Абхазин а, Къилба ХӀирийчоьнан а дуьненайукъара-бакъонийн статус

Йаззамехь йуьйцу Абхазин Республикин а, Къилба ХӀирийчоьнан Республикин хӀинца йолу дуьненайукъара-бакъонийн статус, ткъа иштта тӀаьхьа хила тарло хийцамех хаамаш а буьйцу.

 Истори 
Къилба ХӀирийчоьнан Республикин (КЪХӀР) Лакхара Кхеташоно республикин маршо кхайкхийна 1992 шеран 29 майхьАкт провозглашения независимости Республики Южная Осетия  Гуьржийчоьнца герзашца дов хиллачул тӀаьхьа.

Абхазиc маршо кхайкхийра 1992-1993 шерашкахь Гуьржийчоьнца тӀом хиллачул тӀаьхьа. Шена чохь республико маьрша пачхьалкх а, дуьненайукъара бакъонийн субъект а кхайкхийна йолу цуьнан конституции тӀеийцира Абхази Республикин Лакхарчу Кхеташоно 1994 шеран 26 ноябрехь Конституция Республики Абхазия .

Маьрша республикаш кхайкхоро шуьйра дуьненайукъара гӀовгӀа ца яьккхира, 2000-гӀа шерийн шолгӀа дакъа тӀекхаччалц и пачхьалкхаш цхьаммо а къобал ца йира.

2006 шарахь Абхазис а, Къилба ХӀирийчоьно а вовше къобал йира; цул сов, церан маршо къобал йира къобал янза йолчу Депрйисттера Молдавин Республико а, Ломан-Карабахан Республико а.

Дуьненахь уьш къобал яран хьал хийцаделира Къилба ХӀирийчура тӀом чекхбаьлча 2008 шеран августехь.

Дов хиллачул тӀаьхьа шинне республикин маршо къобал йира Российс. Цунна доьхьала Гуьржийчоьнан парламенто «Гуьржийчоьнан мохк Россин Федерацис дӀалацарх лаьцна» цӀе йолу сацам бираГрузия объявила Южную Осетию и Абхазию оккупированными территориями РИА «Новости».

И хиламаш чекхбевлча реакци хилира кхечу мехкийн а, дуьненайукъара кхолламийн а.

 Абхазин а, Къилба ХӀирийчоьнан а маршо къобал йар 
675px|right|thumb|Абхазин а, Къилба ХӀирийчоьнан а дуьненайукъара-бакъонийн статус  

 ВКЪКХ пачхьалкхаша-декъашхоша маршо къобал йар 
  Мохк  Абхазикъобал йина терахь  Къилба ХӀирийчоькъобал йина терахь  Коьртадуьненайукъаракхолламашкахьдакъалацар 1  Россин Федераци  26 августехь 2008  26 августехь 2008  25 px ВКЪКХ КХКХ(гуттаренна декъашхо)25 px ЛПД25 px ОДКБ25 px ШЮДКХ 2  Республика Никарагуа  5 сентябрехь 2008  5 сентябрехь 2008  25 px АЛБА 25 px АПКХ 3  Боливаран Республика Венесуэла  10 сентябрехь 2009  10 сентябрехь 2009  25 px АЛБА25 px КЪАКЪКХ25 px ОПЕК 4  Республика Науру  15 декабрехь 2009  16 декабрехь 2009   ТОГӀФ25 px Къамнийн ДоттагӀалла 5  Шеман Ӏаьрбийн Республика 29 майхь 2018  29 майхь 2018  —

 Къобал янза я цхьаццама къобал йинчу пачхьалкхаша маршо къобал яр 
  Мохк  Абхазикъобал йина терахь  Къилба ХӀирийчоькъобал йина терахь  Статус  Дуьненайукъара кхолламашнайукъахь хилар 1 17 ноябрехь 2006 Цхьаццама къобал йина ЛДП-2 2  17 ноябрехь 2006  Цхьаццама къобал йина ЛДП-2 3  17 ноябрехь 2006 17 ноябрехь 2006  Къобал йанза  ЛДП-2 4  —  30 сентябрехь 2010(де-факто)ПОЛИСАРИО: «Западная Сахара признает независимость и суверенитет Южной Осетии» // Regnum, 29.09.2010Константин Кочиев: независимость Южную Осетию признает Западная Сахара // Кавказский Узел, 30.09.2010Независимость Южной Осетии признала непризнанная Западная Сахара, на очереди — Алжир // NEWSru.com, 30.09.2010Грузия: Непризнанная Западная Сахара признала Цхинвал  // Росбалт, 30.09.2010Semi-Recognized Western Sahara to Recognize South Ossetia // Georgian Daily, 29.09.2010Sahara Occidental discute independencia de Osetia del Sur // Russia Today, 30.09.2010Semi-Recognized Western Sahara to Recognize South Ossetia Цхьаццама къобал йина  Африкин барт

 Абхазин а, Къилба ХӀирийчоьнан а маршо къобал йина ВКЪКХ Пачхьалкхаш-декъашхой 

 Росси 
2008 шеран 18 февралехь РФ Пачхьалкхан думас сацам-реакци йира Косовн маршо кхайкхорна а, иза ВКЪКХ Кхерамазаллин кхеташонан пхийттаннах йалх декъашхочо къобал йарна а, цунна чохь билгалдаьккхина, оцу факташа РФ некъ босту советийн хиллачу аренашкара къобал банза мехкийн статусан хаттар кхочуш дан (аьлча а Къилба ХӀирийчоьн, Абхазин, Приднестровьен, Ломан Карабахан).

2008 шеран 8 августехь буьйлабелира жигара тӀемаш цхьаьна агӀора Гуьржийчоьний, вукха агӀора Абхазиний, Къилба ХӀирийчоьний. Росси официалан девна йукъаяхара тӀаьхьарчеран агӀора.

2008 шеран 20 августехь Абхазин парламента дийхира Российга республикин маршо къобал ярАбхазский парламент попросил у России признания независимости.

2008 шеран 21 августехь и дехар къобал дира Абхазин дерриг къоман гуламоНародный сход в Абхазин проголосовал за независимость от Грузии.
2008 шеран 22 августехь иштта дехар деира Къилба ХӀирийчоьнан парламентераПарламент Южной Осетии попросил Россию о признании.

 Билгалдахарш