Emir Kusturica

Emir Kusturica (rođen 24. novembra 1954) je srbijanski filmski režiser, scenarist, filmski producent, kompozitor i glumac sa francuskim i srbijanskim državljanstvom. Rođen je 24. novembra 1954. godine u Sarajevu. Kao režiser, dobitnik je više velikih nagrada svjetskog značaja. Živi i radi u Beogradu, Parizu i Drvengradu, selu izrađenom po njegovom projektu na Zlatiboru u Mokroj Gori kod Užica, na granici Srbije i Bosne i Hercegovine. Od 2007. godine Kusturica je srbijanski ambasador UNICEFa. Oženjen je sa Majom Kusturicom, sa kojom ima dvoje djece, sina Stribora i kćerku Dunju.

Biografija
Studij

Studij filmske režije Kusturica završava 1978. godine u klasi profesora Otakara Vávra na Filmskoj akademiji u Pragu. Njegov studentski film, Gernika snimljen prema noveli Antonija Isakovića, pobjedio je na festivalu studentskog filma u Karlovym Varima. Tokom studija režirao je i dva kratka filma: Jedan dio istine i Jesen.

1978-92.

Po završetku studija Kusturica se vraća u Jugoslaviju, gdje započinje profesionalnu karijeru na Televiziji Sarajevo. Njegov prvi igrani film Nevjeste dolaze,snimljen 1979. godine izazvao je dosta kontroverzi, a potom bio i zabranjen zbog "eksplicitnog bavljenja seksualnim tabuima". Više sreće je imao sa narednim televizijskim filmom Bife Titanik zasnovanom na priči nobelovca Ive Andrića, za koji je osvojio nagradu za režiju na nacionalnom Televizijskom festivalu u Portorožu. Kada je 1981. godine osnovana Akademija scenskih umjetnosti u Sarajevu, Emir Kusturica biva angažovan kao jedan od profesora na Odsjeku za glumu, tada jedinom odsjeku na Akademiji. Postaje prvi umjetnički rukovodilac Otvorene scene "Obala", kultnog pozorišta, koje i danas djeluje pri sarajevskoj Akademiji. Takođe, uključuje se i u pripreme za otvaranje Odsjeka za režiju, koji konačno počinje sa radom 1989. godine.
U dugometražnoj igranoj produkciji debitovao je filmom Sjećaš li se Dolly Bell?, nastalom po scenariju Abdulaha Sidrana, 1981. godine. Za ovaj film Emir Kusturica je nagrađen Zlatnim lavom na Filmskom festivalu u Veneciji za najbolji debitantski film i nagradama FIPRECI, AGIS i CIDLAC na Festivalu jugoslovenskog igranog filma u Puli 1981. godine. Svoj talenat pokazao je i u sljedećem filmu, drami Otac na službenom putu 1985. godine, koji je radio sa istim scenaristom. Ovo ostvarenje Kusturici donosi Zlatnu palmu na Filmskom festivalu u Cannu i nominaciju za nagradu američke akademije Oskar u kategoriji za najbolji strani film. Za isti film nagrađen je na Festivalu jugoslovenskog igranog filma u Puli, nagraden je Zlatnom arenom za režiju i nagradom Jelen. Kusturica je scenarist filma Strategija švrake 1987. godine, koji je režirao Zlatko Lavanić. Dobitnik je Nagrade AVNOJ-a za 1989. godinu. Godine 1989. Emir Kusturica je, ponovo na Filmskom festivalu u Cannesu, nagrađen za najbolju režiju u filmu Dom za vešanje i specijalnom nagradom Roberto Rossellini. Iz tog perioda počinje njegova saradnja sa Goranom Bregovićem.

1992-2009.
Emir Kusturica, kao predsjednik žirija na filmskom festivalu u Cannesu|mini|220px|desno
Po odlasku iz Jugoslavije predaje na Univerzitetu "Columbia" u New Yorku. Jedan od njegovih američkih studenata, David Atkins, pokazao mu je scenario iz kojeg je nastao Kusturičin prvi film na engleskom jeziku, Arizona Dream 1993. godine, sa Faye Dunaway, Johnny Deppom i Jerry Luisom u glavnim ulogama. Film je nagrađen Srebrnim medvjedom i Posebnom nagradom žirija na filmskom festivalu u Berlinu 1993. godine.

