Ӏарамийн абат

Ӏа́рамийн йо́за — фонетикан йозанан консонантан система, кхиина Финикийн йозанах.

 Истори 
Ӏарамийн йоза, иштта финикийн йозанах кхиина йолу грекийчуьнга терра, дижира Малхбален абатийн Ӏарамийн генна бух тӀе — Малхбузен абатийн бух хилла грекийн абат санна. Ӏарамийн йозано шен хьаьркаш тохарца а, матрес лекционисца а кхоьллира цхьа могӀа ладаме абаташ Гергарчу Малхбалера а, Къилбаседа Африкера а, Азера а, царна йукъахь йу Ӏаьрбийн а, хӀинцалера жуьгтийн а абаташ, ткъа иштта тайп-тайпана ХӀиндин йозанаш а (брахми а, кхин дӀа деванагари а), царех схьайевлла Къилба-Малхбузен а, Йуккъера Азин а (царна йукъахь тайн а, монголийн а йозанаш) абаташ.

Ӏарамийн йоза даьржина хилар доьзна ду, Ӏарамийн мотт а, йоза а вайн эрал хьалхара VIII бӀешеран чеккхенгара дуьйна Гергарчу Малхбалехь дуьненайукъара кехаташ йаздаран а, мотт бийцаран а гӀирс хилар бахьнехь, АхеменидгӀара мехкаш дохучу хенахь ГӀажарийн империн дипломатин меттан а, йозанан а статус йелла.

Ӏарамийн мотт буьйцучу хьолехь йара деланийн культаш; хӀинца а йолу мандейгӀеран динан сектийн (хӀинцалера Иран а, Ӏиракъ а; масех бӀе мандей веха кхин а АЦШ а, Австралехь а) дисина деза жайнаш, уьш йаздина Ӏарамийн меттан мандейн меттадекъаца, и меттадакъа леладо динан гӀуллакхехь а, ткъа цуьнан уггаре тӀаьхьара кеп, цхьацца хаамашца, лелайо вовшашца къамел деш 1 эз. гергга стага Ӏиракъехь; кхин иранан мандейш буьйцу гӀажарийн мотт, ткъа Ӏиракъанчара — Ӏаьрбийн.

VII бӀешарахь Ӏаьрбаша мехкаш а даьхна, халифат кхоьллинчул тӀаьхьа шеман-Ӏарамийн меттадекъаш аратеттира Ӏаьрбийн матто; амма и процесс йеха а йара, дукхаха ерг чекх ца йелира XV бӀешарахь бен. Ӏарамийн меттан тахана долу тӀаьхьенан меттанаш, ассирийн а, мандейн а меттадакъа доцуш, Шеман масех эвлан лиер ду (хьажа МаӀалула, Соййидная), цигахь веха масех эзар стаг, дукхаха берш керстанаш.

Шеман-Ӏарамийн литература чӀогӀа шуьйра йу, доккха историн маьӀна долуш а йу: йуккъера бӀешерийн исламан ойлан къегина мур хилира шен заманахь ширагрекийн философийн, дукхаха дерг Аристотелан Ӏарамийн матте, тӀаьхьа Ӏаьрбийн матте гочдар бахьнехь.

 Абат 
Ӏарамийн меттан империн абат.
Элпан цӀеЭлпан кепЭлпЖуьгтийчунэквивалентанӀаьрбийчунэквивалентанШеманэквивалентанАзАлафФайл:Aleph.svg𐡀אأܐ; , БетФайл:Beth.svg𐡁בبܒ, ГамалФайл:Gimel.svg𐡂גجܓ, ДалатФайл:Daleth.svg𐡃דدܕ, ХӀеФайл:He0.svg𐡄הﻫܗВавФайл:Waw.svg𐡅וوܘ; , ЗайнФайл:Zayin.svg𐡆זزܙХьетФайл:Heth.svg𐡇חخ,حܚТӀетФайл:Teth.svg𐡈טطܛэмфатич. ЙудФайл:Yod.svg𐡉יيܝ; , КафФайл:Kaph.svg𐡊 כ ך كܟܟ, ЛамадФайл:Lamed.svg𐡋ל لܠМимФайл:Mem.svg𐡌 מ ם مܡܡНунФайл:Nun.svg𐡍 נ ן نܢܢ ܢСемкатФайл:Samekh.svg𐡎סسܣӀайнФайл:Ayin.svg𐡏עغ,عܥПеФайл:Pe0.svg𐡐 פ ף فܦ, , ()ЦӀадеФайл:Sade 1.svg, Файл:Sade 2.svg𐡑 צ ץ صܨэмфатич КхофФайл:Qoph.svg𐡒קقܩРешФайл:Resh.svg𐡓רرܪШинФайл:Shin.svg𐡔שش,سܫТавФайл:Taw.svg𐡕תت,ثܬ, 

 Хьажа кхин а 
 Ӏарамийн меттанаш
 Финикийн йоза
 Йозан истори

 Хьажоргаш 
 Aramaic language and alphabet

Категори:Консонантан йозанаш
Категори:Семийн меттанийн йозанаш
Категори:Семех девлла йозанаш