гӀкэ
 |-
 | Гури, ерриге
 |align="right"| 
 |align="right"| 
 |align="right"| 2033
 |align="right"| 
 |align="right"| 
 |align="right"| 
 | Озургети гӀ.
|}ГӀаланаш: Озургети (14785 стаг, ларар 2014 ш.), Ланчхути (6395 стаг).ГӀалин кепара эвланаш: Кведа-Насакирали (2898 стаг, ларар 2014 ш.), Лаитури (2697 стаг), Наруджа (2148 стаг), Чохатаури (1815 стаг), Уреки (1166 стаг).

 Истори 
«Гури» топоним дуьххьара карайо Псевдо-Джуаншер цӀе йолу гуьржийн хроникехь 800 шо гергRapp Stephen H. Studies In Medieval Georgian Historiography: Early Texts And Eurasian Contexts. — Peeters Bvba, 2003. — P. 427. — ISBN 90-429-1318-5..

1352 шарахь Гури маьрша феодалан мохк хилира Варданидзе-Дадиани цӀе йолу элийн тайпана, ткъа 1463 шарахь кхоллайеллира маьрша Гурин олалла. Оцу хенахь цуьна йукъадогӀуш дара хӀинцлерачу Аджари докха дакъа а Батуми гӀала а.
Мехкан къаьмнийн хӀоттам(2014 шарахь) Национальный состав населения Грузии, его регионов и населённых пунктов по переписи населения 2014 года
  стаг  % берриге  113 350  100,00 % Гуьржий  111 168  98,07 % Эрмалой  1228  1,08 % Оьрсий  564  0,50 % Украинаш  141  0,12 % Азербайджанаш  34  0,03 % ХӀирий  30  0,03 % Желтой  28  0,02 % Езидаш  17  0,01 % Цигонаш (боша)  16  0,01 % Абхазаш  10  0,01 % берриге  114  0,10 %
Ӏосман империца тӀемаш гӀелйина Гури 1810 шарахь Россин протекторатан кӀелйахара, цул тӀехьа 1829 шарахь Россин империн йукъа йахара. 1819 а, 1841 а шерашкахь Гури махкахь гӀаттам иккхираYust, Walter (ed., 1952), The Encyclopædia Britannica - A new survey of universal knowledge. Volume 14, p. 6..

1840 шарахь кхоьллира Гурин уезд Озургети гӀалахь центр а йолуш Гуьржийн-Имеретин губернина йукъахь. 1846 шарахь иза губерни дӀасаийикъира, Гурин уезд Кутаисин губернехь дӀатуьхира. Цуьна йукъахь мохк 1918 шо кхаччалц лаьттира. Оцу хенахь Гури 100% гуьржийн мохк бара, Россин имперера оьрсий йа кхидолу къаьмнаш кхузахь даьржина дацара.

XX бӀешеран йуьхьехь кхузахь йара Гурин республикаStephen F. Jones (2005), Socialism in Georgian Colors: The European Road to Social Democracy, 1883-1917, pp. 131-2. Harvard University Press, ..

1918 шарахь Гури Гуьржийн демократин республикин йукъа туьйхира, иштта иза лаьттира 1921 шеран марта кхаччалц.

Гуьржийн Советийн Республика (тӀаьхьо ССР Гуьржийчоь) кхоьллича Гурин уезд кӀезигчу хенахь ша йоллучохь йисира, цул тӀехьа 3 кӀошт йира. Мехкан коьрта гӀала — Озургети — 1929—1991 шерашкахь цӀе йара Махарадзе.

1995 шарахь Гуьржийчохь кхоьллира мехкаш, Гури хилира оцу мехкийн (мхаре) йукъара цхьаъ, мадарра аьлча историн цӀе официалан йукъайаькхира.

 Бахархой 
2018 шеран 1 январехь ларарца махкахь бара 110 524 бахархой, 2014 шеран 1 январехь — 138 800 бахархой.

2014 шарахь ларарца 113 350 бахархой, 2002 шерахь ларарца — 143 357 стаг (пачхьалкхан бахархойх 3,3 %).

Гурин дукхахаболу бахархой бу гуьржий, этнографин тоба — гурийш (гурулеби).Гурин кӀоштанийн къаьмнийн хӀоттам (2014)'''georgia-ethnic-2014
муниципалитет2006 шарахь дуьйна Гуьржийчоьнан массо кӀошташ муниципалитеташ аьлла хийцина  берриге  гуьр-жий  %  эрм-алой  %  оьрс-ий  %  ук-раин-нш  %  азер-байд-жанаш  %  хӀир-ий  %  жел-той  %  Ези-даш  %  кхи  %
   Ланчхутин  31 486  31 135  98,89 %  102  0,32 %  157  0,50 %  35  0,11 %  8  0,03 %  5  0,02 %  12  0,04 %  0  0,00 %  32  0,10 %
   Озургетин  62 863  61 096  97,19 %  1115  1,77 %  370  0,59 %  104  0,17 %  25  0,04 %  21  0,03 %  13  0,02 %  17  0,01 %  102  0,16 %
   Чохатаурин  19 001  18 937  99,66 %  11  0,06 %  37  0,19 %  2  0,01 %  1  0,01 %  4  0,02 %  3  0,02 %  0  0,00 %  6  0,03 %  Гури, берриге  113 350  111 168  98,07 %  1228  1,08 %  564  0,50 %  141  0,12 %  34  0,03 %  30  0,03 %  28  0,02 %  17  0,01 %  140  0,12 %

 Карта 
Картин легенда:
20px  Административан центр, 18 300 кхаччалц стаг.15px  5 000 тӀера 10 000 кхаччалц стаг.13px  2 000 тӀера 5 000 кхаччалц стаг.11px  1 000 тӀера 2 000 кхаччалц стаг.9px  500 тӀера 1 000 кхаччалц стаг.7px  200 тӀера 500 кхаччалц стаг.

 Билгалдахарш 

Категори:Гуьржийчоьнан мехкаш