Skijaški skokovi

mini|230px|Kompleks skakaonica u Pragelatu tokom ZOI 2006. u Torinu
mini|238px|Skakaonica "Matti Nykänen" (K-100) i manja skakaonica (K-64) u Jyväskyli (Finska)

Skijaški skokovi su sportska disciplina skakanja na skijama u kojoj se skijaš spušta niz posebno konstruiranu skakaonicu te nakon odraza pokušava "preletjeti" što veću udaljenost. Skakaonica je prekrivena snijegom, pa su takmičenja moguća samo u zimskim uslovima. Ipak, danas postoje i varijante izrade skakaonice s vještačkom podlogom te se takmičenja mogu održavati cijele godine, a jedna varijanta tog sporta izvodi se i na vodi.

Skijaški skokovi su standardni sport na Zimskim olimpijskim igrama. Oni su i sastavni dio sporta koji se naziva nordijska kombinacija, a koji se sastoji od takmičenja u skijaškom trčanju i skijaškim skokovima.
mini|desno|200px|Ski-skakač u Calgaryju (Kanada)

 Historija 
Kao većina skijaških disciplina, i skijaški skokovi najranije se spominju u skandinavskim zemljama. Nastali su u Morgedalu (Norveška). U početku, oko 1810. godine, skakalo se s odskočišta napravljenog od nabacanog snijega ispod neke prirodne strme padine. Skakač je dobijao zalet spustivši se niz padinu, a zatim bi se odrazio s odskočišta i letio 15–20 m. Oko 1840. skakači su odskočište smjestili na samu strminu padine. Sačuvani crteži iz 1862, 1880. i 1888. prikazuju skakače kako skaču s jednim dugim štapom u ruci, skupljenih koljena, i nakon doskoka izvode telemark.

Prvi poznati skijaš-skakač bio je Olaf Rye, norveški poručnik. On se 1809. lansirao 9,5 m u zrak pred publikom koju su činili ostali vojnici. Sondre Nordheim prvi je počeo skakati bez štapa, pa je njegov "elegantni" skok pobudio veliku pažnju, označivši prekretnicu u ovom sportu. Tek 1860-ih počinju se graditi skijaške skakaonice, od kojih je vjerovatno skakaonica Holmenkollen kod Osla bila jedna od prvih. Prve norveške skakaonice bile su za današnje pojmove veoma kratke, tako da je rekordna dužina Nordheimovog skoka 1868. iznosila 19 m, a skokovi 1910 (H. Hansen), 1914 (A. Amundsen) 54, dok je 1933. Sigmund Ruud skočio 86 m. Prvo poznatije takmičenje bilo je Husebyrennet, održano u Oslu 1879. Tada je Olaf Haugann postavio i prvi svjetski rekord: 20 m.Arhiva ski-skakaonica: Norveška, skisprungschanzen.com. Ovo je takmičenje 1892. prebačeno na Holmenkollen, koji je i do danas ostao jedna od najprestižnijih skakaonica.

 Takmičenja 
mini|desno|150p|Savremena skijaška skakaonica
Takmičenja se održavaju uglavnom na trima vrstama skakaonica, koje se razlikuju po veličini:
 90-metarska skakaonica – obračunska tačka na daljini je od 80 do 100 m (najčešće 90), a skakači postižu daljine do 110 m u optimalnim uvjetima.
 120-metarska skakaonica – obračunska tačka na udaljenosti je od 120 do 130 m, zavisno od skakaonice. Na onim malo većim mogu se postići daljine i do 145 m.
 Skijaška letaonica – to su skakaonice s obračunskom tačkom preko 185 m i na njima se mogu postići dužine do čak 250 m. Često se za takmičenje na takvim skakaonicama koristi naziv "skijaški letovi", da bi se naglasila velika dužina skokova.

Standardno takmičenje sastoji se od jednog probnog skoka i dva skoka koji se ocjenjuju, a bodovi za oba skoka sabiru se za konačni poredak. Postoji i ekipno takmičenje, u kojem se sabiru bodovi četiri člana jedne ekipe.

Amaterska i juniorska takmičenja održavaju se na manjim skakaonicama.

 Ljetna takmičenja 
Takmičenja se mogu održavati i ljeti. Skakači se tada spuštaju po porculanskim "špurama" za skije, a umjesto snijegom padina je prekrivena plastičnom travom, koja se u kraćim intervalima polijeva vodom. FIS je organizirao i posebno takmičenje pod nazivom Ljetni Grand Prix, a održava se na sljedećim skakaonicama:

 Hinterzarten (K-95)
 Courchevel (K-120)
 Einsiedeln (K-105)
 Klingenthal (K-125)
 Zakopane (K-120)
 Hakuba (K-120)
 Pragelato (K-125)

 Liberec (K-120)
 Kranj (K-100)
 Wisła (K-120)
 Szczyrk (K-90)
 Hinzenbach (K-85)
 Almati (K-120)
 Örnsköldsvik (K-90)

FIS-kup i Kontinentalni kup također imaju ljetna takmičenja, čak i više nego Svjetski kup.

