Letalnica

mini|250px|Zalet
mini|250px|Letalnica tokom finala Svjetskog kupa 2009.
Letalnica (puno ime: Letalnica bratov Gorišek), poznata i kao Velikanka, skijaška je letaonica smještena u slovenskoj Planici. Ponekad je zovu i "majkom svih skakaonica". Najveća je od osam skakaonica u Nordijskom centru Planica.

 Historijat gradnje 
Prva skakaonica u Planici izgrađena je prije 1930. na padini planine Ponca. Godine 1934. Stanko Bloudek konstruirao je veću skakaonicu, Bloudekovu velikanku. Na njoj je Austrijanac Sepp Bradl 1936. ostvario prvi skok preko 100 m u historiji.

Godine 1969. izgrađena je nova letaonica K-185, a konstruktori su bili braća Vlado i Janez Gorišek. Od 1985, kad je Matti Nykänen doletio na 191 m, pa do 2012, kad je letaonica u Vikersundu renovirana, čime je postala najveća na svijetu, novi svjetski rekordi uvijek su postavljani na Letalnici. Međutim, i Letalnica je proširena 2015. i sada su ona i Vikersundbakken zajednički najveće letaonice na svijetu.

 Plan za renoviranje 
Vlada Slovenije pokrenula je plan za renoviranje kompletne skijaške infrastrukture u Planici i gradnju modernog centra za nordijsko skijanje. Projekt je koštao približno 100 miliona € i završen je 2015. U novi centar uključene su skakaonice, novi višenamjenski stadion, kao i muzej skijaških skokova. Centar će biti domaćin Svjetskog prvenstva u nordijskom skijanju 2023.

 Muzika 
 Planica, Planica (1980) – pjesmu su napisali Slavko Avsenik i njegov brat Vilko, a izveo ju je njihov ansambl Oberkrainer. Refren Planica, Planica, snežena kraljica pušta se svaki put kad neko skoči preko 230 m.
 Slow Motion Theme (1997) – kompozitor Jani Golob napisao je instrumental koji nema zvanično ime. Pušta se tokom usporenog snimka letova. Napisan je za svjetske rekorde na Planici.
 Oj, Triglav, moj dom – Bojan Adamič aranžirao je instrumentalnu verziju ove slovenske pjesme negdje u 1970-ima ili 1980-ima. Pušta se svake godine u uvodu i odjavi TV-prijenosa iz Planice.

 Posebnosti 
 1972 – prvo svjetsko prvenstvo u skijaškim letovima
 1994 – prvi let preko 200 m ikad na ovoj letaonici i uopće. Andreas Goldberger doletio je na 202 m s padom, ali je zatim Toni Nieminen skočio metar dalje bez pada.
 1997 – na subotnjem takmičenju, kad je Primož Peterka postao prvi Slovenac koji je osvojio Svjetski kup u skijaškim skokovima, sakupilo se rekordnih 70.000 euforičnih gledalaca, što je najviše ikad na nekom takmičenju Svjetskog kupa (nisu uključene ZOI i svjetska prvenstva).
 2000 – održano prvo ekipno takmičenje u letovima u Svjetskom kupu, ujedno i prvo takvo takmičenje na ovoj letaonici.
 Na Letalnici je postignuto najviše svjetskih rekorda: 29 službenih ili izjednačenih i osam nevažećih (s padom ili dodirivanjem snijega).  
 Ovdje je održano najviše svjetskih prvenstava u letovima (sedam), kao i najviše pojedinačnih (26) i ekipnih takmičenja (7) u Svjetskom kupu.

 Pobjednici 
 Sedmica letova na Planici 
 Godina Pobjednik 1969.  Jiří Raška 1974.  Walter Steiner 1977.  Reinhold Bachler

