Муниципалан кӀошт

Муниципа́лан кӀошт я муниципалан гуо — шена тIехь бахархой беха билгалдаьккхина административан-мехкан дакъа. Иза хила тарло гIала, юрт, масех юрт я юртийн кIошт.

 Россехь 
Россехь муниципалан кӀошт — цхьаьна тайпана муниципалан кхоллам бу, меттигера урхаллин меженийн кеп ю, цуо цхьаьнатуху масех г1алийн а, яртийн а нах беха меттигаш, хила тарло, йукъара латташ цхьаьнатоьхна ярташна йукъара латта а.

Муниципалан кӀоштан административан центр ю нах беха меттиг, иза билгалйоккху меттигерчу Ӏадатийн чоьтаца а, хӀора муниципалан кхолламан Ӏедалан меженахь хӀоьттинчу социалан инфраструктурица а.

«Муниципалан кӀошт» кхетам йукъабаьлла 2003 шеран 6 октябрехь «Россин Федерацехь меттигера урхалла кхолларан йукъара принципех» цӀе йолчу № 131-ФЗ Федералан закон тӀеэцначул тӀаьхьа.

Муниципалан кӀошташ кхоьллина РСФСР 1920—1950-гӀа шерашкахь кхоьллинчу РФ субъектийн административан-мехкан хӀоттаман гуран чуьра административан кӀоштийн дозанашкахь. Цхьаццанхьа кӀоштийн латташ тӀехь кхоьллира гӀалин гуонаш, иза дира я областан (мехкан, республикин, гуон) куьйга кӀелара гӀалийн (масала Москвохан область) административан кӀошташ пайденна дӀайохуш, я административан кӀошташ юьтуш церан дозанашкахь гӀалин гуонаш кхуллуш (масала Магаданан область). Свердловскан областехь цхьайолчу административан кӀоштех кхоьллира шишша муниципалан кхоллам: муниципалан кӀошт а, гӀалин гуо а. Перман махкахь муниципалан кӀошташ кхоьллира цхьайолчу мехкан маьӀна долчу гӀаланашкахь.

 Муниципалан кӀоштан бакъонаш 
«Россин Федерацехь меттигера урхалла кхолларан йукъара принципех» цӀе йолчу Федералан законан 15-гӀа статьяхь билгалбаьхна муниципалан кӀоштийн тӀегӀанехь бан беза меттигерчу Ӏедалийн белхаш. Уьш бу, уггар хьалха, кӀоштахь медицина а, дешар а хилийтар, ярташ коммуникацешна тӀетесна хилийтар, архиваш, библиотекаш кхоллар. Муниципалан кӀоштийн декхар ду кӀоштахь автомобилан некъаш латтор а, уьш дахкар а, транспортца нехан хьашташ кхочуш дан а, хӀусамашкара а, промышленностан а кхьаллеш утилизаци ян а, уьш тоян а. Муниципалан кӀошт декхарехь ю йукъараллин низам латто шен муниципалан кӀоштехь муниципалан полицица.

Таханлерчу дийнахь дукхахйолу муниципалан кӀошташ, кӀоштахь бюджетан доладеш ю, оцу йукъахь йу йарташ: кӀоштан йукъара шен бюджет йоцу, харжийн смети бен йоцу ярташ а. Законаца, муниципалан кӀошто шена чуйогӀучу яртийн бюджетан тоам нисбо, муниципалан кӀоштан бюджетан бахаман чоьтех.

 Барам 

2010 шеран 1 январехь Россехь яра 1829 муниципалан кӀоштРосстат. База данных показателей муниципальных образований. Характеристика субъектов Российской Федерации по типам муниципальных образований и видам муниципальных учреждений на 1 января 2010 года., 2011 шеран 1 январехь — 1824 муниципалан кӀоштРосстат. Распределение муниципальных учреждений по типам муниципальных образований на 1 января 2011 года. , 2012 шеран 1 январехь — 1821 муниципалан кӀоштРосстат. Распределение муниципальных учреждений по типам муниципальных образований на 1 января 2012 года. , 2013 шеран 1 январехь — 1817 муниципалан кӀоштРосстат. Распределение муниципальных учреждений по типам муниципальных образований на 1 января 2013 года. , 2014 шеран 1 январехь — 1815 муниципалан кӀоштРосстат. Распределение муниципальных учреждений по типам муниципальных образований на 1 января 2014 года. .

 Муниципалан гуо 

2012 шарахь Москвохахь кхоьллина 125 муниципалан гуо. Иштта Петарбухехь бу 81 муниципалан гуо. 2014 шарахь Севастополехь кхоьллина 10 муниципалан гуо.

 Доминикин Республикехь 
Доминикан Республикехь муниципалан кӀошт () — , лаьтта цхьааннал сов .

 Ирландехь 
Ирландехь 2014 шеран  законаца 2014 шеран 1 июлехь кхоьллина муниципалан кӀошташ () хьалха хиллачу гӀалин советан меттана пачхьалкхан урхаллин меттигерчу меженийн системан дакъа санна. Ирландера муниципалан кӀошт — шолгӀачу тӀегӀанера административан дакъа ду, графаллал лахара, Дублинан кӀошт а, кхин а кхоъ йисина Голуэй, Дублин, Корк гӀалийн советаш а дӀаяьхчхьа. Йиъ муниципалан кӀоштех (Клонмел, Дроэда, Слайго, Уэксфорд) — гӀалийн кӀошташ олу (боро кӀошташ; ), Лимерик а, Уотерфорд а — метрополитенийн кӀошташ () .

 Канадехь 
Канадехь муниципалан кӀошт () — Альбертан провинцехь  тайпана йу, урхалла до хоржучу кхеташоно . Канадан статистикин гӀуллакхо лелайо 64  Альбертехь а, 12 муниципалан кӀошт Керлачу Шотландехь а дагардаран областаш санна лелайо уьш статистикин Ӏалашонна. Манитоба провинцера Флин-Флон гӀалин 1933—1946 шерашкахь иштта хилла муниципалин кӀоштин статус.

 Хьажа иштта 
 Россин кӀошташ

 Билгалдахарш 

 Хьажоргаш 


Категори:Россин Федерацин меттигера урхалла
*
Категори:Россин административан дакъош
Категори:Россин муниципалан кӀошташ
Категори:Ирланди административан йекъайалар
Категори:Канадан административан йекъайалар
Категори:Доминикин Республикин административан йекъайалар
Категори:Муниципалан кхолламаш