1991.

1991. (MCMXCI) bila je uobičajena godina koja je počela u utorak po gregorijanskom kalendaru, 1991. godina nove ere i Anno Domini (AD), 991. godina 2. milenija, 91. godina 20. stoljeća i druga godina 1990-ih.

Bila je to posljednja godina Hladnog rata, koji je počeo 1947. godine. Tokom godine, Sovjetski Savez se raspao, ostavljajući na svom mjestu petnaest suverenih republika i ZND. U julu 1991. Indija je napustila svoju politiku dirigizma, licencne uprave i autarkije i započela opsežnu liberalizaciju svoje ekonomije. Ovo je povećalo BDP, ali i povećalo nejednakost prihoda u naredne dvije decenije. Koalicione snage 34 zemlje koje su odobrile UN borile su se protiv Iraka, koji je izvršio invaziju i anektirao Kuvajt prethodne 1990. godine. Sukob je nazvan Zaljevski rat i označio je početak stalnog američkog vojnog prisustva na Bliskom istoku. Sukob između Srbije i ostalih jugoslovenskih republika doveo je do početka jugoslovenskih ratova, koji su trajali do kraja decenije.

U kontekstu aparthejda, godinu dana nakon oslobođenja političkog zatvorenika Nelsona Mandele, parlament Južne Afrike ukida Zakon o registraciji stanovništva iz 1950. godine, poništavajući rasnu klasifikaciju stanovništva, ključnu komponentu aparthejda.

Godine 1991. došlo je do uspona desetogodišnjeg podsticanja domaće ekonomije SAD- a, kada je industrijski prosjek Dow Jonesa u aprilu po prvi put bio izvanredno zatvoren na iznad 3.000. Ovu situaciju je prekinuo samo Dot-com balon 2000–2002.

U augustu je World Wide Web, prvobitno zamišljen tokom prethodne godine, pušten izvan CERN- a drugim istraživačkim institucijama, počevši od januara 1991. godine i javno objavljen u augustu, čime je uspostavljena i prva web stranica ikada, "info.cern.ch". Ovaj korak je bio ključni faktor koji je doveo do javnog proboja interneta sredinom 1990-ih, koji bi na kraju ubrzao već tekuću globalizaciju širom svijeta.

Što se tiče popularne kulture, tokom ove godine alternativni rok je doživio novi vrhunac popularnosti kada su objavljeni neki od najranijih muzičkih eksponenata gotovo nepoznatog grunge zvuka, uključujući uticajni album Nevermind grupe Nirvana iz Sijetla u septembru 1991. godine Također je 1991. hip-hop muzika dostigla neviđeni mejnstrim nivo uspjeha. Forme derivata elektronske muzike također su počinjale da dobijaju zamah i definisale su, samo sa prethodnim scenama, zvuk tokom većeg dijela decenije.

 Događaji 
 Januar
 9. januar – Predsjedništvo SFRJ usvojilo Naredbu kojom naređuje rasformiranje svih nelegalnih paravojnih jedinica na teritoriji SFRJ.
 Februar 
 19. februar – Počelo 26. svjetsko prvenstvo u biatlonu u muškoj i 8. prvenstvo u ženskoj konkurenciji, u finskom gradu Lahtiju.
 Mart 
 2. mart – U Pakracu došlo do sukoba hrvatske policije i Srba.
 9. mart – U Beogradu održane masovne demonstracije srbijanske opozicije koje su se tokom dana pretvorile u žestoki sukob sa milicijom gdje su život izgubile dvije osobe. Na zahtjev predsjednika Srbije, Slobodana Miloševića, Predsjedništvo SFRJ odobrilo izvođenje tenkova JNA na beogradske ulice.
 12. mart – Predsjedništvo SFRJ otpočelo sjednicu u funkciji Vrhovne komande oružanih snaga, na kojoj je generalski vrh JNA zahtijevao uvođenje vanrednog stanja u Jugoslaviji. Borisav Jović (predsjednik Predsjedništva iz Srbije), Jugoslav Kostić (Vojvodina), Nenad Bućin (Crna Gora) i Riza Sapundžiju (Kosovo) podržali predlog, a Stipe Mesić (Hrvatska), Vasil Tupurkovski (Makedonija) i Bogić Bogićević (Bosna i Hercegovina) glasali protiv. Predstavnik Slovenije, Janez Drnovšek, nije prisustvovao sjednici.
 15. mart – Predsjednik Predsjedništva SFRJ, Borisav Jović, poslije i trećeg odbacivanja generalskog prijedloga o uvođenju vanrednog stanja u Jugoslaviji, podnio ostavku na svoju dužnost.
 16. mart – Srbijanski predsjednik, Slobodan Milošević, u televizijskom obraćanju javnosti poručio da Srbija više neće priznavati odluke saveznog Predsjedništva.
 25. mart – U Karađorđevu Slobodan Milošević i predsjednik Hrvatske, Franjo Tuđman,razgovarali o podjeli Bosne i Hercegovine.

