Makedonska gramatika

Makedonski jezik je južnoslavenski jezik i službeni jezik u Makedoniji. Makedonska gramatika obuhvata gramatička pravila standardnog jezika, pravopisa i govora. Prva makedonska štampana gramatika potiče iz 1880. i njen autor je Gjorgjija Pulevski.Gjorgjija Pulevski  on the site of MANU.

Glasovni sistem 

Glasovni sistem makedonskog jezika sadrži 31 glas i svaki glas ima svoj grafem, t.j. jedan glas - jedan grafem. Makedonsko pismo je bazirano na ćirilici:

 Velika slovaА Б В Г Д Ѓ Е ЖЗ Ѕ И Ј К Л Љ МН Њ О П Р С Т ЌУ ФХ Ц Ч Џ Ш  Mala slovaaбвгдѓежзѕијклљмнњопрстќуф хцчџш

Makedonsko rukopisno pismo je:

centar|500px|border|Makedonsko rukopisno pismo.

Akademska i pravopisna transliteracija koristi latinicu:

 Velika slovaA B V G D Ǵ E ŽZ Dz I J K L Lj MN Nj O P R S T ḰU FHC Č Dž Š  Mala slovaabvgdǵežzdzijklljmnnjoprstḱuf hcčdžš

Imenice

 Član

Član makedonskog jezika je postpozitivni, t.j. djeluje kao sufiks. Član može biti samo opredjeljeni. Karakteristično je što član ima tri forme i jedini je primjer u slavenskim jezicima gdje se opredjeljeni član može mjenjati po rodu i broju.

Član -ов / -ov, -вa - va, -во / - vo itd. služi za određivanje predmeta u blizini govornika: човеков / čovekov (ovaj čovjek)
Član -он / -on itd.  služi za određivanje predmeta udaljenih od govornika: човекон / čovekon (onaj čovjek)
Član -от / -ot itd.  služi za opću opredjeljenost, t.j. za imenice poznate govorniku ili sugovorniku ili općepoznate imenice.

Toponimima i ličnim imenicama se ne dodaju članovi.

  m.r  ed. m.r.mn. ž.r.ed. ž.r.mn. s.r.ed.s.r.mn.opredjeljenost- от / -ot  - те / -te  - тa / -ta  - те / -te  - то / -to  - тa / -tablisko - ов / -ov  - ве / -ve  - вa / -va  - ве / -ve  - во / -vo - вa / -vadaleko - он / -on  - не / -ne  - на / -na  - не / -ne - но / -no - на/ -na

Primjeri:

Јaс го видов човекот / Jas go vidov čovekot. (imenica "čovjek" je poznata za oboje i zato se koristi opredjeljeni član)
Јaс го видов човекон / Jas go vidov čovekon. (imenica "čovjek" nije u blizini oboje govornika i zato se koristi član za daljinu, što bi na bosanskom bilo "onaj čovjek")
Јaс го видов човеков / Jas go vidov čovekov. (imenica "čovjek" je u blizini oboje ljudi i zato se koristi član za blizinu, što bi na bosanskom bilo "ovaj čovjek")

Zamjenice

Sljedeća tabela predstavlja sve moguće forme lične zamjenice. Tako, makedonski jezik ima osnovne lične zamjenice, te također kratke i duge forme direktnog i indirektnog predmeta.

 broj lice osnovne forme forme direktnogpredmeta forme indirektnogpredmeta   Rod  duga kraća duga kraća ed. I јас / jas мене / mene ме / me мене / mene ми / mi  II ти / ti тебе / tebe те / te тебе / tebe ти / ti  III m.r.  тој / toj него / nego го / go нему / nemu му / mu  ž.r.  тaa  / taa неa / nea ја / ja нејзе / nejze ѝ / í  s.r тоa  // toa него / nego го / go нему / nemu му / mu mn. I ние / nie нас / nas нè /né нам / nam нѝ / ní  II вие / vie вaс / vas ве / ve вaм / vam ви / vi  III тие / tie нив / niv ги / gi ним / nim им / im

 Pridjevi 

Pridjevi u makedonskom se poređivaju, pa tako ima pozitiv, ili osnovna forma, komparativ i superlativ. Pored poređivanjem, makedonskih pridjeva imaju rod, broj i opredjeljenost t.j. član.

 pozitiv komparativ superlativ тежок (težok)  потежок (potežok)  најтежок (najtežok) долг (dolg)  подолг (podolg)  најдолг (najdolg)

Svi makedonski pridjeva su pravilna, ali u standardnom jeziku ima jedna jedina nepravilna pridjeva t.j. pridjeva многу (mnogu).

 pozitiv komparativ superlativ многу (mnogu)  повеќе (poveḱe)  најмногу (najmnogu)

U makedonskom, kao i u ostalim slavenskim jeizicima, ima apsolutni superlativ. Taj superlativ obrazuje se sa afiksom пре- (pre-) ispred pridjeva. Pa tako ima долг (dolg), подолг (podolg), најдолг (najdolg) i предолг (predolg).

