Socijalistička Republika Srbija

Socijalistička Republika Srbija je bila po po broju stanovnika i površini najveća republika od šest u sastavu Socijalističke Federativne Republike Jugoslavije.

 Historija 

SR Srbija nastala je de facto odmah po oslobođenju Srbije, krajem 1944. godine, kada je u Beogradu novembra 1944. održano prvo zasjedanje Antifašističke skupštine narodnog oslobođenja Srbije (ASNOS). Pod nazivom Federalna Država Srbija zvanično je nastala 9. aprila 1945. godine na zasedanju ASNOS-a. Posle proglašenja Federativne Narodne Republike Jugoslavije (FNRJ), 19. februara 1946. godine promijenila je naziv u Narodna Republika Srbija. Naziv Socijalistička Republika Srbija dobila je, kad i ostale jugoslovenske republike, Ustavom iz 1963. i nosila ga je do 28. septembra 1990. godine kada je, donošenjem novog Ustava, preimenovana u Republiku Srbiju.

 Ustav Srbije iz 1990

Nakon prvih višestranačkih izbora 1990. godine ime mijenja u Republika Srbija. Donošenjem Ustava iz 1990. godine, Srbija se praktički proglašava nezavisnom (čl. 72. Ustava Srbije), 

ali se u čl. 135. dvosmisleno veže za SFRJ.

Ovim se činom Srbija već 1990. godine otcjepljuje od Jugoslavije, te ostavlja mogućnost za potpunu nezavisnost od SFRJ. Ovi se Ustavom Srbije, propisuju odredbe koje su suprotne odredbama Ustava SFRJ u članu 281. tač. 7 Ustava SFRJ o međunarodnim odnosima, narodnoj odbrani (član 281, tač. 6) i državnoj bezbjednosti (čl. 281, tač. 8). Odredbom člana 135, stav 2 Ustava Republike Srbije, Srbija se doslovno izuzima iz pravnog sistema SFRJ, jer predviđa da će poštovati savezne zakone jedino onda kada joj je to u interesu. U pravu je ovakva klauzula poznata kao klauzula si volam (ako hoću) i ima dejstvo da potpuno poništava svaku obavezu preuzetu pod uslovom ove klauzule. Što je potpuno logično – funkcija pravne obaveze je da ograniči volju onoga koji je preuzima. Ako klauzula predviđa da volja obavezanog ima primat nad obavezom, obaveza ne postoji. Ustav Srbije od 28. septembra 1990. predstavlja separatistički ustav, a donesen više od godinu dana pre proglašavanja nezavisnosti Slovenije i Hrvatske, 8. oktobra 1991.Srđa Popović, Raspad Jugoslavije (I) na peščanik.net

 Raspad SFRJ 

Nakon otcjepljenja SR Slovenije, SR Hrvatska, Bosne i Hercegovine i SR Makedonije, 1991-92. od SFR Jugoslavije, Republika Srbija zajedno sa SR Crnom Gorom 1992. godine stvara zajednicu Saveznu republiku Jugoslaviju.

 Administrativna podjela 
SR Srbija se sastojala se iz tri dijela: uže Srbije i dvije autonomne pokrajine SAP Vojvodine i SAP Kosova. Glavni grad SR Srbije bio je i glavni grad SFR Jugoslavije - Beograd. Donošenjem Ustava iz 1990. godine ime autonomne pokrajine Kosovo, mijenja se u SAP Kosovo i Metohija. Glavni gradovi pokrajina bili su Novi Sad (SAP Vojvodina) i Priština (SAP Kosovo).
 Teritorijalna organizacija 
mini|desno|220p|Međuopštinske regionalne zajednice u Socijalističkoj republici Srbiji (1974-90)

Socijalistička Republika Srbija nekoliko puta je mijenjala teritorijalnu organizaciju. Prema zakonu iz septembra 1945. godine uža Srbija se se sastojala iz 16 okruga i područja grada Beograda. Okruzi su bili: beogradski, valjevski, vranjski, kragujevački, kruševački, leskovački, moravski (Jagodina), novopazarski, niški, pirotski, podrinski (Šabac), požarevački, timočki (Zaječar), toplički (Prokuplje), užički i čačanski.Živorad Jevtić: Administrativno-teritorijalne promene u valjevskom kraju (1944—1955), pp. 52, u „Glasnik“, broj 23 , Međuopštinski istorijski arhiv, Valjevo, 1988. godine. Godine 1966. se ukidaju srezovi i općine postaju osnovne teritorijalne jedinice. Posle donošenja novog Ustava, 1975. godine došlo je do formiranja međuopćinskih-regionalnh zajednica (MRZ) koje su formirane slobodnim udruživanjem općina i bilo ih je ukupno osam na teritoriji uže Srbije, bez područja grada Beograda:

