Gnajs

mini|Uzorak gnajsa koji pokazuje "gnajssku traku".
Gnajs je uobičajena i široko rasprostranjena vrsta metamorfnih stijena. Nastaje metamorfnim procesima visoke temperature i visokog pritiska koji djeluju na formacije sastavljene od magmatskih ili sedimentnih stijena. Gnajs se formira na višim temperaturama i pritiscima od škriljaca. Gnajs gotovo uvijek pokazuje trakastu teksturu koju karakteriziraju naizmjenično tamnije i svjetlije obojene trake i bez jasnog rascjepa.

Gnajsovi su česti u drevnoj kori kontinentalnih štitova. Neke od najstarijih stijena na Zemlji su gnajsovi, kao što je Acasta Gnajs.

Opis
mini|Gnajs stijena (slikano u Ujedinjenom Kraljevstvu)
U tradicionalnoj engleskim i sjevernoameričkim predjelima, gnajs je grubo zrnasta metamorfna stijena koja pokazuje kompozicione trake (gneissic banding), ali slabo razvijenu škriljastost i nejasan rascjep. Drugim riječima, to je metamorfna stijena sastavljena od mineralnih zrnaca lako vidljivih golim okom, koja formiraju očigledne kompozicione slojeve, ali koja ima samo slabu sklonost lomljenju duž ovih slojeva. U Evropi, termin je šire primijenjen na bilo koju grubu, siromašnu tinjcem, visokokvalitetne metamorfne stijene.

Britanski geološki institut (BGS) i Međunarodna unija geoloških nauka (IUGS) koriste gnajs kao široku strukturnu kategoriju za srednje do grubo zrnaste metamorfne stijene koje pokazuju slabo razvijenu škristoznost, sa slojevitim slojem preko 5 milimetara (0,20 in) debele i imaju tendenciju da se cijepaju na ploče debljine preko 1 centimetra. Nijedna definicija ne zavisi od sastava ili porijekla, iako je veća vjerovatnoća da će stijene siromašne pločastim mineralima proizvesti teksturu gnajsoze. Gnajsozne stijene su stoga u velikoj mjeri rekristalizirane, ali ne nose velike količine tinjca, klorita ili drugih pločastih minerala. Metamorfne stijene koje pokazuju jaču škriljavost klasificiraju se kao škriljci, dok se metamorfne stijene lišene škriljca nazivaju granofeli.

Gnajsovi koji su metamorfizirane magmatske stijene ili njihovi ekvivalenti nazivaju se granitni gnajsovi, dioritni gnajsi i tako dalje. Gnajs stijene također mogu dobiti naziv po karakterističnoj komponenti kao što su granatni gnajs, biotitni gnajs, albit gnajs i tako dalje. Ortogenetski gnajs potiče iz magmatske stijene, a paragnajs je onaj iz sedimentne stijene. BGS i IUGS koriste gnajs za opisivanje stijena s teksturom gnajsa, iako je gnajs također i dalje u uobičajenoj upotrebi. Na primjer, gnajsozni metagranit ili gnajsični metagranit označavaju granit koji je metamorfoziran i time stekao teksturu gnajsoze.

 Reference 

Kategorija:Stijene