Zapadnohercegovački kanton

mini|Lokalne zajednice kantona
Zapadnohercegovački kanton (ZHK) jedan je od 10 kantona Federacije Bosne i Hercegovine. Sastoji se od grada Širokog Brijega i još tri općine.

Zapadnohercegovački kanton na sjeveru graniči sa Kantonom 10, na sjeveroistoku i istoku sa Hercegovačko-neretvanskom kantonu te na zapadu sa Hrvatskom. Zapadnohercegovački kanton je sa 94.898 stanovnika (2013) četvrti među kantonima, dok je sa 69,67 stanovnika/km2 peti po gustoći.  Ukupna površina kantona iznosi 1362,2 km2, što čini 5,21% površine Federacije BiH i 2,66% teretorije Bosne i Hercegovine.

 Geografija 
Kanton je smješten u jugozapadnom dijelu Bosne i Hercegovine sa sjedištem u Širokom Brijegu. Površina kantona iznosi 1.362,2 km2, što čini 5,21% površine Federacije Bosne i Hercegovine. Kanton se nalazi u Hercegovini, regiji po kojoj je kanton dobio ime.

Prostire se od sjeverne strane planine Čvrsnice pa sve do granice sa Hrvatskom na zapadu i jugu, dok s istoka graniči sa Hercegovačko-neretvanskim kantonom. Kroz kanton protječu tri rijeke: Lištica, Trebižat i Ričina. Najviši planinski vrh je Pločno (2228 m) na Čvrsnici.

 Historija 
Historija današnjeg Zapadnohercegovačkog kantona počinje 18. marta 1994, potpisivanjem Vašingtonskog sporazuma, a u decembru iduće taj kanton je potpisivanjem dejtonskog mirovnog sporazuma zvanično postao dio Federacije Bosne i Hercegovine. 26. marta 1996. godine Zapadnohercegovački kanton zvanično je konstituisan kao jedan od deset kantona FBiH.

 Politika i administracija 
Zapadnohercegovački kanton je prema zakonu jedan od deset kantona Federacije Bosne i Hercegovine, koji je jedan od dva entiteta Bosne i Hercegovine.

Zapadnohercegovački kanton ima vlastitu zakonodavnu, izvršnu i sudsku vlast. Kao i svaki od kantona u FBiH, posjeduje vlastiti ustav, skupštinu, vladu, simbole, te mu pripadaju niz isključivih nadležnosti (policija, obrazovanje, korištenje prirodnih resursa, prostorna i stambena politika, kultura), dok su neke nadležnosti podijeljene između federalne i kantonalne vlasti (zdravstvo, socijalna zaštita, promet).

Građani Zapadnohercegovačkog kantona kantona svake četiri godine na općim izborima glasaju za ukupno 25 zastupnika u kantonalnoj Skupštini. Na osnovu općih izbora trenutnu vladu kantona sačinjava koalicija  Hrvatske demokratske zajednice Bosne i Hercegovine (HDZ BiH).

Na lokalnom nivou građani Zapadnohercegovačkom kantona svake četiri godine na lokalnim izborima glasaju za lokalnu vlast u dvije općine i dva grada.
OpćinaBroj naseljaBroj stanovnika (2013)Gustoća (km2)Površina (km2)Grude1317.30878,4220,8Grad Ljubuški3528.18496,3292,7Posušje2020.47744,4461,1Grad Široki Brijeg3428.92974,6387,6Zapadnohercegovački kanton10294.89869,71.362,2

 Neustavni grb i zastava kantona 
Grb i zastavu Zapadnohercegovačkog kantona, koji su identični obilježjima samoproglašene, međunarodno nepriznate paradržave Herceg-Bosne, Ustavni sud Federacije Bosne i Hercegovine proglasio je neustavnim, jer predstavljaju samo jedan konstutivni narod, Hrvate, čime je povrijeđen princip nacionalne ravnopravnosti naroda Federacije Bosne i Hercegovine. Uprkos tome, kantonalne vlasti i dalje koriste ta obiležja.

 Stanovništvo 
mini|Zgrada vlade kantona u Širokom Brijegu
Zapadnohercegovački kanton prema popisu iz 2013. godine ima 94.989 stanovnika (četvrti u FBiH), dok gustoća izosi 69,7 stanovnika/km2 (peti u FBiH).

Godine 2016. učešće osoba starijih od 65 godina u ukupnom broju stanovnika ZHK iznosio je 13,3%, udio radnog kontingenta stanovništva 66,7% i udio osoba između 0 i 14 godina 20%.

Godine 2013. ukupan broj domaćinstava u Zapadnohercegovačkom kantonu iznosio je 25.081, a prosječan broj članova u jednom domaćinstvu iznosio je 3,77. Najveći osoba živi u domaćinstvu sa četiri člana (4.716 ili 18,8%), dva člana (4.584 ili 18,28%) i tri člana (3.831 ili 15,27%).

+GodinaRođeniUmrliPrirodnipriraštajZaključenibrakoviRazvedenibrakovi2018.749819 −75405152019.716831 −11537524

Privreda i infrastruktura 
mini|Autoput A1 kod Bijače

 Privreda 
Glavni aduti privrednog razvoja Zapadnohercegovačkog kantona je povoljan geoprometni položaj (smješten na paneuropskom koridoru 5C i blizina prema Hrvatskoj, to jest Evropskoj uniji), mnoštvo prirodnih resursa (energetski izvori vjetra i sunca, te mnoštvo prirodnih ljepota za razvoj turizma) te puno obradive površine za razvoj poljoprivrede.

Zapadnohercegovački kanton je drugi najrazvijeniji kanton Federacije BiH. GDP po glavi stanovnika ZHK je prema procjeni iz 2012. godine iznosio 5826 KM, što je te godine činilo 83,2% prosjeka FBiH (7001 KM).

 Infrastruktura 

 Saobraćaj 

 Putevi 
Kroz Zapadnohercegovački kanton prolaze sljedeći magistralni putevi:
 Sa zapada na istok: Magistralni put M6 (Grude – Trebinje) i M6.1 (Resanovci – Gacko)
Ukupna dužina magistralnih puteva u Zapadnohercegovačkom kantonu iznosi 125,51 kilometara.

 Obrazovanje 
U Zapadnohercegovačkom kantonu postoji ukupno 12 srednjih škola (osam državnih i četiri privatnih), dok na području Širokog Brijega djeluje Akademija likovnih umjetnosti kao sastavnica Univerziteta u Mostaru (hrv. Sveučilišta u Mostaru).

 Politika 
 Kantonalna skupština 
Skupštinu kantona na osnovu Općih izbora u BiH 2022. sačinjava 25 zastupnika.Konačni rezultati Općih izbora u BiH 2022 – kantonalne skupštine
StrankaBroj
glasova%Ukupan
broj mandataHrvatska demokratska zajednica BiH25.88063,2614Hrvatska demokratska zajednica 19906.48315,854Hrvatska republikanska stranka3.0687,502Hrvatska stranka prava BiH1.9714,821Hrvatska stranka prava dr. Ante Starčević BiH1.7134,191Hrvatska stranka prava Herceg-Bosne1.4303,501Ukupno:40.54523

 Također pogledajte 
 Administrativna podjela Bosne i Hercegovine

 Napomene 

 Reference 

 Vanjski linkovi 

 Zvanični sajt Zapadnohercegovačkog kantona

Kategorija:Kantoni Federacije Bosne i Hercegovine
Kategorija:Zapadnohercegovački kanton