Куз

Гобеле́н йа Куз () — пенах туху, лаьтта тосу тӀехь сурт йа гахӀаран композици йолу, тайнех куьйга буьйцина декоративан-прикладни говзаллин цхьа кеп. Буцучо, куз беш а, сурт дуьллуш а, чекхдоккху шоралха-тай бух чухула. Брокгаузан а, Ефронан а энциклопедин дошамехь гобелен билгалбоккху «тӀехь тайп-тайпан бесара тӀергӀан йа дарин тайнашца диллина сурт долуш, леррина кечдина мелла а гӀараваьллачу художникан картон долуш, куьйга буьйцина куз» аьлла.

Кузаш дора тӀергӀах, дарех, наггахь царах тухура дешийн а, детийн а тайнаш. ХӀинца куьйга кузаш деш лелабо дукха кепара гӀирсаш: гӀоле хета синтетикан а, адамо кхоьллина а тайнаш, кӀезиг лелабо натуралан гӀирсаш. Куьйга дуцаран говзалла къинхьегаме ю, цхьаьна пхьере шарахь 1—1,5 м² (луьсталле хьаьжжина) куз банло, цундела иштта кузаш эца таро ца хуьлу хьалдолчу нехан бен. ХӀинца а куьйга буьйцина куз бу механ беза болх.

 Терминан этимологи 
«Гобелен» дош кхолладелла XVII бӀешарахь Францехь, оцу хенахь цигахь дӀайиллира паччахьан Гобеленийн мануфактура. Мануфактуран кузаш чӀогӀа гӀарадевлла дара, цхьацца мехкашкахь муьлхха а дуцарх гобелен олура. Говзанчашна хетарехь, «гобелен» терминца билгалъяха ца деза Гобеленийн мануфактурин кхолламаш бен. ХӀинца французийн терминца tapisserie (, ) билгалайоккху ерриг исбаьхьаллин текстиль. Россин Ӏилманан литературехь Ӏеэцна «шпалера» термин, ткъа шуьйра даьржина леладо «гобелен» дош. Иштта олу хӀокху заманан авторийн кузех. Нохчийн а, оьрсийн а матте «шпалера» дош деина полякийн (), немцойн () йа италихойн () меттанашкара. Юьхьанца иштта олура, диттийн гӀад а, геннаш а сацо Ӏалашо йолу, бешан каьрдина диттийн йа коллийн йа дечиган зӀаран нисса могӀанех. Нохчийн а, оьрсийн а маттахь цхьанне лелайо ши термин: «шпалера» а, «гобелен» а, цаьрца билгалбоккху муьлхха а буьйцина кхоллам, царна юкъахь мебель тӀетоьхна кӀади а. ТӀаьхьа иштта ала долийра машенан тӀедиллинчу суьртах а (гобеленан кӀади).

 Билгалдахарш