Rumunski lej

Lej (rumunski: leu) je zvanična valuta u Rumuniji. Po standardu ISO 4217 njena oznaka je RON. Manje jedinica je ban i iznosi stoti dio leja. Novac izdaje Narodna banka Rumunije (ru. Banca Naţională a României).

Historija
Nastanak počinje još 1867., gdje je lej uveden prvenstveno kao kovanica. Ubrzo je potisnut ruskom rubljom koja je korištena do 1889. Od 1889. lej je imao pokriće u zlatu koje se održalo do 1914. Lej je bio historijski vezan za razne strane valute: američki dolar, rusku rublju kao i marku rajha. Zakonom je, tokom 1970.-1989, propisan devizni kurs. Zbog visoke stope inflacije bilo je lej je nekoliko puta reformisan, posljednja denominacija je bila 2005. Tada je uveden novi lej u zamjenu za stari po kursu 1: 10000. Uvođenje eura se očekuje 2015.

Novčanice
Novčanice se izdaju u apoenima od 1, 5, 10, 50, 100, 200 i 500 leja.

Prva serija
Od 1877. izdaju se novčanice u apoenima od 5, 10, 20, 50, 100 i 500 leja. Narodna banka Rumunije je počela od 1881. s redovnim izdavanjem u apoenima od 20, 100 i 1000 leja. Od 1917. Ministarstvo finansija izdaje novčanice u apoenima od 10, 25 i 50 bana.

Druga serija
Od 1947. ministarstvo finanija izdaje novčanice s apoenom od 20 leja a Narodna banka Rumunije izdaje apoene od 100, 500 i 1000 leja.

Treća serija
Od 1952. ministarstvo finansija izdaje novčanice u apoenima od 1, 3 i 5 leja a Narodna banka uvodi apoene od 10, 25 i 10 leja.
Od 1966. proizvodnju novčanica preuzima Narodna banka socijalističke republike Rumunije. Novčanice se izdaju u apoenima od 1, 3, 5, 10, 25, 50 i 100 leja. Od 1991. uvode se novčanice u apoenima od 500 i 1000 leja, slijede 10.000 (1994.), 50.000 (1996.), 100.000 (1998.), 500.000 (2000.) i 1000.000 leja (2003.). Od 1999. papirne novčanice se mijenjaju polimernim.

Četvrta serija
Novčanice od polimera od 2005., izdaju se apoenima od 1, 5, 10, 50, 100 i 500 leja. Novčanica od 200 leja uvodi se 2006. Dizajn novih novčanica u apoenima od 1, 5, 10, 50 i 100 leja koje su zamijenile stare zasniva se na dizajnu istih od 10.000, 50.000, 100.000, 500.000 i 1 milion leja.

Novčanice  u opticaju nakon denominacije:

 10.000 leja = 1 lej
 50.000 leja = 5 leja 
 100.000 leja = 10 leja
 500.000 leja = 50 leja
 1.000.000 leja = 100 leja

Rumunija je prva evropska zemlja koja je uvela novčanice od polimera i prva na svijetu s dvije serije novčanica ove vrste.

 Vrijednost Slika Portret Veličina 1 lej hochkant=1|frameless|1 lej Nicolae Iorga 120 × 62 mm 5 leja hochkant=1|frameless|5 leja George Enescu 127 × 67 mm 10 leja hochkant=1|frameless|10 leja Nicolae Grigorescu 134 × 72 mm 50 leja hochkant=1|frameless|50 leja Aurel Vlaicu 140 × 77 mm 100 leja hochkant=1|frameless|100 leja Ion Luca Caragiale 147 × 82 mm 200 leja hochkant=1|frameless|200 leja Lucian Blaga 150 × 82 mm 500 leja hochkant=1|frameless|500 leja Mihai Eminescu 153 × 82 mm

