Авиапошт

Авиапо́шт, йа авиацин по́шт (В английском и других языках для обозначения понятий воздушной почты и авиапочты используется один термин, в то время как в русском языке воздушная почта — более общее название для разных видов транспортировки почтовых отправлений по воздуху, а авиапочта подразумевает доставку почты только самолётами; см., например:
 ), — пошто дIайохьуьйтург авиацин гӀоьнца хӀаваан новкъа дӀахьуш долу поштан зӀен тайпа. Уггаре керла хIаваан поштан тайпа.

Авиапоштан лерина филателин дакъанах аэрофилатели олу.

 Гайтар 
Авиапоштехула дӀайохьуьйтург дӀакхачоран хан, лаьтта тӀехулачулла сиха йу, амма авиапоштан мах лакхара бу кхечу тайпана поштан зӀел. Авиапошт хила тарло цхьаъ бен боцу пошт дӀайахьаран гӀирс, нагахь адресат кхечу пачхьалкхехь йа кхечу континентехь велахь, ткъа кехат сиха дӀакхачо иэшахь.

Авиапоштехула дӀадахьийтина кехатах аэрограмма а, авиапоштан кехат (авиакехат) а олу. Аэрограмма олу къевлина авиакехатах, арахьара дакъа леладо адресан а, кхин тӀе конвертан меттана а.

. Пачхьалкхе хьаьжжина лело тарло кхин башха авиапоштан марканаш.

 Истори 

 Йуьхьиг 

Кехаташ хӀаваэхула кхехьийта долийна авиапошт йукъайалале дуккха а хьалха.

 Хьалхара авиапоштан рейсаш 

1903 шарахь аэропланаш йукъаевлича пошта лелор дагадеира цуьнца. Дуьххьара официалан  хилира 1911 шеран 18 февралехь ХӀиндехь АллахIабадера , оцу 13 км ехачу рейсаца Пеке Анрис дӀакхачийра 6,6 эзар кехат, царех 250 лерина открытка. Кехаташна тӀетоьхнера лерина штемпель йозанца: «First aerial post. U. P. Exhibition. Allahabad. 1911» («Хьалхара хӀаваан пошт. Цхьаьнатоьхна къоман гайтам. АллахӀабад. 1911 ш.»). Лерина штемпель АллахӀабадан авиапоштан цӀиен басарца хӀоттадора, белхан корреспонденцин кӀезиг дакъа Ӏаьржа беса штемпель тоьхна дара. Штемпель кечдинера ХӀиндин правительствон заказаца поштан урхалло Алигарх гӀалахь, иза ша-тайпана ду: клише йохийра сихха пошт дӀакхаьччи. Штемпель тӀехь йу Азин лаьмнаш тӀехула тӀомадоьду бипланан Токарев В. Премьера авиапочты // Филателия СССР. — 1991. — № 2. — С. 61—62.:

Штемпелан проект йиллина авиапошт йахийтинчу , цуьнан автомобилан фирма йара, 1908 шарахь авиаклуб а йиллира. Авиапошт дӀайахьаран дела ахча дӀаделира «Оксфорд а, Кембридж а» хьешан цӀийнан ингалсан студенташна хьалхара.

, иза йолаелира йалх кӀира хьалха .


1919 шарахь пилот Хаббард Эддис (Eddie Hubbard) дӀадаьхьина 60 кехат Ванкуверера (Канада) Сиэтле (АЦШ)  кеманахь.

Австралехь авиапоштаца корреспонденци дӀакхачон дуьххьарлера контракт кхечира къоначу авиакомпанин Qantas (х йацйина), болхбан йолаелира 1922 шеран ноябрехь. Дуккха а кхечу рейсийн кеманаш,  бипланан санна, авареш хилира, ткъа цхьерш чекхъевлира бохамашца. ТӀаккха а, 1920-гӀа шерашкахь авиарейсаш йора дукха мехкашкахь.

