Patrijarh srpski Pavle

Patrijarh srpski Pavle (svjetovno ime Gojko Stojčević) bio je 44. vrhovni poglavar Srpske pravoslavne crkve od 1990. do 2009.Serbian Orthodox Church official site: History 

Njegovo puno ime i titula glasili su: Njegova svetost arhiepiskop pećki, mitropolit beogradsko-karlovački i patrijarh srpski gospodin Pavle.

Biografija
Rođen je 11. septembra 1914. u selu Kućanci kod Donjeg Miholjca (Austro-Ugarska, danas Hrvatska) u zemljoradničkoj porodici, a preminuo je 15. novembra 2009. na Vojno medicinskoj akademiji u Beogradu. U Kućancima je završio osnovnu školu, a nižu gimnaziju u Tuzli. U Šestoj muškoj gimnaziji u Beogradu koju je pohađao vanredno, da bi mogao da uporedo upiše i Medicinski fakultet, položio je ispit zrelosti. Šestorazrednu Bogosloviju završio je u Sarajevu 1936, a Bogoslovski fakultet u Beogradu, gdje je prethodno završio i dvije godine Medicinskog fakulteta.

Rano je ostao bez roditelja - otac je otišao na rad u SAD, tamo je dobio tuberkulozu i "vratio se kući da umre" kad je dječaku bilo tri godine, a isto se ubrzo dogodilo i s majkom. Odgojila ga je tetka. Shvativši da je dijete "vro slabašno", poštedjela ga je seoskih poslova i tako mu omogućila da se školuje: iako je Gojko bio sklon "predmetima gdje ne mora da memoriše, kao što su matematika i fizika", iako je iz vjeronauke imao dvojku, uticaj rodbine je prevagnuo i njegov konačan izbor bio je bogoslovija. Poslije Tuzle i Sarajeva, tokom Drugog svjetskog rata dospijeva u Beograd, gdje najprije radi na građevinama, a zatim, zbog slabog zdravlja, počinje svoj monaški život.

Počinje s monaškim životom u manastiru Svete Trojice u Ovčaru i ujedno radi kao vjeroučitelj djeci izbjeglicama u Banji Koviljači. Neki vrijeme proveo je u manastiru Vujan. Zamonašen je u manastiru Blagovještenju 1946, kada je unapređen u čin jerođakona. Od 1949. do 1955. bio je sabrat manastira Rače. Školsku godinu 1950/51. proveo je kao učitelj zamjenik u prizrenskoj Bogosloviji sv. Ćirila i Metodija. U čin jeromonaha unapređen je 1954, protosinđel je postao 1954, a arhimandrit 1957. Od 1955. do 1957. bio je na postdiplomskim studijama na Bogoslovskom fakultetu u Ateni. Izabran je za episkopa raško-prizrenskog 29. maja 1957., a posvećen je 21. septembra 1957, u beogradskoj Sabornoj crkvi. Čin posvećenja obavio je patrijarh srpski Vikentije. Za episkopa raško-prizrenskog ustoličen je 13. oktobra 1957, u prizrenskoj Sabornoj crkvi.

U Eparhiji raško-prizrenskoj gradio je nove crkve, obnavljao stare i porušene, posvećivao i monašio nove svećenike i monahe. Starao se o Prizrenskoj bogosloviji, gdje je povremeno držao i predavanja iz crkvenog pjevanja i crkvenoslavenskog jezika.RTS: Život po jevanđelju (Life according to the Gospel), 15 Nov 2009 Često je putovao, obilazio i služio u svim mjestima svoje Eparhije. Sa kosovskim egzodusom, prizrenska Bogoslovija Svetog Kirila i Metodija je privremeno premještena u Niš, a sjedište Raško-prizrenske eparhije iz Peći u manastir Gračanicu.

Kao episkop raško-prizrenski svjedočio je u Ujedinjenim nacijama pred mnogobrojnim državnicima, o lošim međuetničkim odnosima na Kosovu i Metohiji.

Imajući u vidu zasluge na naučnom bogoslovskom polju, Bogoslovski fakultet Srpske pravoslavne crkve u Beogradu, dodijelio mu je 1988. zvanje počasnog doktora bogoslovlja.

Dana 3. decembra 1990. izabran je za patrijarha Srpske pravoslavne crkve, kada je na tom mjestu naslijedio patrijarha Germana. Novi, 44. patrijarh SPC rekao je tada: "Moje su snage slabe, to svi znate. Ja se u njih ne nadam. Nadam se u vašu pomoć, kažem i ponavljam, u pomoć Božju kojom me je on i do sada držao. Neka bude Bogu na slavu i na korist njegovoj crkvi i našem napaćenom narodu u ova teška vremena". Također je konstatirao i da "mi nemamo nikakav program patrijaršijske djelatnosti, naš program je Jevanđelje Hristovo".

