Baskija

Ovo je članak o historijskom regionu Baskiji, u kojoj prebivaju Baski. Za Autonomnu zajednicu Španije, Baskiju, pogledajte članak Baskija (autonomna zajednica). Za francuski dio Baskije pogledajte članak Sjeverna Baskija.

Baskija (Baskijski: Euskal Herria) je historijski region u zapadnim Pirinejima. Administrativno je podjeljen između Španije i Francuske.

 Historija 

Baskija je kontinuirano naseljena od kasnog paleozoika. Za vrijeme Rimskog carstva Baskija je bila podjeljena između različitih plemena i činila je veću etničku cjelinu zajedno sa Akvitanijom u današnjoj južnoj Francuskoj.

Rimsko prisustvo se primjećuje jedino u cestovnoj mreži i nekoliko manjih gradova. Pamplona je osnovana od strane rimskog generala Pompeja koji ju je koristio za njegove kampanje protiv Sertoriusa.

Sredinom 3. vijeka, Baskijci na obje strane Pireneja revoltiraju protiv Rimljana i njihove teritorije postaje više manje nezavisne.

Na sjeveru kneževina Vasconia uspješno se odbranjuje od Vizigotskih napada. Borbe između mura, Akvitanije i Franaka dovode nezavisnot Vasconia do kraja i ona biva anektirana od strane Franaka.

Na jugu, kraljevina Pamplona, kasnije Navara obuhvata djelove Baskije i južno i sjeverno od Pirineja. Kraljevina doživljava svoj zenit za vrijeme Sanche III (985. - 1035.). U to vrijema Navara obuhvata gotovo cjelu Baskiju, Kastilju i Aragon.

 Vlada 

Baskija je historijska regija i nema političko tijelo koje upravlja cijelom teritorijom.

 Političke podjele 

mini|250p|desno|Sedam tradicionalih baskijskih provincija
Prema baskijskim tradicijama Baskija je podjeljena na sedam tradicionalnih regiona. Četiri južna regiona formiraju južnu zonu (Baskijski: Hegoalde) dok tri sjeverna formiraju sjevernu zonu (Baskijski: Iparralde). Sjeverna zona administrativno pripada Francuskoj dok južna zona administrativno pripada Španiji.

Španska Baskija je administrativno podjeljena u dva dijela. Prvi dio čini Baskijska zemlja, administrativni region koji zahvata regione Araba, Gipuzkoa i Bizkaia. Glavni grad ovog administrativnog tijela nalazi se u Gasteizu (španski: Vitoria). Drugi dio španske Baskije čini Naffaroa (španski: Navarra) koji zahvata region Nafarroa. Ova podjela španskog dijela Baskije na dva dijela je osuđena od strane baskijskih nacionalista ali ima podršku stanovništva u Nafarroi.

Oba dijela uživaju visok stepen autonomije. Zdravstvo, školstvo, privreda i socijalni se nalaze u nadležnosti Baskijske zemlje i Naffaroe. Za razliku od ostalih autonomnih regiona u Španiji ova dva regiona vrše i ubiranje i administraciju poreza. Baskijska zemlja također ima u nadležnosti i vlastite policijske snage.

Francuska Baskija se nalazi u administrativnom jedinici Pyrénées-Atlantiques. Pored tri baskijske provincije Pyrénées-Atlantiques sadrži i dijelove bez baskijskog stanovništva. Baskijski nacionalisti predlažu podjelu ove administrativne jedinice na dva dijela gdje bi jedan dio bio čisto baskijski. Pored baskijskog i francuskog i gaskonjski je zvanični jezik u Pyrénées-Atlantiques. Za razliku od baskijskih regiona u Španiji Pyrénées-Atlantiques ne uživa neku veću autonomiju u odnosu na centralnu vlast u Parizu.

mini|Aralar (Gipuzkoa - Nafarroa)
 Južna zona 

 Araba (španski: Álava) 
 Gipuzkoa (španski: Guipúzcoa)
 Nafarroa (španski: Navarra) 
 Bizkaia (španski: Vizcaya)

 Sjeverna zona 

 Behe Nafarroa / Nafarroa Behea (francuski: Basse-Navarre) 
 Lapurdi (francuski: Labourd) 
 Zuberoa (francuski: Soule)

 Geografija 

 Region  Površina (km2)  Glavni grad  Broj općina Baskija  20.947,2  Pamplona  683 Araba  3.316,9  Vitoria-Gasteiz  53 Bizkaia  2.236,7  Bilbao (baskijski: Bilbo) 112 Gipuzkoa  1.980,3  San Sebastian (baskijski: Donostia)  88 Lapurdi  855,7  Baiona  41 Nafarroa Beherea  1.322,1  Donibane Garazi  74 Nafarroa Garaia  10.421,0  Pamplona (baskijski: Iruñea) 272 Zuberoa  814,5  Maule  43

 Privreda 

 Stanovništvo 

Prema popisima iz 1999. i 2001. godine Baskija ima 2 902 962 stanovnika. Južni dio je pretežno naseljen baskijcima i špancima dok je sjeverni dio naseljavaju baskijci i francuzi.

 Region  Popis vršen  Broj stanovnika  Broj stanovnika (u %)  Gustoća  Muškarci  Žene Baskija  20011  2.902.962  100%  138,6  1.421.132  1.481.830  Araba  2001  287.928  9,9  86,8  142.892  145.036  Bizkaia  2001  1.123.002  38,7  502,1  545.744  577.258  Gipuzkoa  2001  673.563  23,2  340,1  330.288  343.275  Lapurdi  1999  219.029  7,6  256,0  103.548  115.481  Nafarroa Beherea  1999  28.076  1,0  21,2  14.210  13.866  Nafarroa Garaia  2001  555.829  19,2  53,3  276.629  279.200  Zuberoa  1999  15.535  0,5  19,1  7.821  7.714 

 Kultura 

 Također pogledajte 

 Baskijci
 Baskijska zemlja
 Naffaroa
 Pyrénées Atlantiques

 Vanjski linkovi 

Kategorija:Baskija