Naredni film, Underground 1995. godine, donio je Emiru Kusturici drugu Zlatnu palmu na Filmskom festivalu u Cannesu. 1998. godine snima film Bela mačka, crni mačor za kojeg dobija Srebrnog lava na festivalu u Veneciji. U filmu Udovica iz Saint-Pierra 2000. godine, u režiji Patrice Leconte, Kusturica, se pojavljuje kao glumac. Premda izgovara svega nekoliko rečenica, njegova pojava u filmu je monumentalna i Kusturica je pored Juliette Binoche jedan od najupečatljivijih karaktera koji vode radnju filma. Svoju prvu filmsku ulogu Kusturica je imao u filmu Valter brani Sarajevo Emir Kusturica na The internet movie database   iz 1972. godine. Za film Priče super osmice 2001. godine na Međunarodnom festivalu dokumentarnog filma u Sankt Peterburgu, dobio je glavnu nagradu - Zlatni kentaur. 2002. godine Emir Kusturica  se pojavljuje u filmu Dobri lopov režisera Neil Jordana. Emir glumi gitaristu koji neprestano svira 'rifove' Jimija Hendrixa. 2004. godine završava film Život je čudo, čiji je radni naslov bio "Gladno srce". Ova ratna drama, čiji scenario, osim Kusturice, potpisuje i Ranko Božić, opisuje predvečerje ratnih sukoba u Bosni 1992. godine. Za ovaj je film Kusturica dobio nagradu francuske filmske akademije César za najbolji film snimljen u EU 2005. godine. 2005. godine Emir Kusturica snima dugometražni dokumentarni film o  nogometašu Diegu Armandu Maradoni Maradona by Kusturica. Prva klapa ovog filma pala je 18. marta, u Buenos Airesu, snimanjem scena na porodičnoj proslavi rođendana Maradonine kćerke. Za snimanje filma koristio se i dokumentarni materijal. Osnovna ideja je da se osvjetli neostvarena Maradonina želja o porodičnoj harmoniji. Film se snimao u Napulju, Barceloni, na Kubi i drugim lokacijama.  U februaru 2006. godine Emir Kusturica snimio je osmi po redu dugometražni igrani  filma, čiji je radni naziv Zavjet. Film je sniman u Srbiji, a scenario, uz Kusturicu je radio i Ranko Božić. 26. juna 2007. godine u pariskoj operi Bastille izvodi se prvi put njegova punk-opera pod nazivom Le Temps des Gitans, po motivima filma Dom za vešanje.Članak u Die Presse o punk-operi Le Temps des Gitans  2009. godine Kusturica planira snimanje dokumentarnog filma Seven Friends of Pancho Villa and the Woman with Six Fingers, sa Johnny Deppom u glavnoj ulozi. Film bi trebao biti gotov 2011. godine. Kusturica namjerava 2009. godine izdati autobiografsku knjigu, pod dvosmislenoimn naslovom Ja o meni (Jao meni).Intervju Emira Kusturice hrvatskom tjedniku Globus 12. augusta 2009. godine  Kusturičini filmovi se sadržajno razlikuju od perioda iz kog dolaze, tako da od filmova koji se tematski kreću u kritičkoj obradi jugoslovenskog društva i prošlosti, do filmova sa obiljem fantazije komicnih detalja, gotovo preuzetih iz stripova, dokumentarnih filmova o sportu i muzici. Svoju umjetničku autonomiju, koristi u potpunosti, te zahvaljući uspjehu svojih filmova u Evropi i Americi, granice njegovog rada su neograničene. Povezanost sa Balkanom, mada kritički, ostaje u svim filmovima, kao nit vodilja, koja zbog raznolikosti Balkana ne nailazi na prihvatljivost u svim državama bivše Jugoslavije.

Festivali

Kusturici je povjereno i da bude predsjednik glavnog žirija 58. Filmskog festivala u Cannesu 2005. godine, u kome su se nalazili poznati režiseri Agnès Varda, John Woo, Benoît Jacquot, pisac Toni Morrison, Fatih Akın, kao i velike glumačke zvijezde Javier Bardem, Salma Hayek i Nandita Das, a koji je održan od 11. do 22. maja.

