Mìng-dĕ̤ng-ngṳ̄

Mìng-dĕ̤ng-ngṳ̄ (閩東語), iâ hô̤ lā̤ Mìng-dĕ̤ng-uâ (閩東話), sê diŏh Hók-gióng dĕ̤ng buô dê-kṳ̆ gâe̤ng Ciék-gŏng dĕ̤ng-nàng buô dê-kṳ̆ tŭng-hèng gì siŏh cṳ̄ng Mìng-ngṳ̄, dâi-biēu huŏng-ngiòng sê Hók-ciŭ-uâ. Gōng Mìng-dĕ̤ng-ngṳ̄ gì nè̤ng gó̤ cê-gă gì mū-ngṳ̄ hô̤ lō̤ Bàng-uâ (), é-sé̤ṳ sê „bàng-siòng gōng gì uâ“.

Diŏh Dṳ̆ng-guók, guăng-huŏng dêng-ngiê ciā ngṳ̄-ngiòng sê Háng-ngṳ̄ gì huŏng-ngiòng, gó̤ ĭ Mìng-dĕ̤ng huŏng-ngiòng (閩東方言). Bók-guó, nâ báik gōng Háng-ngṳ̄ gì nè̤ng uòng-ciòng tiăng mâ̤ huòi-é Mìng-dĕ̤ng-ngṳ̄, gó-chṳ̄ Mìng-dĕ̤ng-ngṳ̄ sê siŏh cṳ̄ng ngṳ̄-ngiòng, ng-sê huŏng-ngiòng.

 Huŏng-ngiòng 
Mìng-dĕ̤ng-ngṳ̄ â-dā̤ â̤ dé̤ṳng buŏng 3 ciáh huŏng-ngiòng piéng-kṳ̆, cī 3 ciáh piéng-kṳ̆ cĭ-găng gău-liù ô nék-giāng káung-nàng:

 Mìng-dĕ̤ng-ngṳ̄ Nàng-piéng: Gōng ciā uâ gì nè̤ng ciō-iéu diêu diŏh Mìng dṳ̆ng sĕk ék, iâ cêu sê  Mìng-gĕ̤ng dṳ̆ng-hâ-iù gáu ĭk-hāi-kāu gì dê-kṳ̆: bău-guák Hók-ciŭ chê-kṳ̆, Bìng-nàng, Kŭ-chèng, Lò̤-nguòng, Lièng-gŏng, Mìng-chiăng, Mìng-âiu, Diòng-lŏ̤h, Īng-tái, Hók-chiăng, Bìng-tàng. Dâi-biēu huŏng-ngiòng sê Hók-ciŭ-uâ.
 Mìng-dĕ̤ng-ngṳ̄ Báe̤k-piéng: Gōng ciā uâ gì nè̤ng ciō-iéu diêu diŏh gô-dā̤ Hók-nìng-hū hī siŏh dái, iâ cêu sê găk gĭng-dáng Hók-gióng dĕ̤ng-báe̤k buô gì Nìng-dáik dê-kṳ̆ (dṳ̀-kŭi Nìng-dáik chê-kṳ̆). Dâi-biēu huŏng-ngiòng sê Hók-ăng-uâ.
 Màng-gōng: iâ hô̤ lā̤ Màng-uâ. Gōng ciā uâ gì nè̤ng ciō-iéu diêu diŏh Ciék-gŏng dĕ̤ng-nàng buô gì Tái-sông-gâing gâe̤ng ĭ hó-gê̤ṳng gì dê-kṳ̆. Găk Chŏng-nàng-gâing dĕ̤ng-báe̤k buô hāi-gièng, iâ ô siŏh ciáh dê-kṳ̆ sê gōng ciā uâ gì. Gâe̤ng Ciék-nàng Mìng-nàng-ngṳ̄ siŏh iông, Màng-gōng sêu gáu Ngù-ngṳ̄ Ŭng-ciŭ-uâ dĕk-biék duâi gì īng-hiōng, gó-chṳ̄ gâe̤ng Hók-gióng gì Mìng-dĕ̤ng-ngṳ̄ chă-biék iā duâi.

 Ĭng-ông tā̤-hiê 
Mìng-dĕ̤ng-ngṳ̄ gáuk cṳ̄ng huŏng-ngiòng cĭ găng gì chă-biék iā duâi, gó-chṳ̄ gáuk cṳ̄ng huŏng-ngiòng gì sĭng-mō̤, ông-mō̤ gâe̤ng sĭng-diêu dŭ ô bī-gáu duâi gì chă-biék.

Dṳ̀ kó̤ Màng-gōng ī-ngôi, Mìng-dĕ̤ng-ngṳ̄ huŏng-ngiòng gì sĭng-mō̤ dŭ chă-bók-dŏ̤. Hók-gióng gì Mìng-dĕ̤ng-ngṳ̄ ô 15 ciáh siŏh-iông gì sĭng-mō̤, Hók-ăng-uâ bī Hók-ciŭ-uâ dòng chók w gâe̤ng j lâng ciáh sĭng-mō̤, ô 17 ciáh. Màng-gōng sêu gáu Ngù-ngṳ̄ gì īng-hiōng, sĭng-mō̤ gì só-liông bī Hók-gióng gì Mìng-dĕ̤ng-ngṳ̄ gó lā̤ sâ̤.