 Ženski skijaški skokovi 
FIS je 26. maja 2006. odlučio dozvoliti ženama da skaču na SP 2009. u češkom Liberecu, a da se zatim na idućem SP-u održe ženski ekipni skokovi. FIS je također odlučio uputiti prijedlog MOK-u da dozvoli ženama da se takmiče na ZOI 2010. u Vancouveru.

Izvršni odbor MOK-a 28. novembra 2006. odbio je taj prijedlog uz obrazloženje da nema dovoljnog broja takmičarki, kao ni zemalja, te da se ženski ski-skokovi tek moraju etablirati na međunarodnom nivou. Jacques Rogge, tadašnji predsjednik MOK-a, rekao je da ženski ski-skokovi neće biti u programu OI jer "ne želimo da medalje budu rastopljene i isprane vodom" (tj. da im vrijednost bude umanjena), aludirajući na relativno mali broj potencijalnih takmičarki.

Navedeno je da, iako broj žena u ski-skokovima nije beznačajan, kod njih postoji veći raspon u pogledu talenta nego kod muškaraca budući da su najbolji skakači vrlo blizu jedni drugima po takmičarskoj jačini, dok žene više variraju, čak i u najjačim takmičenjima.

Grupa od 15 ski-skakačica podnijela je tužbu protiv Organizacijskog komiteta Zimskih olimpijskih i paraolimpijskih igara u Vancouveru (VANOC-a) navodeći da bi održavanje muških skokova na ZOI u Vancouveru bez ženskog takmičenja bilo direktno kršenje 15. stavka Kanadske povelje o pravima i slobodama. Argumenti povezani s ovom tužbom predstavljeni su od 20. do 24. aprila 2009, a presuda je donesena 10. juna, protiv skakačica. Sudija je odredio da je ova stvar, iako se radi o slučaju diskriminiranja žena, odgovornost MOK-a te stoga nije obuhvaćena Poveljom. Dalje je određeno da se Povelja ne odnosi na VANOC. Trojica sudija iz Britanske Kolumbije jednoglasno su odbili žalbu 13. novembra. Američka glumica i producentica dokumentarnih filmova, Virginia Madsen, zabilježila je napore kanadskog tima u filmu iz 2009. pod nazivom Fighting Gravity (U borbi protiv gravitacije).

MOK je 6. aprila 2011. službeno prihvatio ženske ski-skokove u program ZOI 2014. u ruskom Sočiju.

Godine 2013, u periodu od nekoliko mjeseci, pet skakačica iz samog svjetskog vrha zadobilo je ozbiljne povrede koljena i morale su se povući na dugoročni oporavak, dovodeći u opasnost njihove šanse za dobar uspjeh u Sočiju. Daniela Iraschko, svjetska prvakinja iz 2011, pala je u Hinterzartenu 12. januara i povukla sePogledajte vijest o njenoj operaciji ; 17. marta teže se povrijedila Anja Tepeš na Holmenkollenu u OsluPogledajte ovaj link.; pobjednica Cup de Francea, Espiau, povrijedila je koljeno u junuPogledajte ovdje .; 12. augusta Alexandra Pretorius, dvostruka pobjednica ženskog Grand Prixa, zadobila je sličnu povredu u CourcheveluPogledajte ovu vijest.; konačno, 21. augusta u Oberstdorfu je ligamente koljena povrijedila i Sarah Hendrickson, svjetska prvakinja iz 2013.Pogledajte ovaj link . Skakačicama je potreban duži zalet nego skakačima kako bi nadoknadile manju težinu i postigle potrebnu brzinu. Zbog njihove manje težine skakačice postižu dužine koje nisu ispod onih koje postižu njihove muške kolege. U medijskim izvještajima navodi se da bi ovo moglo preopteretiti koljena skakačica, s fiziološkog aspekta.

 Mješoviti timovi 
U Ljubljani je 16. juna 2012. održano historijsko, premijerno takmičenje u mješovitim ski-skokovima, gdje svaku ekipu sačinjavaju dva muškarca i dvije žene, koji skaču naizmjenično. Takmičenje je nazvano Borba rodova ili Duel rodova, a održano je u okviru 42. međunarodnih revijalnih ski-skokova na skakaonicama u Areni Triglav Mostec, kompleksu smještenom u ljubljanskom distriktu Šiška.Skakaonice u Mostecu, skisprungschanzen.com Na četiri skakaonice (HS 14, HS 23, HS 38 i HS 62) mješoviti timovi (ovog puta samo parovi) takmičili su se prvi put po sistemu eliminacije. Prvi pobjednici u historiji postali su domaći takmičari Maja Vtič i Tomaž Naglič.

Na skakaonici Le Praz (HS 96) u francuskom Courchevelu 14. augusta održano je prvo potpuno mješovito takmičenje (2 + 2), prvo takvo takmičenje u Ljetnom Grand Prixu i prvo na vještačkoj podlozi, a prvi pobjednik bila je ekipa Japana.

23. novembra održano je i prvo ovakvo takmičenje u okviru Svjetskog kupa, i to u Lillehammeru, na olimpijskoj skakaonici Lysgårdsbakken (HS 100). Prvi pobjednik postala je ekipa Norveške.

