Киттийн а, дельфийн а дуьненайукъара де

Киттийн а, дельфийн а дуьненайукъара де () — Ӏида, юкъадаьккхина 1986 шарахь Дуьненайукъара китташ дайаран комиссис (). Иза даздо 23 июлехь, хӀунда аьлчи оцу дийнахь 1982 шарахь IWC кхажтесна коммерцин Ӏалашонца китташ дайар 1985/1986 муьехь дуьйна маггане а ца магдар.

Ца магдар ницкъе даьлла 1986 шеран 19 февралехь дуьйна. Цуьнан лерамна хӀора шарахь 19 февралехь даздо кхин цхьа Ӏида — Киттийн дерриг дуьненан де. Иза лору кхин декха дийнаташ Ӏалашдаран де а. Наггахь тайп-тайпана мехкийн экологин кхолламаш хьажадо и де хӀаллак хила герга яханчу цхьаьна кепарчу декхачу дийнатна.

 «Ӏилманан Ӏалашонна» китташ лецар 
Дуьненайукъара китташ дайаран комиссис китташ лецаран болх ца магийча, Япон, санкцех кхераелла, бартан реза хила йийзира, амма шена кӀелдахьула болх бан меттиг йитира «Ӏилманан хьашташна китташ лецар» аьлла. 2007 шеран китташ леца йелла квота 950 кит хилира, аьлчи а хӀора дийнахь Японехь лоцура кхоъ гергга кит. Оццу шарахь японин китташ лецаран флотилин флагман «Ниссин-мару» тӀехь цӀе елира, тӀаккха «Ӏилманан» дайира 508 дийнат. И дар-дацар бахьнехь Японехь кховдийра китташ лецар церан пхоран муьрехь. Ӏилманан белхаш чекхдевлчи дийнатийн жижиг коьртаниг кхочу японин ресторананашка. Иштта Японехь дӀадоло гӀерта букъ бойна китташ лецар.

2010 шеран 19 февралехь Австралин премьер-министра Радд Кевина тӀедиллира Японин китташ лецаран болх сацор, кхерам тесира Гаагерчу дуьненайукъара зуламийн суьде Токион дуьхьала дов хьедан.

 Хьажа кхин а 

 Билгалдахарш