Ruholah Homeini

Ruholah Musavi Homeini (17. maj 1900 – 3. juni 1989) bio je iranski klerik, političar, politički teoretičar, teokratski diktator i revolucionar koji je osnovao Islamsku Republiku Iran i služio kao njezin prvi vrhovni vođa od 1979. do svoje smrti 1989. Bio je glavni vođa Iranske revolucije, koja je svrgla Muhameda Rezu Pahlavija i pretvorila Iran u teokratsku islamsku republiku.

Rođen je u Homeinu, u današnjoj iranskoj pokrajini Markazi. Njegov je otac ubijen kada je Homeini imao dvije godine. Još u mladosti, uz pomoć svojih rođaka, počeo je proučavati Kur'an i arapski jezik. Homeini je postao visokopozicionirani klerik u dvanaestoimamizmu, ajatolah, mardža ("izvor oponašanja"), mudžtehid ili fakih (stručnjak za fikh), te autor više od 40 knjiga. Njegov otpor Bijeloj revoluciji rezultirao je njegovim protjerivanjem pod pokroviteljstvom države u Bursu 1964. Gotovo godinu dana kasnije preselio se u Nadžaf, gdje su govori koje je održao, a u kojima je izlagao svoju religijsko-političku teoriju skrbništva učenjaka, prikupljeni u knjigu Islamska vlada.

Nakon uspjeha Iranske revolucije, Homeini je bio de facto šef države od februara 1979. do svog imenovanja za vrhovnog vođu u decembru iste godine. Homeini je bio Timeova osoba godine 1979. zbog svog međunarodnog utjecaja, a u sljedećoj deceniji opisan je kao "virtualno lice šijitskog islama u zapadnoj popularnoj kulturi". Bio je poznat po podršci otmičarima tokom iranske talačke krize; svojoj fetvi kojom je pozvao na ubistvo britansko-indijskog romanopisca Salmana Rushdieja zbog Rushdiejeva prikaza islamskog proroka Muhammeda u njegovom romanu Sotonski stihovi, što je Homeini smatrao bogohulnim.

Predmet sveprisutnog kulta ličnosti, Homeini je nosio titulu ajatolaha i službeno je poznat kao imam Homeini u Iranu i među svojim pristašama na međunarodnoj razini. Njegovom državnom pogrebu prisustvovalo je do 10 miliona ljudi, što je jedna petina iranskog stanovništva, i smatra se drugim najvećim pogrebom u povijesti. U Iranu se zakonski smatra "neotuđivim" – vrijeđanje je kažnjivo zatvorom; njegov grob s pozlaćenom kupolom na groblju Behešt-e Zahra u Teheranu postao je svetište za njegove pratitelje. Njegovi pristaše vide ga kao zagovornika islamske obnove, nezavisnosti, antiimperijalizma i otpora stranom utjecaju u Iranu. S druge strane, kritiziran je zbog antizapadne i antisemitske retorike, antidemokratskih postupaka, kršenja ljudskih prava, uključujući pogubljenje hiljada iranskih političkih zatvorenika 1988, te zbog opsežnog korištenja dječjih vojnika tokom Iransko-iračkog rata za napade "ljudskim valom".

Također pogledajte
Iransko-irački rat

Napomene

Reference

Vanjski linkovi

Kategorija:Rođeni 1902.
Kategorija:Umrli 1989.
Kategorija:Biografije, Homein
Kategorija:Iranski političari
Kategorija:Muslimani