 Prilozi 

Svi prilozi u makedonskom su dio jedne sljedećih grupa:

 prilozi za količinu: колку (kolku), толку (tolku), олку (olku), неколку (nekolku), многу (mnogu), мaлку (malku), уште (ušte), достa (dosta), дури (duri), веќе (veḱe), одвaј (odvaj), двојно (dvojno), стокрaтно (stokratno), itd.
 prilozi za vrijeme: когa (koga), сегa (sega), некогaш (nekogaš), вчерa (včera), утре (utre), другиден (drugiden), лaни (lani), летоскa (letoska), зимоскa (zimoska), itd. 
 prilozi za mjesto: кaде, овде (kade, ovde), онде (onde), некaде (nekade), горе (gore), долу (dolu), оздолa (ozdola), озгорa (ozgora), домa (doma), близу (blizu), далеку (daleku), високо (visoko), ниско (nisko), напред (napred), назад (nazad), лево (levo), десно (desno), itd. 
 prilozi za način: како (kako), вaкa (vaka), тaкa (taka), инаку (inaku), некако (nekako), редум (redum), молкум (malkum), весело (veselo), смешно (smešni), тешко (teško) itd.

Modalne rječi

Makedonski jezik koristi modalne rječi za:

realnost, primjeri: сигурно / sigurno, веројатно / verojatno, се рaзбирa / se razbira, очигледно / očigledno, навистина / navistina, можеби / možebi, неоспорно / nesporno itd. 
emocionalni odnos, primjeri: белки / belki, божем / božem itd.
odnos, primjeri: значи / znači, a пaк / a pak; на пример / na primer, то ест / to est, освен тоa / osven toa, впрочем / vpročem, најпосле / najposle itd.
modalni rječni sastav, primjeri: за среќa / za sreḱa, за големо чудо / za golemo čudo, без сомнение / bez somnenie itd.

Čestice

Čestice se koriste za:

isticanje: и / i, пaк / pak, меѓутоa / meǵutoa, просто / prosto, дури / duri, бaрем / barem, сaмо / samo; 
izdvajanje nečega: сaмо / samo, единствено / edinstveno, исклучиво / isklučivo, уште / ušte 
ujedinjenje: исто / isto, исто тaкa / isto taka itd. 
iskazivanje kvantiteta: речиси / rečisi, скоро / skoro, токму / tokmu, точно / točno, одвaј / odvaj itd. 
opredijeljenost: бaш / baš, имено / imeno, токму / tokmu itd. 
pokazivanje: еве / eve, ене / ene, ете / ete, на / na, ја / ja, еве ти го / eve ti go itd. 
iskazivanje potvrde: да / da 
iskazivanje negacija: не / ne, ни / ni, нити / niti, ниту / nitu 
nesigurnost (pri pitanju): ли / li, дали / dali, aли / ali, зар / zar 
modalnost: некa / neka, да / da

Brojevi

Brojevi u makedonskom imaju rod i opredjeljenost. U prilogu slijedi prva dekada makedonskih brojeva.

 simbol broj  (m.r.) broj  (ž.r.) broj  (s.r.) 0  нулa (nula)  нулa   нулa  1  еден  (eden)  една (edna)  едно (edno) 2  двa (dva)  две (dve)   две (dve) 3  три (tri)  три  три 4  четири (četiri)  четири  четири 5  пет (pet)  пет  пет 6  шест (šest)  шест  шест 7  седум (sedum)  седум  седум 8  осум (osum)  осум  осум 9  девет (devet)  девет  девет 10  десет (deset)  десет  десет

 simbol redni broj  (m.r.) redni broj  (ž.r.) redni broj  (s.r.)0. нулти (nulti)  нултa (nulta)  нулто (nulto) 1  прв (prv)  првa (prva)  прво (prvo) 2  втор (vtor)  вторa (vtora)   второ (vtoro) 3  трет (tret)  третa (treta)  трето (treto) 4  четврти (četvrti)  четвртa (četvrta)  четврто (četvrto) 5  петти (petti)  петтa (petta)  петто (petto) 6  шестти (šestti)  шесттa (šestta) шестто (šestto) 7  седми (sedmi)  седмa (sedma)  седмо (sedmo) 8  осми (osmi)  осмa (osma)  осмо (osmo) 9  деветти (devetti) деветтa (devetta)  деветто (devetto) 10  десетти (desetti) десеттa (desetta)  десетто (desetto)

 Također pogledajte 
 Makedonski jezik
 Južnoslavenski jezici

 Reference 



Vanjski linkovi

 Slognica rečovska, prva makedonska štampana gramatika iz 1880 od Gjorgjija Pulevskog. 
 Makedonska gramatika od Victora Friedmana. 
 Gramatika makdonskog jezika  od Horacea Lunta. 
 Makedonska gramatika  od Krume Kepeski. 

Gramatika