Drvengrad

mini|desno|Drvengrad
Za potrebe snimanja filma Život je čudo, nastalo je selo Drvengrad, koje po ideji Kusturice, treba da predstavlja način života, borbu protiv kapitalizma i globalizacije. Pod imenom Küstendorf, na prijedlog prijatelja i književnika Petera Handkea, grad postaje poznat u svijetu, kao središte umjetnosti, planiranim filmskim festivalom, proizvodnjom voćnih sokova i drugih bio proizvoda.Članak u Die Presse, austrijskom dnevniku o Drvengradu, 2007. godine  Sa idejom zatvorenog grada u građevinama od drveta, proizvodnjom namirnica na biološkoj osnovi, grad bi trebao biti citadela, mjesto u kojem bi se ljudi mogli sakriti od prijetećih katastrofa.Intervju Kusturice za francusko-njemačku televiziju arte     Za taj idejni projekat Emir Kusturica dobitnik je Evropske nagrade za arhitekturu Philippe Rotthier 2005. godine. Nagrada, koju tradicionalno svake treće godine dodjeljuje "Fondacija za arhitekturu" iz Bruxellesa, jedno je od najcjenjenijih belgijskih i evropskih odličja u oblasti arhitektonske kulture. U obrazloženju žirija ističe se da Kusturicin projekat:

U jednom intervju za NIN na pitanje o svojoj pripadnosti i Drvengradu Kusturica kaže:

2005. godine  Emir Kusturica otvara u zgradi nekadašnje Željezničke stanice u Herceg Novom Centar za kulturu i multipleks-kino. Riječ je o tri mala kino sa zvučnim i svjetlosnim efektima. Pored apartmana, u zgradi su i prostori namijenjeni za galeriju, čitaonicu i "mjesto za okupljanje i razgovor".

Kusturica kao muzičar

U grupi Zabranjeno pušenje jedno vrijeme je svirao bas-gitaru a sada kao gitarista zajedno nastupa sa Emir Kusturica & No smoking orchestra.

 Drugi o Emiru Kusturici 

 Nikita Mihalkov je na svečanosti dodjeljivanja nagrada u velikoj sali kina "Puškin", kazao da:

 Emir Hadžihafizbegović o svom fakultetskom profesoru u intervjuu na Hrvatskoj televiziji:

 Emir Kusturica o sebi 

Političke kontroverze

Zbog svojih političkih izjava, odlaska iz Sarajeva za vrijeme blokade od srpske vojske, ograđivanja od politike Alije Izetbegovića prema Bosni i Hercegovini, kao i simpatijama prema srbijanskom predsjedniku Slobodanu Miloševiću, Kusturica zapada u politički izoliranu i kritiziranu kampanju zapadnoevropskih, bosanskohercegovačkih i hrvatskih medija. Zajedno sa austrijskim piscem i prijateljem Peterom Handkeom, jedno vrijeme podržava srbijanske političare u vrijeme rata u Bosni i Hercegovini. Mada kasnijim izjavama, kojima se ograđuje od dijelova Milosevićeve politike, u nekim medijima Južne Evrope ostao je nepoželjna osoba, a on sam, u više intervjua govori o svom izgubljenom identitetu, kao i nestanku identiteta Sarajeva, a sebe smatra čovjekom bez stalnom mjesta bivanja. Kritičari su ga napadali zbog snimanja filma Underground 1995. godine, scenarista Dušana Kovačevića, koji je navodno djelomično financiran od strane državne televizije Srbije, u vrijeme rata u Bosni i Hercegovini, u kom  su oni film vidjeli kao progandu politike Velike Srbije i opravdavanje događaja u bivšoj Jugoslaviji. Za Đurđevdan 2005. godine, Emir se krstio u Srpskoj pravoslavnoj crkvi i primio ime Nemanja Kusturica. Krštenje je održano u manastiru Savina u blizini Herceg Novog. Idejom o Drvengradu, te političkom neumjerenosti koja za cilj ima proizvodnju voćnih sokova sa provokatnim nazivima i slikama na etiketama sokova, političara dvadesetog stoljeća (Josip Broz Tito, Draža Mihajlović, Che Guevara), nailazi na oštru osudu medija i u Srbiji. Takode se priključuje podršci srbijanskih umjetnika i medija, protiv proglašavanja nezavisnosti Kosova.Prilog Radija Slobodne Evrope 12. novembra 2007. godine autorice Ive Martinović 

 Filmografija 

 Kratki film

 Gernika, 1978. Čehoslovačka
 Jedan dio istine, 1978. SFRJ
 Jesen, 1978. SFRJ
 Magic Bus, 1997. Njemačka

 Televizijski filmovi

 Nevjeste dolaze, 1979.  SFRJ
 Bife Titanik, 1980. SFRJ

Televizijska serije

 Bila jednom jedna zemlja, 1996. SR Jugoslavija
 Život je čudo, 2004. Srbija i Crna Gora

