Dom naroda Parlamentarne skupštine Bosne i Hercegovine

Dom naroda Parlamentarne skupštine Bosne i Hercegovine jest gornji dom Parlamentarne skupštine Bosne i Hercegovine koji predstavlja tri konstitutivna naroda u Bosni i Hercegovini, Bošnjake, Hrvate i Srbe. Donji dom je Predstavnički dom koji predstavlja sve državljane Bosne i Hercegovine.

Ova odredba je u procesu Sejdić i Finci protiv Bosne i Hercegovine na Evropskom sudu za ljudska prava 2009. dokazana kao sporna, jer onemogućava aktivno glasačko pravo drugim nacionalnim manjinama u Bosni i Hercegovini. Izvršenje presude nije provedeno.

 Nadležnosti 
Dom naroda je ovlašten da stavi veto na usvajanje određenog zakona u parlamentarnoj proceduri koji je već usvojen u Predstavničkom domu. Ukoliko većina bošnjačkih, hrvatskih ili srpskih delegata zaključi da određeni zakon ugrožava vitalni nacionalni interes jednog od konstitutivnih naroda Bosne i Hercegovine, tada ulaže veto na taj zakon. U tom slučaju se saziva Zajednička komisija koja u roku od pet dana mora postići saglasnost, te se u protivnom zakon prosljeđuje Ustavnom sudu Bosne i Heregovine koji donosi konačnu odluku. Zajedničku komisiju čine po jedan član iz bošnjačkog, hrvatskog i srpskog naroda koji je ujedno i delegat u Domu naroda.

Ovlaštenja i sastav Doma naroda su propisana tačkama 2 i 3 člana 4. Ustava Bosne i Hercegovine.

 Struktura 
Dom se sastoji od 15 delegata, od kojih svaki konstitutivni narod ima po pet predstavnika. Dvije trećine delegata, 5 bošnjačkih i 5 hrvatskih, bira se s područja Federacije Bosne i Hercegovine, a preostala trećina, 5 srpskih delegata, bira se s područja Republike Srpske. Bošnjačke i hrvatske delegate u Domu naroda BiH biraju delegati navedenih naroda u Domu naroda Parlamenta Federacije BiH, a srpske delegate bira Narodna skupština Republike Srpske. Prema načelima federalnog bikameralizma, gornji dom parlamenta treba predstavljati federalne jedinice, a ne narode, međutim, u Bosni i Hercegovini se ovaj zahtjev nije ostvario. To proizlazi iz različitosti njenih federalnih jedinica jer je Federacija BiH po svom uređenju federacija a Republika Srpska unitarna administrativna jedinica. Naime, u Republici Srpskoj teritorijalno se podudara s nacionalnim, dok to u Federaciji BiH nije slučaj.

 Kolegij 
Kolegij Doma naroda Bosne i Hercegovine čine predsjedavajući Doma naroda, prvi i drugi zamjenik predsjedavajućeg Doma naroda.

Prema Poslovniku Doma naroda, Kolegij je zadužen za ostvarivanje prava i dužnosti delegata, koja su u vezi s obavljanjem njihove dužnosti, te izradu prijedloga kriterija kojim se reguliraju prava i obaveze delegata na profesionalnom radu, ostvarivanje saradnje s Predstavničkim domom, uključujući održavanje zajedničke sjednice oba doma na zahtjev Kolegija Predstavničkog doma, i za održavanje zajedničke sjednice kolegija oba doma, ostvarivanje prava i dužnosti Doma prema Predsjedništvu BiH i Vijeću ministara BiH, u skladu sa Ustavom BiH, zakonom i Poslovnikom, kao i druge poslove.

