Олимпиин наадан

Олимпиин наадан (, , «French and English are the official languages for the Olympic Games.», .(..)) — зун ба үбэлэй спортуудта зорюулж зохёон байгуулагдадаг олон уласай спортай ехэ наадан юм. Түүхэндэ хоёр түрэлэй олимпиада байга. Эхиниинь Грекын Олимпида хэгдэжэ байһан эртын олимпиин наадам. Хоёрдахинь 1896 ондо Афиныда анха зохёон байгуулагдаһан Оршон үеын олимпиада юм.

Олон Уласай Олимпиин Хороо (ОУОХ, International Olympic Committee, IOC) — Пьер де Кубертен гэгэжэ Франциин һурбалжата хүнэй һанаашлагаар байгуулагдаба. Тэрээр дэлхэй даяархи һонирхогшо тамиршадые суглуулжа олон түрэлэй спортоор үрһэлдүүлхэ мүрөөдэлтэй байһан ажа. Тэрэ Хороонь одоо «Олимпиин хүдэлөөн» гү, али нааданые зохёон байгуулхад оролсодог спорт тамирай холбоонуудай эрхэ бариха байгуулалга болобо. Олимпиин хүдэлөөн томрохо тусам Олимпиин наадамай һүр хүсэн ехэдһэн байна. Мүнөө үедэ корпорацинуудай эбээн тэтгэлэг, спортай «династи» үүдхэхэ зорилготой улас түрын дэглэмүүдай доорохи дарамтанда хүгжэһэн Кубертенэй «сэбэр һонирхогшо тамиршанай идеал» — алдагдаһан хэмээн үзэхэньшье бии.

Мүнөө үедэ олимпиадада оролсогһодиинь дэлхэйн бараг бүхы ороные түлөөлдэг хэмжээндэ хүрэбэ. Үүнэй үрэ дүндэ улас түрэй бойкот, допинг, шүүгдэдэ хахуули үгэхэ, алан хядаха ажалалгаа зэрэг олон сүрэг нүлөө гаража байна. Хэдыгээр Олимпиин хүдэлөөниинь Кубертенэй бодожошье үзээгүй асуудалуудтай тулгаржа байгаа хэдышье үүнтэй уялдуулжа хүгжэн өөршэлэгдэж байгаа. Эдэгээрһээ гадана 19-р зуунай һүүлшэ, 20-р зуунай эхиндэ хэрэглэгдэжэ байһан зан үйлэ, бэлэг тэмдэгүүдые олимпиадада оролсуулдаг. Эдэгээрэй ехэнхинь нээлтын ба хаалтын ёһолол, медаль гардуулха ёһололуудта хэрэглэгдэдэг. Мүнөөнэй оршон үеын олимпиадань хэдыгээр ехэд өөршэлэгдэжэ ерэһэншье гэһэн одоошье Citius Altius Fortius — Хурданһаа хурдан, Мүнөөдэрһээ үндэр, Хүсэтэйһээ хүсэтэй гү, али Олимпиин уряа дээрэ түблэржэ байна.

.
+Bandar tuan rumah Sukan OlimpikSukan Olimpik Musim PanasSukan Olimpik Musim SejukTahunOlimpiad ke-Bandar Tuan RumahNegara№Bandar Tuan RumahNegara1896IAthens (1)Yunani (1)1900IIParis (1)Perancis (1)1904IIISt. Louis, Missouri(1) (1)Amerika Syarikat (1)1906IntercalatedAthensYunani1908IVLondon (1)United Kingdom (1)1912VStockholm (1)Sweden (1)1916VI (2)Berlin Empayar Jerman1920VIIAntwerp (1)Belgium (1)1924VIIIParis (2)Perancis (2)IChamonix (1) Perancis (1)1928IXAmsterdam (1)Belanda (1)IISt Moritz (1) Switzerland (1)1932XLos Angeles, California(1)Amerika Syarikat (2)IIILake Placid, New York (1) Amerika Syarikat (1)1936XIBerlin (1)Jerman (1)IVGarmisch-Partenkirchen (1) Jerman (1)1940XII (3)Tokyo→Helsinki Jepun→
FinlandV (2)Sapporo→St Moritz→Garmisch-Partenkirchen  Jepun→
 Switzerland→ 
 Jerman1944XIII (3)London United KingdomV (3)Cortina d'Ampezzo  Itali1948XIVLondon (2)United Kingdom (2)VSt Moritz (2) Switzerland (2)1952XVHelsinki (1)Finland (1)VIOslo (1) Norway (1)1956XVIMelbourne (1) +
Stockholm (2)(4)Australia (1) +
Sweden (2)VIICortina d'Ampezzo (1) Itali (1)1960XVIIRome (1)Itali (1)VIIISquaw Valley, California (1) Amerika Syarikat (2)1964XVIIITokyo (1)Jepun (1)IXInnsbruck (1) Austria (1)1968XIXMexico City (1)Mexico (1)XGrenoble (1) Perancis (2)1972XXMunich (1)Jerman Barat (2)XISapporo (1) Jepun (1)1976XXIMontreal, Quebec (1)Kanada (1)XIIInnsbruck (2) Austria (2)1980XXIIMoscow (1)Kesatuan Soviet (1)XIIILake Placid, New York (2) Amerika Syarikat (3)1984XXIIILos Angeles, California (2)Amerika Syarikat (3)XIVSarajevo (1) Yugoslavia (1)1988XXIVSeoul (1)Korea Selatan (1)XVCalgary, Alberta (1) Kanada (1)1992XXVBarcelona (1)Sepanyol (1)XVIAlbertville (1) Perancis (3)1994XVIILillehammer (1) Norway (2)1996XXVIAtlanta, Georgia (1)Amerika Syarikat (4)1998XVIIINagano (1) Jepun (2)2000XXVIISydney (1)Australia (2)2002XIXSalt Lake City, Utah (1) Amerika Syarikat (4)2004XXVIIIAthens (2)Yunani (2)2006XXTurin (Torino) (1) Itali (2)2008XXIXBeijing (1) (5)China (1)2010XXIVancouver, British Columbia (1) Kanada (2)2012XXXLondon (3)United Kingdom (3)2014XXIISochi (1)Rusia (1)2016XXXIRio de Janeiro (1)Brazil (1)2018XXIIIPyeongchang (1)Korea Selatan (1)2021(6)XXXIITokyo (2)Jepun (2)2022XXIVBeijing (2)China (2)

