Flamenko

Flamenko je španska umjetnička forma zasnovana na različitim folklornim muzičkim tradicijama južne Španije, razvijena unutar gitano subkulture regije Andaluzija, a historijski je prisutna i u Extremaduri i Murciji. U širem smislu, termin se koristi za označavanje raznih savremenih i tradicionalnih muzičkih stilova tipičnih za južnu Španiju. Flamenko je usko povezan s gitanima romske etničke pripadnosti koji su značajno doprinijeli njegovom nastanku i profesionalizaciji. Međutim, njegov stil je jedinstveno andaluzijski, a flamenko umjetnici su historijski uključivali Špance i gitano i ne-gitano naslijeđa.

Najstariji zapis o flamenko muzici datira iz 1774. u knjizi Las Cartas Marruecas (Marokanska pisma) autora Joséa Cadalsa. Razvoj flamenka tokom protekla dva vijeka je dobro dokumentovan: "pozorišni pokret saineta (jednočinki) i tonadila, popularne pjesmarice i notni zapisi, običaji, studije plesova i toquesa, usavršavanje, novine, grafički dokumenti u slikama i gravurama... u kontinuiranoj evoluciji zajedno s ritmom, poetskim strofama i ambijentom."

350px|mini|Plesačice, pjevač i gitarist

Dana 16. novembra 2010, UNESCO je proglasio flamenko jednim od remek-djela usmene i nematerijalne baštine čovječanstva.

 Romska umjetnost 
Flamenco je jedan od muzičkih fenomena koji je, uprkos svojim narodnim korijenima, nadživio modu tj. muzičke tendencije usmjeravane od onih koji kreiraju muzički "ukus" većine. Svojom snagom pronalazi ljubitelje van Španije. To je živa umjetnost koja upija tendencije svake vrste bez gubitka svoje osobnosti. Glavna karekteristika flamenca je povezanost sa publikom koja reagira na emotivan način.

Flamenco je proizvod mješanja različitih kultura kao što su romska, arapska, hrišćanska  i jevrejska.Također se često naziva ciganskom umjetnošću zbog uticaja koji je pridonijela ta etnička skupina u "rođenju" i razvoju istog.

 Etimologija riječi flamenco 
Flamenco je do prije nekih sto pedeset godina bio marginalna kultura u tadašnjem španskom društvu i kao takav nezanimljiv za ostavljanje bilo kakvog traga u pisanoj riječi.
Prvi pisci koji pokazuju bilo kakav interes o temi pojavljuju se u 19. stoljeću, sa premalo kontakata unutar kulture i upravo zbog toga nisu išli u korak sa trenutnim strujanjima unutar žanra. 
Tadašnji izvođači i znalci bili su u pravilu nepismeni ljudi čije je znanje dolazilo usmenim putem.
Zbog svega toga, dan danas postoji mnogo različitih teorija o postanku riječi flamenco.

U rječniku Španske Kraljevske Akademije postoje različita značenja riječi flamenko, među kojima se nalazi opis pojma o kojem je ovdje riječ. Doslovan prijevod bi bio: "Kaže se za izvjesna sociokulturološka manifestiranja općen povezana sa španskim Romima, a posebno sa andaluškim." Također su zanimljiva objašnjenja: "porijeklom iz Flandrije" i "neko ili nešto što je povezano sa tom historijskom evropskom regijom".

 Nematerijalna kulturna baština 
Flamenko je umjetnički izraz koji spaja pjesmu, ples  i muziciranje. Andaluzija u južnoj Španiji je srce flamenka, iako ima korijene i u oblastima kao što su Murcia, Ekstremadura i Granada. U sjeveroistočnom dijelu Granade, na Svetom brdu, nalazi se kolonija Roma. U njihovim bijelim kućama - pećinama udubljenim u brdu, danas se nalaze najautentičniji flamenco barovi Španije, individualne škole flamenca, a noćni život traje sve do ranih jutarnjih časova.Flamenko Restorani-barovi u kojima se igra i pjeva uz flamenco, zovu se tablaosi. Mnogi od njih su visoko komercijalizovani i dobro naplaćuju jednočasovni ili dvočasovni program.

Grad Sevilja, četvrti po veličini u Španiji, smatra se kolijevkom flamenka u Andaluziji i po njemu je postao poznato turističko mjesto koje svakodnevno privlači turiste, da bi prisustvovali jednom ovakvom spektaklu uživo.Zanimljivosti o tradicionalnom španskom plesu El Flamenco

Flamenko je na UNESCO-voj Reprezentativnoj listi nematerijalnog kulturnog naslijeđa čovječanstva kao element kulturne baštine u Španiji.UNESCO: Nematerijalna svjetska baština u Španiji - ich.unesco.org - Pristupljeno 19.11.2021. Odluku o upisu donio je Međuvladin komitet za očuvanje nematerijalnog kulturnog naslijeđa na zasjedanju koje je održano od 15. do 19. novembra 2010. u Nairobiju u Kenijiu.UNESCO: Flamenko - ich.unesco.org, Pristupljeno, 7.01.2023

 Palos 
Muzički pravci flamenca u Španiji zovu se palos.

