Južnoafrička Republika

Južnoafrička Republika (, skraćeno JAR) je republika na jugu Afrike. Nalazi se na južnoj ivici Afrike i graniči s Namibijom, Bocvanom, Zimbabveom, Mozambikom i Esvatinijem. Mala država Lesoto u potpunosti je obuhvaćena južnoafričkom teritorijom. Privreda Južne Afrike je najsnažnija na afričkom kontinentu sa modernom infrastrukturom. Površina Južne Afrike iznosi 1.221.000 km2.

Južnoafrička republika ima tri glavna grada: Dok vlada zasjeda u Pretoriji, parlament se nalazi u Cape Townu, a glavni apelacijski sud u Bloemfonteinu. Prema broju stanovnika, najveći gradovi u JAR-u su Cape Town i Johannesburg. Kao lingua franca koristi se engleski jezik. Pored njega, afrikaans i još devet jezika bantu naroda imaju status službenog jezika. Univerzitet u Cape Townu je prema britanskom magazinu THE najbolji u cijeloj Africi, dok je Tehnički univerzitet Tshwane u Pretoriji jedan od najvećih na kontinentu

JAR je jedina država Afrike koja je dio Grupe 20 najjačih ekonomija na svijetu, te je zahvaljujući svom dinamičnom privrednom razvoju svrstana u red BRICS država. Južnoafrička republika je jedna od država osnivača Ujedinjenih nacija i sjedište je parlamenta Afričke unije, koji se nalazi u Johannesburg-Midrandu.

 Opće informacije 
Južnoafrička republika je država u kojoj žive ljudi raznih nacionalnisti i kultura. Međutim, često dolazi do konflikata između tih nacionalnih grupa, zbog čega se JAR često suočavala sa problemima i nemirima zasnovanim na međunacionalnim tenzijama između neeuropskog većinskog naroda (crnaca) i bijelih stanovnika europskog porijekla, koji čine manjinu. Te tenzije imale su veliki utjecaj na historiju i politički razvoj Južnoafričke republike. Kojsanski narodi, koji i danas žive kao lovci i sakupljači, marginalizirani su od strane južnoafričkog društva i države.

Nasionale Party, partija bijelaca koji govore afrikaans jezikom te koji su većinom bili holandskog, njemačkog i francuskog porijekla, nakon dobijenih izbora 1948. godine započela je u preuređenje svih segmenata južnoafričkog društva s ciljem da sprovodi politiku takozvanog "podijeljenog razvoja", poznatijem kao Apartheid. Takvo preuređenje, međutim, već počelo pod ranijim britansko-burski orijentisanim vladama te je do izbora Frederika Willema de Klerka 1989. godine to bila i zvanična državna politika. Preokret se dogodio 1990. godine, nakon višegodišnje mirne borbe marginaliziranog crnog stanovništva pod vodstvom Nelsona Mandele. Parlamentarni izbori 1994. bili su prvi na kojim su svi stanovnici JAR-a imali ista glasačka prava. Oni su uzrokovali temeljne promjene političkog života u državi.

 Etimologija 
Naziv "Južna Afrika" izveden je iz geografskog položaja zemlje, na samom jugu Afrike. Nakon formiranja, zemlja je na engleskom dobila naziv Južnoafrička Unija, a na nizozemskom Unie van Zuid-Afrika, što odražava njeno porijeklo iz ujedinjenja četiri ranije odvojene britanske kolonije. Od 1961. godine, dugo službeno ime na engleskom jeziku bilo je "Južnoafrička Republika" i Republiek van Suid-Afrika na Afrikaansu. Od 1994. godine država ima službeno ime na svakom od svojih 11 službenih jezika.

Mzansi, izvedeno od Xhosa imenice uMzantsi koja znači "jug", kolokvijalni je naziv za JAR, dok neke panafričke političke stranke preferiraju izraz "Azanija".

 Historija 

Južnu Afriku su prvi oplovili Feničani, kasnije su s njome trgovali Arapi, Indijci a dolazili su joj čak i Kinezi. "Otkrio" ju je Bartolomeu Dias. Prvi su se počeli naseljavati Holanđani (Buri), hugenoti iz Francuske ali i drugi narodi. Nakon engleske intervencije, Buri su 1835. godine osnovali republike Transval, Natal i Oranje. Zbog velike količine zlata Englezi su nakon neuspješnog Prvog burskog rata poveli Drugi te porazili Bure. Englezi su prvi na svijetu pravili koncentracione logore. Kasnije zbog otpora crnačkog stanovništva Buri i Englezi su se pomirili te stvarali uslove za potlačivanje crnaca. Oni čine oko 1/5 stanovništva, ali su uspjeli da se zadrže na vlasti. Ta vlast politiku aparthejda. Do 1990. godine Namibija je bila pod okupacijom JAR-a, ali joj to niko nije priznavao. Prvi slobodni izbori održani su 1994. godine, a Nelson Mandela postao je prvi crni predsjednik JAR-a. Uvjeti su se promijenili, ali bijelci su i dalje na višem stupnju razvoja od crnaca.