 Najposjećenija takmičenja 
(Pojedinačna takmičenja s posjetom većom od 50.000 ljudi. Spisak nije potpun.)
PlasmanBroj gledalacaMjestoDatumSkakaonicaTakmičenje 1.  143.000  Holmenkollen (Oslo)  14. 2. 1952. Holmenkollen  ZOI 1952.  2.  130.000  Garmisch-Partenkirchen  16. 2. 1936. Velika olimpijska skakaonica  ZOI 1936.  3.  120.000  Zakopane  18. 2. 1962. Wielka Krokiew SP 1962. 4.  111.000  Planica  20. 3. 2016.  Letalnica  Finale Svjetskog kupa 2015/16. 5.  106.000  Holmenkollen (Oslo)  mart 1946. Holmenkollen  Skijaški festival Holmenkollen 6.  100.000  Planica  16. 3. 1985. Letalnica  SP u ski-letovima 1985.  7.  70.000  Planica  22. 3. 1997.  Letalnica  Finale Svjetskog kupa 1996/97.   70.000  Holmenkollen (Oslo)  3. 3. 2011. Holmenkollen  SP 2011. 8.  57.000  Tauplitz  17. 1. 2016.  Kulm  SP u ski-letovima 2016. 9.  55.000  Planica  20. 3. 2010.  Letalnica  SP u ski-letovima 2010.  10.  50.000  Planica  14. 3. 1987.  Letalnica  Finale Svjetskog kupa 1986/87.   50.000  Hakuba (Nagano)  17. 2. 1998.  Hakuba  ZOI 1998.

 Rekordi 
Uključena su sva takmičenja prije Svjetskog kupa, Olimpijske igre, svjetska prvenstva i Svjetski kup (podaci do 24. 3. 2019).
 Kategorija  Skakač  Rekord Olimpijske igre (1924–2018) Pojedinačne pobjede  Simon Ammann 4 Osvojene medalje (pojedinačno + ekipno)  Matti Nykänen 5 Ekipne pobjede  Finska, Njemačka, Austrija 2 Ekipne medalje  Austrija 5 Najmlađi pojedinačni pobjednik (Albertville '92)  Toni Nieminen  16 godina i 261 dan Najstariji pojedinačni pobjednik (Pyeongchang 2018)  Kamil Stoch  30 godina i 268 dana Broj učešća na ZOI  Noriaki Kasai 8 Svjetska prvenstva (1925–2019) Najviše pojedinačnih pobjeda  Adam Małysz 4 Najviše pojedinačnih medalja  Adam Małysz 6 Osvojene medalje (pojedinačno + ekipno)  Gregor Schlierenzauer 12 Najviše ekipnih pobjeda  Austrija 9 Najviše ekipnih medalja  Austrija 20 Najmlađi pojedinačni pobjednik (Thunder Bay '95)  Tommy Ingebrigtsen  17 godina i 222 dana Najstariji pojedinačni pobjednik (Val di Fiemme '13)  Anders Bardal  30 godina i 183 dana Broj učešća na Svjetskim prvenstvima  Noriaki Kasai 13 Svjetsko prvenstvo u skijaškim letovima (1972–2018) Najviše pojedinačnih pobjeda  Walter Steiner, Sven Hannawald, Roar Ljøkelsøy 2 Najviše pojedinačnih medalja  Matti Nykänen 5 Osvojene medalje (pojedinačno + ekipno)  Janne Ahonen 7 Najviše ekipnih pobjeda  Austrija 3 Najviše ekipnih medalja  Norveška 5 Najmlađi pojedinačni pobjednik (Oberstdorf '08)  Gregor Schlierenzauer  18 godina i 47 dana Najstariji pojedinačni pobjednik (Vikersund '12)  Robert Kranjec  30 godina i 224 dana Broj učešća na Svjetskim prvenstvima  Noriaki Kasai 11 Turneja 4 skakaonice (1952–2019) Najviše ukupnih pobjeda  Janne Ahonen 5 Najviše pojedinačnih pobjeda  Jens Weißflog 10 Najmlađi pojedinačni pobjednik (Oberstdorf '91)  Toni Nieminen  16 godina i 212 dana  Najstariji pojedinačni pobjednik (Bischofshofen '96)  Jens Weißflog  31 godina i 169 dana Najmlađi ukupni pobjednik  Toni Nieminen  16 godina i 220 dana Najstariji ukupni pobjednik  Jens Weißflog  31 godina i 169 dana Najviše nastupa  Noriaki Kasai 28 Svjetski kup (1979–2019) Najviše ukupnih pobjeda  Matti Nykänen, Adam Małysz 4 Najviše pojedinačnih pobjeda  Gregor Schlierenzauer 53 Najviše pojedinačnih postolja  Janne Ahonen 108 Najviše pojedinačnih plasmana među top 10  Janne Ahonen 248 Najviše ekipnih pobjeda  Austrija 29 Najviše ekipnih postolja  Austrija 75 Najviše pojedinačnih nastupa  Noriaki Kasai 566 Najviše ekipnih nastupa  Noriaki Kasai 71 Ukupan broj nastupa (pojedinačno + ekipno)  Noriaki Kasai 637 Najviše sezona  Noriaki Kasai 30 Najviše pojedinačnih pobjeda u letovima  Gregor Schlierenzauer 14 Najmlađi pojedinačni pobjednik (Lahti '90)  Steve Collins  15 godina i 362 dana Najstariji pojedinačni pobjednik (Kuusamo '14)  Noriaki Kasai  42 godina i 176 dana Najmlađi ukupni pobjednik (1991/92)  Toni Nieminen  16 godina i 303 dana Najstariji ukupni pobjednik (2017/18)  Kamil Stoch  30 godina i 304 dana Najstariji učesnik u Svjetskom kupu  Noriaki Kasai  45 godina i 292 dana Najstariji skakač na postolju pojedinačno  Noriaki Kasai  44 godine i 293 dana Najstariji skakač među top 10 pojedinačno  Noriaki Kasai  45 godina i 285 dana Najviše pojedinačnih pobjeda u sezoni  Peter Prevc 15 Najviše bodova u sezoni  Peter Prevc 2303 Najviše puta među osvajačima bodova  Noriaki Kasai 462 puta Ostali rekordi Prvi skok ikad preko 100 m – pad (Ponte di Legno, 1935)  Olav Ulland 103,5 m Prvi službeni skok preko 100 m (Planica, 1936)  Sepp Bradl 101,5 m Prvi skok ikad preko 200 m – pad (Planica, 1994)  Andreas Goldberger 202 m Prvi službeni skok preko 200 m (Planica, 1994)  Toni Nieminen 203 m Najviše letova preko 200 m  Robert Kranjec 206 Svjetski rekorder (Vikersund '17)  Stefan Kraft 253,5 m Svjetski rekorder s kamerom na kacigi (Planica '15)  Jurij Tepeš 237,5 m Svjetski rekorder (30+ godina) (Vikersund '12)  Robert Kranjec 244 m Svjetski rekorder (40+ godina) (Vikersund '17)  Noriaki Kasai 241,5 m Juniorski svjetski rekorder (Planica '10)  Gregor Schlierenzauer 232,5 m Prvo pojedinačno takmičenje u Svjetskom kupu  Cortina d'Ampezzo 1979. Prvo ekipno takmičenje u Svjetskom kupu  Lahti 1990. Prvo mješovito takmičenje ikad – 2 člana  Mostec (Ljubljana) 2012. Prvo mješovito takmičenje ikad – 4 člana  Courchevel 2012. Prvo mješovito takmičenje u Svjetskom kupu  Lillehammer 2012. Prvi tandemski skok ikad i svjetski rekord  (Planica HS 45, 2016)  Rok Urbanc i Jaka Rus 35 m