 FIS-ova takmičenja 
Rezultati takmičenja održanih pod okriljem FIS-a: Pažnja: Na ovom su linku i rezultati s drugih skakaonica u Planici.
 Datum Takmičenje Veličina 1. mjesto 2. mjesto 3. mjesto 25. 3. 1972.  SP u letovima K-185   Walter Steiner   Heinz Wosipiwo   Jiří Raška 18. 3. 1979.  SP u letovima K-185   Armin Kogler   Axel Zitzmann   Piotr Fijas 17. 3. 1985.  SP u letovima K-185   Matti Nykänen   Jens Weißflog   Pavel Ploc 14. 3. 1987. Svjetski kup K-185   Andreas Felder   Ole Gunnar Fidjestøl   Thomas Klauser 15. 3. 1987. K-185   Ole Gunnar Fidjestøl   Matjaž Zupan   Piotr Fijas 23. 3. 1991. Svjetski kup K-185   Staffan Tällberg   Stephan Zünd   André Kiesewetter 24. 3. 1991. K-185   Ralph Gebstedt   Stefan Horngacher   Dieter Thoma 20. 3. 1994  SP u letovima K-185   Jaroslav Sakala   Espen Bredesen   Roberto Cecon 22. 3. 1997. Svjetski kup K-185   Takanobu Okabe   Kazuyoshi Funaki   Jani Soininen 23. 3. 1997. K-185   Akira Higashi   Primož Peterka   Lasse Ottesen 19. 3. 1999. Svjetski kup K-185   Martin Schmitt   Kazuyoshi Funaki   Christof Duffner 20. 3. 1999. K-185   Hideharu Miyahira   Martin Schmitt   Noriaki Kasai 21. 3. 1999. K-185   Noriaki Kasai   Hideharu Miyahira   Martin Schmitt 18. 3. 2000. Svjetski kup K-185   | bgcolor="#DCE5E5" |  | bgcolor="#FFDAB9" |  19. 3. 2000. K-185   Sven Hannawald   Janne Ahonen   Andreas Goldberger 17. 3. 2001. Svjetski kup K-185   | bgcolor="#DCE5E5" |  | bgcolor="#FFDAB9" |  18. 3. 2001. K-185   Martin Schmitt   Risto Jussilainen   Tommy Ingebrigtsen 23. 3. 2002. Svjetski kup K-185   | bgcolor="#DCE5E5" | | bgcolor="#FFDAB9" |  24. 3. 2002. K-185  Prekinuto 21. 3. 2003. Svjetski kup K-185   | bgcolor="#DCE5E5" |  | bgcolor="#FFDAB9" |  22. 3. 2003. K-185   Matti Hautamäki    Adam Małysz   Martin Höllwarth 23. 3. 2003. K-185   Matti Hautamäki    Sven Hannawald   Hideharu Miyahira 21. 2. 2004. SP u letovima K-185   Roar Ljøkelsøy   Janne Ahonen   Tami Kiuru 22. 2. 2004. K-185   | bgcolor="#DCE5E5" |  | bgcolor="#FFDAB9" |  19. 3. 2005. Svjetski kup HS 215   Matti Hautamäki   Andreas Widhölzl   Bjørn Einar Romøren 20. 3. 2005. HS 215   Bjørn Einar Romøren   Roar Ljøkelsøy   Andreas Widhölzl 18. 3. 2006. Svjetski kup HS 215   Bjørn Einar Romøren   Roar Ljøkelsøy   Martin Koch 19. 3. 2006. HS 215   Janne Happonen   Martin Koch   Robert Kranjec 23. 3. 2007. Svjetski kup HS 215   Adam Małysz   Simon Ammann   Jernej Damjan 24. 3. 2007. HS 215   Adam Małysz    Anders Jacobsen   Martin Koch 25. 3. 2007. HS 215   Adam Małysz   Simon Ammann   Martin Koch 14. 3. 2008. Svjetski kup HS 215   Gregor Schlierenzauer    Janne Ahonen   Bjørn Einar Romøren 15. 3. 2008. HS 215   | bgcolor="#DCE5E5" |  | bgcolor="#FFDAB9" |  16. 3. 2008. HS 215   Gregor Schlierenzauer    Martin Koch   Janne Happonen 20. 3. 2009. Svjetski kup HS 215   Gregor Schlierenzauer   Adam Małysz   Dmitrij Vasiljev 21. 3. 2009. HS 215   | bgcolor="#DCE5E5" |  | bgcolor="#FFDAB9" |  22. 3. 2009. HS 215   Harri Olli   Adam Małysz   Simon Ammann Robert Kranjec 20. 3. 2010. SP u letovima HS 215   Simon Ammann   Gregor Schlierenzauer  Anders Jacobsen 21. 3. 2010. HS 215    | bgcolor="#DCE5E5" |  | bgcolor="#FFDAB9" |  18. 3. 2011. Svjetski kup HS 215   Gregor Schlierenzauer   Thomas Morgenstern   Martin Koch 19. 3. 2011. HS 215   | bgcolor="#DCE5E5" |  | bgcolor="#FFDAB9" |  20. 3. 2011. HS 215   Kamil Stoch   Robert Kranjec   Adam Małysz 16. 3. 2012. Svjetski kup HS 215   Robert Kranjec   Simon Ammann   Martin Koch 17. 3. 2012. HS 215   | bgcolor="#DCE5E5" |  | bgcolor="#FFDAB9" |  18. 3. 2012. HS 215   Martin Koch   Simon Ammann   Robert Kranjec 22. 3. 2013. Svjetski kup HS 215   Gregor Schlierenzauer   Peter Prevc   Piotr Żyła 23. 3. 2013. HS 215   | bgcolor="#DCE5E5" |  | bgcolor="#FFDAB9" |  24. 3. 2013. HS 215   Jurij Tepeš   Rune Velta   Peter Prevc 20. 3. 2015. Svjetski kup HS 225   Peter Prevc   Jurij Tepeš   Stefan Kraft 21. 3. 2015. HS 225   | bgcolor="#DCE5E5" |  | bgcolor="#FFDAB9" |  22. 3. 2015. HS 225   Jurij Tepeš   Peter Prevc   Rune Velta 17. 3. 2016. Svjetski kup HS 225   Peter Prevc   Johann André Forfang   Robert Kranjec 18. 3. 2016. HS 225   Robert Kranjec   Peter Prevc   Johann André Forfang 19. 3. 2016. HS 225   | bgcolor="#DCE5E5" |  | bgcolor="#FFDAB9" |  20. 3. 2016. HS 225   Peter Prevc   Robert Kranjec   Johann André Forfang 24. 3. 2017. Svjetski kup HS 225   Stefan Kraft   Andreas Wellinger   Markus Eisenbichler 25. 3. 2017. HS 225   | bgcolor="#DCE5E5" |  | bgcolor="#FFDAB9" |  26. 3. 2017. HS 225   Stefan Kraft   Andreas Wellinger   Noriaki Kasai 23. 3. 2018. Svjetski kup  (Planica 7) HS 240   Kamil Stoch   Johann André Forfang   Stefan Kraft 24. 3. 2018. HS 240   | bgcolor="#DCE5E5" |  | bgcolor="#FFDAB9" |  25. 3. 2018. HS 240   Kamil Stoch   Stefan Kraft   Daniel-André Tande 22. 3. 2019. Svjetski kup  (Planica 7) HS 240   Markus Eisenbichler   Ryōyū Kobayashi   Piotr Żyła 23. 3. 2019. HS 240   | bgcolor="#DCE5E5" |  | bgcolor="#FFDAB9" |  24. 3. 2019. HS 240   Ryōyū Kobayashi   Domen Prevc   Markus Eisenbichler 20–21. 3. 2020. SP u letovima HS-240  Odgođeno zbog pandemije COVID-a 19 22. 3. 2020. HS 240 11–12. 12. 2020. SP u letovima HS 240   Karl Geiger   Halvor Egner Granerud   Markus Eisenbichler 13. 12. 2020. HS 240   | bgcolor="#DCE5E5" |  | bgcolor="#FFDAB9" |  25. 3. 2021.  Svjetski kup HS 240   Ryōyū Kobayashi   Markus Eisenbichler   Karl Geiger 26. 3. 2021. Svjetski kup  (Planica 7) HS 240   Karl Geiger   Ryōyū Kobayashi   Bor Pavlovčič 28. 3. 2021. HS 240   | bgcolor="#DCE5E5" |  | bgcolor="#FFDAB9" |  28. 3. 2021. HS 240   Karl Geiger   Ryōyū Kobayashi   Markus Eisenbichler 25. 3. 2022. Svjetski kup  (Planica 7) HS 240   Žiga Jelar   Peter Prevc   Anže Lanišek 26. 3. 2022. HS 240   | bgcolor="#DCE5E5" |  | bgcolor="#FFDAB9" |  27. 3. 2022. HS 240   Marius Lindvik   Yukiya Satō   Peter Prevc 1. 4. 2023. Svjetski kup  (Planica 7) HS 240   Stefan Kraft   Anže Lanišek   Piotr Żyła 1. 4. 2023. HS 240   | bgcolor="#DCE5E5" |  | bgcolor="#FFDAB9" |  2. 4. 2023. HS 240   Timi Zajc   Anže Lanišek   Stefan Kraft 22. 3. 2024. Svjetski kup  (Planica 7) HS 240   Peter Prevc   Daniel Huber   Johann André Forfang 23. 3. 2024. HS 240   | bgcolor="#DCE5E5" |  | bgcolor="#FFDAB9" |  24. 3. 2024. HS 240   Daniel Huber   Domen Prevc   Aleksander Zniszczoł 28. 3. 2025. Svjetski kup  (Planica 7) HS 240   Domen Prevc   Anže Lanišek   Ryōyū Kobayashi 29. 3. 2025. HS 240   | bgcolor="#DCE5E5" | | bgcolor="#FFDAB9" |  30. 3. 2025. HS 240   Anže Lanišek   Domen Prevc   Andreas Wellinger
 – Svjetsko prvenstvo 1994. istovremeno se računalo i za Svjetski kup. Zbog jakog vjetra prvog dana takmičenja održane su samo dvije od četiri planirane serije.

