Иран

{{Пачхьалкх
|Нохчийн цӀе= Иран
|Шен цӀе= 
|Доланиг дожар = Иранан
|ХӀост=Coat of arms of Iran.svg
 |lat_dir = N|lat_deg = 32|lat_min = 29|lat_sec = 46
  |lon_dir = E|lon_deg = 54|lon_min = 17|lon_sec = 42
  |region                 = IR 
  |CoordScale             =

|Девиз=  Йозуш цахилар, Маршо, Исламан Республика»«اﺳﺘﻘﻼﻝ، ﺁﺯﺍﺩﻯ، جمهوری اسلامی»«Эстекълаль, азади, джомхӀури-йе-эсломи
|Шатлакхан Иллинан цӀе=سرود ملی اﻳﺭﺍﻥ»«Сору́де мелли́йе Ира́н|Картан тӀехь=Iran (orthographic projection).svg                  
|Мотт=гӀажарийн    
|Кхоьллина= 1979 шаран 1 апрель(Исламан революци)
|Коьрта гӀала=ТехӀеран
|Йаккхий гӀаланаш=ТехӀеран, Мешхед, Кередж, Тебриз, Шираз, Исфахан, Ахваз
|Урхаллин тайпа = Исламан республика
|Куьйгалхойн даржаш=Лакхара куьгалхоПрезидентцхьалгӀа вице-президент

|Куьйгалхой=Ӏали ХаменеиХьасан РухьаниЭшаг Джахангири
|Пачхьалкхан дин = ислам, шиӀаш
|Латтанца меттиг =17
|Латта=1 648 000
|Хина процент=0,7
|Бахархойн цӀерш=
|Бахархойн меттиг=18
|Бахархой = 92000000  
|Бахархой лерина шо =2013
|Луьсталла = 42
|ДЧС = 997,4 млрд 
|ДЧС лерина шо = 2012
|ДЧС меттиг  = 18
|ХӀораннан а сина ДЧС = 13100
|АДКИ       = 0,742
|Лерина шо АДКИ       = 2013
|АДКИ меттиг= 76
|Локхалла АДКИ            = лакхара
|Ахча= Иранан риал (IRR, код 364) 
|Доменаш = .ir
|Телефонан код = 98
|Сахьтан аса= +3:30 (аьхккий — UTC+4:30), IRST

}}
Исламан Республика Иран () — ДжомхӀури-́йе Эслɒми́-йе Ирɒ́н), доцца — Иран, ГӀажарийчоь () — иза Хьалхарчу Азера пачхьалкх йу, цуьнан коьрта гӀала — ТехӀеран йу.

 Географи 
Малхбалехь ОвхӀанаца а, Пакистанаца а, Малхбузехь Ӏиракъаца доза ду. къилбасед-Малхбузехь Туркойчоьца а, Азербайджанаца а, Эрмалойчоьца а, къилбасед-Малхбалехь Туркменица доза ду.

къилбаседехь Каспий-хӀорданца а, къилба-Малхбузехь ГӀаьжарийн чукхет-хӀорданац а, Ӏоманан чукхет-хӀорданац, къилба-Малхбалехь Ӏарбийн хӀорданац аре йолуш йу ГӀажарийчоь. Хьалх заман чохь дуьнахь дунен йовзаш хил йу Паьрсийн Пачхьалкх шен гуонахь къаьмнаш цхьан Пачхьалкх чу лаьцна хил мохк бу.

 Йаккхий гӀаланаш 

ГӀажарийчоьнан 67,5 % бахархой Ӏаш бу гӀаланашкахь. 2030 шарахь гергачу хьесапехь 80 % Ӏаш хира бу. Йокха гӀала йу — ТехӀеран гӀалахь 8,7 млн адам Ӏаш дуWebCite query result (14 млн в агломерации). ТехӀеранехь пачхьалкхан ахнал дукху индустрин ницкъаш бу, цу йукъахь йу — автомобилан, электронни, герзан, химин, кхача арахецар. Шен йоккхаллица шолгӀачу меттигехь йу — Мешхед, иза йу шиитий лараме гӀала.

 ГӀажарийчоьнан административан йекъайалар 

ГӀажарийчоьнан коьрта административан дакъош ду останаш ( — ostān; мн.ч. — استانﻫﺎ — ostānhā), цера чохь йу шахӀрестанаш (), шахӀрестанийн чохь йу  — бахшаш (). Останан йокха гӀала дукху хьолехь коьрта гӀала хуьйла ( — markaz''). ХӀора останан урхалла до губернаторс (остандарс — استاندار). ГӀажарийчоьнан йу 31 остан:

1950 шоа кхачале ГӀажарийчоь йекъалуш йара 12 остан: Ардалян, Азербайджан, Белуджистан, Фарс, Гилян, Араки-Аджам, Хорасан, Хузестан, Керман, Ларестан, Лурестан, Мазендеран. 1950-м уьш кӀезиг йира 10, а тӀакха 1960 тӀера 1981 кхаччалц уьш дукху хиллира 28. 2004 шарахь ТехӀеран 3 остан йира, ТехӀеран  2010 шарахь 2 остан йира.

 Истори 

 Билгалдахарш 

Категори:Пачхьалкхаш