Черноморскан кӀошт

Черномо́рскан кӀошт (, ; 1944 шо кхаччалц — Ак-Мечетан кӀошт, ) — ГӀирмера кӀошт.

КӀоштан административан йукъ — гӀтп Черноморски.

 Географи 
мини|слева|Тарханкутан мара
ДӀалоцу ГӀирмин Тарханкутан ахгӀайренан йисттера  малхбузе. Черноморскан кӀоштан доккха долу дакъа дӀалоцу гунаш долу арено. ХӀордан берд коьртаниг хедаш бу. ГӀирмин кӀошташна йукъахь уггаре лахара луьсталла йу кӀоштана. КӀоштан мохк тӀехь пайденан маьӀданаш дохку: Ӏаламан газ (Глебовн меттиг), кир-маьӀда, лахьорчийн тӀулг, Ӏаьмнийн Джарылгач, Ярылгач, Пански къахьа-дуьра дарбанан хатташ, уьш лаьтта Межводни йуртан уллехь. Иштта ду Ӏамнаш: Акх-Мечетан а, Маякски а Ӏам — гӀтп Черноморски йолчехь; Лиман, Боккха Кипчак, Жима Кипчак — Оленевка йуьрт йолчохь.

Черноморскан кӀошт гӀарайаьлла йу йеза йоцу хӀордан йистера садоӀийлашна йукъахь. Регионан хӀордо а, пляжаш а цхьанне хӀуманца оьшуш йац ГӀирмин малхбузен бердйистера курортел (Евпатори, Саки), ткъа мах хаъал бораха бу коьрта туристийн объекташна а, сийлаллашна а генахь хиларна.

 Истори 
мини|слева|Калос Лимен
КӀоштахь гӀарайевлла йу масех итт скифийн кешнаш. В э. IV бӀешо чекхдолуш Каркинитан айман берд тӀаьхь кхоллайелла Калос Лимен (ТӀеххаза Гавань) йуьрт, иза йукъайогӀуш хилла йуьртабахаман хоран (йуьртан гуон) антикаллин Херсонесан, ладаме бахаман а, стратегин а маьӀна хилла. Калос Лименан гуонаха кхоллало кхин чӀагӀйина а, чӀагӀйанза а антикаллин нах хевшина меттигаш. Желтойн йартех дисинчунна дина ахкарша тешалла до лакхара тӀегӀанера экономика а, махлелор а, оьздангалла а желтойн хилла хиларан. Вайн эрал ши бӀешо хьалха ГӀирмин Къилбаседа-Малхбузен желтойн нах беха меттигаш схьайехира скифаша, гӀеххьа йоха а йира. Йуккъерачу бӀешерашкахь Тарханкут хуьлу кхерста тайпанаш долу меттиг.

XIII бӀешарахь бай-аренан ГӀирмехь чӀагӀло монголаш-гӀезалой. XV бӀешеран хьалхарчу декъехь Тарханкут йукъайагӀара ГӀирмин ханаллин латанашна, цунах хуьлу 1475—1478 шерашкахь Туркойчоьнан вассал. Малхбузен берд тӀера дукхаха долу латтанаш тарханийн (льготан) грамотийн бух тӀехь дӀаделла молланашна. Цундела ахгӀайренан малхбузен декъан цӀе чӀагйелла «Тархан», аьлчи а мохк паргӀата болу налогех. Кхузара схьайолу кхузахь коьллинчу Тарханан кадылыкан — суьдан гуо. Тарханан кадылакан мохк йукъабогӀура Гёзлеван каймаканан, цуьнан йукъ йара Гёзлевхь (хӀинцалера Евпатори).

ГӀирма Россех схьатоьхначул тӀехьа (1783) Тарханкутера латта долахь хуьлу оьрсийн элийн а, лакхара чинхойн а. Тарханкутан йа Тархан-Сарыголан уггаре доккха латта хилла къайлаха хьехамчийн графан Поповн. Цуьнан латта дара 22,5 эз. дистин Караджа (Оленевка), Степановка (хӀинца йац) йарташкахь, цига кхалхийра 2178 пачхьалкхан ахархо. Кхара Мрун (Ӏаьржа мара) мерехь дуьйгӀира доккха элин цӀа, йуьгӀира стоьмийн беш (иза хӀаллакйина Дуьненан шолгӀа тӀом болуш).

 Бахархой 

 Нах беха меттигаш 

 ХӀост 

 Экономика а, социалан кхачо а 
мини|справа|Тарханкутан МЭС
ХӀинца кӀоштахь болх беш йу 6 промышленностан предприяти, царна йукъахь: Тарханкутан МЭС, даьтазавод, инкубаторан-зӀакардаьхнийн станци, духар тоьгу пхьолгӀица, парикмахерскица, суьрташдохучуьнца бахаман комбинат. КӀоштахь 11 йуьртабахаман предприяти йу. 1999 ш. кӀоштан махкахь болх бора 23 жима предприятино а, кооперативо а, царна йукъахь 5 фермерийн бахам, 1 толлу-чӀерийлоцург а.

КӀоштах болх беш йу 15 йукъара дешаран ишкол, 10 ишколал хьалхара учреждени. Болх бо 27 клубан учрежденино а, 23 библиотеко а.

 Вежаралла долу меттиг 
 Дебальцево (2021 шеран 9 июнь)Побратимы Донбасса 

 Билгалдахарш 

 Хьажоргаш 
 Черноморский район на официальном портале Правительства Республики Крым