1928 шарахь арахецна Шют Невилан «» жайнахь пилотан-ветеранан монолог йу, цуо схьагойту авиации хӀоттаран гуонахьара йерриг атмосфераЦитировано из первой главы книги Невила Шюта (1928): Shute N. So Disdained. — , 1928.:
«Тхо тӀома лийлира парижан маршрутца, Хаунслоура Ле Бурже, тхайга даллург деш дӀакхочура. ТӀаккха дехьадевлира Кройдоне. (…) ДӀакхоьхьура чӀогӀа реклама йина авиапошт. ТӀаккха кеманаш леладезара пассажираш боцуш а. Пилотах доьзна дара хенан хӀоттаме хьаьжжина рейс йо йа ца йо; ткъа пилоташ гӀертара уггаре а кхерамечу хьолашкахь а тӀомалела. Иштта велира Дуэнвиллехь Сандерсон. Ткъа цуьнан кеман тӀиера берриг мохь, — парижан шиъ сурт дара, туристаша шайн доьзалаш цецбахархьама дахьийтина. Иштта йу авиапошт. Цхьа пассажираш йа кхин хӀума а дац — еккъа пошт бен».

 Хьалхара авиапоштан рейсаш 
, цуьна цхьа могӀа шен кхолламашкахь гайтина иза (роман «Къилбан поштан», кхин а).

 Авиапоштан марканаш 

.
.

.

Советийн поштан терминологехь, 1932 шо кхаччалц авиапоштах официалан «хӀаваан пошт» олура, цул тӀаьхьа цхьа хан йаьлчи тӀеийцира «Авиопошт».

 Коллекци гулйар 

Поштан Ӏалашонна кеманаш лело доладале марканийн коллекци гулйар даьржина дара, филателисташ тидамца хьовсура авиапошт кхиаре, дуьххьара кехаташ тӀома доьду меттигех лаьцна хаамаш гулбан мало ца йора, оцу рейсашца шеш кехаташ а дохьуьйтора. Ӏедало дукха хьолахь тайп-тайпана леррина йайарш лелайора дуьххьара тIома йахана конверташна тӀехь. Дукха меттигаш хилара пилото шен куьг йаздеш а.

Авиапошт а, иштта кхин поштан корреспонденци хӀаваэхула дӀакхачоран кепаш лелайо аэрофилателис. Оцу областера уггаре инзаречех цхьа гулам бина Москохан филателисто Л. Я. Мельниковс. Цуьнан «ССРСн авиапошт» коллекци къобал йина дерриг дуьненан филателистийн гайтамашкахь, масийттаза йаккхий дешийн мидалш йаьхнаМегаэнциклопедия Кирилла и Мефодия.


 Хьажа иштта 

 Билгалдахарш 

 Литература 


 Блехман С. Почту доставляет самолёт II Филателия СССР. — 1967. — № 9.
 Лангер Ф. [http:IIwww.fmus.ruIarticle02Ilanger2.html Розовый Меркурий. О чём рассказали марки.] — : Связь, 1969. — 224 с. [См. Хайдарабад — воздушная почта.] 

 Притула В. В. Почтовые маяки Пятого океана. — : Радио и связь, 1982. — 104 с. — (Сер. Библиотека юного филателиста; Вып. 12).
 Соркин Е. Б. [http:IIfmus.ruIarticle02ISorkin.html#A19 Почта спешит к людям.] — : Знание, 1977. — 128 с. [См. На стремительных крыльях.]
  [https:IIbooks.google.comIbooks?id=vB4YAAAAIAAJ&q=airmail&pgis=1#search Standard Handbook of Stamp Collecting] I  Committee on Publications. — New York, NY, USA: Thomas Y. Crowell, 1979. — P. 207—221. — ISBN 0-690-01773-1.

 Хьажоргаш 



 [http:IIwww.ukrweekly.comIoldIarchiveIsearch.php?zoom_query=airmail&zoom_per_page=100&zoom_cat%5B%5D=-1&zoom_and=0 Архив] статей по авиапочте на сайте [http:IIwww.ukrweekly.comI «The Ukrainian Weekly»] (США)
 [http:IIcatalogue.klaseboer.comIvol1IhtmlIgermaair.htm «Germany Airmail»] — раздел авиапочты Германии в [http:IIcatalogue.klaseboer.comIvol1IhtmlIcatalog.htm каталоге] Эверта Класебоера ()

 [https:IIweb.archive.orgIwebI20080211082944Ihttp:IIwww.briefmarkenverein-roedelheim.deIphilathemenIfreisler-luftpost1912.htm «Die Flugpost am Rhein und Main 1912»] — статья Хайнца Фрайслера () об авиапочте на Рейне и Майне в 1912 году на сайте [https:IIweb.archive.orgIwebI20080915123611Ihttp:IIwww.briefmarkenverein-roedelheim.deIstart.htm филателистического общества Рёдельхайма] (, Германия)

Авиапошт