Анпал

А́нпал () шуьйрачу маьӀнехь — Ӏамо деза йя дерзо деза чолхе теоретикан йя практикан гӀуллакх; Ӏилманехь — цхьаьна хиламах, объектах, процессах кхеторех дуьхь-дуьхьал лаьтта, вовшенца ца догӀу хьал, цунна оьшу адекватан теори; дахарехь анпалан формул кхета хала дац, «суна хаа, амма ца хаа муха», аьлчи а хаьа дан дезий, амма ца хаьа муха дан деза.

Анпал дӀайяккха ладаме ду и болх нийса хӀоттабар.

Анпал, я хета анпал, листа нийса ца хӀоттийна белхо, гена воккху боккъал а йолчу анпалах.Большая советская энциклопедия. — М.: Советская энциклопедия. 1970—1978. Системологехь системан-кхолларан гӀуллакхан алгоритм йолало «Анпал» муьрера, цуьнан амалехь ю гӀуллакх дайтаран фактор.

Адаман анпалан духан оьшу анализ, мах хадор, ойла кхоллар, и дерзоран нийса некъ карабар талла а толлуш, зиерца тӀечӀагӀъяр.

Анпал коьртаниг олу цхьаьна кепара жоп доцу хаттарах (билгалъяьккхина тӀегӀа йоцуш). Анпал Ӏалашонах къаьста ерзоран билгало ца хиларца.

 Классификаци 

 Системан тӀегӀанашца 
 Адамаллин анапал (глобалан анапал)
 дахаран дикалла — экологи, могашалла, дааран сурсаташ, энерги латтор (йовхо, серло, транспорт, кхин а).
 хила тарло демографин къоьлла
 хьаннаш хӀаллакъяр
 зуламалла
 дуьнене бодане хьажар
 мехкийн
 кхача ца тоар (мацалла)
 Ӏаламан ресурсаш (масала, хин) ца тоар
 экономикин анпал (белхаметтиг ца тоаран анпал)
 регионийн
 Россехь регионийн дакъа дотацеш тӀехь ю
 гӀаланийн
 социалан-бахаман сферера анпал
 хӀусаман-коммуналан бахаман сферехь 
 транспортан инфраструктура ярехь (некъаш дузар)
 кхолламийн (фирмаш)
 сурсатийн хьашт охьадалар
 урамийн
 тоьуш йоцу чекхвалийтаран таро
 гӀуо хьал
 доьзалехь,
 адаман
 белхаца анпал
 хӀусамца
 адаман могашаллица.

 Хьажа иштта 
 Ӏалашо
 Ӏалашо кхочушъяр
 Хаттар

 Билгалдахарш 

Категори:Ойла яр