Kovanice
Kovanice se izdaju u apoenima od 1, 5, 10 i 50 bana.
 Vrijednost Slika Sastav Masa Prečnik Debljina Datum izdavanja 10 bana frameless|10 Bani Cu  1867. 1 bana frameless|1 Ban Cu  1900. 10 bana frameless|10 Bani Cu-Ni  1900. 1 leja frameless|1 Leu Ni-mesing  1938. 500 leja frameless|500 Lei Ag 12,0 g 1944. 10.000 leja frameless|10.000 Lei mesing 1947. 100.000 leja frameless|100.000 Lei Ag25,0 g 1946.
Druga serija se izdaje 15. augusta 1947 u apoenima od 50 bana i 1, 2 i 5 leja. Poslije svrgavanja kralja Michaela I i proglašenjem Narodne republike Rumunije izdaju se, u periodu od 1948.-1952.,  nove kovanice u apoenima 1, 2, 5 i 50 leja.

 Vrijednost Slika Sastav Masa Prečnik Debljina Datum izdavanja 50 bana frameless|50 Bani mesing  1947. 1 lej frameless|1 Leu Cu  1947. 2 leja frameless|2 Lei mesing  1947. 5 leja frameless|5 Lei Al  1947.

Treća serija se izdaje od 1960. Kovanice su imale vrijednost od 5, 15, 25 bana kao i 1, 3 leja. Kovane su od čelika presvučenog s niklom. Nakon 1975. sve kovanice su, izuzev 3 leja, zamijenjene novim od aluminija. Od 1978. serija je upotpunjena kovanicom od 5 leja. Od 1999., zbog rasta stope inflacije, kuju se kovanice od 500, samo godinu dana kasnije od 1000 i napokon 2001. od 5000 leja. Denominacijom 1:10000 je nominalna vrijednost tih kovanica iznosila 5, 10 i 50 bana i takve su bile u opticaju do 2009.

 Vrijednost Slika Sastav Masa Prečnik Debljina Datum izdavanja 3 leja frameless|3 Lei Čelik presvučen s niklom 1966. 5 leja frameless|5 Lei Al 1978.

Četvrta i zadnja serije je uslijedila 2005. Trenutne kovanice su u apoenima od 1, 5, 10 i 50 bana. Pored toga zadnja serija nosi državni simbol, grb, godinu kovanja i nominalnu vrijednost.vgl.: Predstavnički dom Rumunije, zakon o grbu Rumunije   (rumunski jezik)

 Vrijednost Slika Sastav Masa Prečnik Debljina Datum izdavanja 1 ban Čelik presvučen mesingom 2,4 g 16,75 mm 1,6 mm 1. juli 2005 5 bana Čelik presvučen s bakrom 2,78 g 18,25 mm 1,6 mm 1. juli 2005 10 bana Čelik presvučen s niklom 4,0 g 20,5 mm 1,8 mm 1. juli 2005 50 bana 80 % Cu, 15 % Zn, 5 % Ni 6,1 g 23,75 mm 1,9 mm 1. juli 2005

Inflacija
250px|mini|Kurs EUR/RON
Godišnja stopa inflacije iznosi 7,1%.

Zanimljivosti
Moldavski lej je nazvan po rumunskom nakon što je ova država postala nezavisna 1993. godine.

 Reference 

 Vanjski linkovi 

 Banca Naţională a României - Narodna banka Rumunije 
 Romanian coins / Monede româneşti – enciklopedija kovanica Rumunije (engleski i rumunski jezik)
 Devizni kursevi Narodne banke Rumunije
 Geld der Welt: Währung in Rumänien – der rumänische Leu 
 www.denominare.ro 
 monetaryhistory 
 history-of-leu 
 Aktuelle und historische Banknoten Rumäniens 
 Novčanice Socijalitičke republike Rumunije 

Kategorija:Evropske valute
Kategorija:Rumunija
Kategorija:Valute u optjecaju
Kategorija:Valute uvedene u 1869.