 Trenutni saziv 

+Deveti saziv Doma naroda (2022–2026)DelegatStrankaDelegatStrankaDelegatStrankaBošnjaciHrvatiSrbi50x50pikselDženan ĐonlagićDF50x50pikselIlija CvitanovićHDZ 199050x50pikselŽelimir NeškovićSDSbez okvira|50x111pikselŠefik DžaferovićSDAbez okvira|50x158pikselZdenko ĆosićHDZ BiH50x50pikselNenad VukovićPDP50x50pikselSafet Sofićbez okvira|50x105pikselDragan Čović50x50pikselRadovan KovačevićSNSDbez okvira|50x110pikselKemal AdemovićNiPbez okvira|50x98pikselMarina Pendešbez okvira|50x113pikselSredoje Nović50x50pikselDžemal SmajićSBiH50x50pikselZlatko MiletićNezav.bez okvira|50x112pikselNikola Špirić

 Način rada i odlučivanja 
Ustavom Bosne i Hercegovine određeno je da je za kvorum u Domu naroda BiH potrebna prisutnost devet od 15 delegata, s tim što na sjednicama moraju biti prisutna najmanje tri delegata iz reda svakog konstitutivnog naroda. Time vrlo lahko može doći do opstrukcije rada Parlamentarne skupštine jer samim nedolaskom trojice delegata iz reda jednog konstitutivnog naroda blokira se rad Parlamentarne skupštine.

Dom naroda ravnopravan je sa Predstavničkim domom. Odluke su usvojene tek onda kada ih u istom sadržaju usvoje oba doma.

Prema Ustavu BiH, postoje tri načina odlučivanja u Domu naroda, odlučivanje prostom i kvalificiranom većinom te odlučivanje o pitanjima vitalnog nacionalnog interesa, koji je imanentan isključivo Domu naroda. Dom naroda većinom glasova donosi svoj Poslovnik i bira jednog predsjedavajućeg i dvojicu dopredsjedavajućih, s tim da svaki od njih mora biti iz reda različitih konstitutivnih naroda. Oni se svakih osam mjeseci smjenjuju na mjestu predsjedavajućeg, odnosno dopredsjedavajućih. Predsjedavajući Doma naroda ne može biti iste nacionalnosti kao i predsjedavajući Predstavničkog doma.

 Komisije 
Komisije imaju veoma značajnu ulogu i doprinose racionalnijem i efikasnijem radu domova. Dom naroda ima 3 stalne komisije:

 Ustavnopravna komisija,
 Komisija za vanjsku i trgovinsku politiku, carine, saobraćaj i komunikacije,
 Komisija za finansije i budžet.