 Bodovanje 
Pobjednik se odlučuje po sistemu bodovanja zasnovanom na dužini skoka, stilu, dužini zaleta i smjeru vjetra.

Svaka skakaonica ima cilj koji se zove obračunska tačka (ili K-tačka ili "kritična tačka", termin popularan na prostoru bivše Jugoslavije). Ova tačka označena je K-linijom u zoni doskoka, a predstavlja tačku u kojoj doskočna padina počinje prelaziti u râvan (mjereno od kraja zaleta). Kod takmičenja na 90-metarskoj, odnosno 120-metarskoj skakaonici K-linija nalazi se na 90, odnosno 120 m. Za skok tačno na obračunsku tačku skakač dobija 60 bodova. Za svaki metar manje/više dodaje se ili oduzima 1,8 bodova po m (kod letova to iznosi 1,2 boda).Ovo je najčešća bodovna vrijednost 1 metra, no ona može biti i manja ili veća, zavisno od veličine same skakaonice. Stoga je moguće da takmičar ostvari negativan rezultat ako je njegov skok veoma kraći od kritične tačke, uz loše ocjene za stil (ovo je tipično u slučaju pada).

Iako je cilj takmičenja u skijaškim skokovima preskočiti što veću udaljenost, ocjenjuje se i stil skakača, pa je za pobjedu, osim dugog skoka, potrebno prikazati i dobru tehniku leta te siguran doskok. Ukupni bodovi izračunavaju se po ostvarenoj dužini skoka te zbiru srednje 3 ocjene petorice sudija (najveća i najmanja ocjena se brišu), od kojih svaki može za stil dodijeliti maksimalno 20 bodova. Sudije se nalaze u posebnom tornju, obično s lijeve strane očekivane tačke doskoka. Bodovi za dužinu skoka dodjeljuju se prema odnosu dužine skoka i položaja obračunske tačke pojedine skakaonice.

U januaru 2010. uveden je novi sistem bodovanja koji obuhvata vremenske uvjete. Aerodinamika i brzina na mostu važne su varijable koje određuju vrijednost skoka, a ako se vremenski uslovi mijenjaju u toku takmičenja, uslovi neće biti jednaki za sve, što nije fer. Skakaču se po novom sistemu dodaju ili oduzimaju bodovi ako se zaletište ("kapija") povisuje ili snižava. Naprednija kalkulacija određuje i plus/minus bodove za uslove vjetra u vrijeme skoka. Ovi se bodovi dodaju ili odbijaju od ukupnog broja bodova za skok.