 April 
 3. april – Vijeće sigurnosti UN izglasalo rezoluciju o prekidu vatre u Zaljevskom ratu i zatražilo od Iraka da uništi oružje za masovno razaranje.
 Maj 
 1. maj – U Borovu Selu sukobile se hrvatska policija i srbijanske paravojne jedinice; poginulo 12 hrvatskih policajaca.
 12. maj – Održan Referendum o statusu SAO Krajine.
 19. maj – Održan Referendum o nezavisnosti Hrvatske.

 Juni 
 25. juni – Slovenija i Hrvatska proglašavaju nezavisnost.
 27. juni – U Sloveniji došlo do sukoba između JNA i slovenske Teritorijalne odbrane. Tokom desetodnevnog ratovanja, poginulo oko 40 vojnika JNA.

 Juli 
 7. juli – Potpisana Brionska deklaracija, dokument o prekidu vojnih sukoba između JNA i MUP-a Slovenije;
 28. juli – Pod pokroviteljstvom YUTEL-a održan u Sarajevu koncert YUTEL za mir.

 August 
 27. august – Moldavija stekla nezavisnost od SSSR-a.
 31. august – Kirgistan stekao nezavisnost od SSSR-a.

 Septembar 
 1. septembar – Uzbekistan stekao nezavisnost od SSSR-a.
 8. septembar – U Makedoniji odrzava se referendum za nezavisnost od SFRJ. 95% glasača izjasnjava se za nezavisnost.
 9. septembar – Tadžikistan stekao nezavisnost od SSSR-a.
 25. septembar – Donesena Rezolucija Vijeća sigurnosti broj 713, o uvođenju embarga na uvoz oružja i vojne opreme na području SFRJ.

 Oktobar 
 1. oktobar – JNA sa četničkim snagama započinje invaziju na Dubrovnik i okolna mjesta
 3. oktobar – Nakon isteka tromjesečnog moratorija na proglašenje nezavisnosti, sklopljenog uz posredovanje predstavnika Evropske zajednice na Brionima u julu 1991. godine, JNA proglašava djelomičnu mobilizaciju.
 5. oktobar – Linus Torvalds objavio prvu zvaničnu verziju Linux kernela
 8. oktobar – Hrvatska proglašava prekid svih veza s ostatkom SFRJ.
 15. oktobar – Skupština BiH donijela Akt o reafirmaciji suverenosti Republike Bosne i Hercegovine. Tim činom odlučeno je da se povuku predstavnici BiH iz rada saveznih organa dok se ne postigne dogovor između svih republika koje sačinjavaju Jugoslaviju. Na to su pristali predstavnici SDA i HDZ, dok su predstavnici SDS-a odbili djelovati po donesenom aktu.
 27. oktobar – Turkmenistan stekao nezavisnost od SSSR-a.

 Novembar 
 12. novembar – HDZ BiH proglasio tzv. Hrvatsku zajednicu Posavine u Bosanskom Brodu.
 14. novembar – Kambodžanski princ Norodom Sihanouk vratio se u Phnom Penh nakon što je bio 13 godina u egzilu.
 17. novembar – Sobranje Makedonije usvojilo Ustav koji je tu bivšu jugoslavensku republiku označio kao nezavisnu državu u postojećim administrativnim granicama. Od 120 zastupnika za Ustav su glasala 92.
 18. novembar
Mate Boban proglasio u zapadnoj Hercegovini "Hrvatsku zajednicu Herceg-Bosna", koja je kasnije, 28. augusta 1993. preimenovana u "Hrvatsku republiku".
 Nakon višemjesečnih teških borbi, JNA i srbijanske paravojne jedinice ušle u hrvatski grad Vukovar.
 27. novembar – Donesena Rezolucija Vijeća sigurnosti broj 721, o slanju mirovnih trupa u SFRJ, nakon prekidanja oružanih sukoba.

