Mohammad Ali Jamalzadeh

Mohammad Ali Jamalzadeh (Perzijski: محمد علی جمالزاده‎13 januar 1892. u Isfahan, Iran - 8. novembar 1997. u Ženevi, Švicarska) je jedan od najuticajnijih pisaca Irana u 20. stoljeću, obično prepoznatljiv po svom jedinstvenom humorističnom stilu. Uzimajuči u obzir njegov široki uticaj na perzijsko-evropski stil pisanja priča ponekad se naziva i otac moderne perzijske priče.

 Biografija 

Rođen je u Isfahanu u Iranu i datum njegovog rođenja nije tačno utvrđen. U obzir se uzimaju godine od 1892. do 1896, a najčešće je to 1895. Otac mu je bio progresivni državni činovnik koji je govorio protiv vlasti, što je inspirisalo mladog Muhammeda, ali njegovog oca odvela u zatvor gdje je i umro. Muhammed je u Iranu živio do svoje 13 godine, nakon čega ide u Lebanon gdje upisuje Antoura katoličku školu, a kasnije nastavlja svoje školovanje i u Francuskoj i Švicarskoj.

Početkom Prvog svjetskog rata pridružio se grupi nacionalista u Berlinu i 1915, na ime berlinske grupe, osnovao list Rastakhiz u Bagdadu. 1917. objavljuje knjigu Ganj-e Shaygan (Vrijedno blago) u kojoj opisuje iranske socijalne prilike i premošćuje raskol između književnosti i nauke. Iako nije imao skoro nikakav kontakt sa Iranom, naučio je perzijski i pisao je životima svojih iranskih savremenika u Dikensovom stilu punom slikovitih pridjeva.

Njegovo najznačajnije djelo je "Yeki Bud Yeki Nabud" (perzijski: یکی بود یکی نبود - Nekada davno), objavljeno 1921. u Berlinu. Prvi primjerci knjige su stigli u Iran godinu kasnije i knjiga je bila snažno odbijena, čak su i njeni primjerci spaljivani javno na gradskim trgovima. Šest pripovjedaka u ovoj knjizi govori o socijalno-političkoj situaciji u Iranu na početku 20. vijeka, tema koja do tada nije bila obrađivana i pomiješana sa zapadnjačkim otvorenim ismijavanjem islamskog fanatizma. Rekcije na knjigu učinile su da se Muhammed odrekne pisanja u sljedećih 20 godina i kada je ponovo počeo 1940-tih njegov stil se značajno izmijenio. Tautologija, korištenje mudrih opaski, mistična i filozofska nagađanja i otpor prema redu, su postale nove odrednice njegovog stila. Također se bavio i prevodima jer je poznavao francuski, arapski i njemački jezik pa je nekoliko djela preveo sa ovih jezika na perzijski.

Započeo je razne aktivnosti za povratak mladih i obrazovanih u svoju zemlju, međutim one su iz raznih razloga bile bezuspješne. Nakon Islamske revolucije 1979. vraća se u Iran. Tada nastaje promjena vidljiva i u njegovim djelima, počinje podržavati nove promjene nastale u revoluciji i hvali islamske vjerske službenike u intervijuima koje je tada davao.

Jamalzadeh umire 8. novembra 1997. u Ženevi.

 Djela 

 Yeki Bud Yeki Nabud, Berlin, 1921. 
 Sahraye Mahshar, 1947.
 Talkho Shirin, 1955.
 Kuhna va Now, 1959.
 Ghair az Khudo Hichkas Nabud, 1961.
 Asmano Risman, 1965.
 Qissahai Kutah Baraye Bachchehaye Rishdar, 1974.
 Qissai Ma ba Akhar Rasid, 1979.

Kategorija:Iranski pisci
Kategorija:Biografije, Isfhan
Kategorija:Rođeni 1892.
Kategorija:Umrli 1997.