Sombrero (galaksija)

Galaksija Sombrero (poznata i kao M104, NGC 4594, IRAS 12373-1120, MCG -2-32-20, PGC 42407 i UGCA 293) jest spiralna galaksija udaljena približno 47 miliona sg od Zemlje i locirana u sazviježđu Djevica. Najveći prečnik je 8,60 (118 hiljada sg), a najmanji 4,2 ugaonih minuta (57 hiljada sg).

Prvo otkriće napravio je Pierre Méchain 11. maja 1781. nakon izdavanja knjige s Messierovim katalogom. Charles Messier u vlastitoj kopiji kataloga rukom je zapisao podatke o još pet otkrivenih objekata (kasnije prepoznatih kao M104 do M109). Otkriće M104 objavljeno je 1783. u Berlinskom astronomiskom godišnjaku. William Herschel je samostalno otkrio galaksiju 1784. godine.

 Karakteristike 
M104 se nalazi na udaljenosti od 29.3 miliona s.g. Njene prividne dimenzije su 8.7' u dužinu i 3.5' u širinu. Stvarni prečnik galaksije je 74,500 s.g.

 Prsten prašine 
Galaksija je poznata po svom obliku koji izgleda kao šešir Sombrero. Naime, ekvator galaktike M104 naget je 6° prema nama i zbog toga galaksiju gledamo skoro iz profila. Pruga prašine i gasa koji presjeca disk galaksije je ustvari prsten plina i prašine koji okružuje jezgro. Prsten sadrži većinu molekularnog hidrogena u galaksiji  i mjesto je gdje se formiraju nove zvijezde.

 Jezgro 
Jezgro galaksije je klasificirano kao centralna regija niske ionizacije. Takve jezgre karakterizirane su optičkim spektrom koji otkriva ionizirani gas koji je ustvari samo slabo ioniziran (atomima nedostaje samo nekoliko elektrona). Izvor ionizacije u jezgri se još ne zna. Najčešći izvori ionizacije su mlade zvijezde ili aktivna galaksijska jezgra. Spektroskopska posmatranja u infracrvenom dijelu spektra pokazala su da centar M104 nije ispunjen mladim zvijezdama tako da je aktivno galaksijsko jezgro vjerovatni izvor ionizacije.

 Centralna supermasivna crna rupa 
Koristeći spektroskopske podatke s teleskopa CFHT i Hubble, astronomi su došli do zaključka da je u centru M104 supermasivna crna rupa. Podaci dobiveni posmatranjem brzine rotacije zvijezda blizu centra pokazali su da je masa navedene crne rupe oko milijardu puta veća od mase Sunca. Time je crna rupa u M104 postala jedna od najmasivnijih crnih rupa u obližnjim galaksijama.

 Kuglasti skupovi 
M104 ima relativno veliki broj kuglastih skupova. Njihov broj je procijenjen na između 1,200 i 2,000. Odnos broja kuglastih skupova i sjaja galaksije je značajno veći nego u Mliječnom putu ali je otprilike podjednak galaksijama s jednako velikim centralnim ispupčenjima.

 Amaterska posmatranja 
M104 je moguće lako uočiti u 100 mm teleskopu pod razumno tamnim nebom. U 200 mm teleskopu pruga prašine je vidljiva kao nagli prekid u sjaju galaksije. Pod veoma tamnim nebom 200 mm teleskop će pokazati i južni, tamniji dio galaksije odvojen prugom prašine. Veći teleskopi će još jasnije pokazati prugu prašine i tamniji južni dio galaksije.

 Najbliži NGC/IC objekti 
Sljedeći spisak sadrži deset najbližih NGC/IC objekata.

 Ime Udaljenost od NGC 4594(uglovnih minuta) Rektascenzija (J2000) Deklinacija (astronomija) (J2000) Tip NGC 4524 1,57   galaksija (Sbc) NGC 4680 1,73   spiralna galaksija (S/P) IC 811 1,86   prečkasta spiralna galaksija (SB0) NGC 4663 1,86   prečkasta spiralna galaksija (SB0) NGC 4658 1,93   prečkasta spiralna galaksija (SBbc) NGC 4700 2,3   prečkasta spiralna galaksija (SBc) NGC 4682 2,39   prečkasta spiralna galaksija (SBc) NGC 4708 2,48   spiralna galaksija (Sab) NGC 4484 2,78   spiralna galaksija (Sc) NGC 4714 3,09   eliptična galaksija (E-S0)

 Galerija 

 Također pogledajte 
 Novi opći katalog
 Spisak NGC objekata
 Spisak galaksija

 Bilješke 
  Prividna magnituda od 8,0 – Apsolutna magnituda: M = m - 5 ((log10 DL) - 1), gdje je m=8,0 i DL=14,4 * 106.
  8,60 ugaonih minuta – S = A * D * 0,000291 * P, gdje je A=8,60, D=14,4 i P = 3,2616.
  Bazirano na euklidsku udaljenost.
 Reference 

 Literatura 




 Vanjski linkovi 
 NGC 4594 

  NGC 4594 na Aladin pregledaču
 NGC katalog 
  Interaktivni NGC Online Katalog
  Astronomska baza podataka SIMBAD
  NGC katalog na Messier45.com 
  NGC/IC projekt
  NGC2000 na NASA sajtu 
  NGC na The Night Sky Atlas sajtu

Kategorija:Djevica (sazviježđe)
Kategorija:Messierov katalog
Kategorija:IRAS objekti
Kategorija:MCG objekti
Kategorija:NGC objekti
Kategorija:PGC objekti
Kategorija:UGC objekti
Kategorija:Spiralne galaksije
Kategorija:Astronomski objekti otkriveni 1781.
Kategorija:Eliptične galaksije