Бангладеш

Бүгэдэ Найрамдаха Бангладеш Арад Улас (). богонёор хэлэбэл Бангладеш ( — «Бангла орон»), Урда Азиин улас, Энэдхэгэй далайн Бегалиин булангай уһаар угаажа байна. Зүүн урда хэһэгтэнь Мьянматай хилын хэһэг гадна Энэдхэгээр хүреэлэгдэһэн байна. Нютаг дэбисхэрынь 144 мянган км²оршом, хүн зониинь 169 сая хүн (2015), 98 % үлүү бенгалнууд. Албан еһоной хэлэн — бенгал хэлэн. 85 % үлүү лалын шажантад, 12 % оршом энэдхэгэй шажантад.

8 можодо хубаагдана (). Ниислэл хото — Дакка. Хамтын Нүхэрлэлэй гэшүүн байна. Түрын тэригүүниинь юрэнхылэгшэ, хуули тогтоохо эмхи — нэгэ танхимтай Үндэһэтэнэй суглаан.

Улас гүрэнэй нютаг дэбисхэрэй ехэнхи хуби Ганга, Брахмапутра болон Мегхна мүрэнүүдэй ниитын адаг соо байна. Субэкваторой бороотой уларилтай. 1 һарын дундажа температура 12-25 °C, 4 һарын (эгээн халуун һара) температура 23-34 °C. Жэл бүри 2000-3000 мм шииг нойтонтой. Борооной саг уларилда (6 — 10 һарада) ба үерэй саг уларилда адагта хүнды үер болоно. Нютаг дэбисхэрэй 14 % халуун ороной ой эзэмдэнэ.

Мүнөөгэй Бангладешэй нютаг дэбисхэртэ түрүүшын уласууд  VII—VI зуун жэлдэ байгуулаа (Ванга гэхэ мэтэ). VIII—XIII зуун жэлэй үедэ нэгэдэһэн бенгал гүрэн байгаа. XIII зуунай эртэ хахадһаа XVIII зуун хүрэтэр Бангладеш лалын обогуудай засаг доро байгаа, энэ тоодо XVI зуунда Ехэ Могол уласай хамаанда ороо. XVIII зуунай эхиндэ Даккада түблэрһэн Могол уласай амбан можо үнэндөө бэе даанги гүрэн байгаа. 1757 оной Плессиин байлдаанай һүүлдэ Бенгали англиин колонизаторнуудай засаг доро орожо, Британиин Ранзын нэгэ хэһэг болобо. 1947 ондо Энэдхэгые хоер хэһэгтэ хубаажа, Пакистанай нэгэ хэһэг (Зүүн Пакистан можо) болобо. 1971 оной Энэдхэг-Пакистан хоорондын дайн болон бэе даанги байдалай дайнай үрэ дүндэ 1971 оной 3 һарын 26 үдэртэ тусгаар амяарлан тогтобо. 1982 ондо түрын эрьелтын үрэ дүндэ Хуссейн Мохаммад Эршадай сэрэгэй дэглэм байгуулаашье һаа, 1990 ондо арадшаланхай.

 Засаг захиргаанай хуубари 
Бангладешэй нютаг дэбисхэр 8 «бипхага» (, можо), дотроо 64 «зила» (тойрог), 483 «упазила» (дэд тойрогто) хубаагдадаг.http://www.cabinet.gov.bd/view_area.php?page=all_area&lang=en

+№МожЗасаг захиргаанай түбНютаг дэбисхэр, км²Хүн зон, (2011) хүнНягтарал, хүн/км² 1 Барисал Барисал 11 394 8 147 000 715,03 2 Дакка Дакка 30 772 46 729 000 1518,56 3 Кхулна Кхулна 22 181 15 563 000 701,64 4 Маймансингх Маймансингх 10 584 11 370 000 1,074 5 Раджшахи Раджшахи 18 195 18 329 000 1007,36 6 Рангпур Рангпур 16 316 15 665 000 960,10 7 Силхет Силхет 12 718 9 807 000 771,11 8 Читтагонг Читтагонг 32 696 28 079 000 858,79  Ниитэдэ   144 272142 319 000986,46

