АллахӀ

Алла̄хӀ ( , ма дарра «Дела») — иза ислам динехь, волуш волчу, массо а хастам Шена цхьана бан хьакъволчун долахь йолу цӀе йу. Иза массо а халкъан Бакъволу Дела ву, шена бакъонца Ӏибадат дан цхьа а воцуш Иза воцург. Массо а хиламаш а, Ӏаламаш а, халкъаш а кхоьллинарг ву Иза. Бусалбанаш тешаш бу АллахӀ цхьаъ хиларх, Цунах тера цхьа а цахиларх, Иза Шех тоаме хиларх, Цуьнан йа зуда а, йа бера а, йа да а, йа накъост а, йа гӀоьнча а цахиларх. 

Ӏибадат дарца Дела цхьаъ вар — иза Ӏакъийдатан (тешнахиларан) дух ду ислам динехь. АллахӀан масийтта цӀе а йу, царах «Аль-Асмаул-Хьусна» (Хаза цӀераш) олу. Бусалбанаш тешаш бу царах 99 цӀе йагарйинарг йалсамани гӀур ву аьлла. Мухьаммад пайхамаро ﷺ аьлла: «АллахӀан дезткъе ткъесна цӀе йу, бӀе йоцург, уьш йагарйинарг (Ӏамийнарг) йалсамани гӀур ву», и хьадис дийцина Аль-Бухарис а (2736), Муслима а (2677).

 Вовзийтар а, куьцаш а 
Бусалбанаш тешаш бу АллахӀ — иза дахар а, хилам а, халкъаш а, мел долуш долу хӀума а кхоьллинарг хиларх. Массо а гӀуллакхашна урхалладийриг хиларх а, мел лелаш долчунна Шен кхелаца барамлуш верг хиларх а.

Цуьнан кхачамаллин куьцаш ду, кхачаме цахиларх цӀена а долуш, Цуьнах тера цхьа а хӀума дац. Цуьнан куьцаш кхоьллина йолчу хӀуманийн куьцех тера догӀуш дац. Иза дуьххьарлерниг ву, хьалхе а йоцуш, гуттарлерниг а ву, чаккхе а йоцуш. Пана хилла дӀавер волуш а вац Иза. Цунна лууш дерг бен хуьлуш дац, Иза дийна а, халкъан гӀуллакхашна тӀехӀоьттина а ву, Цуьнан гарх къайладолуш цхьа а хӀума дац. Замане йа меттиге хьашт вац Иза. Цуьнан куц хийцалуш дац йа декъалуш дац. Иза ву ниӀмат луш верг а, Ӏазапдеш верг а, ирсевийриг а, дакъазвоккхург а.

Иштта бусалбанаш тешаш бу АллахӀ стигланел лакхахь долчу Шен Ӏарш тӀехь хиларх, Цул лакхахь цхьа а хӀума дац, И ву массо а хӀуманал лакхахь, Цул лахахь ду массо а хӀума.

1. алиф
2. хӀамзатул-васл (همزة وصل)
3. лам
4. лам
5. шаддат (شدة)
6. шаьлта алиф (ألف خنجرية)
7. хӀ

 Къуръан чохь 
АллахӀ боху дош Къуръан чохь 2724-зза деана ду, царах ду:
«Ахь ала: "И – АллахӀ Цхьаъ ву (1) Шех тоам болу АллахI ву И (2) Цуьнах ваьлларг вац, Ша цхьаьннах а ваьлла вац И (3) Цуьнца нисвала хилла а вац цхьа а (4)» (Сурат аль-Ихлас).

Кхечу меттанашкахь йоккху цӀе
АллахӀ цӀе Ӏаьрбийн маттахь санна язйо: гӀажарий а, урду а иштта дӀ.кх. меттанашкахь.
 Ассамийн, Бенгалийн: আল্লাহ Allah
 Боснийн: Allah
 Китайн: 阿拉 Ālā, 安拉 Ānlā; 真主 Zhēnzhǔ, 胡大 Huda (Хода, ГӀажарийн маттара)
 Чехийн, Словакийн: Alláh
 Желтойн: Αλλάχ Allách
 Жуьгтийн: אללה‎ Allah
 Хинди: अल्लाह Allāh
 Малаялам: അള്ളാഹ് Aḷḷāh
 Японийн: アラー Arā, アッラー Arrā, アッラーフ Arrāfu
 Мальтийн: Alla
 Корейн: 알라 Alla
 Полякийн: Allah, also archaic Allach or Ałłach
 Оьрсийн, Украинийн, Болгарийн: Алла́х Allakh
 Сербийн, Белорусийн, Македонийн: Алах Alah
 Испанхойн, Португалихойн: Alá
 Тайн: อัลลอฮ์ Anláw
 Пунжаби (Гурмухи): ਅੱਲਾਹ Allāh, archaic ਅਲਹੁ Alahu
 Туркойн: Allah.

 Кхин хьажа 
 Ислам
 Мухьаммад
 ИбрахӀим
 Жибрил

 Билгалдахарш