Dom također može, na prijedlog delegata ili kluba, osnovati privremene komisije doma ili, na prijedlog drugog doma, privremene zajedničke komisije za realizaciju ili pripremanje određenog akta ili pitanja, kao i istražne komisije.
 Predsjedavajući 
 # ImeMandatSaziv Partija  1. Momir Tošić 3. januar 1997.  2. septembar 1997. I saziv SDS 2. Avdo Čampara 3. septembar 1997.  2. maj 1998.  SDA 3. Petar Majić 3. maj 1998.  3. decembar 1998.  HDZ BiH  4. Vladimir Šoljić 4. decembar 1998.  3. august 1999. II saziv HDZ BiH  5. Izet Žigić 4. august 1999.  3. april 2000.  SBiH  6. Drago Ljubičić 4. april 2000.  20. mart 2001.  SNSD  7. Ilija Šimić 20. mart 2001.  19. novembar 2001. III saziv HSS BiH  8. Sejfudin Tokić 20. novembar 2001.  19. juli 2002.  SDP BiH  9. Nikola Špirić  20. juli 2002.  31. januar 2003.  SNSD 10. Velimir Jukić 31. januar 2003.  29. septembar 2003. IV saziv HDZ BiH 11. Mustafa Pamuk 30. septembar 2003.  30. maj 2004.  SDA 12. Goran Milojević 31. maj 2004.  30. januar 2005.  PDP 13. Velimir Jukić 31. januar 2005.  29. septembar 2005.  HDZ BiH 14. Mustafa Pamuk 30. septembar 2005.  30. maj 2006.  SDA 15. Goran Milojević 31. maj 2006.  14. mart 2007.  PDP 16. Ilija Filipović 14. mart 2007.  13. novembar 2007. V saziv HDZ BiH  17. Sulejman Tihić  14. novembar 2007.  13. juli 2008.  SDA  18. Mladen Ivanić  14. juli 2008.  26. februar 2009.  PDP 19. Dušanka Majkić 26. februar 2009.  13. mart 2009.  SNSD  20. Ilija Filipović 14. mart 2009.  13. novembar 2009.  HDZ BiH 21. Sulejman Tihić  14. novembar 2009.  13. juli 2010.  SDA 22. Dušanka Majkić 14. juli 2010.  9. juni 2011.  SNSD 23. Ognjen Tadić  9. juni 2011.  8. februar 2012. VI saziv SDS 24. Dragan Čović  9. februar 2012.  8. oktobar 2012.  HDZ BiH 25. Sulejman Tihić  9. oktobar 2012.  8. juni 2013.  SDA 26. Ognjen Tadić  9. juni 2013.  5. novembar 2013.  SDS 27. Staša Košarac  5. novembar 2013.  8. februar 2014.  SNSD 28. Dragan Čović  9. februar 2014.  16. februar 2015.  HDZ BiH 29. Bariša Čolak  16. februar 2015.  16. oktobar 2015. VII saziv HDZ BiH 30. Ognjen Tadić  17. oktobar 2015.  15. juni 2016.  SDS 31. Safet Softić 16. juni 2016.  15. februar 2017.  SDA 32. Bariša Čolak  16. februar 2017.  15. oktobar 2017.  HDZ BiH 33. Ognjen Tadić  16. oktobar 2017.  15. juni 2018.  DNS 34. Safet Softić 16. juni 2018.  6. decembar 2018.  SDA 35. Bariša Čolak  7. decembar 2018.  28. februar 2019.  HDZ BiH 36. Bakir Izetbegović  28. februar 2019.  28. oktobar 2019. VIII saziv SDA 37. Dragan Čović  28. oktobar 2019.  28. juni 2020.  HDZ BiH 38. Nikola Špirić  28. juni 2020.  28. februar 2021.  SNSD 39. Bakir Izetbegović  28. februar 2021.  28. oktobar 2021.  SDA 40. Dragan Čović  28. oktobar 2021.  28. juni 2022.  HDZ BiH 41. Nikola Špirić  28. juni 2022.  16. februar 2023.  SNSD42.16. februar 2023.  16. oktobar 2023.IX saziv 43. Kemal Ademović  16. oktobar 2023.  16. juni 2024.  NiP 44. Dragan Čović  16. juni 2024.  16. februar 2025.  HDZ BiH 45.Nikola Špirić  16. februar 2025.  16. oktobar 2025.  SNSD 46. Kemal Ademović  16. oktobar 2023.  trenutno  NiP

Također pogledajte
Politika Bosne i Hercegovine
Predstavnički dom Parlamentarne skupštine Bosne i Hercegovine
Parlamentarna skupština Bosne i Hercegovine
Parlament Federacije Bosne i Hercegovine
Narodna skupština Republike Srpske
Skupština Brčko distrikta
Prethodna zakonodavna tijela:
Bosanski stanak (1354–1463)
Bosanski sabor (1878–1918)
ZAVNOBiH (1943–1945)
Narodna skupština BiH (1945–1963)
Skupština SR BiH (1963–1992)
Skupština Republike BiH (1992–1996)

 Reference 

 Vanjski linkovi 

 Službena stranica Parlamentarne skupštine Bosne i Hercegovine
 Poslovnik Doma naroda PS BiH

Kategorija:Institucije Bosne i Hercegovine
*
*
Bosna i Hercegovina