Memorandum Srpske akademije nauka i umjetnosti

Memorandum Srpske akademije nauka i umjetnosti poznat jednostavno kao Memorandum SANU[broken link] je nacrt dokumenta koji je stvorila Srpska akademija nauka i umetnosti u periodu između 1985-86. kao strateški program srpske inteligencije. Memorandum SANU je odredio smjer rješenja srpskog pitanja unutar SFR Jugoslavije. Ovaj dokument bio je objavljen u javnosti preko beogradskog dnevnika  "Večernje novosti" u dva nastavka 24. i 25. septembra 1986. godine.

Memorandum je odmah privukao pažnju javnosti u Jugoslaviji jer je dao glas kontroverznim stavovima o stanju nacije i založio se za temeljnu reorganizaciju države. Glavna tema je bila da ustavna struktura Jugoslavije diskriminiše Srbe i da decentralizacija vodi raspadu Jugoslavije. Tvrdilo se da je razvoj Srbije narušen u korist drugih dijelova Jugoslavije, odnosno da druge razvijenije regije cvjetaju na račun Srbije. Memorandum su zvanično osudile Vlada Jugoslavije 1986. i Vlada SR Srbije zbog podsticanja nacionalizma. Neki smatraju da je njegovo objavljivanje ključni trenutak u raspadu Jugoslavije[5] i doprinos jugoslovenskim ratovima.

 Radna grupa 
Radnu grupu su sačinjavali:

 Pavle Ivić
 Antonije Isaković
 Dušan Kanazir
 Mihailo Marković
 Miloš Macura
 Dejan Medaković
 Miroslav Pantić
 Nikola Pantić
 Ljubiša Rakić
 Radovan Samardžić
 Miomir Vukobratović
 Vasilije Krestić
 Ivan Maksimović
 Kosta Mihailović
 Stojan Ćelić
 Nikola Čobeljić

Sadržaj
Memorandum je podijeljen na deset dijelova, koji su grupisani u dvije cijeline:
Kriza jugoslavenske privrede i društva;
Položaj Srbije i srpskoga naroda;

 Glavne tačke memoranduma 

 Albanci vrše genocid nad Srbima na Kosovu (str. 41, 56 memoranduma)
 SR Slovenija i SR Hrvatska preuzimaju kontrolu nad srpskom ekonomijom. Jugoslavija uklanja industriju iz SR Srbije (str. 42)
 Postoji potreba za ustavnim promjenama Jugoslavije zbog njenog nepravednog maltretiranja i slabljenja Srbije (str. 46)
 Antisrpska diskriminacija je raširena (str. 50)
 Srbija je žrtvovala 2,5 miliona svojih građana u ime Jugoslavije (u Prvom i Drugom svetskom ratu) i sada je žrtva iste države (str. 52)
 Između 1690. i 1912. 500.000 Srba napustilo je Kosovo, gdje Albanci vrše genocid (str. 56)
 Srbi koji žive na Kosovu i Srbi koji žive u Hrvatskoj izloženi su diskriminaciji (str. 58)
 Hrvatski Srbi su u opasnosti bez presedana (str. 62)
 Svi srpski pisci iz Bosne i Hercegovine su srpski a ne bosanski pisci (str. 65)
 Srpsko pitanje se ne može riješiti bez punog nacionalnog i kulturnog jedinstva srpskog naroda Jugoslavije (str. 70–3)
 Srbi su u poslednjih 50 godina dva puta bili žrtve razaranja, asimilacije, prisilnog vjerskog preobraćenja, kulturnog genocida, ideološke indoktrinacije i tvrdnji da nemaju nikakav značaj (str. 70–3)
 Ako Jugoslavija propadne, Srbija mora da se pridržava svojih nacionalnih interesa (str. 73)

 Komentar 
Memorandum SANU u svom sadržaju nimalo ne odstupa od već poznatih programa Velike Srbije ("Načertanije", Srbi svi i svuda, Homogena Srbija...) samo je moderniziran za svoje vrijeme:

 granice Srbije nisu u skladu s etničkim sastavom i kao takve one se trebaju prekrajati, jer prema memorandumu Ustav iz 1974. je nanio mnogo štete Srbiji, zbog stvaranja autonomnih pokrajina Vojvodine i Kosova, razvodnjavanje federacije, kao i zbog "umjetnih" administrativnih granica koje ne predstavljaju "pravu" sliku
 ugroženost srpskog naroda od strane drugih naroda unutar SFR Jugoslavije: asimilacija, iskorištavanje, istjerivanja, nemogućnost izražavanja, marginalizacija u političkoj, ekonomskoj, kulturnoj i naučnoj sferi.  
 jačanje protusrpskih snaga unutar SFR Jugoslavije (Hrvati, Albanci)
 potreba za brzu i skoru akciju da se spriječi propadanje Srbije i srpskog naroda

 Utjecaj 

Memorandum SANU je imao dalekosežan utjecaj na razvoj i obnovu nacionalističkog pokreta u Srbiji prvo pod okriljem Saveza komunista Srbije. Memorandum je imao i izravan utjecaj na Slobodana Miloševića koji je ideje izložene u memorandumu pokušao provesti u djelo: antibirokratska revolucija i ideja o velikoj Srbiji koja je kasnije bila uzrok rata u Sloveniji, Hrvatskoj, BiH i na Kosovu.

 Također pogledajte 

Memorandum SANU iz 1995. godine Jakov Sirotković: Memorandum SANU iz 1995. godine: (kritički osvrt na knjigu Koste Mihailovića i Vasilija Krestića "Memorandum SANU", odgovori na kritike, izdanje SANU, Beograd 1995.), Predavanja održana u Hrvatskoj akademiji znanosti i umjetnosti, sv. 69./izdavač: Hrvatska akademija znanosti i umjetnosti, Birotisak, Zagreb, 1996., 
Drugi Memorandum SANU, memorandum iz 2012.

 Također pogledajte 
 Srpska akademija nauka i umetnosti
 Dobrica Ćosić

 Reference 

 Vanjski linkovi 

Memorandum SANU na Wiki izvoru 

Kategorija:1985. u Jugoslaviji
Kategorija:1986. u Jugoslaviji
Kategorija:1985. u Srbiji
Kategorija:1986. u Srbiji
Kategorija:Historija SR Srbije
Kategorija:Politički skandali u Jugoslaviji
Kategorija:Politički skandali u Srbiji
Kategorija:SANU
Kategorija:Srpski iredentizam