Tankoslojna hromatografija

Tankoslojna hromatografija (engl. Thin Layer Chromatography ili TLC) je hromatografska tehnika koja se koristi za razdvajanje hemijskih komponenti. Uključuje stacionarnu fazu sastavljenu iz tankog sloja materijala za adsorpciju, obično silikagela, aluminij-oksida ili celuloze, koji je pričvršćen na ravnu, inertnu ploču. Pokretna faza se sastoji iz ispitivanog uzorka koji je rastvoren u odgovarajućem rastvaraču. Pokretna faza se kreće po stacionarnoj ploči, potiskivana kapilarnim silama, te se tako ispitivani uzorak razdvaja u pojedine komponente.

mini|Razdvajanje komponenata crne tinte metodom TLC korištenjem smjese etanol+voda kao mobilne faze.

Upotrebljava se u širokom spektru:
 ispitivanje biljnih pigmenata
 detekcija pesticida i insekticida u hrani
 analiza sastava boja vlakana u forenzičkim ispitivanjima
 identifikacija komponenti koji se nalaze u ispitivanom uzorku.

To je brza i generička metoda za nadgledanje reakcija u organskoj hemiji.

 Adsorpciona sredstva 

Postoji najmanje 25 inertnih materijala koji se koriste kao adsorbensi u TLC, ali nekoliko njih ima najčešću upotrebu.

 Silikagel 

Silikagel ili silikatna kiselina je bijeli amorfni porozni materijal pripremljen taloženjem iz rastvora silikata dodatkom kiseline. Veličina pora kod komercijalnih ploča je najčešće 10 – 15 mikrometara. Silikagel je polarna supstanca kiselog karaktera. Aktivna mjesta za adsorpciju su slobodne hidroksilne grupe (-OH) na kojima dolazi do stvaranja vodikovih veza sa polarnim supstancama.

 Celuloza 

U strukturi celuloze postoje OH-grupe koje omogućavaju vezanje molekula vode pomoću vodikovih veza, što je čini pogodnim sredstvom za razdvajanje hidrofilnih (polarnih) supstanci.

 Aluminij-oksid 

Aluminij-oksid (Al2O3) priprema se u tri pH ranga: kiselom, bazičnom i neutralnom u zavisnosti od toga za koju vrstu supstanci će se koristiti. Najviše se koristi bazična forma (na bazičnom se razdvajaju hidrokarboni, alkaloidi, sterodi...).

 Nanošenje uzorka 

Uzorak se nanosi ručno ili automatski. Kod ručnog nanošenja koristi se mikrošprica. Poluautomatska metoda je nanošenje pomoću uređaja koji minimalno oštećuje sloj i nanosi preciznu zapreminu uzorka (Nanomat 4).

 Razvijanje hromatograma 

Ploča se unosi u komoru na čijem dnu se nalazi rastvarač koji kapilarnim silama prolazi kroz adsorbens noseći sa sobom komponente uzorka, koje se kreću do određene udaljenosti na ploči. Zbog različitog afiniteta komponente se zaustavljaju na različitim mjestima na ploči, što omogućava njihovu identifikaciju. Koriste se uobičajeni rastvarači ili njihove smjese.

 Detekcija i vizualizacija 

Neke komponente su obojene pa ih nije teško detektovati na ploči. Ako komponenta apsorbira svjetlost u UV području, moguće je detektovati posmatranjem pod UV lampom. Komponente je moguće vizualizirati i prskanjem ploče odgovarajućim reagensom, koji sa komponentom razvija boju.
Komponente se detektuju izračunavanjem vrijednosti retencionog faktora (Rf):

gdje je dA put koji je prešla komponenta, a dR put koji je prešao rastvarač.

Da bi se TLC koristila za kvantitativno određivanje, moraju se kvantificirati mrlje pomoću denzitometra koji mjeri apsorpciju ili fluorescenciju na odgovarajućoj talasnoj dužini. Ovaj uređaj daje pseudo-hromatogram, sa pikovima odgovarajućih komponenata, čija se površina može mjeriti.Rouessac, F, Rouessac, A.: Chemical Analysis, John Wiley & Sons, 2007, str. 123

 Također pogledajte 
 Hromatografija

 Vanjski linkovi 
 Separation of Food Dyes by Thin Layer Chromatography (TLC)
 Identification of Unknowns Lab: Thin Layer Chromatography (TLC) 

 Reference 

Kategorija:Analitička hemija