Elementarna čestica

Elementarne čestice preusmjerava ovdje. Za roman Michela Houellebecqa, pogledajte Elementarne čestice (roman)

Elementarne ili temeljne čestice su u fizici čestice koje nemaju unutarnju strukturu, tj. nisu građene od nikakvih manjih čestica. Prema modernoj teoriji fizike čestica, tzv. Standardnom modelu, elementarne su čestice kvarkovi, leptoni i baždarni bozoni.

Prema starijoj teoriji koja nije poznavala kvarkove elementarne su čestice bili i hadroni (barioni kao što su proton i neutron, te mezoni), a dok nije bila poznata struktura atoma smatralo se je da su oni elementarne čestice.

U fizici čestica, elementarna čestica ili fundamentalna čestica je subatomska čestica koja nije sastavljena od drugih čestica. Standardni model trenutno prepoznaje sedamnaest različitih čestica – dvanaest fermiona i pet bozona. Kao posljedica kombinacije okusa i boja i antimaterije, poznato je da fermioni i bozoni imaju 48, odnosno 13 varijacija. Među 61 elementarnom česticom obuhvaćenim Standardnim modelom spadaju: elektroni i drugi leptoni, kvarkovi i osnovni bozoni. Subatomske čestice kao što su protoni ili neutroni, koje sadrže dvije ili više elementarnih čestica, poznate su kao kompozitne čestice.

Obična materija se sastoji od atoma, za koje se nekada smatralo da su nedjeljive elementarne čestice. Naziv atom dolazi od starogrčke riječi ἄτομος (atomos) što znači nedjeljiv ili nerezljiv. Uprkos teorijama o atomima koje su postojale hiljadama godina, činjenično postojanje atoma ostalo je kontroverzno sve do 1905. Te godine je Albert Ajnštajn objavio svoj rad o Brownovom kretanju, odbacivši teorije koje su molekule smatrale matematičkim iluzijama i tvrdeći da je materija na kraju sastavljena od različitih koncentracija energije.

Subatomski sastojci atoma prvi put su identifikovani krajem 19. vijeka, počevši od elektrona, zatim protona 1919. godine, fotona 1920-ih i neutrona godine. Do tada je pojava kvantne mehanike radikalno izmijenila definiciju "čestice" izlažući razumijevanje u kojem su oni istovremeno postojali kao talasi materije.

Mnoge teorijske razrade standardnog modela, i šire, napravljene su od njegove kodifikacije 1970-ih. Ovo uključuje pojmove supersimetrije, koji udvostručuju broj elementarnih čestica hipotezom da se svaka poznata čestica povezuje sa "sjenkom" partnerom daleko masivnijim. Međutim, kao dodatni elementarni bozon koji posreduje gravitaciju, takvi superpartneri ostaju neotkriveni i u 2024.

 Reference 

 Vanjski linkovi 


 particleadventure.org, a well-made introduction also for non physicists
 CERNCourier: Season of Higgs and melodrama 
 Interactions.org, particle physics news
 Symmetry Magazine, a joint Fermilab/SLAC publication
 Elementary Particles made thinkable, an interactive visualisation allowing physical properties to be compared

 Literatura 

 Feynman, R.P. & Weinberg, S. (1987) Elementary Particles and the Laws of Physics: The 1986 Dirac Memorial Lectures. Cambridge Univ. Press.
 Ford, Kenneth W. (2005) The Quantum World. Harvard Univ. Press.

 John Gribbin (2000) Q is for Quantum – An Encyclopedia of Particle Physics. Simon & Schuster. .
 Oerter, Robert (2006) The Theory of Almost Everything: The Standard Model, the Unsung Triumph of Modern Physics. Plume.
 Schumm, Bruce A. (2004) Deep Down Things: The Breathtaking Beauty of Particle Physics. Johns Hopkins University Press. .




Kategorija:Fizika elementarnih čestica