Ази

thumb
Ази — дэлхэйн түби.General Population Census of Cambodia 2008 - Provisional population totals, National Institute of Statistics, Ministry of Planning, released 3rd September, 2008

Ази — дэлхэйн ниитэ гадаргуугай 8.6% (хуурай газарай 29.4%)-ые эзэлдэг, мүнөөнэй дэлхэйн хүн амын 60% (3.88 тэрбум) амидардаг дэлхэйн хамагай томо түби юм. Ехэнхэ хэһэг дэлхэйн зүүн ба хойто хахадта оршодог болоод Европо түбиин хамта Евразиин эхэ газарые бүрдүүлнэ. Африка түбиһээ Улаан тэнгис, Суэцэй һубагаар, Европо түбиһээ Уралай нюруу, Кавказай нюруу, Каспиин тэнгис, Хара тэнгисээр тусгаарлагдадаг. Зүүн талаараа Номгон далай, урда талаараа Энэдхэгэй далай, хойто талаараа Хойто мүльһэн далайтай тус тус залгана.

Шумер, Хитад, Энэдхэг гэхэ мэтэ дэлхэйн хамагай анханай соёл эрхэншилүүд Ази түбида анха үүһэһэн гэжэ үзэдэг.

 Улас оронуудай тобшоо 

 Бүс, улсын далбаа, улсын нэр  Газар нутгийн хэмжээ(км²) Хүн амын тоо(2008 оны 7-р сарын 1-ны байдлаар.) Хүн амын нягтрал(хүн/км²) Ниислэл Дундад Ази:   Казахстан нь Төв Ази, Европт оршино. 2,724,927 15,666,533 5.7 Астана  198,500 5,356,869 24.3 Бишкек  143,100 7,211,884 47.0 Душанбе  488,100 5,179,573 9.6 Ашхабад  447,400 28,268,441 57.1 Ташкент Зүүн Ази:   Гонконг, Макао болон Тайвань ороогүй болно. 9,584,492 1,322,044,605 134.0 Бээжин   Хонконг нь Хятадын тусгай захиргааны бүс юм. 1,092 7,008,300 6,417.9 —   Макао нь Хонконгийн хамт Хятадын тусгай захиргааны бүс юм. 25 460,823 18,473.3 —  377,835 127,288,628 336.1 Токио   Энэ улс нь Тайвань аралд орших, тусгаар тогтносон байдал нь эргэлзээтэй улс юм. Хятадын Тайбэй гэж нэрлэгдэх нь олон.  35,980 22,920,946 626.7 Тайбэй  120,540 23,479,095 184.4 Пёнъян  98,480 49,232,844 490.7 Сөүл  1,565,000 2,996,082 2.0 Улаанбаатар Хойто Ази:   Орос улсын нутаг дэвсгэр нь Ази ба Европ тивд оршино.  17,075,400 142,200,000 26.8 Москва Зүүн Урда Ази:  5,770 381,371 66.1 Бандар Сери Бегаван  676,578 47,758,224 70.3 Найпьидо  The administrative capital of Burma (Myanmar) was officially moved from Yangon (Rangoon) to a militarised greenfield just west of Pyinmana on 6 November 2005.  181,035 13,388,910 74 Пномпень   East Timor is often considered a transcontinental country in Southeastern Asia and Oceania. 15,007 1,108,777 73.8 Дили   Indonesia is often considered a transcontinental country in Southeastern Asia and Oceania; figures do not include Irian Jaya and Maluku Islands, frequently reckoned in Oceania (Melanesia/Australasia). 1,919,440 230,512,000 120.1 Жакарта  236,800 6,677,534 28.2 Вьентьян  329,847 27,780,000 84.2 Куала Лумпур  300,000 92,681,453 308.9 Манила  704 4,608,167 6,545.7 Сингапур  514,000 65,493,298 127.4 Бангкок  331,690 86,116,559 259.6 Ханой Урда Ази:  647,500 32,738,775 42.9 Кабул  147,570 153,546,901 1040.5 Дака  38,394 682,321 17.8 Тхимпху   Includes Jammu and Kashmir, a contested territory among India, Pakistan, and the PRC. 3,287,263 1,147,995,226 349.2 Шинэ Дели  300 379,174 1,263.3 Мале  147,181 29,519,114 200.5 Катманду  803,940 167,762,049 208.7 Исламабад  65,610 21,128,773 322.0 Коломбо Баруун Ази:   Армен нь Баруун Азид орших ч, түүх болон улс төрийн хувьд Европтой илүү холбоотой.    Ереван   Азербайжан нь газар нутгийн хувьд Баруун Ази ба Европд оршдог.  46,870 3,845,127 82.0 Баку  665 718,306 987.1 Манама   Кипр нь Газар дундын тэнгисийн зүүн сав орчимд байрлах ба түүх болон улс төрийн хувьд Европтой холбоотой юм. Гэсэн ч НҮБ Кипр-г баруу Ази хэмээн тооцдог. 9,250 792,604 83.9 Никосиа   Гүрж нь Баруун Ази, Зүүн Европд байрлана.   Тибилис  437,072 28,221,181 54.9 Багдад  1,648,195 70,472,846 42.8 Тегеран  20,770 7,112,359 290.3 ИерусалимIn 1980, Jerusalem was proclaimed Israel's united capital, following its annexation of Arab-dominant East Jerusalem during the 1967 Six-Day War. The United Nations and many countries do not recognize this claim, with most countries maintaining embassies in Tel Aviv instead.  92,300 6,198,677 57.5 Амман  17,820 2,596,561 118.5 Кувейт хото  10,452 3,971,941 353.6 Бейрут  212,460 3,311,640 12.8 Маскат   6,257  4,277,000  683.5 Ramallah  11,437 928,635 69.4 Доха  1,960,582 23,513,330 12.0 Рияд  185,180 19,747,586 92.6 Дамаск <ref>  Турк нь Ази болон Европд оршдог, хүн амын 90 хувь нь лалын шашинтай Азийн улс боловч, Олимпийн хороодод Европын улс гэж явдаг. Европын холбоонд нэрээ дэвшүүлээд буй.</small></ref>    Анкара  82,880 4,621,399 29.5 Абу Даби  527,970 23,013,376 35.4 Санаа Ниитэ 43,810,582 4,162,966,086 89.07

