Devširma

Devširme, glagolska imenica od turskog glagola devşirmek, "skupljati", osmanski izraz koji označava povremeno uzimanje kršćanske djece obučavane da kasnije popunjavaju odjele janjičara i da obavljaju funkcije na Dvoru i u upravi, poznato i kao "danak u krvi".

Prvi ga je uveo sultan Murat II 1430.V.L. Ménage: Devshirme. In: The Encyclopedia of Islam. New Edition [EI2]. 12 Bde. Leyden. London : Brill. Luzac 1960–2004. Bd.2 (1965), str. 210–212. godine zbog nedostatka vojno sposobnih muškaraca u brzorastućem carstvu. Zbog mogućnosti za izuzetno napredovanje Bošnjaci su tražili dozvolu od sultana Mehmeda II da i nakon što prihvate islam njihovi sinovi mogu biti janjičari, kasnije je slična praksa provođena i u Albaniji. Danak se ubirao balkanskim zemljama koje su bile pod osmanlijskom vlašću i djelimično u Anatoliji↑ Bursa, Lefke, Iznik, Batum, ganz Kleinasien; Ménage, Devshirme, S.212, i to na način da su dječaci u dobi od osam do 20 godina odvođeni svake četiri godine i iz svake 40. porodice.

Danak je skupljao viši janjičarski oficir (yayabaşı) sa svojom vojskom, a prikupljena djeca bila su dijeljena u dvije grupe. Ona koja su bila u odličnoj tjelesnoj spremi slana su na sultanov dvor, dok su ostala slana osmanskim porodicama u Anadoliji i Rumeliji na obuku iz osmanskog načina života. To je trajalo tri do sedam godina.

Dječaci koji su bili prikupljani zvali su se kul, gilman i olgan, a nakon prvog dijela obuke dobivali su ime adžami oglamlar što bi u prijevodu značilo strani sinovi. Obučavani su na razne načine: teške tjelovježbe, teorijska predavanje, učenje turskog, perzijskog i arapskog jezika, kaligrafija, te učenje književnosti teologije i zakonodavstva. Nakon što bi napunili 20 godina, bili su raspoređeni u janjičarske vojne jedinice.

Većina muškaraca nije ostajala na dvoru. Neki od njih su dobili zemlju i postali spahije, i činili su dio konjice. Ono koji su ostajali na dvoru imali su izgledniju priliku napredovati u karijeri. Naprimjer, mogli su biti postavljeni za sandžak-begove (upravitelje malih jedinica nazvanih sandžaci), begler-begove (upravnike pokrajina), a često i za vezire i velike vezire.

Ovaj sistem ubiranja danka počeo je polahko nestajati početkom 17. vijeka da bi krajem istog vijeka iščezao.

 Poznati janjičari 
 Sinan, 1490–1588, osmanski arhitekt
 Ibrahim paša, 1493–1536, veliki vezir 
 Semiz Ali-paša, ? – 1565, veliki vezir 
 Koçi Beg, ? – 1650, savjetodavac dva sultana
 Abdurahman Abdi paša, ? – 1686, posljednji begler-beg
 Mehmed paša Sokolović, 1505–1579, veliki vezir i vojskovođa
 Nasuh Matrakčija, 1480–1564, polimat

 Također pogledajte 
 Memluci
 Janjičari

 Literatura 
Istočnjačka enciklopedija: Danak u krvi 

Reference

Kategorija:Osmansko Carstvo