William Ramsay

Sir William Ramsay (Glasgow, 2. oktobar 1852 – High Wycombe, 23. juli 1916) bio je škotski hemičar. Otkrio je argon, helijum, kripton, i ksenon.

Dobitnik je Nobelove nagrade za hemiju 1904.

 Rani život i obrazovanje 
William Ramsay rođen je 2. oktobra 1852. u ulici Clifton broj 2 u Glasgowu. Njegov otac, William C. Ramsay, bio je građevinski inženjer i geodet, a majka mu se zvala Catherine Robertson. Porodica je prvo živjela u gruzijskoj gradskoj kući u centru grada, a kasnije se preselila u Oakvale Place broj 1 u naselju Hillhead tokom Ramsayeve mladosti. Bio je nećak poznatog geologa Sir Andrewa Ramsaya.

Ramsay je pohađao Glasgow Academy, a zatim započeo obuku kod brodograditelja Roberta Napiera u Govaniu. Ipak, odlučio je da se posveti hemiji, pa je upisao Univerzitet u Glasgowu 1866., gdje je diplomirao 1869.. Stekao je praktično iskustvo radeći s hemičarem Thomasom Andersonom, a potom nastavio studije u Njemačkoj na Univerzitetu u Tübingenu kod Wilhelma Rudolpha Fittiga. Njegova doktorska disertacija bavila se istraživanjem toluinskih i nitrotoluinskih kiselina.

Po povratku u Glasgow, Ramsay je radio kao Andersonov asistent na Anderson College-u. 1879. imenovan je za profesora hemije na University College-u u Bristolu. Ubrzo nakon toga, 1881., oženio se sa Margaret Buchanan i postao direktor tog koledža. Uprkos administrativnim obavezama, ostao je aktivan u istraživanjima, posebno u oblasti organske hemije i gasova.

 Karijera 
William Ramsay je 1876. sintetizirao piridin iz acetilena i vodikovog cijanida u peći sa željeznom cijevi, što je predstavljalo prvu sintezu heteroaromatskog spoja. 1887. naslijedio je Alexandera Williamsona na poziciji profesora hemije na University College London (UCL). Upravo na UCL-u ostvario je svoja najpoznatija otkrića.

Između 1885. i 1890. objavio je nekoliko značajnih radova o oksidima azota, razvijajući vještine koje su mu kasnije bile ključne. Veče 19. aprila 1894. prisustvovao je predavanju Lorda Rayleigha, koji je primijetio razliku u gustini azota dobijenog hemijskom sintezom i onog izolovanog iz zraka uklanjanjem poznatih komponenti. Nakon kratkog razgovora, Ramsay i Rayleigh odlučili su istražiti ovu pojavu. U augustu iste godine, Ramsay je obavijestio Rayleigha da je izolovao novu, tešku komponentu zraka koja nije pokazivala hemijsku reaktivnost. Nazvao je ovaj inertni gas "argon", prema grčkoj riječi koja znači "lijen".

U narednim godinama, u saradnji s Morrisom Traversom, otkrio je neon, kripton i ksenon. Također je izolovao helij, koji je do tada bio zapažen samo u spektru Sunca, ali nikada na Zemlji. 1910. izolovao je i opisao radon.

Između 1893. i 1902. Ramsay je sarađivao s britanskom hemičarkom Emily Aston na eksperimentima vezanim za analizu minerala i određivanje atomske mase. Njihov rad uključivao je publikacije o molekularnim površinskim energijama smjesa neasocirajućih tečnosti.

Godine 1899. izabran je za međunarodnog člana Američkog filozofskog društva.

Uvršten je na listu počasnih priznanja povodom krunisanja 1902., kada je imenovan za viteza komandanta Reda kupke (KCB). Kralj Edward VII ga je zvanično investirao u Buckinghamskoj palati 24. oktobra 1902.

Ramsay je 1904. dobio Nobelovu nagradu za hemiju. Iste godine izabran je za međunarodnog člana Nacionalne akademije nauka Sjedinjenih Američkih Država. Njegov ugled među naučnicima doveo je do toga da postane savjetnik Indijskog instituta za nauku, gdje je predložio Bangalore kao lokaciju za institut.

Godine 1905. podržao je kompaniju Industrial and Engineering Trust Ltd., koja je tvrdila da može izdvajati zlato iz morske vode. Kupili su zemljište na obali Engleske kako bi započeli tajni proces, ali kompanija nikada nije proizvela zlato.

Ramsay je bio predsjednik Britanskog udruženja naučnika u periodu 1911–1912.

 Lični život 
Godine 1881. William Ramsay je oženio Margaret Johnstone Marshall (rođena Buchanan), kćerkom Georgea Stevensona Buchanana. Imali su kćerku Catherine Elizabeth (Elska) i sina Williama Georgea, koji je preminuo u 40. godini života.

Ramsay je živio u Hazlemereu, u grofoviji Buckinghamshire, sve do svoje smrti. Preminuo je 23. jula 1916. u High Wycombeu, također u Buckinghamshireu, od nazalnog raka, u 63. godini života. Sahranjen je u crkvi, u Hazlemereu.

 Naslijeđe 
Plava spomen-ploča na adresi Arundel Gardens broj 12 u Notting Hillu obilježava Ramsayev život i rad.

Škola Sir William Ramsay u Hazlemereu, kao i "Ramsayeva mast" (Ramsay grease), nazvani su po njemu.

U sjevernom prolazu kora Westminsterske opatije nalazi se spomenik njemu u čast, djelo Charlesa Hartwella.

Godine 1923. University College London nazvao je svoj novi odsjek za hemijsko inženjerstvo i pripadajuću poziciju po Ramsayu, a sve je finansirano iz Ramsay Memorial Fund-a. Jedan od njegovih bivših studenata, H. E. Watson, postao je treći Ramsayev profesor hemijskog inženjerstva.

Google je 2. oktobra 2019. obilježio njegov 167. rođendan posebnim Google Doodle-om.

 Reference 

Kategorija:Rođeni 1852.
Kategorija:Umrli 1916.
Kategorija:Dobitnici Nobelove nagrade za hemiju
Kategorija:Škotski hemičari
Kategorija:Otkrivači hemijskih elemenata
Kategorija:Biografije, Glasgow