Bavi se i naučnim radom. Objavio je monografiju o manastiru Deviču, Devič, manastir Svetog Joanikija Devičkog 1989. U Glasniku Srpske pravoslavne crkve, od 1972. objavljuje studije iz liturgike u obliku pitanja i odgovora, od kojih je nastalo trotomno djelo Da nam budu jasnija neka pitanja naše vere, I, II, III (1998). Priređuje dopunjeno izdanje Srbljaka, koje je Sinod Srpske pravoslavne crkve izdao 1986. Priređuje Hristijanskije prazniki od M. Skabalanoviča. Autor je izdanja Trebnika, Molitvenika, Dopolniteljnog trebnika, Velikog tipika. Pitanja i odgovori čtecu pred preoizvodstvom objavljuje 1988, a Molitve i molbe 1990. zaslugom patrijarha Pavla umnožen je u 300 primjeraka Oktoih iz Štamparije "Đurađ Crnojević"

Patrijarh Pavle je je bio predsjednik Komisije Svetog arhijerejskog sinoda za prijevod Svetog pisma Novog zavjeta, čiji je prvi prijevod, koji je službeno odobren od Crkve, objavljen 1984, a ispravljeno izdanje ovog prijevoda 1990. Bio je predsjednik Liturgičke komisije pri Svetom arhijerejskom sinodu, koja je pripremila i štampala Služebnik na srpskom jeziku.

Za vrijeme od kada je srpski patrijarh obnovljeno je i osnovano više eparhija. Obnovljena je Bogoslovija na Cetinju 1992. Otvorena je 1994. Duhovna akademija Svetog Vasilija Ostroškog u Fočai i Bogoslovija u Kragujevcu 1997, kao odsjek Bogoslovije Svetog Save u Beogradu. Osnovana je i informativna služba Srpske pravoslavne crkve Pravoslavlje Pres'ä.

Pokrenuo je 1993. u Beogradu Akademiju za umjetnosti i konzervaciju, s nekoliko odsjeka (ikonopis, freskopis, konzervacija), sljedećih godina nastava vjeronauke je vraćena u škole (2002), kao i Bogoslovski fakultet u okvire Beogradskog univerziteta.

Od 13. novembra 2007. patrijarh Pavle bio je na liječenju u Vojno-medicinskoj akademiji u Beogradu, a 8. oktobra 2008. podnio je molbu Svetom arhijerejskom Saboru SPC da mu "zbog zdravstvenih razloga i nemoći" dozvoli da se povuče iz aktivne službe. Molba patrijarha Pavla na Saboru SPC 11. novembra 2008. nije usvojena. Preminuo je 15. novembra 2009. oko 10:45 u Beogradu u 96. godini.http://www.b92.net/info/vesti/index.php?yyyy=2009&mm=11&dd=15&nav_category=12&nav_id=392744

 Ratovi u bivšoj Jugoslaviji 
Tokom ratova u bivšoj Jugoslaviji, patrijarh i Crkva su pružali podršku vođama bosanskih Srba i hrvatskih Srba. Patrijarh Pavle je bio žestoko kritikovan zbog svojih postupaka tokom ratova. Brojni Bošnjaci i Hrvati su pravoslavnu crkvu smatrali promotorima srpskog nacionalnalizma. Pavle je posjetio gradove Knin i Pale dok su srpske trupe vršile opsadu Goražda.Velikonja (2003), p. 263 Pavle se sastao sa vođom srpskih paravojnih formacija Arkanom, za kojeg je tvrdio da je opravdan u svojim postupcima i poklonio mu potpisanu ikonu Svetog Nikole; Arkan se smatrao Pavlovim miljenikom, a patrijarha je smatrao svojim "komandantom", navodeći da se "borimo za našu vjeru, Srpsku pravoslavnu crkvu".Velikonja (2003), p. 265

Dana 13. decembra 1991, Pavle je napisao pismo koje je kružilo svim pravoslavnim crkvama, pozivajući na zaštitu hrvatskih Srba od "hrvatskog neofašističkog režima - nasljednika ustaša koji su masakrirali 700.000 pravoslavnih Srba u Drugom svjetskom ratu".Perica (2004), pp. 160 Otvoreno je nazivao Republiku Hrvatsku "novom Nezavisnom Državom Hrvatskom" i opravdavao rat kao "pravedan".Velikonja (2003), p. 264