 Rekordi letaonice 
 Godina Skakač Dužina (m)21. 3. 1969.   Bjørn Wirkola  156 22. 3. 1969.   Bjørn Wirkola  160 22. 3. 1969.   Jiří Raška  164 23. 3. 1969.   Manfred Wolf  165 15. 3. 1974.   Walter Steiner  169 16. 3. 1979.   Klaus Ostwald  179 15. 3. 1984.   Mike Holland  186 15. 3. 1984.   Matti Nykänen  187 16. 3. 1984.   Matti Nykänen  191 15. 3. 1987.   Vegard Opaas  193 15. 3. 1987.   Piotr Fijas  194 17. 3. 1994.   Martin Höllwarth  196 17. 3. 1994.   Toni Nieminen  203 18. 3. 1994.   Espen Bredesen  209 22. 3. 1997.   Espen Bredesen  210 22. 3. 1997.   Lasse Ottesen  212 19. 3. 1999.   Martin Schmitt  214,5  Godina Skakač Dužina (m)20. 3. 1999.   Tommy Ingebrigtsen  219,5 16. 3. 2000.   Thomas Hörl  224,5 18. 3. 2000.   Andreas Goldberger  225 20. 3. 2003.   Adam Małysz  225 20. 3. 2003.   Matti Hautamäki  227,5 22. 3. 2003.   Matti Hautamäki  228,5 23. 3. 2003.   Matti Hautamäki  231 20. 3. 2005.   Tommy Ingebrigtsen  231 20. 3. 2005.   Bjørn Einar Romøren  234,5 20. 3. 2005.   Matti Hautamäki  235,5 20. 3. 2005.   Bjørn Einar Romøren  239 20. 3. 2015.   Peter Prevc  248,525. 3. 2017.   Stefan Kraft  25125. 3. 2017.   Kamil Stoch  251,524. 3. 2019.   Ryōyū Kobayashi  25230. 3. 2025.   Domen Prevc  254,5 

