Gupta Carstvo

Gupta Carstvo je bilo antičko indijsko carstvo koje je postojalo od sredine 3. stoljeća do 543. godine. Tokom svog vrhunca od 319. do 543. godine, pokrivao je veći dio Indijskog potkontinenta. Neki historičari ovo razdoblje smatraju zlatnim dobom Indije.N. Jayapalan, History of India, Vol. I, (Atlantic Publishers, 2001), 130. Vladajuću dinastiju carstva osnovao je kralj Šri-Gupta; najistaknutiji vladari dinastije bili su Čandragupta I, Samudragupta i Čandragupta II. Indijski pjesnik Kalidasa pripisao je Guptima osvajanje dvadeset i jednog kraljevstva unutar i izvan Indije, uključujući teritorije Saka, Huna, Kambodža, Kinara, Kirata te plemena koja su smještena na zapadu i istoku rijeke Amur.

Vladajuću dinastiju carstva osnovao je kralj Sri Gupta; najistaknutiji vladari dinastije bili su Chandragupta I, Samudragupta, Chandragupta II i Skandagupta. Sanskritski pesnik Kalidasa iz 5. veka nove ere pripisuje Guptama da su osvojili oko dvadeset i jedno kraljevstvo, kako u Indiji tako i van nje, uključujući kraljevstva Parasika, Huna, Kambojasa, plemena koja se nalaze u zapadnim i istočnim dolinama Oxusa, Kinnaras , Kiratas i drugi.Raghu Vamsa v 4.60–75Ashvini Agrawal (1989). Rise and Fall of the Imperial Guptas. Motilal Banarsidass, str. 112–18. ISBN 978-81-208-0592-7. Arhvirano s orginala 8. 1. 2020. Pristupljeno 29. 8. 2018.Upinder Singh (2017). Political Violence in Ancient India. Harvard University Press, str. 343. ISBN 978-0-674-98128-7. Arhivirano  s originala 10. 1. 2020. Pristupljeno 13. 12. 2018.

Vrhunac ovog perioda su bila velika kulturna zbivanja koja su se odvijala prvenstveno tokom vladavina Samudragupte, Čandragupte II i Kumaragupte I. Mnogi hinduistički epovi i književni izvori, poput Mahabharate i Ramayane, kanonizirani su tokom ovog perioda.Gupta dynasty (Indian dynasty) . Britannica Online Encyclopedia. Retrieved 21. 11. 2011. Period Gupta carstva je proizveo naučnike poput Kalidasa, Aryabhata, Varahamihira i Vatsyayana koji su postigli veliki napredak u mnogim akademskim područjima.Vidya Dhar Mahajan (1990). A History of India. State Mutual Book & Periodical Service, str. 540. ISBN 978-0-7855-1191-5. Arhivirano s orginala 10. 1. 2020. Pristupljeno 29. 8. 2018.Gupta dynasty: empire in 4th century . Britannica Online Encyclopedia. Retrieved 21. 11. 2011. Nauka i politička administracija su dostigli nove visine. Ovaj period je doveo do dostignuća u arhitekturi, kiparstvu i slikarstvu "postavivši standardne forme koji su odredili dalji tok umjetnosti, ne samo u Indiji, nego i izvan njenih granica".J.C. Harle (1994). The Art and Architecture of the Indian Subcontinent, str. 87. Yale University Press. ISBN 978-0-300-06217-5. Snažne trgovačke veze učinile su Indijski potkontinent važnim kulturnim centrom koji je uticao na obližnja kraljevstva u južnoj i jugoistočnoj Aziji. Smatra se da su Puranas, ranije duge pjesme o različitim temama, bili posvećeni pisanim tekstovima u ovom periodu. Hinduizam su slijedili vladari i bramanizam je procvjetao u Gupta carstvu, ali su Gupte tolerirali i ljude drugih vjera.

