Azerbejdžanski manat

Azerbejdžanski manat (ISO 4217: AZN; ) novčana je jedinica Azerbejdžana. Sastoji se od 100 kepik (). Centralna banka Azerbejdžana () ima isključivo pravo da objavljuje nacionalnu valutu u saglasnosti sa azerbejdžanskim zakonodavstvom.

Riječ manat dolazi od ruske riječi moneta što znači novac. Azerbejdžanska demokratska republika i Azerbejdžanska sovjetska socijalistička republika koristile su svoju valutu, manat, u razdoblju od 1919. do 1923. Naziv manat koristio se i na novčanicama sovjetske rublje, na kojima se nalazio naziv valute ispisan na jezicima svih sovjetskih republika.

Nakon raspada SSSR-a, u augustu 1992. predstavljen je azerbejdžanski manat (ISO 4217: AZM) koji je zamijenio sovjetsku rublju u omjeru 10:1. Dana 1. januara 2006. predstavljen je novi manat (ISO 4217: AZN), koji je zbog visoke inflacije zamijenio stari u omjeru 5000:1.

U optjecaju se nalaze kovanice od: 1, 3, 5, 10, 20 i 50 kepika, te novčanice od 1, 5, 10, 20, 50 i 100 manat. Novac izdaje Azerbejdžanska centralna banka.

Historija
Azerbejdžan je prva zemlja u islamskom svijetu koja je uvela vlastitu valutu. Prvo uvođenje počelo je 1919. izdavanjem novčanica u apoena od 25, 50, 100 i 250 manata. Lice novčanica je bilo ispisano na azerbejdžanskom, naličje na ruskom jeziku.

 Sovjetski savez 

Druga serija novčanica izdavana je 1920. u Azerbejdžanskoj sovjetskoj socijalističkoj republici. Izdavani su apoeni od 5, 100 i 1000 (veliko i malo izdanje) rubalja. Nakon četiri denominacije uvode se 1921. apoeni od 5000, 10000, 25000 i 50000 rubalja. Izbijanje ekonomske krize 1921., uvode se novčanice u apoenima 100000 (3 vrste), 250000 (2 vrste) i 1000000 (2 vrste) koje se puštaju u opticaj 1922. U periodu 1920.-1923. valuta se na Azerbejdžanskom jeziku zove manat, dok na ruskom rublja.

U periodu 1923.-1924. u Transkavkaskoj sovjetskoj socijalističkoj federativnoj republici (TSFSR), na području Azerbejdžana, izdaju se ukupno četiri serije novčanica. Prva serija se izdaje u apoenima od 5000, 10000, 50000, 10000, 250000, 500000 i 1000000 rubalja, druga u apoenima od 500, 10000, 50000, 10000, 250000, 500000, 1000000, 5000000 i 10000000. Treća serija se izdaje u apoenima od 10000, 25000, 50000, 100000, 250000, 500000, 1000000, 5000000 i 10000000 rubalja. Pogoršanje ekonomske krize, koja je počela 1921., te porastom inflacije dolazi četvrta serija u apoenima od 25, 50, 74, 100, 250 miliona i 1 milijardu rubalja. Na području Azerbejdžana, Armenije i Gruzije bila je u opticaju i novčanica apoena od 10 milijardi (visina nominalne vrijednosti do tada jedinstvena u historiji) rubalja. Glavni motivi bili su do 1923. polumjesec i zvijezda.

Od 1923. regulisanje monetarne politike se odvija preko Državne banke SSSR-a, motive polumjesec i zvijezda zamjenjuju srp i čekić.

Zakonskim aktom 1936. svih 11 sovjetskih republika izdaju novčanice, s jedinstvenim grbom, na 11 jezika. Prva serija ovih novčanica pušta se u opticaj do prve monetarne reforme u 1947. Slijede reforme 1961. te 1991. Kod posljednje reforme iz 1991., koja se naziva i Pavlova reforma, novčanice (apoeni 50 i 100 rubalja) su povučene nakon 3 dana iz opticaja.

 Nezavisnost 
Dekretom od 11. februara 1992. osniva se Narodna banka Azerbejdžana, a 15. jula pušta se nova valuta u opticaj.  Izdavanje novčanica apoena od 1, 10 i 250 manata počinje u augustu a kovanice apoena 5, 10, 20 i 50 kepika decembra 1992. Štampanje obavlja Centralna banka Francuske, koja također dizajnira novčanice od 1 i 10 manata. Sljedećih godina manat potiskuje rublju iz opticaja, čime se ekonomija brzo oporavlja, te se dekretom narodnog vođe Hejdara Alijeva 12. novembra 1995 manat proglašava jedinom legalnom valutom na teritoriji Azerbejdžana. Narodna banka izdaje 1994. apoene od 10000 a 1996. od 50000 manata, štampanje prvih obavlja njemačka štamparija Giesecke & Devrient Co dok druge štampa britanska štamparija De La Rue. Dekretom predsjednika 7. februara 2005 izvršena je denominacija. Novi manat ima odnos od 1:5000, što znači da je 1 novi manat vrijedan 5000 starih.  Do 1. januara 2006 sprovedeno je i prilagođavanje cijena.

