Boris Jeljcin

Boris Jeljcin (; 1. februar 1931 – 23. april 2007) bio je sovjetski i ruski političar. Jeljcin je bio prvi demokratski izabran predsjednik Rusije u njenoj historiji.

 Djetinjstvo i školovanje 
Rodio se u siromašnim okolnostima u selu Butka, Jekaterinburg (nekadašnji Sverdlovsk). Zbog neimaštine cijela porodica napušta selo i ide u grad, otac nalazi posao kao građevinski radnik. Jeljcin upisuje građevinarstvo 1955. na politehničkom univerzitetu Ural Kirov. Nakon diplomiranja zapošljava se u preduzeću Jušgojstroj  gdje vodi građevinsku administraciju. U 1956. ženi Anastazju Josifovnu Girinu, s kojom ima dvije kćerke. Godine 1961. učlanjuje se u Komunističku partiju Sovjetskog Saveza. Napušta Jušgojstroj i 1963. radi u stambeno građevinskom kombinatu u Jekaterinburgu.

 Politički rad 
Od 1968. bavi se politikom.  Prvi sekretar oblasnog komiteta a time i član Vojnog savjeta uralskog okruga postaje 1976.. Između 1979. i 1984. radi kao član stalne komisije za poštu, prevoz i komunikacije. U 1981. postaje član Centralnog komiteta (CKSU). U aprilu 1984. radi kao sekretar Mihaela Gorbačova u Moskvi. U decembru 1984. postaje šef partije s zadatkom da suzbije korupciju i smanji birokratiju. Jeljcinova popularnost raste nakon što je objelodanio propuste vladajućih sovjetskih elita.

 Prvi konflikt s Gorbačovom 
Na 27. sjednici Komunističke partije Jeljcin drži govor gdje kritikuje Gorbačovov način upravljanja tražeći radikalniju i bezkompromisnu obnovu centralnog aparata. 11. novembra 1987. Jelcin daje ostavku zbog "grubih nedostaka vođenja". Dana 18. februara 1988. izabran je kao kandidat politbiroa. Dobija mjesto Prvog zamjenika predsjedavajućeg građevinskog komiteta. U maju iste godine daje intervju BBC-u gdje traži ostavku Jegora K. Ligašova, člana politbiroa, nazivajući ga kočnicom za reforme. Dana 25. marta 1989. Jeljcin dobija 89 posto glasova u prvom biračkom okrugu (Moskva). U maju iste godine postaje član Sovjetskog nadvrha i vodi u parlamentu komitet za građevinstvo i arhitekturu. Napada opet Gorbačova kritikujući da ima previše ovlaštenja. Na 28. sjednici komunističke partije 12 jula najavljuje izlazak iz nje. Donosi odluku ukidanja svih privilegija za vodeće kadrove. U Njemačkoj se objavljuju njegove bilješke.

 Prvi direktni mandat za predsjednika Rusije 
Prvi direktno izabrani predsjednik republike Rusije postaje 12. juna 1991. Protivnici reformi  pokušavaju 19. augusta 1991. vojni udar u svrhu uklanjanja Mihaela Gorbačova, no otpor sovjetskog naroda i Jeljcinova podrška to onemogućavaju. Nakon ovog događaja Jeljcin postaje još popularniji.

 Raspad Sovjetskog Saveza 
Rusija, Ukrajina i Bjelorusija potpisuju sporazum o osnivanju Saveza nezavisnih država 8. decembra 1991, par dana kasnije pristupa još osam bivših sovjetskih republika. Boris Jeljcin i Mihail Gorbačov 17 decembra 1991. zvanično ukidaju Sovjetski Savez. Gorbačov daje ostavku 25. decembra 1991. i predaje Jeljcinu, kao predsjedniku Rusije, komandu nad strateškim nuklearnom arsenalom. Evropska Zajednica i SAD priznaju Rusiju kao pravnog nasljednika SSSR-a.

 Ruska federacija 
mini|desno|Jeljcin i Bill Clinton zajednički se smiju u oktobru 1995.

Dana 1. maja 1992. u Moskvi demonstrira oko 50.000 nacionalista i komunista protiv Jeljcinovih reformi. 24 juna 1992. Jeljcin i predsjednik Georgije Eduard Ševarnadze potpisuju prekid vatre. Sukobi u Georgiji su nastali zbog pokušaja Južne Osetije da se otcijepi i pridruži Rusiji. Jeljcin i američki predsjednik George Bush  3. januara 1993. potpisuju START II (eng. Strategic Arms Reduction Talks) sporazum za smanjivanje broja nuklearnih bojnih glava. 23. oktobra 1995. Bill Clinton i Boris Jeljcin potpisuju sporazum o učešću ruske vojske u sastavu UN-snaga u BiH. 7. decembra 1998. Jeljcin posreduje u pregovorima s Slobodanom Miloševićem odbijajući prisustvo NATO-a na Kosovu i sankcija protiv Srbije.

 Uspon Vladimira Putina 
9. augusta 1999. Jeljcin predlaže Vladimira Putina, dotadašnjeg šefa FSB-a, za šefa vlade. 16. augusta 1999. Putin postaje predsjednik ruskog parlamenta (DUMA). Nakon oboljenja od bronhitisa i sve rjeđih javnih nastupa Jeljcin predlaže Putina za nasljednika.

 Smrt 
Boris Jeljcin umire 23. aprila 2007. u Moskvi od insuficijencije srca.

 Nagrade 
Predsjednica Latvije Vaira Vike-Freiberga dodjeljuje mu 2006. najvišu nagradu te zemlje za historijsku ulogu u oslobađanju Latvije.

Također pogledajte 
 Mihail Gorbačov

 Reference 

 Vanjski linkovi 

Kategorija:Rođeni 1931.
Kategorija:Umrli 2007.
Kategorija:Ruski političari
Kategorija:Ruski državnici
Kategorija:Sovjetski političari
Kategorija:Ruski predsjednici
Kategorija:Ruski premijeri
Kategorija:Biografije, Jekaterinburg