Splitsko-dalmatinska županija

Splitsko-dalmatinska županija je županija u srednjoj Dalmaciji sa sjedištem u Splitu. Županija pokriva 4.534 kvadratnih kilometara, a 2021. je imala 423.407 stanovnika.

 Historija 

Od početka naseljavanja balkanskog poluostrva ova područja su bila pogodna mjesta za život, što su i ljudi shvatili. Tokom vijekova vlast se stalno mjenjala, pa su ovdje  vladali (u cijelosti ili dijelom) pored hrvatskih vladara srednjovjekovnih hrvatskih država , i srednjovjekovne Bosne, Iliri, stari Grci, stari Rimljani, Bizant, Mleci, Normani (pojedini gradovi i to nakratko), Osmansko Carstvo, Napoleonova Francuska, Engleska, Austro-Ugarska, a bila je dio Države SHS, Kraljevine Jugoslavije, fašističke Italije (kratka okupacija), NDH, socijalističke Jugoslavije, te je sada dio nezavisne Republike Hrvatske.

 Administrativna podjela 

Županija je podijeljena na 16 gradova i 39 općina.

 Gradovi:
 Grad  Grb  Površina(km2)  Br. stanovnika  Naselja Hvar  70px  75,50  3.979  Brusje
 Hvar
 Jagodna
 Malo Grablje
 Milna
 Sveta Nedjelja
 Velo Grablje
 Zaraće Imotski  70px  73,25  9.153  Donji Vinjani
 Glavina Donja
 Glavina Gornja
 Gornji Vinjani
 Imotski
 Medvidovića Draga Kaštela  70px  57,67  37.794  Kaštel Gomilica
 Kaštel Kambelovac
 Kaštel Lukšić
 Kaštel Novi
 Kaštel Stari
 Kaštel Sućurac
 Kaštel Štafilić Komiža  70px  48,00  1.394  Biševo
 Borovik
 Duboka
 Komiža
 Oključna
 Palagruža
 Podhumlje
 Podšpilje
 Sveti Andrija
 Žena Glava Makarska  70px  28,00  13.301  Makarska
 Veliko Brdo Omiš  70px  266,20  14.139  Blato na Cetini
 Borak
 Čelina
 Čisla
 Donji Dolac
 Dubrava
 Gata
 Gornji Dolac
 Kostanje
 Kučiće
 Lokva Rogoznica
 Marušići
 Mimice
 Naklice
 Nova Sela
 Omiš
 Ostrvica
 Pisak
 Podašpilje
 Podgrađe
  Putišići
 Seoca
 Slime
 Smolonje
 Srijane
 Stanići
 Svinišće
 Trnbusi
 Tugare
 Zakučac
 Zvečanje Sinj  70px  181,00  23.452  Bajagić
 Brnaze
 Čitluk
 Glavice
 Gljev
 Jasensko
 Karakašica
 Lučane
 Obrovac Sinjski
 Radošić
 Sinj
 Suhač
 Turjaci
 Zelovo Solin  70px  18,37  24.862  Blaca
 Kučine
 Mravince
 Solin
 Vranjic Split  70px  79,33  160.577  Donje Sitno
 Gornje Sitno
 Kamen
 Slatine
 Split
 Srinjine
 Stobreč
 Žrnovnica Stari Grad  70px  52,59  2.772  Dol
 Rudina
 Selca kod Starog Grada
 Stari Grad
 Vrbanj Supetar  70px  30,00  4.325  Mirca
 Splitska
 Supetar
 Škrip Trilj  70px  267,00  8.182  Bisko
 Budimiri
 Čačvina
 Čaporice
 Gardun
 Grab
 Jabuka
 Kamensko
 Košute
 Krivodol
 Ljut
 Nova Sela
 Podi
 Rože
 Strizirep
 Strmendolac
 Tijarica
 Trilj
 Ugljane
 Vedrine
  Velić
 Vinine
 Vojnić Sinjski
 Voštane
 Vrabač
 Vrpolje Trogir  70px  39,10  12.393  Arbanija
 Divulje
 Drvenik Mali
 Drvenik Veliki
 Mastrinka
 Plano
 Trogir
 Žedno Vis  70px  52,00  1.918  Dračevo Polje
 Marinje Zemlje
 Milna
 Plisko Polje
 Podselje
 Podstražje
 Rogačić
 Rukavac
 Vis  Vrgorac  70px  284,00  5.698  Banja
 Dragljane
 Draževitići
 Duge Njive
 Dusina
 Kljenak
 Kokorići
 Kotezi
 Kozica
 Mijaca
 Orah
 Podprolog
 Poljica Kozička
 Prapatnice
 Rašćane
 Ravča
 Stilja
 Umčani
 Veliki Prolog
 Vina
  Višnjica
 Vlaka
 Vrgorac
 Zavojane Vrlika  70px  243,00  1.728  Garjak
 Ježević
 Koljane
 Kosore
 Maovice
 Otišić
 Podosoje
 Vinalić
 Vrlika

