ДегӀастанан Автономин Советийн Социалистийн Республика

Де́гӀастанан Автоно́мин Сове́тийн Социали́стийн Респу́блика (ДегӀастанан АССР, ДАССР, 1936 шеран 5 декабрь кхаччалц Автономин ДегӀастанан Социалистийн Советийн РеспубликаАтлас Союза Советских Социалистических Республик./ Сост. А. Енукидзе. — Москва : Изд. ЦИК СССР, 1928 — С. 63.) — 1921—1991 шерашкахь хилла Россин Советийн Федеративан Социалистийн Республикин автономин республика.

Коьрта шахьар — ХӀинжа-ГӀала.

 Истори 
{

}
Йукъахь итт гуо болу ДегӀастанан автономи, кхайкхийра Леррина гулйина Йерриг ДегӀастанан Советийн гуламехь (1920 шеран 13 ноябрехь), цигахь председатель Коркмасов Джелал вара. ДегӀастанан Автономин Социалистийн Советийн Республикин юридически агӀора кечдар хилира 1921 шеран 20 январехь ЙерригРоссин Центран Кхочушдаран Комитетан сацамца. Коркмасов Джелал председатель волуш 1921 шеран 1—7 декабрехь хиллачу Хьалхарчу Йерриг ДегӀастанан кхолламан Советийн гуламо, тӀеийцира ДегӀастанан Конституци. 

1922 шеран 16 февралехь республикин, РСФСР Республикех хьалхара, совгӀат дира Къинхьегаман ЦӀечу Байракхан орденца. СовгӀат делира бахархоша 28 дийнахь 50 километр деха хи дуьллу Октябран Революцин цӀарах татол дуьллуш турпала, бертахь болх барна.

1922 шеран 16 ноябрехь Республика ДегӀастанан мохк шозза тӀекхийтира, цунна йукъа ГӀизларан гуо, НогӀийн, ӀаьржаногӀийн, Аучикулакан дакъош тохарна. ДАССР мохк хилира 57 320 км².

 Бахархой 
Республикин бахархойн бараман динамика:
 Шо  Бахархой, ст.  Хьост 1926 788 098  1926 шарахь бахархой багарбар 1939 930 416  1939 шарахь бахархой багарбар 1959 1 062 472   1959 шарахь бахархой багарбар 1970 1 428 540   1970 шарахь бахархой багарбар 1979 1 627 884   1979 шарахь бахархой багарбар 1989 1 802 579  1989 шарахь бахархой багарбар

ДегӀастанан гӀалийн а, гуонийн а бахархойн этносийн хӀоттам 1926 шеран бахархой багарбаран жамӀашца 

ДегӀастанан гӀалийн а, гуонийн а бахархойн этносийн хӀоттам 1939 шеран бахархой багарбаран жамӀашца

 Къоман хӀоттам 
 шо
 Оьрсий
 ЖӀай
 ДаргӀой
 ГӀумкий
 ГӀазгӀумкий
 ЛезгӀой
 НогӀий
 Азербайджанаш
 Табасаранаш
 Таташ а,  ламанан жуьгтий а
 Нохчий
  1926
 12,5%
 17,7%
 13,9%
 11,2%
 5,1%
 11,5%
 3,3%
 3,0%
 4,0%
 1,5%
 2,8%
  1939
 14,3%
 24,8%
 16,2%
 10,8%
 5,6%
 10,4%
 0,5% 
 3,4%
 3,6%
 ?
 2,8%
  1959
 20,1%
 22,5%
 13,9%
 11,4%
 5,0%
 10,2%
 1,4%
 3,6%
 3,2%
 1,6%
 1,2%
  1970
 14,7%
 24,4%
 14,5%
 11,8%
 5,0%
 11,4%
 1,5%
 3,8%
 3,7%
 1,3%
 2,8% 1979
 11,6%
 25,7%
 15,2%
 12,4%
 5,1%
 11,6%
 1,5%
 4,0%
 4,4%
 1,6%
 3,0%
  1989
 9,2%
 27,5%
 15,6%
 12,9%
 5,1%
 11,3%
 1,6%
 4,3%
 4,3%
 0,9%
 3,2%


 Билгалдахарш 

 Хьажоргаш 



*