Borbeni avioni

Borbeni avioni su svi vojni avioni čija je namjena napadanje drugih aviona, koje, za razliku od bombardera, čija je namjena napadanje ciljeva na zemlji ili na moru. Borbeni avioni su većinom mali i okretni, i prvi put su se pojavili u Prvom svjetskom ratu kao odgovor na cepeline i izviđačke avione koji su se tada počeli koristiti. Kasnije su nastale cijele bitke u kojima su učestvovali borbeni avioni. U vojnoj doktrini borbeni avioni se koriste za dobijanje zračne nadmoćnosti, a ta nadmoćnost je važna za pobjedu kod konvencionalnog ratovanja. 
mini|250px|desno|Američki borbeni avion F-16C
 Uvod 

 Borbeni avioni sa propelerima 
 Prvi svjetski rat 
mini|desno|Sopwith Camel 2F1 biavion u Imperial War Museum-u u Londonu
mini|desno|Fokker Dr.I replika u ILA 2006, "Red Baron" triavion

Važniji avioni:
  Ujedinjeno Kraljevstvo - Vickers F.B.5 (1914)
  Holandija - Fokker Eindecker (1915)
  Francuska - Nieuport 17 (1916)
  Njemačka - Albatros D.III (1916)
  Holandija - Fokker Dr.I (1917)  
  Francuska - SPAD S.XIII (1917)
  Ujedinjeno Kraljevstvo - Sopwith Camel (1917)
  Ujedinjeno Kraljevstvo - Royal Aircraft Factory S.E.5 (1917)
  Holandija - Fokker D.VII (1918)

 1919–1938. 
Važniji avioni:

 Biavioni
  Češka Republika - Avia B-534 (1935)
  Ujedinjeno Kraljevstvo - Bristol Bulldog (1929)
  Italija - Fiat CR.42 (1939)
  Ujedinjeno Kraljevstvo - Gloster Gladiator (1937)
  Ujedinjeno Kraljevstvo - Hawker Fury (1931) 
  Švedska - Svenska Aero Jaktfalken (1929)
 Monoavioni
  SAD - Boeing P-26 Peashooter
  SAD - F2A Brewster Buffalo
  Sovjetski savez - Polikarpov I-16
  Poljska - PZL P.11

 Drugi svjetski rat 
mini|desno|Supermarine Spitfire

Važniji avioni:

mini|desno|Focke-Wulf Fw 190
  Australija
 CAC Boomerang
  Francuska
 Bloch MB.150
 Dewoitine D.520
 Morane-Saulnier M.S.406
  Finska
 VL Myrsky
  Njemačka
 Messerschmitt Bf 109
 Messerschmitt Bf 110
 Focke-Wulf Fw 190
 Messerschmitt Me 163
 Messerschmitt Me 262
 Heinkel He 100
 Heinkel He 111
 Heinkel He 112
 Heinkel He 162
  Italija
 Macchi C.200
 Macchi C.202
 Macchi C.205
 Fiat G.55
 Fiat G.50
  Japan
 Kawanishi N1K-J
 Nakajima Ki-43
 Nakajima Ki-44
 Nakajima Ki-84
 Kawasaki Ki-61
 Kawasaki Ki-100
 Mitsubishi Zero
 Mitsubishi J2M
  Rumunija
 IAR-80
mini|desno|Yakovlev Yak-9
  Sovjetski savez
 Jakovljev Jak-1
 Jakovljev Jak-3
 Jakovljev Jak-9
 Lavočkin LaGG-3
 Lavočkin La-5
 Lavočkin La-7 "Fin"
 MiG-3
  Ujedinjeno Kraljevstvo
 Supermarine Spitfire
 Hawker Hurricane
 Hawker Typhoon
 Hawker Tempest
 De Havilland Mosquito
 Gloster Meteor
 Boulton Paul Defiant
  SAD mini|desno|P-51 Mustang
 Grumman F4F Wildcat
 Vought F4U Corsair
 Grumman F6F Hellcat
 Curtiss P-36 Hawk
 Lockheed P-38 Lightning
 Bell P-39 Airacobra
 Curtiss P-40 Warhawk
 Republic P-47 Thunderbolt
 North American P-51 Mustang
 Bell P-63 Kingcobra

 Mlazni borbeni avioni 
 Prva generacija (1944–1953) 

Važniji avioni:

  Njemačka
 Heinkel He 280
 Messerschmitt Me 262
 Heinkel He 162
 Arado Ar 234 
 Horten Ho 229
  Francuska
 Dassault Ouragan
 Dassault Mystère IV
  Švedska
 Saab Tunnan
  Sovjetski savez
mini|desno|MiG-15 u poljskim oznakama
 MiG-9 "Fargo"
 MiG-15 "Fagot"
 MiG-17 "Fresco"
 Lavočkin La-15 "Fantail"
 Jakovljev Jak-15/17 "Feather"
 Jak-23 "Flora"
 Jakovljev Jak-25 "Flashlight"
  Ujedinjeno Kraljevstvo
 de Havilland Vampire
 Hawker Hunter
 Gloster Javelin
 Gloster Meteor
  SAD
 Lockheed P-80 Shooting Star
 Republic F-84 Thunderjet
 North American F-86 Sabre
 Northrop F-89J Scorpion