 Općine:
 Općina  Grb  Površina(km2)  Br. stanovnika  Naselja Baška Voda  70px  19,00  2.590  Bast
 Baška Voda
 Krvavica
 Promajna   Bol  70px  23,00  1.678  Bol
 Murvica Brela  70px  27,00  1.626  Brela
 Gornja Brela  Cista Provo  70px  98,00  1.799  Aržano
 Biorine
 Cista Provo
 Cista Velika
 Dobranje
 Svib Dicmo  70px  68,00  2.805  Dicmo Ercegovci
 Dicmo Kraj
 Dicmo Krušvar
 Dicmo Osoje
 Dicmo Prisoje
 Dicmo Sičane
 Dicmo Sušci Dugi Rat  70px  10,80  6.876  Duće
 Dugi Rat
 Jesenice Dugopolje  70px  63,50  3.742  Dugopolje
 Koprivno
 Kotlenice
 Liska Gradac  70px  49,00  2.401  Brist
 Drvenik
 Gradac
 Podaca
 Zaostrog Hrvace  70px  210,00  3.144  Dabar
 Donji Bitelić
 Gornji Bitelić
 Hrvace
 Laktac
 Maljkovo
 Potravlje
 Rumin
 Satrić
 Vučipolje
 Zasiok  Jelsa  70px  146,28  3.501  Gdinj
 Gromin Dolac
 Humac
 Ivan Dolac
 Jelsa
 Pitve
 Poljica
 Svirče
 Vrboska
 Vrisnik
 Zastražišće
 Zavala Klis  70px  176,10  5.226  Brštanovo
 Dugobabe
 Klis
 Konjsko
 Korušce
 Nisko
 Prugovo
 Veliki Bročanac
 Vučevica Lećevica   87,66  495  Divojevići
 Kladnjice
 Lećevica
 Radošić Lokvičići  70px  31,11  667  Dolića Draga
 Lokvičići Lovreć  70px  105,25  1.402  Dobrinče
 Lovreć
 Medovdolac
 Opanci
 Studenci Marina  70px  108,80  4.273  Blizna Donja
 Blizna Gornja
 Dograde
 Gustirna
 Ljubljeva
 Marina
 Mitlo
 Najevi
 Poljica
 Pozorac
 Rastovac
 Sevid
 Sevid na moru
 Svinca
 Vinišće
 Vinovac
 Vrsine Milna   35,00  931  Bobovišća
 Bobovišća na moru
 Ložišća
 Milna
 Podhume Muć   210,80  3.465  Bračević
 Crivac
 Donje Ogorje
 Donje Postinje
 Donji Muć
 Gizdavac
 Gornje Ogorje
 Gornje Postinje
 Gornji Muć
 Mala Milešina
 Neorić
 Pribude
 Radunić
 Ramljane
 Sutina
 Velika Milešina
 Zelovo Nerežišća   79,00  878  Donji Humac
 Dračevica
 Nerežišća Okrug  70px  9,80  2.995  Okrug Donji
 Okrug Gornji Otok  70px  95,00  4.998  Gala
 Korita
 Otok
 Ovrlje
 Ruda
 Udovičići  Podbablje  70px  41,76  4.035  Drum
 Grubine
 Hršćevani
 Ivanbegovina
 Kamenmost
 Krivodol
 Podbablje Gornje
 Poljica Podgora   79,95  2.233  Drašnice
 Gornje Igrane
 Igrane
 Podgora
 Živogošće Podstrana  70px  11,52  10.403  Gornja Podstrana
 Podstrana–Grbavac
 Podstrana–Grljevac
 Podstrana–Miljevac
 Podstrana–Mutogras
 Podstrana–Sita
 Podstrana–Strožanac Donji
 Podstrana–Strožanac Gornji
 Podstrana–Sveti Martin
 Podstrana–Žminjača Postira  70px  47,00  1.538  Dol
 Postira Prgomet   77,23  498  Bogdanovići
 Labin
 Prgomet
 Sitno
 Trolokve Primorski Dolac  70px  31,23  686  Primorski Dolac Proložac  70px  85,60  3.112  Donji Proložac
 Gornji Proložac
 Postranje
 Ričice
 Šumet Pučišća  70px  106,00  1.926  Gornji Humac
 Pražnica
 Pučišća Runovići  70px  60,21  1.968  Podosoje
 Runović
 Slivno Seget  70px  77,90  4.511  Bristivica
 Ljubitovica
 Prapatnica
 Seget Donji
 Seget Gornji
 Seget Vranjica Selca  70px  53,00  1.613  Novo Selo
 Povlja
 Selca
 Sumartin Sućuraj  70px  44,65  426  Bogomolje
 Selca kod Bogomolja
 Sućuraj Sutivan  70px  22,00  936  Sutivan Šestanovac  70px  88,90  1.669  Grabovac
 Katuni
 Kreševo
 Šestanovac
 Žeževica Šolta  70px  58,98  1.975  Donje Selo
 Gornje Selo
 Grohote
 Maslinica
 Nečujam
 Rogač
 Srednje Selo
 Stomorska Tučepi  70px  16,00  1.819  Tučepi  Zadvarje  70px  13,40  289  Dubci
 Zadvarje Zagvozd   124,09  957  Biokovsko Selo
 Krstatice
 Rastovac
 Rašćane Gornje
 Zagvozd
 Župa
 Župa Srednja Zmijavci  70px  13,82  1.654  Zmijavci