 Vlada 

Predsjednik i premijer je Cyril Ramaphosa.

 Odnosi Južnoafričke Republike i Bosne i Hercegovine 
Odnosi Južnoafričke Republike i Bosne i Hercegovine su uspostavljeni 23.03.1995. Trenutno, Bosna i Hercegovina nema ambasadu u Južnoafričkoj Republici.

 Političke podjele 

 Geografija 

Nalazi se na samom jugu Afrike. Izlazi na Atlantski i Indijski okean.
Površina je 1.221.035 km2, a ima oko 41 milion stanovnika. Reljef je uz samu obalu nizijski, a u unutrašnjosti su planine i gorja. Najviši vrh je visok 3482 metra. Klima je umjereno tropska, na sjeveru i suptropska a na jugu nešto izmijenjena. Glavne rijeke su Val i Oranje. Glavni grad je Pretoria, a ostali važni su Port Elizabet, Derben, Johansburg, Cape Town i Moselbej. Biljni svijet je različit: postoje polupustinje, savane, stepe, a na krajnjem jugu je sredozemna klima.

 Privreda 

Podijeljena je na sedam pokrajina sa samoupravom, i šest autonomnih bantustana. Novac koji se koristi je rand. Južnoafrička Republika je jako razvijena industrijsko agrarna zemlja. U bruto društvenom dohotku najveći učinak ima industrija sa 53%, 20%rudarstvo i 7% poljoprivreda. Veliki dio ima strani kapital. Bogatstvo države se uveliko bazira na rudnom bogatstvu. Posjedi su veoma krupni. Oko 16% teritorije je obradivo. Izdvaja se prehrambena industrija, i proizvodnja kukuruza, pšenice, pamuka, duhana, šećerne trske, ananasa, kikirikija itd. Od stočarstva treba izdvojiti 12,6 miliona goveda, 32 miliona ovaca, i još puno koza i konja. Ovce se uglavnom uzgajaju radi vune. Rude koje se vade su: zlato (637 tona), dijamant, hromove rude (3,6 miliona tona), platina, antimon, gvozdena ruda, bakar, srebro, olovo, cink, kalaj i magnezij. Industrija se bazira na metalurgiji, brodogradnji, elektrolitskom bakru, mašinogradnji, hemijskoj, tekstilno, drvnoj i grafičkoj industriji.
Po UN klasifikaciji, JAR je država sa srednjim prihodom, izdašnim resursima, i razvijenim finansijskim, energetskim, transportnim i komunikacijskim sektorima. Berza je veoma razvijena, uz modernu infrastrukturu, koja omogućava efikasnu distribuciju robe do glavnih urbanih centara cijelog regiona.

Nezaposlenost je veoma izražena, kao i nejednakost prihoda, slično Brazilu.

Izvoze u afričke zemlje, Njemačku, SAD, Kinu, Japan Ujedinjeno Kraljevstvo i Španiju. Najviše se izvoze: kukuruz, dijamanti, voće, zlato, metali i minerali, šećer i vuna. Najviše uvoze mašine, vozila, hemikalije, industrijsku robu i naftu.

 Stanovništvo 

Južna Afrika ima 40,6 miliona stanovnika i glavni grad je Pretorija. Stanovništvo je uglavnom crnačko (75,2%), ali ima i bijelaca (13,6%), mješanaca (8,6%) i azijata (2,6%). Većina crnaca i bijelaca pripada kršćanstvu, dok su većina Azijata hindusi.

Južnoafrička Republika ima 11 zvaničnih jezika od kojih su 2 europskog porijekla: Engleski i Afrikans (kojim govore bijelci holandskog porijekla), a ostali afričkog. Zulu je afrička etnička grupa od oko 5 miliona ljudi koji većinom žive u provinciji KvaZulu-Natal u Južnoj Africi.

 Kultura 
Južnoafrička Republika je bila domaćin FIFA Svjetskog prvenstva u fudbalu, 2010. godine. To je prvo takvo prvenstvo na afričkom kontinentu.

 Relevatni članci 
 Južnoafrička vaterpolska reprezentacija

 Reference 

 Vanjski linkovi 

 Vlade Južnoafričke Republike

Južnoafrička Republika na BBC News

*
Kategorija:Države svijeta
Kategorija:Države članice Ujedinjenih nacija
Kategorija:Države i teritorije osnovane 1910.
Kategorija:Države engleskog govornog područja
Kategorija:Članice BRICS-a