19. vijek

19. vijek počeo je 1. januara 1801. (predstavljeno rimskim brojevima MDCCCI), a završio se 31. decembra 1900. (MCM).

19. vijek je karakteriziran velikim društvenim prevratima. Ropstvo je ukinuto u većem dijelu Evrope i Amerike. Prva industrijska revolucija, iako je započela u kasnom 18. vijeku, proširila se izvan britanske domovine po prvi put tokom ovog vijeka, posebno preuredivši ekonomije i društva Niskih zemalja, Rajne, Sjeverne Italije i sjeveroistočnih Sjedinjenih Država. Nekoliko decenija kasnije, Druga industrijska revolucija dovela je do sve masovnije urbanizacije i mnogo višeg nivoa produktivnosti, profita i prosperiteta, obrazac koji se nastavio u 20. vijeku.
mini| kraljica Viktorija od Velike Britanije.|lijevo|296x296piksel
mini|200x200piksel| Arapski trgovci robljem i njihovi zarobljenici duž rijeke Ruvume (u današnjoj Tanzaniji i Mozambiku), 19. vijek
mini|170x170px| Granice postavljene Bečkim kongresom 1815.|lijevo
mini|250x250piksel| Karta svijeta iz 1897. Britansko Carstvo (označeno ružičastom bojom) bilo je supersila 19. vijeka.

 Događaji 
 Politika 
 Ukinuto ropstvo u većini zapadnih zemalja.
 Novi ustroj austrijskog kraljevstva i veća samostalnost Mađara unutar Austro-Ugarske
 Evropsko naseljavanje Australije i početak kolonijalizacije Afrike. Kolonizacije nekih dijelova Azije (Indija, Sibir, jugoistočna Azija).
 Ratovi 
 Napoleonski ratovi završavaju preustrojem evropskog sistema država.
 Nastavlja se propadanje Osmanskog carstva: nezavisnost Grčke, Srbije, Crne Gore, Rumunije, Bugarske.
 Američko-meksički rat i Američki građanski rat, širenje SAD prema zapadu.
 Arhitektura 
 28. oktobar 1886 – U New Yorku svečano postavljen Kip slobode, poklon francuskog naroda SAD-u.
 31. mart 1889 – Otvoren Eiffelov toranj, tada najviša građevina na svijetu. Čelična konstrukcija visoka 300 metara postala je jedna od glavnih znamenitosti Pariza.

 Industrija 
 Početak industrijalizacije, najprije u Engleskoj, kasnije i u kontinentalnoj Evropi te u Sjevernoj Americi.
 U Londonu proradila prva podzemna željeznica u svijetu.

 Izumi 
 Fotografija (Nicéphore Niepce)
 Telegraf (Samuel Morse)
 Telefon (Alexander Graham Bell)
 Fonograf (Thomas Edison)
 Željeznica (George Stephenson)
 Dizelski motor (Rudolf Diesel)
 Benzinski motor (Nicolaus August Otto)
 Automobil (Karl Benz)
 Film (Braća Lumière)
 Sijalica (Thomas Edison)
 Električna struja (Nikola Tesla)
 Radij i polonij (Marie Curie i Pierre Curie)
 lijekovi protiv bjesnoće i tuberkuloze (Louis Pasteur i Robert Koch)
 Periodni sistem elemenata (Dmitrij Ivanovič Mendeljejev)
 X-zrake (Wilhelm Conrad Röntgen)
 Organska hemija, Friedrich Wöhler sintetizirao ureu.

 Ličnosti 

 Viktorija, kraljica Ujedinjenog Kraljevstva Velike Britanije i Irske 1837-1901 i carica Indije 1877-1901
 Otto von Bismarck, njemački državnik i političar
 Napoléon Bonaparte, francuski general i političar
 Giuseppe Garibaldi, italijanski revolucionar
 Thomas Jefferson, predsjednik SAD
 Wilhelm I, njemački car i kralj
 Lajos Kossuth, mađarski političar
 Abraham Lincoln, predsjednik SAD
 Aleksandar II, car Rusije
 Franjo Josip I, car Austrije
 Abdul Hamid II, sultan Osmanlijskog carstva
 Simón Bolívar, južnoamerički revolucionar
 Karl Marx, njemački filozof i revolucionar
 Friedrich Engels, njemački sociolog i revolucionar

 Reference 

Kategorija:Vijekovi
Kategorija:2. milenij
Kategorija:19. vijek