Međunarodni monetarni fond

Međunarodni monetarni fond (MMF) (na engleskom: International Monetary Fund – IMF) jest međunarodna organizacija i jedna od specijaliziranih agencija Ujedinjenih nacija koju finansira 191 zemlja članica, sa sjedištem u Washingtonu, D.C.  Smatra se globalnim zajmodavcem u krajnjoj instanci nacionalnim vladama i vodećim zagovornikom stabilnosti deviznog kursa. Njegova deklarisana misija je "rad na podsticanju globalne monetarne saradnje, osiguranju finansijske stabilnosti, olakšavanju međunarodne trgovine, promovisanju visoke zaposlenosti i održivog ekonomskog rasta, te smanjenju siromaštva širom svijeta".

Osnovan u julu 1944. na konferenciji u Bretton Woodsu, prvenstveno prema idejama Harryja Dextera Whitea i Johna Maynarda Keynesa, započeo je sa 29 zemalja članica i ciljem rekonstrukcije međunarodnog monetarnog sistema nakon Drugog svjetskog rata. U svojim ranim godinama, MMF se prvenstveno fokusirao na olakšavanje fiksnih deviznih kurseva širom razvijenog svijeta. Sada igra centralnu ulogu u upravljanju teškoćama platnog bilansa i međunarodnim finansijskim krizama. Kroz sistem kvota, zemlje doprinose sredstvima u fond iz kojeg se mogu zaduživati ​​ako imaju problema s platnim bilansom. MMF radi na stabilizaciji i podsticanju ekonomija svojih zemalja članica korištenjem fonda, kao i drugim aktivnostima poput prikupljanja i analize ekonomske statistike i nadzora ekonomija svojih članica.

Trenutna generalna direktorica (MD) i predsjedavajuća MMF-a je bugarska ekonomistica Kristalina Georgieva, koja obavlja tu funkciju od 1. oktobra 2019. Indijsko-američka ekonomistica Gita Gopinath, prethodno glavna ekonomistica, imenovana je za prvu zamjenicu generalne direktorice, s efektom od 21. januara 2022. Pierre-Olivier Gourinchas imenovan je za glavnog ekonomistu 24. januara 2022.

MMF je kritikovan zbog politika koje centraliziraju ekonomsko odlučivanje, nameću uslove koji ograničavaju nacionalni suverenitet i učvršćuju utjecaj moćnih vlada na zemlje u razvoju. Kritičari tvrde da njegove intervencije često daju prioritet stabilnosti finansijskih institucija nad individualnim ekonomskim slobodama, ograničavajući sposobnost lokalnih tržišta da se sama ispravljaju i organski razvijaju.

 Djelovanje 
Ukratko, "slogan" MMF-a glasi "Pritegnite kaiš". Tri su glavna područja aktivnosti: posmatranje, finansijska i tehnička pomoć. Nadzor se sastoji od procjene propisa o novčanoj razmjeni zemalja članica s obzirom na uvjerenje kako jaka i dosljedna ekonomska politika vodi stabilnom deviznom tečaju, te pogoduje rastu i razvoju svjetske ekonomije. Financijska pomoć uključuje kredite i zajmove članicama MMF-a s platnim bilansom koja podupire politiku prilagodbe i reforme. (Podatak od 31. januara 2001. pokazuje kako MMF devedeset i jednoj zemlji daje približno 65,3 milijarde dolara kredita). Što se tiče tehničke pomoći, MMF pruža stručnu i drugu pomoć svojim članicama pri kreiranju i provođenju finansijske i monetarne politike, osnivanju institucija, dogovorima s MMF-om te statističke podatke.

 Historija 
MMF je osnovan na svjetskoj konferenciji o monetarnim i finansijskim problemima održanoj u Bretton Woodsu 1944. Osnovu za njegovo funkcioniranje činili su planovi sačinjeni u Velikoj Britaniji i SAD-u. Razvoj Fonda možemo pratiti kroz dva perioda:

 Prvi period 
U prvom periodu ciljevi MMF-a bili su sljedeći:
 Omogućiti ekspanziju uravnoteženog rasta međunarodne trgovine i time doprinijeti povećanju i održavanju visoke razine zaposlenosti i visoke razine realnog dohotka;
 Učvrstiti stabilnost deviznih tečajeva;
 Uspostaviti multilateralni sistem plaćanja tekućih transakcija;
 Na osnovu mogućnosti korištenja sredstava Fonda za korekcije platnobilančnih neravnoteža, uspostaviti povjerenje među zemljama članicama u pogledu dugoročne međunarodne monetarne stabilnosti.