Carstvo je na kraju nestalo zbog znatnog gubitka teritorija i carske vlasti prouzrokovanom invazijom Kidarita iz srednje Azije.Ashvini Agrawal (1989). Rise and Fall of the Imperial Guptas. Motilal Banarsidass, str. 264–69. ISBN 978-81-208-0592-7. Arhivirano s orginala 8. 1. 2020. Pristupljeno 29. 8. 2018. Nakon propasti Gupta carstva, Indijom su ponovo vladala brojna regionalna kraljevstva.

 Vlast 
mini|lijevo|Samudraguptin lik na novcu iz perioda njegove vladavine
Gupte su svoje carstvo vodili kao skupinu manjih regija ili potkraljestva. Svako potkraljevstvo imalo je svog vladara, ali je svima njima upravljao car Magadhi. Prva dva Gupta cara proširila su carstvo, dok su kasniji vladari imali zadatak zadržati postojeću teritoriju.

 Čandragupta
Za svoje kratke vladavine odvažni Čandragupta I (320-330) proširio je teritoriju osvajanjima i svojim brakom sa princezom Kumarom Devi iz plemena Lichchavi.

 Samudragupta
Sin Čandragupte I (v.330.-376.) proširio je carstvo do Bengala u srednjoj Indiji te do dolina rijeka gornja Yamuna i Ganges.

 Čandragupta II
Ime je dobio po djedu, i ovaj treći Gupta dugo je vladao (376.-415.) i u to vrijeme je cvala indijska umjetnost i književnost.

 Umjetnost i književnost 
200px|desno|mini|Ajanta-zidno slikarstvo iz Gupta perioda

U vrijeme Gupta indijski umjetnici stvorili su neka od najljepših djela. U veličanstvenim palatama i hramovima nalaze se izuzetno vrijedne skulpture i slike. Klasični oblici muzike i plesa iz vremena Gupta još uvijek se izvode u cijeloj Aziji.

 Zidno slikarstvo 

Na brežuljcima Ajante ima više od 30 budističkih svetišta i samostana. Mnogi njihovi zidovi ukrašeni su životopisnim freskama ili zidnim slikarijama. To je bila moda koja je trajala vijekovima. Na slikarijama su bili prikazani prizori iz života Budhe i ostalih pobožnih tema.

 Skulpture 

Svetišta i palače Gupta krase realistične skulpture. Najomiljenije teme bili su ljudi koji su svetištima davali donacije, Budha i prizori njegovog života te ljudi poznati kao Bodhisattive (oni koji su postigli budistički cilj prosvjetljenja i pomagali drugima da dostignu nešto slično. Mnogi kipovi,poput muzičara koji sjedi, izrađeni su od terakote.

 Pećinska svetišta 

Mnoga budistička pećinska svetišta u zapadnoj Indiji urezana su u litice; posao za koji su bile potrebne godine rada jednostavnim oruđem kojim su radile Gupte. Pećinska svetišta su mračna, ali prekrasno ukrašena skulpturama i slikarijama.

 Zlatno doba znanja 
mini|desno|Novac za vrijeme vladavine Kumaragupte
U vrijeme vladavina Gupta širile su se obrazovne ustanove, poznate po filozofiji, medicini i logici. Bio je razvijen i jezik sanskrt kojim su se pisale velike epske priče. Jedan od najvećih pisaca iz tog vremena bio je Kalidasa koji je živio u vrijeme Čandragupte II i Kumaragupte. Njegova djela uključuju komedije, poeme i herojske drame koje se još izvode.

 Vremenska tabela 
GodinaHistorijske značajke320.Čandragupta I osniva Carstvo Gupta.330-376.Samudragupta širi carstvo od rijeke
Ind do Bengalskog zaljeva te do planina na sjeveru.376-415.Čandragupta II osigurava carstvo i unapređuje trgovinu.415-450.Kalidasa sastavlja većinu svojih pjesama
u vrijeme vladavine Kumaragupte.450.Carstvo počinje propadati pod pritiskom Huna koji nadiru.554.Kraj dinastije Gupta sa smrću posljednjeg cara.

 Također pogledajte 
 Šah

Reference

Kategorija:Historija Indije
Kategorija:Carstva
Kategorija:Historijska indijska carstva