U pojedinačnim takmičenjima sabiraju se vrijednosti dvaju takmičarskih skokova kako bi se odredio pobjednik, dok se u ekipnim takmičenjima sabiraju rezultati svih skokova članova ekipe (4 x 2 skoka). U slučaju loših vremenskih uslova, tj. kad nije moguće održati zadani broj serija, takmičenje se prekida (budući da je sigurnost skakača glavni prioritet), a za službene rezultate uzimaju se oni nakon posljednje kompletirane serije.

 Pravila 
Skakači koji su lakši od donje težinske granice kažnjavaju se kraćom maksimalnom dužinom skija, što smanjuje aerodinamički uzgon koji mogu postići. Ova se pravila pripisuju tendenciji sprečavanja najozbiljnijih slučajeva niske mase skakača, ali neki i dalje gube težinu kako bi povećali dužinu koju mogu preskočiti.

 Tehnika 
Iako se tehnika skoka s razvojem ovog sporta dosta mijenjala kroz historiju, tehnika doskoka uglavnom je ona prema tehnici "telemark". Preovladavajuća tehnika položaja tijela tokom leta je tzv. V-tehnika, prilikom koje skakač drži skije u V-položaju, s repovima skija skupljenim, a vrhovima odvojenim.

Moderni V-stil rezultat je stila koji je prvi primijenio Jan Boklöv u Švedskoj 1985. kako bi se produžile dužine leta za oko 10% u odnosu na raniji stil paralelnih skija, kakav pamtimo s Nykänenom. U modernim skokovima aerodinamika je postala jak faktor i tiče se dizajna skijaških kombinezona. Prva tehnika bila je kongsberška, koju je razvio Jacob Tullin Thams u norveškom gradu Kongsbergu, a sastojala se u stavu čučnja s rukama pored tijela na zaletištu, a onda se uspravno izleti s rukama paralelnim ispred tijela. Dužine ovih skokova bile su od 45 do 100 m. Tek su 1950. Andreas Däscher i Erich Windisch iz Njemačke razvili tehniku nazvanu "riblja" jer su ruke bile uz tijelo i to je podsjećalo na riblje peraje. Ova tehnika bila je standard do 1985, a skije su bile paralelne. Onda je Boklöv razvio V-stil, koji je danas apsolutno preovladao kod skakača u Svjetskom kupu. Završetak skoka je u telemark-stilu, kad se tlo dodiruje jednom nogom u polučučnju ispred druge noge, dok je doskok na dvije noge stilski nekorektan (ocjene se smanjuju), ali ispravan.

Do sredine 1970-ih skakači su tokom zaleta držali ruke ispred sebe. To se promijenilo kad je istočnonjemački skakač Jochen Danneberg uveo novu tehniku zaleta s rukama usmjerenim unazad, što je bio aerodinamičniji položaj.

 Popularnost 
Skijaški skokovi nastali su u skandinavskim zemljama, pa su i danas tamo najpopularniji među gledaocima i TV-publikom. Najbolji takmičari redovno dolaze iz skandinavskih zemalja, prije svih Norveške i Finske, a još jedan jak region u tom sportu jeste Srednja Evropa, naročito Njemačka, Austrija, Slovenija, Poljska, Češka i Švicarska. Jedina zemlja izvan Evrope koja ima dugu tradiciju u ovom sportu i koja je dala dosta uspješnih takmičara jest Japan. Naravno, ovaj sport postoji i u drugim zemljama, ali njihovi takmičari rijetko ostvaruju zapaženije rezultate (tokom 1980-ih izvjestan uspjeh imali su, npr., kanadski skakači). Među najpopularnija takmičenja svakako spada novogodišnja Turneja 4 skakaonice (dvije u Njemačkoj i dvije u Austriji).

Bilo je pokušaja da se popularnost ski-skokova proširi pronalaženjem načina za lakšu izgradnju i održavanje skakaonica za treninge i takmičenja. To uključuje plastični snijeg koji bi osigurao klizavu podlogu za skije čak i u ljetnim mjesecima i na lokacijama gdje su snježne padavine rijetka pojava.

 Historijski skokovi 
 Muškarci 
Prvi skokDatumSkakačSkakaonicaMjestoDužina (m) U historiji  novembar 1808.   Olaf Rye  Crkva u Eidsbergu   Eidsberg 9,5 Preko 50 m  16. 2. 1913.   Ragnar Omtvedt  Wolverine   Ironwood 51,5 Preko 100 m  15. 3. 1936.   Josef Bradl  Bloudekova velikanka   Planica 101,5 Preko 150 m  11. 2. 1967.   Lars Grini  "Heini Klopfer"   Oberstdorf 150 Preko 200 m  17. 3. 1994.   Toni Nieminen  Letalnica   Planica 203 Preko 250 m  14. 2. 2015.   Peter Prevc  Vikersundbakken   Vikersund 250