 Азиин уласууд 
 № Нэрэ 1 Азербайджан  2Арабын Нэгэдэһэн Эмир Улас  3 Армени  4Афганистан  5Балба  6 Бангладеш  7 Бахрейн  8 Бруней  9 Бутан   10Вьетнам  11Гүрж  12Египет  13Тимор-Лесте  14Израиль  15Индонези  16Йордан  17Ирак  18Иран   19Йемен  20Казахстан  21Камбоджа  22 Катар  23 Кипр  24 Кыргызстан  25 Кувейт  26 Лаос  27 Ливан  28 Малайзи 29 Мальдив  30 Монгол Улас  31 Мьянмар  32 Оман   33 Оросой холбоото улас  34 Узбекистан  35 Пакистан  36 Саудын Араб  37 Сингапур   38 Сири  39 Хойто Солонгос  40 Урда Солонгос  41 Таджикистан  42 Хитад  43 Таиланд  44 Туркменистан  45 Турк  46 Филиппин  47 Шри Ланка  48 Энэдхэг  49 Япон

 Заалтас 

 Хэтдээ унших 


 Higham, Charles. Encyclopedia of Ancient Asian Civilizations. Facts on File library of world history. New York: Facts On File, 2004.
 Kamal, Niraj. "Arise Asia: Respond to White Peril". New Delhi:Wordsmith,2002, ISBN 978-81-87412-08-3
 Kapadia, Feroz, and Mandira Mukherjee. Encyclopaedia of Asian Culture and Society. New Delhi: Anmol Publications, 1999.
 Levinson, David, and Karen Christensen. Encyclopedia of Modern Asia. New York: Charles Scribner's Sons, 2002.