Nasljeđivanje

Nasljeđivanje – u  genetici – je  pojam koji označava pojavu ili proces prenošenja genetičke informacije sa roditelja na potomstvo, u nizu sukcesivnih generacija.  Relativo je rašireno, a pogrešno, viđenje da se nasljeđuju osobine, jer je odavno jasno da se nasljeđuju geni, koji se zatim, u potomstvu ispoljavaju  ovisno o heritabilnosti, a u interakciji sa vanjskim i unutarćelijskim okruženjem.Hadžiselimović R., Pojskić N. (2005): Uvod u humanu imunogenetiku. Institut za genetičko inženjerstvo i biotehnologiju (INGEB), Sarajevo, .Bajrović K, Jevrić-Čaušević A., Hadžiselimović R.,  Ed. (2005): Uvod u genetičko inženjerstvo i biotehnologiju. Institut za genetičko inženjerstvo i biotehnologiju (INGEB), Sarajevo, .Hadžiselimović R. (2005): Bioantropologija – Biodiverzitet recentnog čovjeka. Institut za genetičko inženjerstvo i biotehnologiju (INGEB), Sarajevo, .

To se podjednako odnosi  na bespolno i/ili spolnu reprodukciju. To je proces u kojem je potomstvo ćelija ili organizama  stiče ili se predisponira za ispoljavanje svojstava  svojih roditelja (ćelija ili organizma). Putem  nasljeđivanja,  individue koje su izložene  varijacijama mogu  u narednim generacijama akumulirati te razlike  i uzrokovati  pojavu nekog novog  taksona,  odnosno pripadajuća populacija može  u evoluirati, pod uticajem prirodnogh odabiranja određenih fenotipskih osobina.  Nauka  nasljeđivanju  bioloških informacija se naziva genetika, koja uključuje i oblast epigenetike.Kapur Pojskić L., Ed. (2014): Uvod u genetičko inženjerstvo i biotehnologiju, 2. izdanje. Institut za genetičko inženjerstvo i biotehnologiju (INGEB), Sarajevo, .Hadžiselimović R. (1986): Uvod u teoriju antropogeneze. Svjetlost, Sarajevo, .Ibrulj S., Haverić S., Haverić A. (2008): Citogenetičke metode – Primjena u medicini . Institut za genetičko inženjerstvo i biotehnologiju (INGEB), Sarajevo,.Sofradžija A., Berberović Lj., Hadžiselimović R. (2003): Biologija za 2. razred opće gimnazije: 39-41. Svjetlost, Sarajevo, .

Pregled

Kod ljudi, boja očiju je primjer nasljednog obilježja: osoba može naslijediti gen za osobinu „tamne oči“ samo i od jednog od roditelja. Nasljeđivanje ove osobine je pod kontrolom hgena koji je kompletno dominantan  u interakciji sa recesivnim alelom za ovo svojstvo.

Kompletni set gena nekog organizma je genom ili genotip, iako se ovaj  drugi pojam najčešće upotrebljava za nasljeđivaje pojedinačnih ili osomina ili njihovih manje kompleksnik kombinacija. 
Kompletan set vidljivih osobina strukture, funkcije  i ponašanje organizma se zove svoje fenotip. Ove osobine proizlaze iz interakcije genotipa sa  fizičkim i epigenetićkim okruženjem. Kao rezultat toga, mnoga obilježja   ukupnog  fenotipa  organizma nisu nasljediva. Naprimjer, preplanulost kože dolazi iz interakcije između  osobnog fenotipa i sunčeve svjetlosti. Na taj način, ten se ne prenosi na  djecu. Međutim, neki ljudi sunčanjem potamne  lakše od drugih, zbog razlika u njihovom genotipu, odnosno posjedovanja više produktivnih alela u poligenskoj seriji za proizvodnju melanina. upečatljiv primjer su  ljudi sa naslijednom  osobinom albinizam, koji ne tamne uopće  i  vrlo su osjetljivi na  sunčane opekotine.

Za nasljedne osobine se zna da se prenose kao predispozicija sa jedne generacije na drugu, preko DNK, molekula kojie kodiraju  genetičke informacije. DNK je dug i polimer koji uključuje četiri vrste baza, koje su izmjenjive. Slijed baza duž određene molekule  DNK saopćeva  genetičke informacije. Ovo se može porediti sa nizom slova u  tekstu poruke.

Prije ćelijske diobe, putem mitoze, DNK se kopira, tako da svaka od rezultirajuće  dvije ćelije će naslijediti istovjetnu sekvencu DNK. Jedan dio DNK molekule koji određuje jedinstvenu  funkcijsku jedinicu zove se gen; različiti geni imaju različite sekvence baza. U okviru ćelije, duge niti DNK osu u obliku zgusnutih  struktura koje se  nazivaju hromosomi. Organizmi nasljeđuju genetički materijal od svojih roditelja u obliku homologni hromosom, koji sadrže jedinstvenu kombinaciju DNK sekvenci koje kodiraju geni. Određena lokaciji DNK sekvence unutar hromosoma je poznat kao genski lokus. Ako je sekvenca DNK na određenom lokusu varira između individua, različiti oblici ove sekvence nazivaju se aleli. DNK se može promijeniti putem mutacija, proizvodeći  nove alele. Ako dođe do mutacije unutar gena, novi alel može uticati na osobinu koji kontrolira gena, odnosno  izmjenu fenotipa organizma.

Također pogledajte
Genetika
Historija genetike
Genotip
Fenotip
Dominantnost
Recesivnost
Interakcija gena

Reference

Vanjski linkovi
Stanford Encyclopedia of Philosophy entry on Heredity and Heritability
 ""Experiments in Plant Hybridization" (1866), by Johann Gregor Mendel," by A. Andrei at the Embryo Project Encyclopedia

Kategorija:Genetika
Kategorija:Klasična genetika