 Decembar 
 1. decembar – Održani prvi predsjednički izbori u Ukrajini.
 6. decembar – JNA napada staru jezgru Dubrovnika.
 8. decembar – Lideri Rusije, Bjelorusije i Ukrajine, Boris Jeljcin, Leonid Kravčuk i Stanislav Šuškevič, potpisali su u Minsku Belovežski sporazum o formiranju Zajednice nezavisnih država. Time je prestao da postoji Sovjetski Savez.
 16. decembar –  Kazahstan stekao nezavisnost od SSSR-a.

 Rođeni 
 Januar
 9. januar – Amel Tuka, bosanskohercegovački atletičar
 11. januar – Katharina Komatz, austrijska biatlonka.

 Februar 
 3. februar – Michael Uchebo, nigerijski nogometaš
 27. februar – Anja Tepeš, slovenska skijašica-skakačica
 27. februar – Igor Laikert, bosanskohercegovački alpski skijaš

 Mart 
 5. mart – Michael Hayböck, austrijski skijaš-skakač
 21. mart – Song Chaoqing, kineska biatlonka.
 25. mart  – Anton Pantov, kazaški biatlonac.

 April 
 27. april – Lara Gut-Behrami, švicarska alpska skijašica

 Maj 
 13. maj – Anders Fannemel, norveški skijaš-skakač

 Juni 
 12. juli – Mirza Bašić, bosanskohercegovački teniser
 27. juni
 Ensar Hajder, bosanskohercegovački plivač
 Baiba Bendika, latvijska biatlonka.

 Juli 
 9. juli – Ivana Dudić, srbijanska glumica
 22. juli – Miralem Halilović, bosanskohercegovački košarkaš
 23. juli – Tanja Karišik, bosanskohercegovačka nordijska skijašica i biatlonka
 30. juli – Irina Krjuko, bjeloruska biatlonka

 August 
 2. august – Anton Babikov, ruski biatlonac
 14. august
 Richard Freitag, njemački skijaš-skakač
 Alina Kolomijec, kazahstanska biatlonka
 27. august – Monika Hojnisz-Staręga, poljska biatlonka

 Septembar 
 2. septembar– Emma Lunder, kanadska biatlonka
 9. septembar – Rhiannan Iffland, australska ekstremna skakačica u vodu
 17. septembar – Uche Nwofor, nigerijski nogometaš
 25. septembar – Mladen Plakalović, bosanskohercegovački nordijski skijaš

 Oktobar 
 1. oktobar – Vincent Kriechmayr, austrijski alpski skijaš

 Novembar 
 5. novembar – Tang Jialin, kineska biatlonka
 17. novembar – Nicole Gontier, italijanska biatlonka
 27. novembar – Alexia Runggaldier, italijanska biatlonka

 Decembar 
 5. decembar – Tsukasa Kobonoki, japanski biatlonac

 Umrli 
 Januar
 Februar 
 21. februar – Margot Fonteyn, engleska balerina

 Mart 
 April 
 3. april – Graham Greene, britanski pisac
 4. april – Max Frisch, švicarski književnik i arhitekt

 Maj 
 1991 – Aladár Gerevich, mađarski mačevalac

 Juni 
 6. juni – Stan Getz, američki džez-saksofonist
 14. juni – Peggy Ashcroft, britanska glumica

 Juli 
 August 
 Septembar 
 3. septembar – Frank Capra, američki filmski režiser, scenarist i producent
 21. septembar – Ante Paradžik, hrvatski političar
 28. septembar – Miles Davis, američki jazz trubač i kompozitor

 Oktobar 
 16. oktobar – Boris Papandopulo, hrvatski i jugoslavenski kompozitor

 Novembar 
 9. novembar – Yves Montand, francuski glumac i šansonjer
 23. novembar – Klaus Kinski, njemački glumac
 24. novembar – Freddie Mercury, britanski pjevač i frontman grupe Queen

 Decembar 
 24. decembar – Franc Avbelj, narodni heroj Jugoslavije.

 Nobelove nagrade 
 Fizika
 Pierre-Gilles de Gennes, Francuska
 Hemija
 Richard R. Ernst, Švicarska
 Fiziologija ili medicina
 Erwin Neher, Njemačka
 Bert Sakmann, Njemačka
 Književnost
 Nadine Gordimer, Južnoafrička Republika
 Mir
 Aung San Suu Kyi, Mjanmar
 Ekonomija
 Ronald H. Coase, Ujedinjeno Kraljevstvo

 Reference