Antiratni protesti u Sarajevu 1992.

Antiratni protesti u Sarajevu 1992. predstavljaju seriju masovnih mirovnih skupova održanih u Sarajevu, glavnom gradu Bosne i Hercegovine, početkom aprila 1992. godine. Protesti su kulminirali 5. i 6. aprila, kada se više desetina hiljada građana svih nacionalnosti okupilo ispred zgrade Skupštine Republike Bosne i Hercegovine tražeći mir i ostavku nacionalističkih lidera, neposredno nakon referenduma o nezavisnosti.

Demonstracije su nasilno prekinute kada su pripadnici paravojnih formacija Srpske demokratske stranke (SDS) otvorili snajpersku vatru na okupljenu masu iz hotela "Holiday Inn", usmrtivši studenticu Suadu Dilberović i službenicu Olgu Sučić. Ovaj događaj se često smatra formalnim početkom opsade Sarajeva i rata u Bosni i Hercegovini.

 Pozadina 
Politička situacija u Bosni i Hercegovini drastično se pogoršala nakon raspada Saveza komunista Jugoslavije i prvih višestranačkih izbora 1990. godine. Nakon što su Slovenija i Hrvatska proglasile nezavisnost, u BiH je 29. februara i 1. marta 1992. održan referendum o nezavisnosti, na kojem je 99,7% izašlih glasača glasalo za suverenu i nezavisnu Bosnu i Hercegovinu.

 Martovske barikade 
Odmah nakon objavljivanja rezultata referenduma, u jutarnjim satima 2. marta 1992., paravojne jedinice SDS-a postavile su barikade na ključnim saobraćajnicama u Sarajevu, blokirajući grad. Kao odgovor na to, hiljade građana Sarajeva spontano su izašle na ulice i krenule u mirnu šetnju, uklanjajući neke od barikada golim rukama. Iako je postignut privremeni dogovor i barikade uklonjene, tenzije su nastavile rasti tokom marta, uz sporadične sukobe i sve veće prisustvo Jugoslovenske narodne armije (JNA) oko grada.

 Hronologija događaja (April 1992) 
 Mobilizacija građana 
Početkom aprila, sukobi su već izbili u Bijeljini i Kupresu. Kao reakcija na ratnu opasnost, sindikati, studentske organizacije i mediji, posebno televizija YUTEL, pozvali su građane na masovno okupljanje za mir.

Dana 5. aprila 1992., kolone građana iz sarajevskih naselja Dobrinja i Alipašino Polje krenule su prema centru grada. Njima su se pridružili i rudari iz Tuzle i građani iz drugih dijelova zemlje ("Rudarski marš"). Procjenjuje se da se na Trgu Bosne i Hercegovine (danas Trg Bosne i Hercegovine) ispred zgrade Skupštine okupilo između 40.000 i 100.000 ljudi. Demonstranti su nosili slike Josipa Broza Tita i jugoslavenske zastave, uzvikujući parole "Hoćemo mir" i "Bosna, Bosna".

 Narodni parlament 
Demonstranti su provalili u zgradu Skupštine RBiH, gdje su u velikoj sali proglasili "Narodni parlament". Osnovan je ad hoc "Odbor narodnog spasa" s ciljem da preuzme kontrolu i spriječi rat. Predsjednik Predsjedništva RBiH Alija Izetbegović obratio se okupljenima, ali je dočekan s pomiješanim reakcijama.

Atmosfera je dosegla vrhunac kada se u Skupštini pojavio komandant Specijalne jedinice MUP-a RBiH, Dragan Vikić. On je s govornice pozvao građane na razum, ali i spremnost na odbranu, rekavši: "To što se dešava, to je agresija... Naoružajmo se protiv agresije!". Njegov govor je propraćen ovacijama, a Vikić je postao simbol otpora grada.

 Snajperski napad i žrtve 
Dok su demonstranti ispunjavali plato ispred Skupštine, oko 14:00 sati, snajperisti su otvorili vatru sa gornjih spratova hotela "Holiday Inn", koji je tada služio kao sjedište SDS-a i u kojem je boravio Radovan Karadžić.

U napadu su smrtno stradale:

Suada Dilberović (24), studentica medicine iz Dubrovnika;

Olga Sučić (34), službenica Skupštine i majka dvoje djece.

Obje su pogođene na mostu Vrbanja. Pripadnici Specijalne jedinice MUP-a, predvođeni Vikićem, te naoružani građani, uzvratili su vatru i upali u hotel. Uhapšeno je nekoliko snajperista za koje se ispostavilo da su pripadnici obezbjeđenja Radovana Karadžića, ali su oni kasnije razmijenjeni za zarobljenog komandanta Policijske akademije na Vracama.

 Posljedice 
Napad na mirne demonstrante označio je kraj nada da se rat može izbjeći mirnim putem. Istog dana, 6. aprila, Evropska zajednica priznala je nezavisnost Bosne i Hercegovine, a dan kasnije to su učinile i Sjedinjene Američke Države.

JNA je započela granatiranje grada, a snage lojalne SDS-u su uspostavile potpunu blokadu, čime je započela Opsada Sarajeva koja će trajati 1.425 dana.

 Naslijeđe 
Most na kojem su ubijene prve žrtve opsade preimenovan je u Most Suade i Olge (prvobitno "Most Suade Dilberović", a kasnije dodano i ime Olge Sučić). Na mostu je postavljena spomen-ploča sa stihom: "Kap moje krvi poteče i Bosna ne presuši."

U javnom diskursu u BiH postoje različita tumačenja o "prvoj žrtvi rata". Dok se u Federaciji BiH to smatraju Suada i Olga, u Republici Srpskoj se kao prva žrtva često navodi Nikola Gardović, ubijen na Baščaršiji 1. marta 1992. tokom svatovskog slavlja. Međutim, ubistvo Suade i Olge se razlikuje po tome što je riječ o sistemskom napadu na masovni antiratni skup.

 Također pogledajte 

Opsada Sarajeva
Referendum o nezavisnosti Bosne i Hercegovine
Most Suade i Olge
Dragan Vikić

 Reference 

Kategorija:Opsada Sarajeva
Kategorija:Historija Bosne i Hercegovine (1992–1995)
Kategorija:Protesti u Bosni i Hercegovini
Kategorija:1992. u Bosni i Hercegovini