 Žene 
Prvi skokDatumSkakačicaSkakaonicaMjestoDužina (m) U historiji  1897.   Ragna Pettersen  Nydalsbakken   Aker 12 Preko 50 m  1932.   Johanne Kolstad  Gråkallbakken   Trondheim 62 Preko 100 m  29. 3. 1981.   Tiina Lehtola  Rukatunturi   Kuusamo 110 Preko 150 m  5. 2. 1994.   Eva Ganster  Kulm   Tauplitz/Bad Mitterndorf 161 Preko 200 m  29. 1. 2003.   Daniela Iraschko  Kulm   Tauplitz/Bad Mitterndorf 200

 Tandem 
Prvi skokDatumSkakačiSkakaonicaMjestoDužina (m) U historiji  18. 2. 2016   Rok Urbanc   Jaka Rus  Planica HS 45   Planica 35

 Skijaški letovi 
Skijaški skokovi potječu iz Norveške, ali domovina skijaških letova jeste Slovenija, u kojoj je 1930-ih Stanko Bloudek konstruirao prvu letaonicu na svijetu, koja je po njemu nazvana Bloudekova velikanka. Kasnije je konstruktorsku tradiciju nastavio Janez Gorišek, građevinski inženjer, sportist i entuzijastični sportski promotor, koji je 1969. konstruirao novu letaonicu na Planici, kao i još nekoliko letaonica i skakaonica širom svijeta. Godine 1936. FIS je počeo regulirati izgradnju skakaonica i odredio međunarodne standarde. U to vrijeme bilo je zabranjeno graditi skakaonice na kojima su bilo mogući skokovi duži od 80 m. Ipak, sagrađena je spomenuta letaonica na Planici (Bloudekova), ali proteklo je nekoliko godina dok FIS nije odobrio održavanje takmičenja na njoj.

Letovi su ekstremna vrsta skijaških skokova. Iste su forme kao i skokovi, samo što se takmičenja održavaju na velikim skakaonicama, tj. letaonicama, na kojima je kritična tačka najmanje 185 m. Kod letova je naglasak više na sposobnosti jedrenja zrakom nego na samim skakačkim sposobnostima. Trenutno ima pet takvih skakaonica u svijetu: Vikersundbakken u Vikersundu (Norveška), "Heini Klopfer" u Oberstdorfu (Njemačka), Kulm u Tauplitzu/Bad Mitterndorfu (Austrija), Letalnica u Planici (Slovenija) i Čerťák u Harrachovu (Češka). Šesta letaonica, Copper Peak u Michiganu (SAD), trenutno se ne koristi jer ne odgovara FIS-ovim standardima, iako postoje planovi za rekonstrukciju. Također postoje planovi za izgradnju još letaonica, čak i za dvoransku u finskom mjestu Ylitornio.

Na ovim skakaonicama postižu se najveće dužine i na svakoj je moguće preći 200 m. Trenutni svjetski rekord iznosi 254,5 m, a postavio ga je Slovenac Domen Prevc na Letalnici 2025. Od 1972. svake druge godine održava se Svjetsko prvenstvo u skijaškim letovima, s tim da je bilo prebačeno iz parnih u neparne godine, pa je opet vraćeno na parne. Takmičenje se odvija u dva dana, odnosno četiri serije, čiji se rezultati sabiru. Na SP 1992, 1994, 1996. i 1998. pojedinačne dnevne pobjede (nakon dvije serije) također su se računale i kao pobjede u Svjetskom kupu.

Većina najboljih takmičara u "običnim" ski-skokovima često su među najboljima i u letovima. Ipak, neki skakači, kao što su Austrijanac Martin Koch, Johan Remen Evensen ili Slovenac Robert Kranjec, smatraju se specijalistima za letove.

 Spisak letaonica 
ImeLokacijaOtvorenaK-tačkaVeličinaRekord LetalnicaPlanica1969.K-200HS 240254,5 m  VikersundbakkenVikersund1936.K-200HS 240253,5 m KulmTauplitz1950.K-200HS 225247,5 m "Heini Klopfer"Oberstdorf1950.K-200HS 225242,5 m ČerťákHarrachov1979.K-185HS 205214,5 m Copper PeakIronwood1970.K-170HS 180158 m

 Skijaški letovi i padobranstvo 
Skijaši-letači oslanjaju se na iste aerodinamičke položaje tijela kao i padobranci (tzv. trackingZauzimanje položaja tijela koji padobrancu omogućava da se pomjera horizontalno tokom slobodnog pada. i delta-formacije). Budući da su se tehnologija opreme i tehnike leta poboljšale tokom 1970-ih, izgleda da su oba sporta razvila ove aerodinamički stabilne položaje tijela. U zavisnosti od opreme koja se koristi, odnos "klizanja" po zraku za tracking i delta-položaj u oba sporta može biti do 2:1, što znači da skijaš-letač ili padobranac za svaki metar visine koji izgube mogu dobiti 2 m horizontalne putanje. Općenito, padobranci "lete" zrakom dvostruko brže od ski-letača. Učesnici u oba sporta sebe nazivaju "skakačima".