Poredak abecednim redom:

Alboreá | Alegrías | Bambera | Bulerías | Cabales | Campanilleros | Cantiña | Caña | Caracoles | Carcelera | Cartagenera | Colombiana | Corrido gitano | Debla | Fandango | Fandanguillo | Farruca | Galeras | Garrotín | Granaína | Guajira | Jabera | Jota Flamenca | Liviana | Malagueña | Mariana-Flamenco | Martinete | Media | Media Granaína | Milonga | Minera | Mirabrás | Nana - Flamenco| Petenera | Polo-Flamenco | Romance | Romera | Rondeña | Rumba | Saeta | Seguiriya ili Siguiriya | Serrana | Sevillana | Soleá | Tango | Tanguillo | Taranta | Taranta ili Taranto | Tiento | Toná | Trillera | Verdiales | Vidalita | Zambra | Zorongo

 Najpoznatiji umjetnici 
 Paco de Lucía - komponist i virtuoz na gitari.

 Reference 

 Izvori 


 Álvarez Caballero, Ángel: El cante flamenco, Alianza Editorial, Madrid, Second edition, 1998.  (First edition: 1994)
 Álvarez Caballero, Ángel: La Discografía ideal del cante flamenco, Planeta, Barcelona, 1995. 



 Arredondo Pérez, Herminia, and Francisco J. García Gallardo: "Música flamenca. Nuevos artistas, antiguas tradiciones" In Andalucía en la música. Expresión de comunidad, construcción de identidad, edited by Francisco J. García y Herminia Arredondo. Sevilla: Centro de Estudios Andaluces, 2014, pp. 225–242. 
 Banzi, Julia Lynn (PhD): "Flamenco Guitar Innovation and the Circumscription of Tradition" 2007, 382 pages; AAT 328581, DAI-A 68/10, University of California, Santa Barbara.
 Caba Landa, Pedro, and Carlos Caba Landa. Andalucía, su comunismo y su cante jondo. First edition, Editorial Atlántico 1933. Third edition, Editorial Renacimiento 2008. 

 Coelho, Víctor Anand (Editor): "Flamenco Guitar: History, Style, and Context", in The Cambridge Companion to the Guitar, Cambridge University Press, 2003, pp. 13–32.






 Mairena, Antonio, and Ricardo Molina. Mundo y formas del cante flamenco, Librería Al-Ándalus, third edition, 1979 (First Edition: Revista de Occidente, 1963)

.
 Martín Salazar, Jorge: Los cantes flamencos, Diputación Provincial de Granada, Granada, 1991 


 Ortiz Nuevo, José Luis: Alegato contra la pureza, Libros PM, Barcelona, 1996. 





 Rito y geografía del cante. Serie documental de los años 70 del siglo XX sobre los orígenes, estilos y pervivencia del cante flamenco, con José María Velázquez-Gaztelu.
 Nuestro flamenco: programa de Radio Clásica, con José María Velázquez-Gaztelu.
 Agencia Andaluza para el Desarrollo del Flamenco
 Flamenco Viejo
 Flamenco Olímpico Reportaje Documental
 Flamenco de la A a la Z: breve enciclopedia del flamenco que incluye diccionario en el sitio de Radiolé.
 GRANDE, Félix: Memoria del flamenco, con prólogo de José Manuel Caballero Bonald. Galaxia Gutenberg/Círculo de Lectores, Barcelona, 1991.
 Texto en PDF.
 Flamenco en Sevilla
 Lafuente Alcántara, Emilio (1825–1868): Cancionero popular. Colección escogida de seguidillas y coplas, 1865.
 Vol. II: Coplas; texto en Google Books.
 Sobre Emilio Lafuente Alcántara , hermano de Miguel Lafuente Alcántara, en el sitio  Biblioteca Virtual de Arabistas y Africanistas Españoles.

 Universo Lorca | El Concurso del Cante Jondo de 1922. Web dedicada a la vida y obra de Federico García Lorca y su vinculación con Granada. (Diputación de Granada)
 Los Palos del Flamenco | Los Palos del Flamenco. Artículos sobre el origen y evolución del arte flamenco.  (Flamencos Online)

 Vanjski linkovi 

 Svijet flamenca
 Flamenco Rječnik Španske Kraljevske Akademije

Kategorija:Umjetnost
Kategorija:Nematerijalna kulturna baština u Španiji