Ležaj

Ležaj je mašinski element koji dozvoljava određeno relativno kretanje između dva dijela, najčešće rotaciju ili linearno pomjeranje pri čemu prenose opterećenje sa pokretnog na nepokretni dio uz smanjenje trenje između tih dijelova. Ležaji se mogu klasifikovati prema kretanjima koja dozvoljavaju, prema principu njihovog funkcionisanja, te prema pravcu primjenjene sile, koju oni primaju.

Vrste ležajeva
Ležajevi kao mašinski elementi su danas zastupljeni u velikoj mjeri i čine nezaobilazne elemente različitih aplikacija. Postoje mnoge podjele ležajeva a glavna je ona koja ležajeve dijeli prema vrsti trenja koju prenose između dijelova u relativnom kretanju. Prema ovoj podjeli imamo:
 kotrljajuće ležajeve i 
 klizne ležajeve ili klizna ležišta
Na osnovu vrste opterećenja koju prenose, ležajeve možemo podijeliti na:

aksijalne ležajeve
radijalne ležajeve
radijalno-aksijalne ležajeve

 Trenje u ležajevima 

Ležajevi sa malim trenjem često su bitni za efikasnost, kako bi se smanjilo habanje, te kako bi se dostigle velike brzine. U suštini, ležaj može smanjiti trenje pomoću svog posebnog oblika, materijala, ili pomoću fluida koji se nalazi između površina.

pomoću oblika, dobija prednost korištenjem sferičnih površina ili  kotrljajnih tijela.
pomoću materijala, gdje se iskorištava priroda materijala od kojeg je izrađen ležaj. (Na primjer, korištenje plastike za ležaje koji imaju mali koeficijent trenja.)
pomoću fluida, iskorištava se niska viskoznost sloja fluida, kao što je lubrikant ili kao potišteni medij koji priječava da se dva čvrsta dijela dodiruju.
pomoću polja, iskorištava elekomagnetna polja, kao što je magnetno polje, kako bi se priječilo dodirivanja dva čvrsta dijela.

Navedene varijacije se mogu kombinovati čak u istom ležaju. Primjer ovoga je kada se od plastike izradi kavez ležaja, koji odvaja valjkiće/kuglice, koji smanjuju trenje pomoću svog oblika i kvaliteta završne obrade površine.

 Principi funkcioniranja

mini|240px|Animacija rada kugličnog ležaja. Unutrašnji prsten ležaja rotira dok je vanjski stacionaran
Postoji najmanje šest principa rada ležaja:

klizni ležaj-djeluje na principu trenja klizanja (Između dijelova u relativnom gibanju nalazi se samo tanki sloj ulja debljine od 2 do 50 mikrona.
valjni ležaj-djeluje na principu trenja valjanja (Između dijelova u relativnom gibanju nalaze se valjna tijela (kuglice,valjci,konusi,bačvice ili Iglice) promjera 2 do 50mm.
ležaj sa kotrljajućim tijelom, kao što su kugličasti ležaji
dijamantni ležaj
fluidni ležaj, kod kojeg se teret drži gasom ili tekućinom
magnetni ležaj, kod kojeg se teret drži magnetnim poljem
savojni ležaj

 Također pogledajte 

 Kuglični ležaj
 Kuglični žlijeb
 Kombinovani ležaj
 Fluidni ležaj
 Hertzov kontaktni napon
 Glavni ležaj
 Ležaj sa igličastim kotrljajnim tijelom
 Rolamit

 Vanjski linkovi 
  Uopsteno o lezajima - Vrste i tipovi lezaja
  How Bearings Work - Animacije i funkcioniranje
  How Bearings Work -  - Animacije na www.mechanismen.be
  Rano otkrivanje kvara ležaja - Studija