 Broj službenih letova preko 200 m 

PlasmanSkakač#1. Robert Kranjec2062. Simon Ammann1663. Gregor Schlierenzauer1474. Martin Koch138 Kamil Stoch1386. Peter Prevc1327. Noriaki Kasai1268. Jurij Tepeš1199. Adam Małysz11210. Richard Freitag110
 aktivni skakači obojeni su ljubičasto

 Savršeni skokovi 
"Savršen skok" jest slučaj kad skakač dobije maksimalnu ocjenu za stil (20) od svih pet sudija. Dosad je to pošlo za rukom osmorici skakača:
 Br. Datum Skakač Plasman Skakaonica Veličina Mjesto Serija Takmičenje Dužina (m) Video 1. 7. 3. 1976.  Toni Innauer 1. "Heini Klopfer" K-175L  Oberstdorf – KOP Međunarodna sedmica ski-letova176  2. 24. 1. 1998.  Kazuyoshi Funaki 2. "Heini Klopfer" K-185L  Oberstdorfdruga Svjetski kup / SP u letovima  187,5 3. 25. 1. 1998.  Kazuyoshi Funaki 1. "Heini Klopfer" K-185L  Oberstdorfdruga Svjetski kup / SP u letovima  205,5 4. 15. 2. 1998.  Kazuyoshi Funaki 1. Hakuba K-120V  Naganodruga Olimpijske igre132,5  5. 17. 1. 1999.  Kazuyoshi Funaki 2. Wielka Krokiew K-116V  Zakopaneprva Svjetski kup119  6. 8. 2. 2003.  Sven Hannawald 1. Mühlenkopf K-130V  Willingenprva Svjetski kup142 7. 8. 2. 2003.  Hideharu Miyahira 6. Mühlenkopf K-130V  Willingendruga Svjetski kup135,5  8. 6. 1. 2009.  Wolfgang Loitzl 1. "Paul Ausserleitner" HS 140 (noćni)V  Bischofshofenprva Novogodišnja turneja142,5 9. 20. 3. 2015.  Peter Prevc 1. Letalnica HS 225L  Planicadruga Svjetski kup233 10. 22. 3. 2015.  Jurij Tepeš 1. Letalnica HS 225L  Planicadruga Svjetski kup244 11. 28. 3. 2025.  Daniel Tschofenig 4. Letalnica HS 240L  Planicadruga Svjetski kup233,5 
Hannawaldu i Loitzlu za njihov drugi skok tog dana sudije su dodijelile po još četiri 20-ice (+ dodatnih 19,5), tako da su dobili devet 20-ica u okviru jednog takmičenja.

Ostali poznati skakači mogu se pronaći na sljedećim spiskovima:
 Osvajači Svjetskog kupa
 Osvajači olimpijskih medalja
 Osvajači medalja na svjetskim prvenstvima
 Pobjednici Turneje 4 skakaonice

 Najpoznatiji skakači 
kako bi bili uvršteni na ovaj spisak, muškarci moraju imati ili najmanje 20 pobjeda u Svjetskom kupu, 400 nastupa u Svjetskom kupu ili tri olimpijske medalje. Žene moraju imati najmanje deset pobjeda u Svjetskom kupu ili jednu olimpijsku medalju.

Muškarci
  Gregor Schlierenzauer
  Thomas Morgenstern
  Andreas Goldberger
  Andreas Felder
  Andreas Kofler
  Andreas Widhölzl
  Martin Höllwarth
  Heinz Kuttin
  Matti Nykänen
  Toni Nieminen
  Jari Puikkonen
  Janne Ahonen
  Matti Hautamäki
  Kazuyoshi Funaki
  Masahiko Harada
  Noriaki Kasai
  Lars Bystøl
  Birger Ruud
  Robert Johansson
  Sven Hannawald
  Dieter Thoma
  Jens Weißflog
  Severin Freund
  Martin Schmitt
  Andreas Wellinger
  Kamil Stoch
  Adam Małysz
  Peter Prevc
  Simon Ammann

mini|200px|Gregor Schlierenzauer ima najviše pobjeda u Svjetskom kupu (53)
mini|200px|Carina Vogt prva je olimpijska pobjednica u skijaškim skokovima (2014)
Žene
  Daniela Iraschko-Stolz
  Coline Mattel
  Sara Takanashi
  Maren Lundby
  Carina Vogt
  Katharina Althaus
  Sarah Hendrickson

Neuspješni
   Vinko Bogataj – najpoznatiji kao "Čovjek agonije poraza" zbog česte upotrebe snimka njegovog spektakularnog pada u uvodnoj špici emisije ABC's Wide World of Sports
  Eddie Edwards – miljenik publike na ZOI 1988, ali i općenito, zbog svog humorističkog pristupa takmičenjima

 Važna odredišta 
mini|desno|225px|Letalnica u Planici

Svjetski kup
  Tauplitz
  Villach
  Harrachov
  Liberec
  Kuopio
  Kuusamo
  Lahti
  Pragelato
  Predazzo
  Sapporo
  Klingenthal
  Titisee-Neustadt
  Willingen
  Wisła
  Zakopane
  Planica
  Engelberg

