Moreuz

Moreuz (ostali nazivi: tjesnac, prolaz, kanal, vrata) mjesto je u morima na kojima se dvije veće kopnene mase približavaju i stvaraju negdje širok, a negdje vrlo uzak morski prolaz. Moreuzi imaju (prije svega su imali u prošlosti) veliko strateško značenje za pomorski promet. Suprotno značenje ovom ima prevlaka.

 Politički značaj 
Moreuzi su još u starom vijeku bili, zbog svog strateškog značenja, vrlo poželjna područja. Njihovo posjedovanje moglo je dati veliku moć, pa su stoga često bili objekt političkih problema.

Danas je sporazumima sklopljenim na osnovu pomorskog prava međunarodno osigurano pravo neometanog tranzita kroz moreuze. Ovo pravo ne vrijedi kod prolaza između ostrva i kopna kad je ostrvo dio države od koje je odvojeno prolazom, ako s morske strane takvog ostrva postoji, u navigacijskom i hidrografskom smislu, jednako primjeren put otvorenim morem.

 Primjeri značenja moreuza 

mini|250px|Pogled iz Španije preko Gibraltarskih vrata na Maroko
Bosfor i Dardaneli su u historiji bili često predmet velikih borbi. Pretpostavlja se, da je Trojanski rat vođen između ostalog i kako bi se prekinula kontrola Troje nad Dardanelima. Za vrijeme Kandijskog rata (za Kretu), Venecijanci su u 17. vijeku blokirali Dardanele, kako bi otežali snabdijevanje Osmanlijskog carstva, odnosno prije svega Istambula. Pitanje kontrole nad Bosforom i Dardanelima doprinijelo je 1914. vezivanju Osmanlijskog carstva uz Centralne sile. Tokom bitke na Galipolju, za vrijeme Prvog svjetskog rata, Osmanlijsko carstvo, koje je bilo pred raspadom, je uspješno odbranilo od sila Antante ovaj morski prolaz i izrazito važno strateško područje.

Radi kontrole morskog puta između Atlantskog okeana i Sredozemnog mora, Velika Britanija je zajedno s Holanđanima osvojila Gibraltar i 1830. stijene i grad proglasila krunskom kolonijom. Važnost Gibraltarskog prolaza je gradnjom Sueskog kanala još porasla, jer je slobodni prolaz Gibraltarom osiguravao pomorski put do britanske kolonije Indije.

Značajniji moreuzi, prolazi i vrata:
 Sjeverno more - Atlantik
 Engleski kanal (sa Solentom, prolazom između Velike Britanije i ostrva Wighta) između Velike Britanije i Francuske
 Baltičko more, uključujući Kategat
 Öresund između danskog ostrva Sjællanda i švedske provincije Skåne
 Veliki Belt između danskih ostrva Fyn i Sjælland
 Mali Belt između Fyna i Jyllanda
 Fehmarnbelt između Fehrmarna i Lollanda
 Fehrmarnsund između Fehrmarna i njemačkog kopna
 Strelasund između Stralsunda i Rügena
 Atlantik - Norveško more
 Suðuroyarfjørður između Suðuroya i ostalih Farskih ostrva
 Crno more - Azovsko more
 Kerčki prolaz
 Crno more - Mramorno more
 Bosfor u Istanbulu
 Tirensko more - Jonsko more
 Mesinski prolaz između Kalabrije i Sicilije
 Sicilijanski moreuz između Sicilije i Tunisa
 Tirensko more - Ligursko more
 Prolaz Bonifacio između Korzike i Sardinije
 Jadransko more - Jonsko more
 Otrantska vrata između Apulije i Albanije
 Egejsko more
 Euriposov kanal između ostrva Eubeje i Atike (najuži morski moreuz na svijetu, 40 metara širine)
 Arapsko more - Perzijski zaliv
 Hormuški moreuz između 
 Crveno more
 Bab-el-Mandeb, veza s Adenskim zalivom
 Indijski okean - Tihi okean
 Malajski prolaz između Sumatre i Malajskog poluostrva
 Johorski prolaz između Malajskog poluostrva i Singapura
 Sundski prolaz između Sumatre i Jave
 Lombočki prolaz između Balija i Lomboka
 Prolaz Torres između Nove Gvineje i Australije
 Bassov prolaz između Australije i Tasmanije
 Japansko more - Tihi okean
 Tatarski prolaz između Sahalina i azijskog kopna
 Cugaru između Hokkaida i Honshūa
 Atlantski okean - Tihi okean
 Magelanov prolaz
 Tihi okena - Arktički okean
 Beringov prolaz između Aljaske i Sibira
 Atlantik - Arktički okean
 Davisov prolaz između Kanade i Grenlanda, povezuje Labradorsko more s Baffinovim zalivom
 Naressov prolaz između Grenlanda i ostrva Ellesmere
 Laptevsko more - Istočnosibirsko more
 Laptevski prolaz
 Sanikovljev prolaz