Ахматова, Раиса Солтамурдан йоӀ

Ахматова Раиса Солтамурдан йоӀ (1928 шеран 13 декабрь, Соьлжа-ГӀала — 1992 шеран 29 январь) — нохчийн поэтесса, Нохчийн Республикин Халкъан поэтесса (1977), Нохч-ГӀалгӀайн АССР йаздархойн бертан председатель (1961—1983), Нохч-ГӀалгӀайн АССР Лакхара Советан председатель (1963—1985).

 Биографи 
Раиса Ахматова йина 1928 шеран 13 декабрехь. 1943 шарахь цо чекхйаьккхира Соьлжа-ГӀалин хьехархойн доьшийла. Нохчий а, гӀалгӀай а цӀера баьхначу хенахь цо хьехархо болх бира. 1956 шарахь дуьйна иза йара журналист. 1958 шарахь иза деша йахара А. М. Горькийн цӀарах йолу литературин институтан лакхара литературин курсашка.

Цуьнан иттаннаш жайнаш арадевлла, йуха зорбане даьхна. Иза цхьаъ бен зуда йац "Нохч-ГӀалгӀайчоьнан халкъан поэтесса" цӀе йелла. Нохчийн литературехь дуьххьара цуьнан турпалхой йукъараллин дахарехь жигара дакъалоцуш йолу индивидуаш санна гайтина. «Уггаре дезаниг» циклехь («Эвхьазло» гулар), Ахматовас йаздо Даймахках, машарх, доттагӀаллех лаьцна. Цуьнан жайнаш арадевлла ССРС-н дуккха а къаьмнийн меттанашкахь, иштта гочйина хӀиндин, ингалсан, французийн, полякийн, немцойн меттанашка.

Раиса Ахматовас лоцура докха дакъа йукъараллин бахамехь. Иза йара Нохч-ГӀалгӀайн АССР йаздархойн бертан председатель (1961—1983), Нохч-ГӀалгӀайн АССР Лакхара Кхеташонан председатель (1963—1985), XXII ССКП гуламан депутат а, Дерригдуьненан герз дӀадаккхаран а, машаран конгрессан в декъашхо, Советийн машар Ӏалашбаран комитетан декъашхо«Я говорю от имени горянок…». Шен дахаран тӀаьххьара шерашкахь иза йара советийн оьздангаллин фондан республикин декъан куьйгалхо.

Цхьаболу талламхош боху цуьнан произведенийн йуьззина архив (600 папка сов) Хьалхара нохчийн тӀом болуш хӀаллакхиллаThe Chechens. Amjad Jaimoukha, 2005. — ISBN 978-0-415-32328-4.

 СовгӀаташ 
 Халкъйн ДоттагӀаллин орден (1979 шеран 2 январехь)
 «Сийлаллин билгало» орден
 мидалш

 Говзаллехь 
1972 шарахь Бекичев Ивана диллира скульптурин сурт Ахматова Раисин.

 Иэс 
2012 шарахь иза, цхьаьна могӀара Жумалаева Лулица, нохчийн поэзин векал санна Дерригдуьненан зударийн поэзин Антологин йукъа йахийтира.
ЧӀулга-Йуртара цхьаьна урамна йелла Раиса Ахматован цӀе.

 Библиографи 

 Нохчийн маттахь 
 «Хьоме республика». Стихаш. Соьлжа-ГӀала, 1958.
 «Нийсархошка». Стихаш. Соьлжа-ГӀала, 1963
 «Сан седа». Стихаш. Соьлжа-ГӀала, 1967.
 «Шовданан йистехь». Стихаш. Соьлжа-ГӀала, 1969.
 Стихаш. Соьлжа-ГӀала, 1972.
 «Дикалла». Стихаш, поэмаш. Соьлжа-ГӀала, 1973.
 «Цхьаьнакхетар». Стихаш, поэмаш. Соьлжа-ГӀала, Нохч-ГӀалгӀайн книгийн арахоьцийла, тираж 5 000, 1978.
 «Суьйренан зӀаьнарш». Стихаш, поэмаш. Соьлжа-ГӀала, Нохч-ГӀалгӀайн книгийн арахоьцийла, тираж 2 000, 1983.
 Хаьржинарш. Стихаш, поэмаш. Соьлжа-ГӀала, 1987.
 «Даган иллеш». Стихаш, поэмаш, Соьлжа-ГӀала, Нохч-ГӀалгӀайн полиграфин цхьанакхетар «Книга», тираж 3 000, 1991.

 Оьрсийн маттахь 
 «Бей мне, ветер в лицо!» Стихи. Грозный, 1959.
 «Иду к тебе». Стихи. М., 1960.
 «Трудная любовь». Стихи. М., 1963.
 «Откровение». Стихи. Грозный, 1964.
 «Откровение». Стихи (2-е издание). Грозный, 1966.
 «Лунной тропою». Стихи. Грозный, Чечено-Ингушское книжное издательство, тираж 10 000, 1968.
 Избранная лирика. Грозный, 1970.
 «Будьте счастливы». Стихи. М., 1972.
 «Доброта». Стихи и поэмы. Грозный, Чечено-Ингушское книжное издательство, тираж 10 000, 1973.
 «Медный листопад». Стихи и поэмы. М., 1974.
 «Поющая чинара». Стихи и поэмы. М. 1976
 «Перевал». Стихи и поэмы. 1977.
 «Рассвет и горы». Стихи. Грозный, 1981
 «Прикосновение». Стихи и поэмы. Грозный, Чечено-Ингушское книжное издательство, тираж 10 000, 1981.
 «Разговор с сердцем». Стихи и поэмы. М., изд. «Детская литература», тираж 50 000, 1984.
 «Ожидание». Стихи и поэмы. М., изд. «Советская Россия», тираж 10 000, 1988.
 «Вдохновение». Стихи. Грозный, 1989.
 Избранное. «Край любви». Стихи и поэмы. М., 2009.

 Билгалдахарш 

 Литература 

 Литературный энциклопедический словарь, «Советская энциклопедия», , 1987 г.

 Юсупов Азим. Юбиляре. Ахматова Раисин 50 шо кхачарна = В честь 50-летия Раисы Ахматовой [стих.] / А. Юсупов // Ленинан некъ. — 1979. — 24 янв.


 Хьажоргаш 

 ЖЗЛ. Раиса Ахматова
 Раиса Ахматова




Категори:Нохчийн поэташ
Категори:Нохчийн йаздархой
Категори:Нохчийн Республикин Халкъан йаздархой
Категори:Бинарш декабрехь
Категори:Белларш январехь
Категори:ССКП декъахой
Категори:Нохч-ГӀалгӀайн АССР халкъан поэташ
Категори:Нохчий а, гӀалгӀай а арабохуш зулам даьлларш
Категори:Нохч-ГӀалгӀайн АССР Лакхара Кхеташонан председателаш