 Хотонууд 
 Бангладеш хотонууд №  Хото  Хүн зон  Улас Хүн зон 1991  Хүн зон 2001  Хүн зон 2010 1.  Дакка  5 081 834  7 672 032  10 861 172  Дакка 2.  Читтагонг  2 115 248  2 941 603  3 867 703  Читтагонг 3.  Нараянгандж  817 133  1 133 191  1 490 131  Дакка 4.  Кхулна  921 365  1 172 831  1 435 422  Кхулна 5.  Газипур  588 540  866 540  1 199 215  Дакка 6.  Раджшахи  507 435  651 062  808 414  Раджшахи 7.  Тонги  168 702  281 928  437 387  Дакка 8.  Силхет  234 355  316 311  410 172  Силхет 9.  Мименсингх  273 350  332 721  395 129  Дакка 10.  Нарсингди  199 694  274 763  361 604  Дакка 11.  Комилла  225 259  278 238  344 750  Читтагонг 12.  Рангпур  208 294  265 972  330 049  Рангпур 13.  Барисал  202 746  234 783  270 864  Барисал 14.  Джессор  169 349  214 846  260 843  Кхулна 15.  Богра  164 114  210 038  260 165  Раджшахи 16.  Динаджпур  136 133  157 914  182 674  Рангпур 17.  Пабна  137 577  159 977  182 610  Раджшахи 18.  Навабгандж  130 577  152 223  177 822  Раджшахи 19.  Муншигандж  68 103  107 903  159 379  Дакка 20.  Брахманбария  137 485  145 300  157 903  Читтагонг 21.  Магура  36 929  86 445  156 337  Кхулна 22.  Тангайл  106 004  129 785  155 891  Дакка 23.  Сираджгандж  106 153  128 144  151 444  Раджшахи 24.  Фени  46 272  92 794  150 950  Читтагонг 25.  Гаджипур  100 690  123 531  148 305  Дакка 26.  Наогаон  101 266  124 046  147 998  Раджшахи 27.  Джамалпур  109 126  128 163  147 179  Дакка 28.  Мадхупур  19 747  82 736  145 100  Дакка 29.  Чуаданга  88 251  113 928  142 700  Кхулна 30.  Фаридпур  68 938  101 084  140 736  Дакка 31.  Саидпур  102 491  119 666  137 209  Рангпур 32.  Хабигандж  49 627  84 276  132 707  Силхет 33.  Абхайнагар  28 547  73 006  129 569  Кхулна 34.  Дохар  26 841  61 793  127 790  Дакка 35.  Саткхира  73 105  95 181  119 892  Кхулна 36.  Бхайраб  70 093  93 254  119 423  Дакка 37.  Дженайда  64 471  88 687  116 967  Кхулна 38.  Чандпур  99 864  108 558  116 784  Читтагонг 39.  Кокс-Базар  80 424  97 898  116 637  Читтагонг 40.  Раузан  21 344  55 874  114 936  Читтагонг 41.  Куштия  86 181  99 705  113 440  Кхулна 42.  Ишварди  81 789  96 305  111 137  Раджшахи 43.  Натор  68 186  87 128  107 704  Раджшахи 44.  Ноакхали  80 190  92 112  104 090  Читтагонг 45.  Шерпур  62 828  82 179  103 653  Дакка 46.  Кхаграчари  29 137  57 087  102 485  Читтагонг 47.  Кауния  69 447  83 054  97 303  Рангпур 48.  Кишоргандж  60 269  77 610  96 674  Дакка 49.  Лакшмипур  43 846  66 854  96 082  Читтагонг 50.  Чакария  5 406  50 993  91 233  Читтагонг

Категори:Ази