Srpski jezik

Srpski jezik jest standardizovana varijanta srpskohrvatskog jezika koji uglavnom koriste Srbi.David Dalby, Linguasphere (1999/2000, Linguasphere Observatory), pg. 445, 53-AAA-g, "Srpski+Hrvatski, Serbo-Croatian".Benjamin W. Fortson IV, Indo-European Language and Culture: An Introduction, 2nd ed. (2010, Blackwell), p. 431, "Because of their mutual intelligibility, Serbian, Croatian, and Bosnian are usually thought of as constituting one language called Serbo-Croatian."Václav Blažek, "On the Internal Classification of Indo-European Languages: Survey" retrieved 20 Oct 2010 , pp. 15–16. To je maternji jezik oko osam i po miliona Srba u Srbiji, Bosni i Hercegovini i Crnoj Gori. Kao manjina Srbi žive i u Hrvatskoj, Makedoniji, Sloveniji, Mađarskoj i Rumuniji. Teško je odrediti broj srpskih iseljenika u Evropi, Americi i Australiji.

Standardni srpski je zasnovan na najrasprostranjenijem dijalektu srpskohrvatskog, štokavskog (tačnije na dijalektima šumadijskovojvođanskog i istočnohercegovačkog), koji je ujedno i osnova standardnog hrvatskog, bosanskog i crnogorskog varijetetaSerbian, Croatian, Bosnian, Or Montenegrin? Or Just 'Our Language'? , Radio Free Europe/Radio Liberty, February 21, 2009 te je 2017. donesena Deklaracija o zajedničkom jeziku Hrvata, Bošnjaka, Srba i Crnogoraca. (NSK) . (FFZG) Drugi dijalekt kojim govore Srbi je torlački u jugoistočnoj Srbiji, koji je prelazni na makedonski i bugarski.

Srpski jezik je standardni jezik u službenoj upotrebi u Republici Srbiji, Bosni i Hercegovini, Crnoj Gori, a u kulturnoj je upotrebi u većem broju zemalja širom svijeta gdje postoje srpske etničke zajednice.

Srpski jezik ima dva refleksa, ekavica i ijekavica.

 Historija 

Srpski jezik je prvi put implicitno kodificirao Sveti Sava. Najizrazitije njegovo djelo u tom smislu predstavlja Karejski tipik. On je prvi napravio oštar rez od staroslavenske norme prema srpskoslavenskoj jezičkoj normi. Izbacio je iz upotrebe nazalne samoglasnike, koji su do tog vremena već dali svoje nenazalne reflekse. Kako su se poluglasnici do tog vremena ujednačili, on je izbacio znak za poluglasnika zadnjeg reda (debelo jer) i ostavio samo znak za poluglasnik prednjeg reda (tanko jer), koje je označavalo poluglasnik srednjeg reda.

Sljedeća reforma odvila se u Srbiji za vrijeme despota Stefana Lazarevića. Nju je obavio Konstantin Filozof (napomena: ovog Konstantina ne treba miješati sa Ćirilom, koga su također zvali Konstantinom Filozofom), a ta je ortografija poznata kao resavska škola. Ovaj pravopisni model odlikuje nazadnost u odnosu na Savin, što je, vjerovatno, bila posljedica bugarskog obrazovanja Konstantina Filozofa. Bez fonoloških potreba uveden je ponovno znak za tvrdi poluglasnik, kao i određeni broj drugih pravopisnih pravila, čiji je cilj bio da se standardni srpskoslavenski jezik po svojim osobinama približi tadašnjoj bugarskoj normi.

Tokom razdoblja između 16. i 18. vijeka pismenost Srba je gotovo zamrla, a jedini značajan ostatak stare srednjovjekovne kulture nalazio se u manastiru Rača. Predstavnici te škole nazvani su račani. Najznačajniji predstavnik račana bio je Gavril Stefanović Venclović. On je imao jasno izraženu dvojezičnost u svom pisanju: sakralne knjige je pisao po pravopisu resavske škole, dok je propovjedi pisao narodnim jezikom, začuđujuće sličnim pravopisu i azbuci koje je sačinio Vuk Stefanović Karadžić više od vijeka poslije njega.

U nedostatku srpskoslavenskih knjiga poslije Velike seobe u južne i istočne djelove Austrijskog carstva (prije svega u današnju Vojvodinu), ali i u zabludi da je ruskoslavenski jezik stariji od srpskoslavenskog, svećenstvo je prihvatanjem ruske pomoći za svoj zvanični jezik uzelo ruskoslavenski jezik, odnosno rusku redakciju staroslavenskog jezika. Taj jezik je i danas ostao zvaničan jezik Srpske pravoslavne crkve, a imao je velikog uticaja na tadašnji svjetovni jezik. Danas se taj jezik naziva crkvenoslavenskim jezikom.

Kao odraz na zbivanja u sakralnoj jezičkoj normi nastao je svjetovni jezik, koji je bio mješavina vojvođanskih dijalekata, ruskoslavenskog i ruskog jezika: slavenosrpski jezik. Na tom je jeziku tokom 18. i 19. vijeka stvorena osnova za savremenu srpsku kulturu.

Tokom prve polovine 19. vijeka, uz pomoć tadašnjih vrhunskih filologa, kao što su braća Grimm, austrijskih vlasti, Vuk Stefanović Karadžić je napravio reformu pisma i pravopisa, praveći veliki rez između dotadašnje slavenosrpske kulture i novog standarda. Uz neznatne izmjene, ta je norma i danas standardni srpski jezik, a uz prilagođavanje i dogovor hrvatskim filolozima toga doba i standardni hrvatski jezik.

Dijalekatska osnova tog standarda bila je istočno-hercegovačka, ijekavska. Jednostavnom zamjenom diftonga "ie" sa ekavskim "e" stvorena je i druga, u tadašnjoj Srbiji i jugoistočnoj Austriji, kao centrima srpske kulture, prihvatljivija ekavska norma.

Vukov Pravopis je 1868. uveden zvanično u Srbiji. Između prvog i drugog svjetskog rata dogovorom hrvatskih i srpskih lingvista promjenjena su dva pravopisa. 1960. napisan je i ozvaničen Pravopis srpskohrvatskog jezika, dok je 1993. prerađeni Pravopis iz 1960. objavljen kao Pravopis srpskoga jezika, a ozvaničen 1995. Pravopis iz 1993. je i danas konstitutivan u Srbiji i Crnoj Gori i u Bosni i Hercegovini.

 Reference 

 Dodatna literatura 
 Knjige 

 Žurnali 









 Vanjski linkovi 

 Vokabular - srpski rečnik 
 Forum o srpskom jeziku
 Pravopis srpskog jezika
 Gramatika srpskog jezika 
 Nauči srpski  
 Aleksandar Mladenović: Istorija srpskog jezika
 Aleksandar Milanović: Kratka istorija srpskog književnog jezika
 Ivan Klajn: Gramatika srpskog jezika
 Ivan Klajn: Rečnik jezičkih nedoumica

Kategorija:Južnoslavenski jezici
Kategorija:Srpski jezik
Kategorija:Jezici u Bosni i Hercegovini
Kategorija:Jezici u Srbiji
Kategorija:Jezici u Hrvatskoj
Kategorija:Jezici u Crnoj Gori
Kategorija:Jezici u Makedoniji
Kategorija:Jezici u Mađarskoj
Kategorija:Jezici u Rumuniji
Kategorija:Jezici na Kosovu