 Svjetski rekordi 
 Godina Skakač  Država  Dužina 1969.  Bjørn Wirkola    156 m Jiří Raška    156 m* Bjørn Wirkola    160 m Jiří Raška    164 m Manfred Wolf    165 m 1974.  Walter Steiner    169 m* 1979.  Klaus Ostwald    176 m* 1985.  Mike Holland    186 m Matti Nykänen    187 m Matti Nykänen    191 m 1987.  Vegard Opaas    193 m Piotr Fijas    194 m 1994.  Martin Höllwarth    196 m Toni Nieminen    203 m Espen Bredesen    209 m 1997.  Espen Bredesen    210 m Lasse Ottesen    212 m 1999.  Martin Schmitt    214,5 m Tommy Ingebrigtsen    219,5 m 2000.  Thomas Hörl     224,5 m Andreas Goldberger    225 m 2003.  Adam Małysz    225 m*  Matti Hautamäki    227,5 m Matti Hautamäki    228,5 m Matti Hautamäki    231 m 2005.  Tommy Ingebrigtsen    231 m* Bjørn Einar Romøren    234,5 m Matti Hautamäki    235,5 m Bjørn Einar Romøren    239 m 2025.  Domen Prevc    254,5 m
* Izjednačenja svjetskog rekorda (1974. i 1979. rekordi su bili izjednačeni s drugim letaonicama).

 Nevažeći 
 Godina  Skakač  Država  Dužina 1974.  Walter Steiner    177 m 1977.  Bogdan Norčič    181 m 1991.  André Kiesewetter    196 m 1994.  Andreas Goldberger    202 m 1997.  Dieter Thoma    213 m 1999.  Martin Schmitt    219 m 2003.  Veli-Matti Lindström    232,5 m 2005.  Andreas Widhölzl    234,5 m Janne Ahonen    240 m 2016.  Tilen Bartol    252 m 2018.  Gregor Schlierenzauer    253,5 m

 Prava na TV-prijenos 
(Za takmičenja u Svjetskom kupu)

 Država Emiter   ORF 1   ČT4  EU Eurosport   MTV3   ARD  ZDF   NHK   NRK1   TVP 1   RTVSLO 2   SF   Universal Sports

 Reference 

 Vanjski linkovi 

 Službeni sajt
 Rezultati svih međunarodnih takmičenja na Planici od 1934. do 2011.

Kategorija:Skijaške letaonice
Kategorija:Skijaške skakaonice u Sloveniji