1775 год

Хиламаш 

 Европа 
 1775—1783 — Къилбаседа Америкера шен колонешца Ингалсан тӀом.
 Швецехь сихдо йукъараллин латтанаш декъар, дӀайоху чучча асанаш.
 Францера дааран сурсатийн халонаш. Дижонехь, Версалехь, Сен-Жерменехь, Парижехь гӀалин лаханехь карзахбийларш.
 1775—1799 — Папа Пий VI (1717—1799).
 Австрехь хӀаллакйина дукхаха йолу чоьхьара йохк-иэцаран пошлинаш. Арахьара йохк-иэцаран пошлинаш тӀетоьхна.
 Къилбаседа Чехера а, Моравера а ахархойн . Ахархой Праган агӀора бахна. Иза охьатаӀо правительство кхоьссина дийнна эскар. Цхьа могӀа цӀий Ӏаьнначу тӀемашкахь ахархой хӀаллак бина.
 7 май — Австрис а, Туркойчоьно а барт бина Истмалехь, цуьнца Российца долу дийцаршкахь Туркойчоьнан гӀо лацарна Австрин кхаьчна БуковинаСИЭ т.1 — С.128..
 8 май — кхоьллина поштан станци Кривой Рог, тӀаьхьа гӀала — металлургин а, маьӀда даккхаран а центр хилла йолуБСЭ 3-е изд. т. 13 — С. 421..
 15 июль — Австрин урхалчо эрцгерцог-аьзнис Мария Терезияс арадаьккхина декрет австрийн тайп-тайпанчу латтанашна йукъара маьӀ-маьӀӀехь таможнин дуьхьалонаш дӀаяхарх.
 13 август — Чехера Мария Терезиян шолгӀа элан йолан патент, цуьнца доза тоьхна кхаа дийнан, регламент хӀоттийна ясакхан барамна а.
 Тверан областера Бежецкан гӀалан статус йелла.
 Император-аьзнин Екатерина II-гӀачун омарца, «даймахкахь хилла гӀаттам буьззина бицбар» Ӏалашо йолуш, Яик эркан цӀе хийцина Урал аьлла, Яицкан гӀала — Уральск, Яицкан гӀазакхийн эскар — Уралан гӀазакхийн эскар. Император-аьзнин Екатерина II-гӀачун августан манифестца дӀайаьккхина Запорожьен Сечь (июнь болалуш паччахьан эскарша дӀалаьцна йолу). Дукхаха болу гӀазакхий кхелхира Кубань тӀе.

 Билгалдахарш