 Олимпиадын шэнэ эрэ 
мини|Барон Пьер де Кубертен
эртын олимпиадын үзэл һанаае һэргээжэ, уламжалан хүгжүүлһэн габьяата хүнэй нэгэниинь Франциин нэрэтэ һурган хүмүүжүүлэгшэ, соён гэгээрүүлэгшэ ниигэмэй зүтгэлтэн Пьер де Кубертен юм.

П. Кубертенэй һанаашалгаар 1894 ондо Париста олон уласай тамиршадай ехэ хурал хуралдажа, «Олимпиадын тоглолтын һэргэлтэ» һэдэб хэлэлсэн олимпиин хартын үндэһэн заршамые болбосоруулжа, 6 һарын 23-нда ОУОХ байгуулан оршон үеын анханай олимпиин нааданые 1896 ондо Афины хотодо (Грек) зохёон байгуулхаар шэдэбэрлэбэ.

П. Кубертен өөрын һанаашалай байгуулһан ОУОХ-ые 1896—1925 ондо 29 жэл толгойлоходоо Швейцариин Лозанна хотодо 1915 ондо нүүлгэн түблэрүүлһэн болоод 1937 ондо 74 наһандаа Женева хотодо таалал түгэсхэһэн юм.

 Олимпиин хүдэлөөн 
мини|слева|Нэгэдүгээр Олимпиин нааданай плакат
П.Кубертен эртын олимпиин энэрэнгүй үзэл һанаае баяжуулан хүгжүүлжэ «Олимпиин хүдэлөөниинь хүн түрэлхэтэнэй эрхэ сүлөөнэй үзэл һанаа, найрамдалта тэмсээн, бэеын бүхы талын хүгжэлые олгожо арад түмэнэй найрамдал, соёл хамтын ажалалгаанда тусална» гэһэн үзэл бодолые ударидалга болгожо байба.

Олимпиин хүдэлөөнэй уугуул, удха ушар, зорилгонь арадшалал, найрамдал хамтын ажалалгаанай үрэ дүн юм. Олимпиин үзэл һанаае хамгаалан дэлгэрүүлхэнь эсэсэй эсэстэ хүн түрэлхэтэнэй хүгжэл дэбжэлтэ, хүнлиг энэрэнгүй заршам, хүнэй эрхые амидаралда хэрэгжүүлхын түлөө тэмсэл юм.

Олимпиин хүдэлөөниинь олон уласай спортын хамтын ажалалгаанай үзэл һанаае тайбан амгалан нүхэсэлдэ улас түрэ, зохёон байгуулалта, ёһо һуртахуунай бүхы лэ хүсэн шармайлтые, найрамдал хамтын ажалалгаанай ашаг һонирхолдо ниисүүлэн, түүниин уламжалалые хадгалжа үргэжэн хүгжүүлһэнээр мүнөөнэй түбшэндэ хүрэбэ.

