Tefsir

Tefsir () je islamska nauka koja se bavi tumačenjem Kur'ana. Sama riječ je arapskog porijekla i sinonim za tu riječ je te'vil. Autor tefsira je mufesir (). Kur'anski tefsir pokušava pružiti razjašnjenje, objašnjenje, tumačenje, kontekst ili komentar za jasno razumijevanje i uvjerenje o Božijoj volji u islamu

Uglavnom, tefsir se bavi pitanjima lingvistike, jurisprudencije i teologije. U načinu perspektive i pristupa, tefsir se može široko podijeliti u dvije glavne kategorije, a to su tefsir bi al-ma'zhur (doslovno primljeni tefsir), koji se prenosi od ranih dana islama preko  Muhammeda i njegovih ashaba, i tefsir bi al-raj (doslovno tefsir koji se dolazi kroz lično mišljenje).

Postoje različite karakteristike i tradicije za svaki od tefsira koji predstavljaju odgovarajuće škole i doktrine, kao što su sunitski islam, šiitski islam i sufizam. Također postoje opće razlike između klasičnih tefsira koje su sastavljale autoritativne ličnosti muslimanske nauke tokom formiranja islama i modernog tefsira koji se nastoji obratiti široj publici, uključujući obične ljude.Mir, Mustansir. (1995). "Tafsīr". In John L. Esposito. The Oxford Encyclopedia of the Modern Islamic World. Oxford: Oxford University Press.

Kur'an je po vjerovanju muslimana Božanskog porijekla (direktne Božije riječi) i zbog njegovog visokog stila izražavanja, javlja se potreba za tumačenjem pojedinih poruka Ku'rana. Za razumijevanje Kur'ana u cjelini je potrebno određeno predznanje. Jedan dio Kur'ana čine poruke koje su jasne, drugi dio Kur'ana mogu shvatiti samo ljudi koji posjeduju znanje prošlih objava i veće opće znanje. Tumačenje trećeg dijela ajeta ne zna niko do Allah, Kur'an o tome kaže:

On je Onaj Koji ti objavljuje Knjigu u kojoj su ajeti jasni; oni su većina Knjige; drugi su nejasni (Mutešabih). Oni u čijim je srcima zastrana slijede nejasne ajete u težnji za smutnjom i svojim tumačenjem. A tumačenje njihovo zna samo Allah! Oni koji su u znanost upućeni govore: Mi u njih vjerujemo; sve je to od našeg Gospodara. (Kur'an Ali Imran, 7).

 Historija 
 Formativni period 
Prvi primjeri tefsira mogu se pratiti od Muhammeda, kome je objavljen Kur'an. Prema islamskom vjerovanju, on je recitirao ajete svojim ashabima, obično objašnjavajući njihovo značenje kako bi ih poučio, jer je to bila jedna od njegovih obaveza.Şatibi, El-muvafakat Elementi Muhamedovih objašnjenja uključujući pojašnjenje ajeta čije se namjere ne razumiju, navođenje imena, mjesta, vremena itd. koji nisu spomenuti u ajetu, ograničenje značenja koja su data kao apsolutna i pomirenje izraza koji izgledaju kontradiktorno. Naučnici raspravljaju da li je Muhamed komentirao cijeli Kur'an ili samo njegove dijelove.

Nakon Muhammedove smrti, njegovi drugovi su preuzeli zadatak tumačenja. Koristili su informacije dobijene od poslanika i svoje vlastito razumijevanje. Ashabi su bili vješti u jeziku Kur'ana, društvenom kontekstu objave, poslanikovim načinom razmišljanja i normama Arapa. Ovo je omogućilo ashabima da postave temelje za muslimansku zajednicu i praksu tumačenja Kur'ana. U ovoj fazi, tefsir je bio selektivan i koncizan u pogledu pokrivanja, te su objašnjene samo određene riječi, fraze i ajeti.

Zabilježeno je da je na upit ashaba o određenim ajetima također objavljivan drugi ajet. Ibn Abas, Poslanikov prijatelj i jedan od najpoznatijih mufesira je Kur'anske ajete, po značenju, podijelio na četiri dijela, i to:
 Značenje za koje niko nema opravdanje da ne poznaje.
 Značenje koje Arapi poznaju iz svog jezika.
 Značenje koje poznaju samo oni koji su dobro u nauku upućeni.
 Značenje koje poznaje samo Allah.

 Opreznost prvih muslimana pri tumačenju 
Prenosi se u jednom Hadisu da je Muhammed rekao:



"Ko protumači Kur'an na osnovu svoga nahođenja-pogriješio je, pa makar rekao istinu". Ebu-Bekr, Poslanikov prijatelj je rekao:



"Koja zemlja bi me nosila, koje nebo bi me pokrivalo kada bi rekao o Kur'anu ono što ne znam".