 Druga generacija (1953–1960) 
mini|desno|F-100 Super Sabre
mini|desno|F-105 Thunderchief borbeni avion

Važniji avioni:

  Kanada
 Avro Arrow
  Francuska
 Dassault Étendard IV
  Indija
 HAL HF-24 Marut
  Švedska
 Saab Draken
  Sovjetski savez
 MiG-19 "Farmer"
 MiG-21 "Fishbed"
 Suhoj Su-7 "Fitter-A"
 Suhoj Su-9/11 "Fishpot"
  Ujedinjeno Kraljevstvo
 English Electric Lightning
 De Havilland Sea Vixen
 Gloster Javelin
  SAD
 Chance-Vought F-8 Crusader
 Grumman F-11 Tiger
 North American F-100 Super Sabre
 Convair F-102 Delta Dagger
 Lockheed F-104 Starfighter
 Republic F-105 Thunderchief
 Convair F-106 Delta Dart

 Treća generacija (1960–1970) 
mini|desno|F-4E
mini|desno|MiG-25 treće generacije

Važniji avioni:

  Francuska
 Dassault Mirage F.1
 Dassault Super Étendard
 Dassault Mirage III
  Iran
 Azarakhsh
 Saeqeh
  Kina
 Shenyang J-8
  Sovjetski savez
 MiG-21MF/bis "Fishbed"
 MiG-23 "Flogger"
 MiG-25 "Foxbat"
 Suhoj Su-15 "Flagon"
 Suhoj Su-17 "Fitter"
 Tupoljev Tu-28 "Fiddler"
  Ujedinjeno Kraljevstvo
 Hawker Siddeley Harrier
  SAD
 McDonnell F-4 Phantom II
 Northrop F-5
 General Dynamics F-111

 Četvrta generacija (1970–1990) 

mini|desno|F-14 Tomcat

Važniji avioni:

  Francuska
 Dassault Mirage 2000
  Iran
 Shafaq
  Izrael
 IAI Kfir
  Japan
 Mitsubishi F-2
  Narodna Republika Kina
 JH-7 Flying Leopard
 Shenyang J-8II
  Tajvan
 AIDC F-CK-1 Ching-kuo
  Švedska
 Saab Viggen
  Sovjetski savez
 MiG-29 "Fulcrum"
 MiG-31 "Foxhound"
 Suhoj Su-27 "Flanker"
 Jakovljev Jak-38 "Forger"
  Ujedinjeno Kraljevstvo /  Njemačka /  Italija
 Panavia Tornado
  Ujedinjeno Kraljevstvo /  SAD
 McDonnell Douglas / BAE Harrier II
  SAD
 Grumman F-14 Tomcat
 McDonnell Douglas F-15 Eagle
 General Dynamics / Lockheed Martin F-16 Fighting Falcon
 McDonnell Douglas F/A-18 Hornet
 Northrop F-20 Tigershark

 Generacija 4, 5 (1990–danas) 
Važniji primjeri:

  Francuska
 Dassault Rafale
  Indija
 HAL Tejas (Limited Series Production begun)
  Kina
 Chengdu J-10
 Shenyang J-11B
  Kina /  Pakistan
 JF-17 Thunder ili FC-1 Fierce Dragon
  Rusija
 MiG-35 "Fulcrum"
 Suhoj Su-30/33/35/37 "Flanker" 
 Suhoj Su-32/34 "Fullback"
  Rusija /  Indija
 Su-30MKI "Flanker"
  Švedska
 Saab JAS 39 Gripen
  Ujedinjeno Kraljevstvo /  Njemačka /  Italija /  Španija
 Eurofighter Typhoon
  SAD
 Boeing F-15E Strike Eagle and all later derivatives
 General Dynamics / Lockheed Martin F-16C/D Block 50/52 i sve kasnije izvedenice
 Boeing F/A-18E/F Super Hornet

 Peta generacija (2000-danas) 
mini|desno|X-35 JSF, prototip pete generacije borbenih aviona

Trenutni borbeni avioni:
  SAD
 Lockheed Martin / Boeing F-22 Raptor
  SAD /  Ujedinjeno Kraljevstvo
 Lockheed Martin / Northrop Grumman / BAE F-35 Lightning II

U razvoju:
  Kina
 Shenyang J-XX
  Indija
 Medium Combat Aircraft
  Japan
 Mitsubishi ATD-X
  Južna Koreja
 KFX
  Rusija
 Suhoj PAK FA

 Također pogledajte 
 Spisak vojnih aviona
 Pilot borbenog aviona

Kategorija:Vojni avioni