 Južnomoravska MRZ - sjedište Leskovac,
 MRZ Kraljevo - sjedište Kraljevo,
 MRZ Niš - sjedište Niš,
 Podrinjsko-kolubarska MRZ - sjedište Valjevo,
 Podunavska MRZ - sjedište Smederevo,
 MRZ Šumadije i Pomoravlja - sjedište Kragujevac,
 MRZ Titovo Užice - sjedište Titovo Užice,
 MRZ Zaječar - sjedište Zaječar.

 Demografija 

 Politika 
 Funkcioneri SR Srbije 
 Predsjednici 

 Predsjednik ASNOS-a (1944—1945)
 Siniša Stanković (12. novembar 1944 - 7. april 1945)
 Predsjednik Prezidijuma Narodne skupštine (1945—1953)
 Siniša Stanković (7. april 1945 - mart 1953)
 Predsjednici Narodne skupštine (1953—1974)
 Petar Stambolić (decembar 1953 - april 1957)
 Jovan Veselinov (april 1957 - 26. jun 1963)
 Dušan Petrović Šane (26. jun 1963 - 6. maj 1967)
 Miloš Minić (6. maj 1967 - 6. maj 1969)
 Dragoslav Marković (6. maj 1969 - 19. april 1974)
 Živan Vasiljević (19. april - 6. maj 1974)
 Predsjednici Predsjedništva SR Srbije (1974—1990)
 Dragoslav Marković (6. maj 1974 - 5. maj 1978)
 Dobrivoje Vidić (5. maj 1978 - 5. maj 1982)
 Nikola Ljubičić (5. maj 1982 - 5. maj 1984)
 Dušan Čkrebić (5. maj 1984 - 5. maj 1986)
 Ivan Stambolić (5. maj 1986 - 14. decembar 1987)
 Petar Gračanin (14 decembar 1987 - 20 mart 1989)
 Ljubiša Igić (20. mart - 8. maj 1989)
 Slobodan Milošević (8. maj 1989 - 28. septembar 1990)

Premijeri 
 Ministar za Srbiju u Privremenoj vladi DFJ (1945)
 Jaša Prodanović (7. mart 1945 - 9. april 1945)
 Predsjednici vlade (1945—1953)
 Blagoje Nešković (9. april 1945 - 5. septembar 1948)
 Petar Stambolić (5. septembar 1948 - 5. februar 1953)
 Predsjednici Izvršnog vijeća (1953—1990)
 Petar Stambolić (5. februar 1953 - 16. decembar 1953)
 Jovan Veselinov (16. december 1953 - 6. april 1957)
 Miloš Minić (6. april 1957 - 9. jun 1962)
 Slobodan Penezić Krcun (9. jun 1962 - 6. november 1964)
 Stevan Doronjski (6. novembar 1964 - 17. novembar 1964)
 Dragi Stamenković (17. novembar 1964 - 6. jun 1967)
 Đurica Jojkić (6. jun 1967 - 7. maj 1969)
 Milenko Bojanić (7. maj 1969 - 6. maj 1974)
 Dušan Čkrebić (6. maj 1974 - 6. maj 1978)
 Ivan Stambolić (6. maj 1978 - 5. maj 1982)
 Branislav Ikonić (5. maj 1982 - 6. maj 1986)
 Desimir Jevtić (6. maj 1986 - 5. decembar 1989)
 Stanko Radmilović (5. decembar 1989 - 28. septembar 1990)

 Također pogledajte 
 Srbija
 Socijalistička Federativna Republika Jugoslavija

 Reference 

 Vanjski linkovi 



Srbija
Srbija
Kategorija:1944. u Jugoslaviji
Kategorija:1992. u Jugoslaviji
*
Kategorija:Socijalistička Federativna Republika Jugoslavija
Kategorija:Historija Srbije
Kategorija:Socijalizam u Srbiji
Kategorija:Bivše socijalističke republike