1773 шо

Хиламаш 
 БӀаьсте — Виргинехь а, кхечу колонешкахь а  кхоллар. Ингалсан парламенто тӀеэцна «чайн закон». Чайн дуьхьала колонешкара болам.
 Март — оьрсийн эскарша карладаьккхира тӀеман гӀуллакх. Румянцевн эскарша Дунайх девлла. А. В. Суворовс иэшийна туркой Туртукайн, Гирсовон,  Козлуджан.
 3 июль — Кайнарджа эвлан уллехь, хилла Оьрсийн-туркойн тӀом.
 21 июль — Руман папас Климент XIV-гӀачун «Dominus ac Redemptor Noster» тептарца дӀаяьккхина иезуитийн орден. Бахам схьабаьккхира дуьненан Ӏедалан пайденна. Иезуитийн орденан инарлас Риччи чувоьллина Сент Анджелес гӀопан, цу чохь иза велла. Орден ца йисира Пруссехь а, Росси а.
 17 (28) сентябрь — Бударинан лакхенера форпостера Яик чухула Яикан гӀала охьаеина яикан гӀазакхийн Е. И. Пугачёв коьртехь волу тоба, иза 1773—1775 шерашкара Ахархойн тӀеман бахьна хилира.
 13 октябрь — Мессье Шарлан карийна КӀуркӀмани галактика.
 1 ноябрь — император-аьзнин Екатерина II-гӀачун омарца коьллина Ломан Институт — Россехь дуьххьарлера лакхара техникин дешаран меттигВ Петербурге основано Горное училище. Президентская библиотека им. Б. Н. Ельцина.
 16 декабрь — «Бостонан чай малар» — Бостонера колонистийн реза ца хиларан акци, йуьхьиг хилира Къилбаседа Америкера ингалсан колонийн маршо йаккхаран тӀеман.
 ХӀиндехь лечкъорна а, нахера ахчанаш дахарна Клайв доьхьала хӀоьттина йукъараллин палатан. Йукъараллин палато къобалйина факташ, амма «Ингалсан гӀуллакх дарна» и болх сацо барт хилира.
 Польшин сеймо чӀагӀдина Польша йекъар.

 Билгалдахарш 

 Хьажа кхин а