Talih džamija

Talih ili Hadži Osmanbega džamija je džamija koji se nalazi u banjalučkom naselju Pobrđe, na križanju Ulica Hadžihalilovića i Š. Bocarića. Izgrađena je početkom 17. stoljeća, od strane Osman-beg Đumišića. Spaljena je 8. septembra 1993. za vrijeme rata u Bosni i Hercegovini.

Proglašena je za nacionalni spomenik Bosne i Hercegovine, skupa sa svojim dvorištem i zemljištem, a uvrštena je i na svjetsku listu kulturne baštine UNESCO-a.

 Historija 
U narodu se ovaj vjerski objekat zove Talina džamija, jer čuva uspomenu na bosanskog narodnog junaka Budalinu Talu. Džamiju je izgradio Osman-beg Đumišić, početkom 17. stoljeća, brat Behram-efendije, koji je u Desnoj Novoseliji, izgradio također džamiju sa drvenom munarom (Behram-begova džamija). Prvobitna džamija je bila manjih garbita, a početkom 18. stoljeća džamija je proširena, a neki od zidova zidani su ćerpičom, umjesto kamenom.

Kao datum izgradnje džamije na više mjesta u literaturi spominje se 1740. godina. Tu se radi vjerovatno o godini obnove, jer tri godine ranije je austrijska vojska uništila veći dio grada, nakon čega je bila poražena u banjalučkoj bici 4. augusta 1737. godine.

Druga pretpostavka o godini izgradnje džamije vezana je za pogibiju Tale Ličanina u Banjoj Luci, za kojeg se vjeruje da je pokopan u haremu džamije na Pobrđu. Tale je poginuo tokom krajiške bune protiv namjesnika Mehmeda Vuče 1637. godine.

Ferhad-paša Sokolović je mnogo ranije započeo urbanistički razvoj Donjeg Šehera dizanjem vakufa 1578. godine. Odatle se grad razvijao u svim pravcima, gdje je u pravcu Pobrđa podignuta Arnaudija džamija 1595. godine.

U osmanlijskom popisu bosanskog sandžaka iz 1604. godine se ne spominje ni mahala Pobrđe ni džamija na Pobrđu. Tako da se izgradnja Taline džamije mogla dogoditi samo između 1604. i 1637. godine, odnosno poslije popisa i prije pogibije Budaline Tala. Talina džamija se ne spominje sve do popisa iz 1851. godine, gdje se spominje mahala Pobrđe (19 domaćinstava) i na austrougarskoj geodetskoj karti iz 1884. godine. 

 Arhitektura 
Prema konceptu prostorne organizacije pripada tipu džamija sa otvorenim trijemom, četvorovodnim krovom i drvenom munarom. U okviru harema džamije nalaze se 23 kamena utonula nišana, koja potječu iz doba kada je prvobitna džamija izgrađena, među kojima ih ima nekoliko sa turbanima.

 Rušenje i obnova 
Talih džamija spaljena je 8. septembra 1993. godine za vrijeme rata u Bosni i Hercegovni, kada je izgorio krov, munara i trijem, a sjeverozapadni zid je porušen. U toku je obnova džamije.

 Također pogledajte 
 Spisak džamija u Bosni i Hercegovini
 Spisak džamija u Banjoj Luci
 Ferhadija
 Arnaudija džamija

 Reference 

 Literatura 


 Vanjski linkovi 
 Nahija Banja Luka u opširnom popisu Bosanskog sandžaka ia 1604. godine
 Anali Gazi Husrev-begove biblioteke, Knjiga XXVII-XXVIII 


Kategorija:Džamije u Bosni i Hercegovini
Kategorija:Džamije u Banjoj Luci
Kategorija:1637. u arhitekturi
Kategorija:1993. u Bosni i Hercegovini