Университет

Университе́т (схьадаьлла , иза, шен рогӀехь, схьадаьлла  — цхьаьна, йукъарло) — фундаментан а, дуккха прикладни Ӏилманан а говзанчаш кечбаран лакхара дешаран меттиг. Цигахь бо Ӏилманан-талламан белхаш а. Дукхаха йолу хӀинцалера университеташ болх бо дешаран-Ӏилманан-практикан комплексаш санна. Университеташ цхьаьнатуху шена чохь масех факультет, царна йукъахь хуьлу цхьаьна тайп-тайпана говзаллаш, цара бух бо Ӏилманан дешаран.

 Истори 

859 шарахь Мароккон Фес гӀалахь, кхоьллира Аль-Карауин университетThe Guinness Book Of Records, Published 1998, ISBN 0-553-57895-2, P.242Е. И. Кобозева, Т. Б. Царева. Энциклопедия «Страны и народы мира». М.,2008. Оццу IX бӀешарахь хилира Салернон университетThe History Of Higher Education http://degrees.excite.com/education/programs/other/the-history-of-higher-education/index.php , 1861 шо кхаччалц лаьттина йолу, ткъа иштта литературин ишколаш Велики-Преславехь а, Охридехь а, болгарин паччахьо Борис I-чо кхоьллина йолу (керсталлехь Михаил)Early history
http://universityques.com/history.htmlAlexander Schenker. The Dawn of Slavic. Yale University, 1995, pp.185-186Benjamin W. Fortson. Indo-European Language and Culture: An Introduction, Blackwell, p. 374.

ЮккъерабӀешерашкахь университеташ йукъайовлар доьзна гӀаланаш кхиарца. Уггаре хьалха, XI бӀешарахь, уьш йукъаевлира ИталехьУниверситеты — Советская историческая энциклопедия — Энциклопедии & Словари. Цигахь дӀайиллира Болоньян университет, юьхьанца руман бакъон тӀехь юрисдикцин нормаш еш йолу ишкол яра иза. Масех килсан ишколийн бух тӀехь XII бӀешо чекхдолуш кхиира Парижан университет.

XII бӀешарахь Парижехь, «шен дешархойн барам меттигерчу бахархойл алсама болу ирсе гӀалахь», кафедран ишкол, сий. Женевьеван а, сий. Викторан а аббатийн ишколаш, «маьрша говзаллаш» шешша хьохуш болу дуккха а профессораш, цхьаьнакхийтира ассоциаце — «Universitas magistrorum et scolarum Parisensium». Университет йекъало факультеташка: делан дош Ӏаморан, медицинан, юридически, «артистийн», ткъа уггаре дукха адам долу «артистийн факультетан» (цигахь Ӏамайора ВорхӀ «маьрша говзалла»: грамматика, риторика, логика, арифметика, геометри, музыка, астрономи) ректор — хӀоьттира университетан коьрте: цуьнан куьйга кӀела бара йисинчу факультетийн деканаш. Парижан университет хуьлу Европин делан дош Ӏаморан йукъ, дуьненан суьдах маьрша а йолуш, шен бакъонаш папийн Ӏедало чӀагӀйина а йолуш.

 Билгалдахарш 

 Литература 

 Суворов Н. Средневековые университеты. — М., 1898; 2013.


 Хьажоргаш 
 Из истории университетов. Как появились университеты 



 Хайдуков Д. С. Университетские города — точки роста // Сб.: Материалы Международного молодёжного научного форума «Ломоносов — 2012». — М.: МАКС Пресс, 2012
 Интеллектуальный университет — инкубатор талантов
 У истоков университетской корпорации. Лекция Павла Уварова 
 Липатникова Г. И. Документы по истории университетов Европы XII—XV вв.


Категори:Лакхара дешаран меттигаш
Категори:Дешаран меттигаш