 Tabi'ini 
Generacija muslimana nakon ashaba se zvala Tabi'ini. Među njima je bilo dosta učenjaka koji su se bavili tumačenjem Kur'ana. Neki od njih su: Mudžahid, Ata ibn Ebi Rebah, Ikrime, Seid ibn Džubejr, Tavus, Dahak ibn Muzahim, Hasan el Basri, Zejd ibn Eslem.
Mišljenja gore navedenih tabiina su sabrana u dosta islamskih djela a posebno u tefsiru ibn Džerir Taberija.

 Moderni period 
U vrijeme narednih generacija koje su slijedile ashabe, učenjaci u doba nasljednika (tabi'ina) počeli su koristiti širok spektar izvora za tefsir. Cijeli Kur'an se tumači, a predaje su odvojene od tefsira u zasebne knjige i literaturu. Gramatička objašnjenja i historijski podaci sačuvani su u ovim knjigama; lična mišljenja se bilježe, bilo da su prihvaćena ili odbijena. Za to vrijeme, čitav niz škola tefsira je nastao u različitim školskim centrima, uključujući Mekku, Medinu i Irak. Iračke škole tefsira postale su poznate po pristupu koji se oslanjao na ličnu procjenu osim prenijetih izvještaja, a jevrejski apokrifni izvještaji su također bili široko korišteni. Značajni sastavljači ovog doba uključujući Sufijana al-Taurija.

Do ovog doba, tefsir su se prenosili usmeno i nisu bili samostalno sakupljeni u knjizi, već su ih sakupili muhaddituni (doslovni učenjaci hadisa) u svojim knjigama hadisa, pod temom tefsira, zajedno sa drugim Muhammedovim predajama.Muhsin Demirci, Tefsir Usulü, 120 Ovo ukazuje da je tefsir, u svom formiranom dobu, bio posebna domena u hadisu. Proširenje obima tefsira i nastanak mufessiruna u doba nasljednika doveli su do razvoja samostalne discipline tefsira.

 Izvori tumačenja Kur'ana 
 1. Najviši nivo tumačenja Kur'ana je tumačenje samim Kur'anom
 2. Tumačenje hadisom, je tumačenje koje je izrekao Poslanik.
 3. Tumačenje ashaba, je tumačenje koje je do nas došlo od prijatelja Poslanika  
 4. Tumačenje "Tabi'ina". Tabi'ini su generacija muslimana poslije ashaba.

 Uvjeti za tumačenje Kur'ana 
Mufesir mora odlično poznavati arapski jezik, gramatiku, sintaksu i etimologiju arapskog jezika, stilistiku i sve tri njene grane (Meani, Bejan i Bedi'), nauku o kiraetu, akaid, fikh, povode objave određenih ajeta, derogirane i derogirajuće ajete.

 Vrste tefsira 
O tefsiru su pisali ljudi koji su se istakli u raznim vjerskim i svim drugim naukama. Svaki od njih je davao veću prednost nauci kojom se bavio i koju je više volio. Zbog toga je nastalo mnogo vrsta tefsira. Tako u tefsirima Taberija, Ibn Kesira i Sujutija prevladava hadiska nauka i tradicija. Takvi tefsiri se nazivaju "Tradicionalni tefsiri". Islamski učenjak Kurtubi je najveću pažnju posvetio fikhskim pitanjima, takva djela se nazivaju "Ahkamul-Kur'an". Fahrudin Razikoji je mnogo volio "Ilmul Kelam" (Filozofija) unio je dosta iz tog područja u svoj čuveni tefsir. Zamahšeri se istakao u tumačenju Kur'ana gdje je veliki značaj dao stilistici Kur'ana te se u svome djelu "Kešaf" bavi tumačenjem Kur'ana sa osnove arapskog jezika. Neki učenjaci su opet tumačili Kur'an redom sa sintaktičke strane i spomenuli padež svake riječi i koje mjesto zauzima u rečenici. Takvi tefsiri se nazivaju "I'rabul Kur'an".

 Poznati mufesiri 
 Tradicionalni mufesiri 
 Moderni mufesiri 
Muhammed Abduhu, Rešid Rida, Sejjid Qutb, Mewlana Mewdudi, Mahmud Šeltut, Muhammed Gazali, Muhammed Asad, Sejjid Amir Ali, Chirag Ali.

 Također pogledajte 
Tefsir Ibn-Kesira

 Reference 

 Dodatna literatura 
 Uvod u tefsirsku i hadisku nauku -Mehmed Handžić 1972 Sarajevo
 "U okrilju Kur'ana" Sejid Kutb (Uvod)
 Tefsir i mufessiri u savremenom dobu -Abdulkadir Muhammed Salih




Kategorija:Tefsir