Иврит

Иврит хэлэн (; ; ) гээшэ Афро-Азиин хэлэнэй бүлэгэй семидэй бүлэдэ багтаадаг хэлэн юм. Эртэ үеын палестинэшүүдэй нютагта ажамидарһан еврейнүүдэй түрэлхи хэлэн байһан эртын иврит (тус хэлээр библиин эхэ үндэһэн танах бэшэгдэһэн дээрэһээ арюун номой иврит гэнэ) болон мүнөө үеын Израилиин албан ёһоной хэлэн болохо мүнөө үеын иврит хоёрые илгаарна. Арюун ном бэшэгдэһэн ивридые «арюун хөөрэн» гэһэн удхатайгаар «лашон а-кодеш» (לשון הקודש) гэжэ нэрлэнэ.

Эртын иврит хэлэн еврейнүүдэй дэлхэйн ондоо газар нютагаар тархан һуурижажа (диаспора) эхилһээр аажам аажамаар үгы болгожо, хожомдо еврейнүүдэй ажаһуудаг нютаг бүридэ ивридэй орондо араб, сефард, идиш гэхэ мэтэ хэлэнүүдые үдэр бүри ажамидаралда хэрэглэжэ эхилбэ. Ушар дээрэһээ 2000 шахуу жэлэй үлүү иудаизмын хэлэн байһан иврит миин лэ библи (танах), мишна, залбарал ба еврейнүүдэй хоорондо харилсаанда хэрэглэгдэжэ байһан. Хариншье һаа, XX зуун жэлдэ иврит хэлэн Израиль улас байгуулһан хада мүнөө үеын иврит боложо дахин һэргэбэ.

Тус хэлэниие нэрлэхэдээ хэрэглэдэг «иври» хадаа манай ээрын үмэнэ Евфрат мүрэниие гаталжа Палестинэдэ һуурижажа ерэһэн «еврей» арад зоной нэрэһээ гараба гээшэ.  шахуу Халдей нютагай Урһаа (мүнөө Иракай Телль-Эль-Мукайяр) Ханаан газараар (мүнөөгэй Израиль ба Палестинэ) нүүдэжэ ерэһэн Авраамай зон еврейнүүд гээд, тэрэнэй хэлэн иврит болоно.

Араб хэлэн мэтэ баруунһаа зүүн тээ бэшэхэ дүримтэй, хашалган үзэг байдаг аад, аялган хэрэггүй бэшэгтэй. «Некудот» гэжэ аялганай тэмдэг (аялуулга) байдагшье һаа, тус үзэгүүд юрэдөө хэрэглэгдэдэггүй аад, хари үгэнүүдые гү, али маша тодорхой бэшэбэл хэрэглэгдэнэ.

Иврит хэлэн араб хэлэнһээ, герман хэлэнһээ абтаһан  үгэнүүд олон байна.

 Абяалбар зүй 

 Гиигүүлэгшэ 
Прото-СемитIPAИвритЖэшээбэшэгБиблиинТибериинМүнөөнэйҮгэУдха3/гэр3/баабгай3/тэмээн3/нүүрһэн3/пальма3/одонбэлдэхэбулаша / 2эрэ / шэдэхэ / саахар / 2тэнгэри / найман / 1зүүн / һүүдэр / хашхарһан / энеэһэн~турлаагарбанаба~2табанаргамжаэмигрировалһэнуһанүзэлшэхүлхэлэнгаррозоПрото-СемитIPAИвритБиблиинТибериинМүнөөнэйЖэшээ

 Ивридэй үзэглэл 
 Үзэгүүд (хашалган) 
АлефБетГимельДалетҺэВавЗайнХэтТэтЙудКаф א  א  ב  ב  ג  ג  ד  ד  ה  ה  ו  ו  ז  ז  ח  ח  ט  ט  י  י  כ  כ ך  ך ЛамедМемНунСамэхАйнПэЦадиКофРэшШинТав ל  ל  מ  מ  נ  נ  ס  ס  ע  ע  פ  פ  צ  צ  ק  ק  ר  ר  ש  ש  ת  ת  ם  ם  ן  ן  ף  ף  ץ  ץ 

 Зүүлтэ 




Категори:Хэлэнүүд