Олимпиин хүдэлөөндэ баяжаха, хубиа хэшээхэ, үндэһэрхэхэ, арьһан үнгэ, шажан шүтэлгээр ялгабарилха халдабарм абаагүй, бэеын болон ёһо һуртахуунай үндэр соёлтой залууһан нэгэдэхэ эрхэтэй бэлэй. Олимпиин хүдэлөөнэй үүргые зүбхэн түүндэ оролсогһодой сар хүрээ, спортын үндэр амжалта түдыхэнөөр бус, үзэл һанаа, ёһо һуртахуунай дабуу талаарынь үнэлхэ ёһотой.

 Олимпиин спортой янза 
Олон Уласай Олимпиин Хороо зүбшөөһэн Олимпиин спортой янзууд:

 Зунай Олимпиин спорт янзууд 

 17px|Академик һэлдюурдэлгэ Академик һэлдюурдэлгэ
 17px|Бадминтон Бадминтон
 17px|Сагсан бүмбэгэ Сагсан бүмбэгэ
 17px|Бокс Бокс
 17px|Барилдаан Барилдаан
 Грек-ромын барилдаан
 Сүлөөтэ барилдаан
 17px|Велоспорт Велоспорт
 Велоспорт-шоссе
 Велоспорт-трек
 Велоспорт-BMX
 Маунтинбайк

 Уһанай спорт янзууд
 17px|Тамаралга Тамаралга
 17px|Синхрон тамаралга Синхрон тамаралга
 17px|Суга сикерү Уһанда харайлга
 17px|Уһанай поло Уһанай поло
 17px|Волейбол Волейбол
 Волейбол
 Пляжай волейбол
 17px|Гар бүмбэгэ Гар бүмбэгэ
 17px|Гольф Гольф
 17px|Һэлдюурдэлгэ Байдарка гү, али каноэдэ һэлдюурдэлгэ
 Байдарха ба каноэдэ һэлдюурдэлгэ
 Һэлдюурдэлгын слалом

 Гимнастика
 17px|Артистик гимнастика Спортой гимнастика
 17px|Ритмик гимнастика Уран гимнастика
 17px|Батут дээрэ харайлга Батут дээрэ харайлга
 17px|Дзюдо Дзюдо
Морито спорт
 Выездка
 Конкур
 Морито триатлон
 17px|Хүнгэн атлетикэ Хүнгэн атлетикэ
 17px|Ширээ теннис Ширээ теннис
 17px|Онгосын спорт Онгосын спорт

 17px|Регби Регби
 17px|Мүнөөнэй пентатлон Мүнөөнэй пентатлон
 17px|Буудалган Буудалган
 17px|Һүр харбаан Һүр харбаан
 17px|Теннис Теннис
 17px|Триатлон Триатлон
 17px|Тайквондо Тайквондо
 17px|Хүндэ атлетика Хүндэ атлетика
 17px|Фехтовалга Фехтовалга
 17px|Хүлбүмбэгэ Хүлбүмбэгэ
 17px|Талада хоккей Талада хоккей

 Үбэлэй Олимпиин спорт янзууд 

 17px|Биатлон Биатлон
 Бобслей
 17px|Бобслей Бобслей
 17px|Скелетон Скелетон
 17px|Кёрлинг Кёрлинг

 Тэшүүртэй спорт
 17px|Тэшүүртэй тэмсээн Тэшүүртэй тэмсээн
 17px|Хээ угалзатай тэшүүр Хээ угалзатай тэшүүр
 17px|Шорт-трек Шорт-трек

 Санын спорт
 17px|Санын тэмсээн Санын тэмсээн
 17px|Хада уулада санаар ябаха Хада уулада санаар ябаха спорт
 17px|Санын биатлон Санын биатлон
 17px|Трамплинһаа харайлга Трамплинһаа харайлга
 17px|Сноубординг Сноубординг
 17px|Фристайл Фристайл

 17px|Шаргын спорт Шаргын спорт
 17px|Хоккей Мүльһэнэй хоккей

 Зүүлтэ 

 Холбооһон 

 Олимпиин албан ёһоной сахим газар
 Монгол Үндэһэнэй Олимпиин Хорооной албан ёһоной сахим газар
 Ородой Үндэһэнэй Олимпиин Хорооной албан ёһоной сахим газар
 New York Times Interactive of all the medals in the Modern Olympics
 insidethegames — the latest and most up to date news and interviews from the world of Olympic, Commonwealth and Paralympic Games
 ATR — Around the Rings — the Business Surrounding the Olympics
 GamesBids.com — An Authoritative Review of Olympic Bid Business (home of the BidIndex™)
 Database Olympics
 History of Olympics to the Present Day 
 Dicolympic  — Dictionary about the Games from Olympia to Sochi 2014
 Reference book about all Olympic Medalists of all times
 Days left until the next Olympic Games | The Olympic Games Countdown | 2012 | Sochi 2014 | Rio 2016 | PyeongChang 2018 | Istanbul, Tokyo or Madrid 2020?
 Olympic and Asian games records


Категори: