Унгар хэлэн

Унгар хэлэн (Мажар хэлэн magyar nyelv) финн-угор хэлэнүүдэй нэгэ (угор бүлэг). Унгар Уласай албан ёһоной хэлэн. Мүн Румынида, Сербида (Воеводинодо), Словакида баһа тарааһан. Хэлэгшэдэй тоо — 14 сая хүн үлүү. Манси ба ханты хэлэнүүдтэ эгээн дүтэ.  III‑дугаар мянган жэлэй элинсэг угор хэлэнһээ эхин абана. Мүнөө үеын унгар хэлэн 8 аялгуутай: дунай санаахи, баруун, мезёшег (закирай-хаг), палоц (баруун-хойто), зүүн-хойто, секей, тиса (дунай-тиса), урда (альфёльд). Уран зохёолой унгар хэлэн XVI—XIX зуун жэлдэ зүүн-хойто аялгуугай һуурида бии болобо.

Унгар хэлэнэй фонетикэнь ута ба богони фонемэнүүдэй зүршэлдүүлэн жэшэхэ, үгын эхиндэ хашалгануудай тааруулга үгы байха, түрүүшын үедэ даралта табиха гэхэ мэтэ онсолигтой. Унгар хэлэнэй үндэһэндээ залгамал (агглютинативна) маягтай байдагшье һаа, ниилэмэл (флективнэ) элементнүүдтэй байна. 
Морфологиин дуримынь хүйһэн ангилалай үгы байдал, олон падежнүүдэй тоо (20‑һаа үлүү) онсолигтой. Тодорхой (а/аz) ба тодорхойгүй (еgу) артикльнүүд тодорхой ба тодорхойгүй категориие найруулхын тула байдаг. Суффикс нэмэхэ ба үгэ  нэмэлгэ хоёр үгэ үүсхэхэ аргатай.

Синтаксиста янза бүриин хэсүү  мэдүүлэлнүүд үргэн тарааһан. Мэдүүлэлдэ элирхэйлэгшэ элирхэйлдэг үгынгөө урдада байгаад, элирхэйлдэг үгэ тэмдэгэй нэрэ бол тэрэтэй тааралданагүй аад, элирхэйлдэг үгэнь түлөөнэй нэрэ бол, хүйһэнээр ба падежээр тааралдана.

Үзэг бэшэгынь лата үзэгэй дээрэ ажаллана. Үзэг бэшэгынь 39 үзэгүүдһээ бүридэнэ.

Лексикын талаар, тюрк, славян ба германи хэлэнүүдһээ олон хари үгэнүүд байдаг.

Эртын унгар хэлэн тюрк хэлэнүүдтэ холбоотой байгаа.

 Хэлэгшэдэй тоо 
Улас оронУнгар хэлэгшэдУнгар10,177,2232001 оной тоололгын дүнРумыни (гол түлэб Трансильвани) 1,443,9702002 оной тоололгын дүнСловаки520,528Серби (гол түлэб Воеводино)293,2992002 оной тоололгын дүнУкраина (үндэһэндээ Закарпатиин можодо)149,400http://www.ukrcensus.gov.ua/eng/results/general/language/  2001 оной тоололгын дүнАНУ117,973Канада75,555Израиль70,000Ниитэдэ 12-13 сая

 Зүүлтэ 

Категори:Унгар
Категори:Хэлэнүүд