Početna ili pristupna obaveza svake članice Fonda sastojala se uglavnom iz ustanovljavanja pariteta svoje valute i iz uplate odgovarajućeg iznosa financijskih sredstava. Paritet se određivao u odnosu na zlato ili u odnosu na dolar, pa se stoga ovaj sistem naziva Sistem zlatnodeviznog standarda. Eventualna promjena pariteta mogla se dogoditi samo ako se zemlja nađe u tzv. fundamentalnoj neravnoteži i uz suglasnost Fonda. Određivanje iznosa financijskih sredstava za uplatu kvote zemlje članice vršilo se proporcionalno parametrima koji reflektiraju snagu nacionalne ekonomije. Kvota se uplaćivala 25% u zlatu i 75% u domaćoj valuti.

Uskoro se javlja problem likvidnosti Fonda koji je nastao iz jednostavnog razloga tj. zbog prihvaćanja zlatno deviznog standarda kao osnovne poluge međunarodnih monetarnih relacija. Naime, američki dolar, zbog najsnažnije pozicije i najčvršćeg položaja u svjetskoj trgovini, postupno preuzima vodeću ulogu u brettonwoodskom monetarnom sistemu, te postaje glavnom rezervnom valutom zemalja članica. 60-ih godina 20. vijeka, unatoč svom posebnom položaju dolar je sve više slabio. Opadanjem vrijednosti dolara, narušava se i mehanizam međunarodnih monetarnih odnosa, te problem likvidnosti dolazi do punog izražaja. Zbog toga 28. jula 1969. godine ustanovljena je šema kreiranja novih rezervnih sredstava Specijalna prava vučenja (SPV). Ta nova sredstva zapravo se kreiraju samo knjigovodstveno među zemljama članicama.

 Drugi period 
mini|450p|desno|Grafikon kretanja vrijednosti dolara
Drugi period započinje i traje do danas kada MMF početkom 70-ih godina 20. vijeka zapada u najveću krizu dotada. Odliv kratkoročnog dolarskog kapitala u inostranstvo, dalje održavanje visoke stope inflacije u SAD-u izazvalo je brojne spekulacije na štetu američkog dolara. Predsjednik SAD-a je 15. augusta 1971. objavio ukidanje konvertibilnosti dolara u zlato i uvođenje dodatnog poreza na sav uvoz u SAD. Tim činom je prestao funkcionirati međunarodni monetarni sistem na principima ustanovljenim u Bretton-Woodsu. Krajem 1971. godine postignut je sporazum, gdje su SAD povećale cijenu zlata za 8,57%, SR Njemačka i Japan su smanjile cijenu marke za 5% i jena za 8,5% u odnosu na zlato, dok su Velika Britanija i Francuska zadržale cijene zlata istim. Nakon toga dolazilo je do još nekoliko korekcija cijena, sve do sastanka na Jamajci 1976, gdje se MMF preobrazio u sistem valutnih područja, kao što su sistem evropskog valutnog fluktuiranja ili evropske zmije, zatim dolarsko područje, područje francuskog franka, područje britanske funte i područje SPV-a.

 MMF danas 
Kao i u prošlosti MMF i dalje predstavlja međudržavnu i monetarnu financijsku instituciju ali danas s gotovo univerzalnim članstvom. Njegova aktivnosti i politika provodi se na osnovu Sporazuma (Articles of Agrement) a izvršava se putem organiziranog vodstva u formi Odbora guvernera (A Board of Governors), zatim izvršnog odbora (An Executive Board) i Upravljačkog direktora (A Managing Director) s timom od oko 2000 zaposlenika.

 Spisak Upavljačkih direktora MMF-a 
Ovdje se nalazi spisak svih Upravljačkih direktora:

 Br.  Mandat  Ime i prezime  Država 1.  6. maj 1946 – 5. maj 1951.    Belgija 2.  3. august 1951 – 3. oktobar 1956.    Švedska 3.  21. novembar 1956 – 5. maj 1963.    Švedska 4.  1. septembar 1963 – 31. august 1973.    Francuska 5.  1. septembar 1973 – 16. juni 1978.    Nizozemska 6.  17. juni 1978 – 15. januar 1987.    Francuska 7.  16. januar 1987 – 14. februar 2000.    Francuska 8.  1. maj 2000 – 4. mart 2004.    Njemačka 9.  7. juni 2004 – 31. oktobar 2007.    Španija 10.  1. novembar 2007 – 18. maj 2011.    Francuska 11.  5. juli 2011 – trenutno    Francuska

 Također pogledajte 
 Svjetska financijska kriza od 2007.

 Reference 

 Vanjski linkovi 


 MMF publikacije
 World Economic Outlook
 recurrent Regionalni ekonomski izvještaji – objavljuju se svake godine
 biennial Izvještaj o globalnoj finansijskoj stabilnosti
 Staff Discussion Notes – publikacija po potrebi
 Fiskalni monitor publikacija po potrebi
 Finansije i razvoj – kvartalni akademski časopis

Kategorija:Ekonomija
Kategorija:Međunarodne organizacije
Kategorija:Organizacije osnovane 1944.
Kategorija:Specijalizirane agencije Ujedinjenih nacija