 Stanovništvo 

 Broj stanovnika po popisima- Republika Hrvatska - Državni zavod za statistiku: Naselja i stanovništvo Republike Hrvatske 1857.-2001. 1857.  1869.  1880.  1890.  1900.  1910.  1921.  1931.  1948.  1953.  1961.  1971.  1981.  1991.  2001.  2011.  2021. 164.242  182.405  195.741  222.030  249.867  268.187  274.522  292.321  296.840  314.933  339.686  389.277  436.680  474.019  463.676  454.798  423.407


 Geografija 

Županija ima tri glavne reljefne cjeline: visoko zaleđe (Dalmatinska zagora) s brojnim krškim poljima, uzak i gusto naseljen obalni pojas, te ostrva. Dio Dinarida čini granicu s Bosnom i Hercegovinom, dok planine Kozjak, Mosor i Biokovo razdvajaju obalni pojas od zaleđa.

Županija sa ostatkom Hrvatske povezuje nedavno sagrađen autoput Split-Karlovac-Zagreb s četiri trake, kao i lička željeznica. Međunarodni aerodrom Split-Kaštela koristi se uglavnom za turističke letove ljeti. Postoji i manje asfaltirano uzletište na ostrvu Braču.

 Privreda 

Najvažnija prviredna djelatnost je turizam. Proizvodnja i poljoprivreda su u opadanju.

 Županijska uprava 

Županijska skupština ima 51 predstavnika.

 Kultura 

 Znamenitosti 

Splitsko-dalmatinska županija ima mnogo znamenitosti počevši sa samim gradom Splitom kao županijskim središtem.

Mnogo je kulturnog nasljeđa iz grčkog i rimskog perioda, baroka, prahistorije, gotike i romantike.

 Reference 

 Vanjski linkovi 

Kategorija:Županije u Hrvatskoj
Kategorija:Splitsko-dalmatinska županija