Podzemlje (film)

Podzemlje (), poznat i kao Bila jednom jedna zemlja jest crnohumorna antiratna drama iz 1995. koju je režirao Emir Kusturica u srpsko-francusko-njemačko-mađarskoj koprodukciji. Sam film traje 3 sata, a kasnije je skovan u 5-satnu redateljsku verziju u obliku mini serije pod naslovom "Bila jednom jedna zemlja". Radnja se odvija oko skupine ljudi koja se skriva i živi u podzemlju od 1940-ih do 1990-ih jer misli da Drugi svjetski rat nikada nije završio zbog varke jednog od njihovih prijatelja (Miki Manojlović). Film je bio jugoslavenski kandidat za Oskara za najbolji strani film 1995. godine, ali nije ušao u najuži izbor

Film je bio dosta kontroverzan u vrijeme premijere zbog groteskno-simboličnog pogleda na zadrtost nekih mitova SFR Jugoslavije i njen raspad. Ipak, kritičari u Cannesu su priču interpretirali kao antiratnu alegoriju te film nagradili Zlatnom palmom, čime je Emir Kusturica postao jedan od samo šestorice redatelja koji su ikada osvojili tu nagradu dva puta.

 Radnja 
Beograd, 1941. Marko i Petar "Crni" su najbolji prijatelji. Međutim, dok je spavao sa debelom prostitutkom, Marko je čuo eksplozije. Treći rajh započeo je bombardiranjem Beograda, rat koji se proširio po cijeloj Jugoslaviji. Marko ima bunker u svojoj kući te se tamo sakrije sa Petrom. Međutim, obojica su zaljubljeni u glumicu Nataliju. Stoga Marko odluči izmisliti prevaru: brat Ivan, Petar i još dvadesetak ljudi odlazi se sakriti u bunker, ali Marko im govori da Drugi svjetski rat traje i godinama nakon 1945, kako bi bio sa Natalijom vani, na površini.

Godina je u međuvremenu 1961, a Marko i dalje govori skupini u bunkeru da rat još traje. Također ih iskorištava da dalje proizvode oružje, koje on pak prodaje za svoj lični profit. S druge strane, vanjskom svijetu je proširio mit da je Petar poginuo kao partizan. Sumnjičavi Petar i njegov sin Jovan po prvi put na vlastitu odgovornost ponovno izlaze van na površinu te započne "borbu" sa nacistom, zapravo glumcem koji se našao na setu partizanskog filma. Međutim, Jovan se utopi a Petar misli da je nestao. Ivanov čimpanza slučajno sa tenkom napravi rupu u bunkeru, pri čemu svi izađu na površinu.

1992. traju ratovi u bivšoj Jugoslaviji. Petar i dalje vodi rat protiv svakog, provevši gotovo cijeli život u ratnom stanju, još uvijek tražeći sina Jovana. Marko je u kolicima te nastavlja vezu sa Natalijom i trgovanju oružjem. Petrovi vojnici ubijaju Marka i Nataliju jer su ratni profiteri. Kada Petar to otkrije, počini samoubistvo. U nadrealnom kraju, ljudi slave na otoku.

 Glumci 
 Miki Manojlović – Marko Dren
 Lazar Ristovski – Petar "Crni" Popara 
 Mirjana Joković – Natalija Zovkov
 Slavko Štimac – Ivan Dren
 Ernst Stötzner – Franz
 Srđan Todorović – Jovan Popara
 Mirjana Karanović – Vera
 Danilo Bata Stojković – djed
 Bora Todorović – Golub
 Davor Dujmović – Bata
 Mirsad Tuka – Investigator

 Nagrade 
 Zlatna palma u Cannesu;

 Reakcije 
Nakon premijere filma, Kusturica je bio toliko uznemiren optužbama pojedinih francuskih intelektualaca da "Underground" sadrži srpsku propagandu da je 1995. čak izjavio da se povlači iz filmskog stvaralaštva. Međutim, ipak je kasnije nastavio režirati. Filozof Alain Finkielkraut kritizirao je žiri u Cannesu što je nagradio film pošto je našao elementu u njemu koji promoviraju održavanje Jugoslavije. Le Monde je pisao da je film dijelom sniman u Beogradu, čime su se kršile sankcije UN-a protiv SR Jugoslavije, te da je financiran srbijanskim sredstvima.

Slavoj Žižek i francuski pisac Bernard-Henri Lévy su raspravljali jednom o filmu i njegovom značenju."Violence & the Left in Dark Times: A Debate" , Fora TV, 16 Sep 2008

 Kritike 
Filmski leksikon zapisao je sljedeće o filmu:

Ed Gonzalez je zapisao:

Frederic and Mary Ann Brussat su u svojoj recenziji zapisali:

 Također pogledajte 
 Hronološki spisak jugoslavenskih filmova

 Reference 

 Vanjski linkovi 

Podzemlje na Rotten Tomatoes

Kategorija:Filmovi iz 1995.
Kategorija:Jugoslavenski filmovi
Kategorija:Srbijanski filmovi
Kategorija:Francuski filmovi
Kategorija:Njemački filmovi
Kategorija:Jugoslavenski dramski filmovi
Kategorija:Francuski dramski filmovi
Kategorija:Njemački dramski filmovi
Kategorija:Filmovi s radnjom u Srbiji
Kategorija:Filmovi s radnjom u Njemačkoj
Kategorija:Filmovi o Drugom svjetskom ratu
Kategorija:Filmovi u režiji Emira Kusturice
Kategorija:Dobitnici Zlatne palme
Kategorija:Filmovi o Titu
Kategorija:Tito u popularnoj kulturi
Kategorija:Filmovi na srpskom jeziku