Kovanice
Kovanice novog manata od 2006. Slika  Vrijednost  Osobine  Opis  Datum Prečnik  Masa  Sastav  Rub  Lice  Naličje  Kovanja  Uvođenja  Važeće   Nevažeće 156px 1 kepik 16,25 mm 2,8 gČelik s presvlakom od bakra Gladak Historija Karta Azerbejdžana, naziv zemlje, vrijednost 2006. januar 2006 U opticaju - 156px 3 kepika 18,00 mm 3,45 g ZupčastAbeceda i literaura 156px 5 kepika 19,75 mm 4,58 g GrubHistorija 156px 10 kepika 22,25 mm 5,25 g Čelik s presvlakom od bronze Izrezbareni(Španski cvijet)  Brdo Karabah 156px 20 kepika 24,25 mm 6,6 g Višedjelni vez Obrazovanje i budućnost 156px 50 kepika 25,5 mm 7,7 g Unutrašnji krug, čelik s presvlakom od bronze
Vanjski krug: nehrđajući čelik  Ekonomija i napredak

Novčanice
U opticaju su novčanice u apoenima 1, 5, 10, 20, 50 and 100 manata. Dizajn je rad Austrijanca Roberta Kalina, koji je također dizajnirao euro i sirijsku funtu.

Novi manat od 2006. u opticaju Slika  Vrijednost  Veličina  Boja  Opis  Datum Lice  Naličje  Lice  Naličje  Štampanja  U opticaju  Nevažeće 84px 84px 1 manat 120 × 70 mm Siva  Kultura:tradicionalni muzički instrumenti daf, kamanče i tarOrnamenti s azerbejdžanskih tepiha20052009Januar 2006U opticaju 89px 89px 5 manata 127 × 70 mm NarandžastaPisanje i literatura: stari pisci, pjesnici i knjige iz Azerbejdžana, pisani izvod iz nacionalne himne i slova azerbejdžanske abecede Crteži stijena iz Gobustana, tekstovi na starom turskom pismu 94px 94px 10 manata 134 × 70 mmPlavaHistorija: stari grad Baku, the Palata Širvanšaha i djevični toranj s pozadinom zida Icheri ŠeherOrnamenti s azerbejdžanskih tepiha2005.Mart 2006. 99px 99px 20 manata 141 × 70 mmZelena  Karabah
Simboli snage: mač, kaciga i štitSlavuj simbol mira 104px 104px50 manata 148 × 70 mmŽutaHistorija i budućnost:omladina, stepenice (simbol napretka), Sunce (simbol snage i svjetlosti), hemijski i matematički simboli (simboli nauke)Ornamenti s azerbejdžanskih tepihaApril 2006. 109px 109px100 manata155 × 70 mmLjubičastaEkonomija i napredak: simboli arhitekture od antike pa do današnjice, simbol valute (10px) i simboli ekonomskog razvojaOrnamenti s azerbejdžanskih tepiha

Nova izdanja
Narodna banka Azerbejdžana (az. "Azərbaycan Milli Bankı") promijenila je 2009. naziv u Centralnu banku Azerbejdžana (az. "Azərbaycan Mərkəzi Bankı"). Novčanica od 1 manata, s novim nazivom banke, puštena je u opticaj 2010-te. Isto je učinjeno 2012. s novčanicom od 5 manata. 
 Lice  Naličje  Vrijednost 120px  120px  1 manat (2009) 127px  127px  5 manat (2009)
 Ministarstvo finansija Azerbejdžana razmatralo je 2011. uvođenje novčanica u apoenima od 2 i 3, kao i apoena preko 100 manata. U februaru centralna banka je saopštila da se veći apoeni ne uvode do 2014.

 Također pogledajte 
 Ekonomija Azerbejdžana
 Centralna banka Azerbejdžana

Reference

 Vanjski linkovi 

 Centralna banka Azerbejdžana 
    Novčanice Azerbejdžana

Azerbejdžanski manat
Kategorija:Ekonomija Azerbejdžana
Kategorija:Valute u optjecaju
Kategorija:Valute uvedene u 1919.
Kategorija:Evropske valute
Kategorija:Fiksni devizni kurs