Виноградни (Къилбаседа ХӀирийчоь)

Виногра́дни (, ) — Россин Федерацин Къилбаседа ХӀирийчоьн Мазалкан кӀоштан эвла. Муниципалан кхолламан «Винограднин йуьртан меттиг административан центр».

 Географи 
Эвла лаьтта Терк эркан аьтту бердаца, Мазалкан кӀоштан малхбузен декъехь, кӀоштан центран Мазалкан 18 км къилба-малхбузехь, БуритӀе гӀалин 91 км къилбаседа-малхбузехь.

Доза ду эвланашца: Мирни а, Раздольни а малхбалехь, Сухотски къилба-малхбузехь. Эркан дуьхьаларчу бердаца лаьтта Павлодольски гӀала.

Эвла йу ГӀебартойн акъарин тӀехь республикин аренан зонехь. Теркан атагӀан йохалла малхбузера малхбале агӀора Теркан дукъан басеш йу. Эвлан малхбузен агӀо (Советски, Нови, Подгорни урамаш) лаьтта Теркан тогӀи чохь. Дисина дакъа Теркан дукъ тӀехь. Муниципалан кхолламан латтан йукъара локхалла йу хӀордан тӀегӀанал 144 метр гергга сов.

Гидрографин маша гайтина коьртаниг Терко. Муниципалан кхолламан къилба декъехула чекхдолу Малокабардински а, Надтеречни а татолаш, церан хиш дохку йуьртан аренашна.

Климат тӀуьна бараме. ХӀаваан шеран йукъара температура +10,7°С йу. ХӀаваан температура техка июлан +23,5°С тӀиера январан −2,5°С кхаччалц. Йочанийн шеран йукъара барам бу 550 мм гергга. Алсама догӀа догӀу майра июль кхаччалца болчу муьрехь. Аьхке чекхйолуш сих-сиха бекъа мехаш хуьлу, уьш хьоькху Каспийн йисттера аренашкара.

 Истори 
1880 шарахь инарла Смыкаловн латта хиллачохь, Балтикайистера немцоша-мухажираша йиллира Гнаденбург колони. Меттиг хаьржира лерина, гергахь Терк охьадоьду дера, ткъа эвлан малхбузехьа йара йоккха хьун, цуо дика гӀишлошйаран гӀирс лора.

Немцойн колонин гена йоцуш Николаевка кӀотар (Ново-Николаевски) йара, цигахь хевшина алсама хӀирий бара.

1944 шо кхаччалц Гнаденбург колони ГӀебартойн-Балкхаройн АССР Курпан кӀоштан административан йукъ йара.

21.09.1941 шеран № ГКО-698сс болу «Краснодаран, Орджоникидзен маьхкашкара, Тулин областера, ГӀебартойн-Балкхаройн а, Къилбаседа ХӀирийн а АССР немцой кхалхорах» цӀе йолу сацамца ерриг немцойн колонин бахархой арабехира Кхазакхстане.

1942 шеран 15 июлан РСФСР ПВС омарца Курпан кӀоштан Гнаденбург эвлан цӀе хийцина Виноградни эвла аьлла, ткъа Гнаденбурган йуьртан совет Винограднин йуьртан совет.

1944 шеран 7 мартехь ГӀБАССР Курпан кӀошт дӀайаьккхина, ткъа берриг цуьнан мохк Курп эркан малхбалехьа долу латта дӀаделира Къилбаседа-ХӀирийн АССР йукъа.

1956 шарахь Ново-Николаевски эвла дӀа а йаьккхина дӀатуьйхира Виноградни эвлах.

 Бахархой 

 Къоман хӀоттам
2010 шеран ЙерригРоссин бахархой багарбаран  :
КъамБарам, ст.Берриг бахархойх дакъа, %хӀирий 1 461 62,6 %туркой 528 22,6 %оьрсий 234 10,0 %кхин берш 110 4,7 %берриш 2 333 100 %

 Дешар 
 Йуккъера йукъарадешаран ишкол — Советски, ур. 63.
 Ишколал хьалхара урхалла Берийн Беш № 6 — Садови, ур. 24.

 Могашалла Ӏалашйар 
 Лоьрийн амбулатори — Советски, ур. 1.

 Оьрсийн православин килс 
 Покров Богородицин килс

 Урамаш 

 Ворошиловн Заводан Иристонан Колхозан Кулачковн

 Мали Садови Молодёжни Нови Плиевн Подгорни

 Полеви Пролетарски Садови Советски Степни

 Сахьтан аса 
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.

 Билгалдахарш 

 Хьажоргаш 
 Решение комитета министров о льготах кавказской колонии Гнаденбург, утверждённое Александром III
 Появление немцев на Северном Кавказе
 Коды ОКАТО и ОКТМО — Виноградное

Категори:Мазалкан кӀоштан нах беха меттигаш
Категори:Россин немцой хевшина меттигаш
Категори:ГӀебартойн-Балкхаройчоьнан хилла кӀоштийн яккъаш