Turneja 4 skakaonice
  Oberstdorf
  Garmisch-Partenkirchen
  Innsbruck
  Bischofshofen

Raw Air
  Lillehammer
  Oslo
  Trondheim
  Vikersund

 Nacionalni rekordi 
 Rang Država Rekorder Dužina (m) Lokacija Godina Izvor 1.  Domen Prevc 254,5 Planica 2025. 2.  Stefan Kraft 253,5 Vikersund 2017.3.  Robert Johansson252 Vikersund 2017.  Ryōyū Kobayashi Planica 2019. 4.  Kamil Stoch 251,5 Planica 2017. 5.  Markus Eisenbichler 248 Planica 2017 / 2019.  6.  Kevin Bickner 244,5 Vikersund 2017. 7.  Janne Happonen 240 Vikersund 2011. 8.  Simon Ammann 239,5 Planica 2017.  9.  Jevgenij Klimov 237 Planica 2020. 10.  Antonín Hájek 236 Planica 2010. 11.  Alex Insam 234 Planica 2025.  12.  Vincent Descombes Sevoie 230,5 Vikersund 2016. 13.  Jevhen Marusjak 228,5 Planica 2024. 14.  Artti Aigro 228 Planica 2019. 15.  Mackenzie Boyd-Clowes 224 m Planica 2016. 16.  Vladimir Zografski 215 Oberstdorf 2025. 17.  Muhammed Ali Bedir 212,5 m Tauplitz 2023.18.  Isak Grimholm207,5 Planica 2007.  Choi Heung-Chul Planica  2008. 19.  Hektor Kapustík 202 Planica 2025. 20.  Sergej Tkačenko 199,5 Planica 2019. 21.  Pjotr Čadajev 197,5 Kulm 2006. 22.  Boy van Baarle 197 Tauplitz 2005. 23.  Nico Polychronidis 186 Oberstdorf 2013. 24.  Daniel Cacina 169,5 Planica 2025. 25.  Zhao Jiawen 144 Kuusamo 2023. 26.  Koba Cakadze 142 Vikersund 1967. 27.  Bernat Sola 141 Kulm 1986. 28.  Gábor Gellér 139 Harrachov 1980. 29.  Andreas Bjelke Nygaard 137 Lillehammer 2000-ite 30.  Sam Bolton 134,5 Whistler 2019. 31.  Markuss Vinogradovs 130 Trondheim 2020/21. 32.  Anton Øyvindsson 127 Zakopane 2021. 33.  Dmitrij Čvikov 124 Innsbruck 2002. 34.  Josip Šporer 102 Planica 1940-e 35.  Korawik Saendee 100 Lahti 2024. 36.  Dunstan Odeke 87 Norveška 1990-e 37.  Zbigniew Kiwert 86 Nižnji Novgorod 1960. 38.  Jovan Radovanović 69,5 Travnik 1984. 39.  Nikola Stevanović 65 Planica 2019. 40.  Tomás Cano 64,5 La Molina 1992. 41.  Goga Popov mlađi 62 Planica 1952. 42.  Bruce Neville 57,5 Westby 1997. 43.  Norbert Frick 54,5 Riezlern 1981. 44.  Božo Čvorović 46 Žabljak 1962. 45.  Hans Holm 45 Oslo 1956. 46.  Jeno Farinon 37 Höhnhart 2019. 47.  José Miguel Banda Ceja 35 Park City 2012. 48.  Alfredo Aliaga 30 Farellones 1955. 49.  Roy McKenzie 25,3 Coronet Peak 1947. 50.  Luis de Ridder 25 Farellones 1954. 51.  Nadim Barrage 16 Baszarri 1968. 52.  René Farwig >10 Farellones 1954. 53. nolink 6,8 Klaksvík 1970.

 Skijaški skokovi na vodi 

Skok se izvodi na dvjema dugačkim skijama, sličnim onima koje koriste početnici, sa specijalnim repnim stabilizatorom, koji je nešto kraći i dosta širi (tako da nosi težinu skijaša kad je na rampi za skok). Skijaši koje vuče čamac fiksiranom brzinom izvode manevre kako bi postigli maksimalnu brzinu kada dolaze na rampu koja pluta na vodi i lansiraju se u zrak s ciljem da pređu što veću dužinu dok ponovo ne dodirnu vodu. Profesionalci mogu postići dužine 70 m. Skijaš mora uspješno doksočiti i zadržati kontrolu nad užetom kako bi mu se daljina priznala.

Ekstremnu verziju ovog sporta, nazvanu (također) "ski-letovi", u kojoj su povećane i brzina čamca i visina rampi promovirali su Scot Ellis i Jim Cara.

 Također pogledajte 
 Turneja 4 skakaonice
 Svjetsko prvenstvo u skijaškim letovima
 Skijaški skokovi na ZOI
 Svjetski kup u skijaškim skokovima

 Reference 

 Vanjski linkovi 

 Zvanični sajt (FIS) 
 Historija olimpijskih skijaških sportova

*
Kategorija:Sportovi na Olimpijskim igrama
Kategorija:Zimski sportovi
Kategorija:Individualni sportovi