Igrani filmovi

 Sjećaš li se Dolly Bell?, 1981. SFRJ
 Otac na službenom putu, 1985. SFRJ
 Dom za vešanje, 1988. SFRJ, Velika Britanija, Italija
 Arizona dream (film), 1993. SAD
 Podzemlje (film), 1995. Njemačka, Francuska, SR Jugoslavija
 Crna mačka, beli mačor, 1998. Francuska
 Život je čudo, 2004. Srbija i Crna Gora
 Dio Blue Gypsy u filmu All the Invisible Children, 2005. Francuska
 Zavet, 2007. Srbija
 L'affaire Farewell 2009. Francuska

Dokumentarni filmovi

 Super 8 Stories, 2001.
 Maradona by Kusturica 2008.
 Seven Friends of Pancho Villa and the Woman with Six Fingers, 2011.

Scenarij

Produkcija

Uloge

 L'affaire Farewell  2010. kao Gregoriev
 Hermano  2007. kao Chomsky
 Viaggio segreto  2006. kao Harold
 Jagoda u supermarketu  2003. kao general
 The Good Thief  kao Vladimir
 La veuve de Saint-Pierre   kao Ariel Neel Auguste  2000.  Francuska
 Bila jednom jedna zemlja kao švercer oružja u 1 epizodi, 1996. SR Jugoslavija
 Underground  1995. kao švercer oružja
 Arizona Dream  1993.  kao čovjek za barom
 Vizantija 1988.
 13. jul 1982. kao italijanski oficir
 Ti si to 1981.
 Nevjeste dolaze 1978.
 Valter brani Sarajevo 1974. kao omladinac u televizijskoj seriji
 Valter brani Sarajevo 1972. kao omladinac u filmu

Muzika

 Muzika za televizijsku seriju Život je čudo, 2006.
 Muzika za igrani film Život je čudo, 2004.
 Opera Le Temps des Gitans, izvedena 2007. godine u pariskoj operi.

 Nagrade 
 1978 – Najbolji kratki film Guernica na Studentskom filmskom festivalu u Karlovym Varima
 1981 – Nagrada za najbolji film Sječaš li se Dolly Bell? na Venecijanskom filmskom festivalu
 1982 – Šestoaprilska nagrada Grada Sarajeva
 1985 – Zlatna palma, nagrada za najbolji film za Otac na službenom putu na Kanskom filmskom festivalu,
 1989 – Nagrada za  najbolju režiju za film Dom za vješanje na Kanskom filmskom festivalu,
 1989 – Nagrade AVNOJ-a za 1989. godinu.
 1993 – Nagrada za najbolji film Arizona Dream na Berlinskom filmskom festivalu
 1995 – Zlatna palma, nagrada za najbolji film za (Underground) na Kanskom filmskom festivalu,
 1998 – Srebrni lav za film "Bela mačka, crni mačor"  na Venecijanskom filmskom festivalu
 2001 – Zlatni kentaur za film Super 8 Stories na međunarodnom filmskom festivalu dokumentarnog filma u Sankt Peterburgu
 2007 – Francuski orden Ordre des Arts et des Lettres, za doprinos umjetnostiČlanak srbijanskog dnevnika Politika o dodjeli ordena Emiri Kusturici 
 2008 – Nagrada "Radoje Domanović"
 2011 – Nagrada "Branko Ćopić" za roman Smrt je neprovjerena glasinaPrilog o dodjeli Ćopićeve nagrade na portalu Nezavisne novine

 Također pogledajte 
 Međunarodni filmski i muzički festival Kustendorf

Reference

 Vanjski linkovi 


 https://web.archive.org/web/20061224234143/http://www.thenosmokingorchestra.com/wsw/
 Web-stranica Emira Kusturice   
 Web-stranica Drvengrada   

Kategorija:Rođeni 1954.
Kategorija:Živi ljudi
Kategorija:Biografije, Sarajevo
Kategorija:Bosanskohercegovački režiseri
Kategorija:Srbijanski režiseri
Kategorija:Članovi ANURS
Kategorija:Dobitnici Nagrade "Branko Ćopić"
Kategorija:Dobitnici Nagrade "Radoje Domanović"
Kategorija:Dobitnici Šestoaprilske nagrade
Kategorija:Članovi Zabranjenog pušenja
Kategorija:Akademija scenskih umjetnosti u Sarajevu
Kategorija:Dobitnici Nagrade "Svetozar Ćorović"
Kategorija:Senatori Republike Srpske