Савельевски (Нохчийчоь)

СавельевскиМациев А. Г., Карасаев А. Т. Русско-чеченский словарь. — М., Русский язык, 1978. — 728 с. — С. 728 — Нохчийчоьнан Невран кӀоштара эвла. Бахархой — 2530 стаг, лерина 2019 шарахьПисьмо Территориального Органа Федеральной службы Государственной статистики по Чеченской Республике от 09.07.2019г., №АМ2009/52-МС.

Эвла Савельевскан йуьртан меттиган административан центр йу .

 Географи 
слева|мини|Савельевски, Невран кӀоштан картан тӀехь.
Лаьтта Теркан аьрру бердаца, къилба-малхбалехь кIоштан йукъ йолчу Новр-ГӀалан. Цу тIе эвла хин йисттехь йац, ткъа кIеззиг бердан гена йу — Терканний, эвланий йукъахь татолийн машанаш а, хьун а йу. Савельевскин къилбаседа йисттехула боьду автомобилан некъ  Ставрополь—Крайновка а, Къилбаседа-Кавказан цIерпоштнекъан аса (эвлахь йу цIерпошт соцу меттиг Калиновски). Эвлан къилбаседехьа доьду хи дуьллу Ленинан цIарах татол.

Гергара эвланаш: къилба-малхбалехь — Гал-ГӀала а, Новотерски а, 10 км къилбаседа-малхбузехь — Макан-ГӀала, малхбузехь, Теркан дехьа берда тIехь — Макане а, Лаха Невре а, малхбалехь — Ульяновски эвла, къилбаседехь — Мирни кIотар, къилбехьа, иштта Теркан дехьа берд тIехь — Макан-КӀотар Объём 8 МБ..

 КIотарш 
 Быловн кIотар – даьхний лело кIотар лаьттина Савельевскин къилбаседа агIора. Былов – оьрсийн фамили.
 Ситниковн кIотар – лаьтта Савельевскин къилбаседа-малхбале агIора. Ситников – оьрсийн фамили.

 Топонимаш 
 Алдаркую – Савельевски эвлан къилбаседа-малхбалехьара гIу йолу меттиг. ЦIе, билггала, тюркийн маттах яьлла: «Алдар» - долара цIе, «кхую» - гIу. Ма-дарра «Алдаран гIу».
 Батыркую – Савельевски эвлан къилбаседа-малхбалехьара гIу йолу меттиг Батыркинан кIотар лаьттинчохь. ЦIе, билггала, тюркийн маттах яьлла: бух «Батыр» - ногIийн долара цIе (Турпал), «кхую» - гIу. «Батыран гIу».
 Громовн барз – Савельевски эвлан къилбаседехьара кешан барз болу меттиг. Громов – оьрсийн фамили.
 Зайкинан барз – Савельевски эвлан къилбаседехьара юккъера бIешерийн кешан барз. Зайкин – оьрсийн фамили.

 Истори 
Савельевски эвла кхоьллина 1886 шарахь, иза хилира Теркан гIазакхийн эскаран кхузткъе иттолгIа а, тIаьххьара а эвлаКараулов М. А. Терское казачество в прошлом и настоящем. Пятигорск, 2002. С. 384.. Кхоьллина иштта цIе хиллачу Гал-ГӀалан кIотаран меттехьАдминистративно-территориальное устройство Ставрополья с конца XVIII века по 1920 год. Справочник. Ч. 3. Основные сведения о населённых пунктах. С. 336. . 1874 шарахь Теркан областан Соьлжа-ГIалан гуон гIазакхийн «Теркан аьрру бердаца ДегIастане новкъа лаьтта» Савельевски эвлахь дара 44 цIа, 205 вахархо (103 боьрша а, 102 стен а), бехара оьрсий (шираламастхой), дара ламазан шираламастхойн цIаСборник сведений о Кавказе. Том V / Списки населённых мест Кавказского края / Ч. 1. Губернии: Эриванская, Кутаисская, Бакинская и Ставропольская и Терская область / Сост. Н. Зейдлицем. — 1879. — C. 471..

Эвла йукъайогIура Теркан областан ГIизларан декъан.

1926 шарахь Савельевски эвла йукъайодара Къилбаседа-Кавказан мехкан Теркан гуон Невран к\оштан Савельевски сельсоветан. 1926 шеран бахархой багарбаран жам\ашца эвлахь вехара 1170 стаг, царех оьрсий — 1151Поселенные итоги переписи 1926 года по Северо-Кавказскому краю. Ростов-на-Дону. 1929. С. 322. .

 Бахархой 

2002 шарахь бахархой багарбаран терхьашца, эвлахь бехара 2 239 стаг (1052 боьрша а, 1187 стен а), 97 % бахархой бара нохчийДанные Всероссийской переписи населения 2002 года: таблица 02c. М.: Федеральная служба государственной статистики, 2004. (2002zip , см. прим.).

Эвлан бахархойн къоман хIоттам 2010 шеран Ерригроссийн бахархой багарбаран жамIашца :
КъамБарам, ст.Дакъа берриг бахархойх, %нохчий 2 224 98,28 %оьрсий 25 1,10 %кхин берш 11 0,49 %ца гайтина 3 0,13 %берриш 2 263 100,00 %

 Билгалдахарш 

Категори:Невран кӀоштан нах беха меттигаш