Mìng-dĕ̤ng-ngṳ̄ găk ông-mō̤ gà̤-dēng chă-biék iā duâi. Màng-gōng gì ông-mō̤ có̤i ciēu, ô 39 ciáh; có̤i sâ̤ gì sê Nìng-dáik-uâ, ô 69 ciáh hī māng sâ̤.

Mìng-dĕ̤ng-ngṳ̄ sū-iū huŏng-ngiòng dŭ ô 7 ciáh sĭng-diêu, bók-guó diŏh gáuk dê tĕ̤k ĭng dŭ mâ̤ siŏh iông. Gĭng-dáng gì Mìng-dĕ̤ng-ngṳ̄ dṳ̀ kó̤ siông-sĭng mò̤-niĕ-ài buŏng ĭng gâe̤ng iòng, gì-tă gì sĭng-diêu dŭ ô ĭng, iòng lâng cṳ̄ng.

+ Mìng-dĕ̤ng-ngṳ̄ ĭng-ông só-liông gì dó̤i-bīhŭng-lôiNàng-piéng huŏng-ngiòngBáe̤k-piéng huŏng-ngiòngMàng-gōnghuŏng-ngiòngHók-ciŭHók-chiăngKŭ-chèngNìng-dáikHók-tīngHók-ăngChŏng-nàng Cièng-kóSĭng-mō̤ só-liông15151515151729Ông-mō̤ só-liông46425169415639Sĭng-diêu só-liông7777777

Â-dā̤ sê Mìng-dĕ̤ng-ngṳ̄ gáuk cṳ̄ng huŏng-ngiòng diē-sié 7 ciáh sĭng-diêu gì tĕ̤k-ĭng:

+ Mìng-dĕ̤ng-ngṳ̄ sĭng-diêu dó̤i-bīĬng-bìngIòng-bìngSiông-sĭngĬng-kó̤Iòng-kó̤Ĭng-ĭkIòng-ĭkHók-ciŭ-uâ  44  53  31  213  242  23  5Hók-ăng-uâ  332  22  42  21  324  2  5Nìng-dáik-uâ  44  11  42  35  52  4  5Hók-tīng-uâ  445  212  55  53  22  5  23Tái-sông Màng-gōng  213  33  455  53  42  5  43Chŏng-nàng Màng-uâ(Cièng-kó)  44  214  45  41  21  5  21Chŏng-nàng Màng-uâ(Liù-gă-giò)  33  213  45  41  11  5  1
 Nô̤i-buô chă-ê
Mìng-dĕ̤ng-ngṳ̄ huŏng-ngiòng diŏh cê-sṳ̀ tĕ̤k-ĭng siông chă-biék iā duâi. Â-dā̤ sê só-cê „ék“ gáu „sĕk“ diŏh Mìng-dĕ̤ng-ngṳ̄ diē-sié gì tĕ̤k-huák.
+ Mìng-dĕ̤ng-ngṳ̄ só-cê tĕ̤k-ĭng dó̤i-bīÉkNêSăngSéNgôLĕ̤kChékBáikGāuSĕkHók-ciŭ-uâsuɔʔ4/iʔ23	nei242/laŋ242	saŋ44	sei213	ŋou242/ŋu31 løyʔ4    tsʰeiʔ23   paiʔ23  kau31      seiʔ4Mā-cū-uâsuoʔ5/eik13	nei242/lɑŋ242	saŋ55	sei312	ŋou131	    løyk5   tsʰeik13   paik13  kau33      seik5Hók-chiăng-uâsyo53/eʔ22  ne41/laŋ41      saŋ53   se21    ŋo41/ŋu33    luʔ5     tsʰeʔ22    peʔ22   kau33      seʔ5Kŭ-chèng-uâsyøk5/ik2   ni324/laŋ324    saŋ     si21    ŋu324       løyk5    tsʰik2     peik2   kau42      seik5Nìng-dáik-uâsyøʔ5/ek2   nei332/naŋ332   sam44   sei35   ŋou332      lœk5      tsʰek2    pɛk2    kau42   sɛk5/sɛp5Hók-ăng-uâeik5        nei23/laŋ23     saŋ332  sei35   ŋou23/ŋu42 lœk2/louk2 tsʰeik5 pɛik5 kou42/kieu42 sɛik2Ciá-ìng-uâik5         ni213/laŋ213    saŋ42 si35/su35 ŋu213      lœk2/luk2  tsʰik5    pɛk5  kau51/kiu51  sɛk2

 Nguôi-buô Lièng-giék 
 Documentation for ISO 639 identifier: cdo
 Ethnologue report for language code: cdo

分類:Mìng-dĕ̤ng-ngṳ̄