Tokom rata u Bosni i Hercegovini, Pavle je podržavao predsjednika Republike Srpske, Radovana Karadžića, u njegovom odbacivanju Vance-Owenovog mirovnog plana i podržavao Karadžića u njegovim tvrdnjama da nije bilo srpskih logora za silovanje u kojima su bile zatočene muslimanske žene, ali je za istu stvar optuživao Bošnjake i Hrvate. Poznata fotografija iz tog vremena je ona na kojoj Karadžić ljubi Pavlovu ruku. U maju 1993, Pavle je primio pismo od Karadžića u kojem mu se zahvaljuje na "savjetima i podršci" u "pravednoj borbi" bosanskih Srba. Karadžić je smatrao Srpsku crkvu "jedinom duhovnom snagom sposobnom da ujedini srpsku naciju, bez obzira na granice".Velikonja (2003), p. 267 Godine 1994. Pavle je tvrdio da su Srbi porijeklom iz Bosne i Hercegovine i da su Bošnjaci tamo stigli tek kada su Osmanlije izvršile invaziju.Sells (1998), p. 83

Kada je brza hrvatska ofanziva u maju 1995. godine vratila regiju Zapadne Slavonije pod hrvatsku kontrolu, hitno je pozvao Slobodana Miloševića, pitajući ga hoće li braniti srpsku "braću u potrebi".Branson (1999), p. 212 Dana 31. jula 1995., otputovao je u glavni grad Krajine Knin sa Ratkom Mladićem kako bi pobunjeničkom Srbima pružio vojnu i vjersku podršku.Thomas (1999), p. 238 Međutim, Republika Srpska Krajina je prestala postojati samo tri mjeseca kasnije, nakon Operacije "Oluja" koja je rezultirala sa 200.000–250.000 srpskih izbjeglica.B92: Operation Storm marked in Croatia, 5 August 2006


U septembru 1997, Pavle je potpisao deklaraciju Vijeću sigurnosti UN-a kojom se zahtijeva obustava postupka protiv Karadžića pred Haškim tribunalom. Pavle je pozvao Beograd da ne izruči Karadžića i Mladića, optužene za ratne zločine, MKSJ-u.Djukić (2001), pp. 116, 258 On i drugi nacionalistički intelektualci također su potpisali deklaraciju kojom se traži njihovo pomilovanje.Perica (2004), str. 173

Godine 1998, Pavla je u Zagreb pozvao hrvatski rimokatolički nadbiskup Josip Bozanić na razgovore o miru, gdje su ga nekoliko vodećih članova hrvatskih stranaka i kršćanskih grupa odbacili zbog njegove i uloge Pravoslavne crkve s pobunjenim Srbima tokom rata.

Nakon početka raspoređivanja NATO-a na Kosovo i u Prištinu u junu 1999, norveški vojnici specijalnih snaga pratili su Pavla iz Prištine do Pećke patrijaršije u gradu Peći. Misija pratnje smatrana je potencijalno provokativnom tako brzo nakon zločina u dotičnom području i postojali su strahovi od mogućeg atentata na Pavla. Patrijarh i norveški vojnici su nekoliko puta napadnuti na svom putu.

 Protesti u Srbiji 1996–1997. 
Godine 1997. Pavle je učestvovao u masovnim antivladinim protestima u Beogradu. Dana 27. januara (Dan Svetog Save) predvodio je demonstrante da probiju policijski kordon u Kolarčevoj ulici. Ovo je bio prvi put da se Pavle otvoreno suprotstavio Miloševićevoj vladi. Iako se u narednim godinama zbližio s opozicionim liderima i suprotstavio se Miloševiću, Pavle je učestvovao u proslavi Dana Republike 1999, gdje je čestitao Miloševiću. Pavle se kasnije izvinio i rekao da je to pogrešno protumačeno. Nakon toga, odnosi između Pavla i Miloševića su dostigli novo dno. Godine 2000, Milošević prvi put nije poslao Pavlu božićne čestitke. Pavle je kasnije nazvao Miloševića i njegovu vladu odgovornim za jugoslovensku katastrofu i zatražio od njega da podnese ostavku. Nakon promjene vlasti u Srbiji, Pavle je nastavio sarađivati ​​s vladom i bio je čest gost na raznim političkim ceremonijama.

 Sahrana patrijarha Pavla (galerija) 
Patrijarh Pavle je, po svojoj želji, sahranjen u manastiru Rakovici u Beogradu 19. novembra 2009. Na dan sahrane litija s kovčegom je išla do hrama svetog Save na Vračaru, a zatim je kovčeg prevežen do manastira Rakovice.

 Reference 

 Dodatna literatura 
Knjige







Novine


 Također pogledajte 
 Srpska pravoslavna crkva
 Pravoslavlje u Bosni i Hercegovini

 Vanjski linkovi 
 Srpska pravoslavna crkva 
 Bez osuda, otvoreno, očinski - razmišljanja patrijarha Pavla

Kategorija:Rođeni 1914.
Kategorija:Umrli 2009.
Kategorija:Biografije, Donji Miholjac
Kategorija:Srpska pravoslavna crkva
Kategorija:Patrijarsi Srpske pravoslavne crkve