Kotor

mini|desno|Kotor, srpska pravoslavna crkva "Sv. Nikola"
Kotor (ćir. Котор) je grad i naseljeno mjesto, te sjedište općine u Crnoj Gori.

Geografija

Kotor je stari primorski  grad i pitoreskna mediteranska luka u zalivu Boka kotorska. Glavni je i najznačajniji grad Boke.

Stara mediteranska kotorska luka, okružena gradskim zidinama, je vrlo dobro sačuvana i pod zaštitom je UNESCO-a, kao svjetska kulturna baština. U periodu 1420-1797. godine Kotor je sa okolinom pripadao Veneciji pa je venecijanski uticaj ostavio trag na gradskoj arhitekturi. Kotorski zaliv (Boka kotorska) jedan je od najdubljih i najdužih zaliva na Jadranskom moru pa se često naziva najjužnijim fjordom Evrope. U stvari, to je potopljeni kanjon rijeke. Grad natkriljuju litice planina Orjen i Lovćen.Spahić M. et al. (2000): Bosna i Hercegovina (1:250.000). Izdavačko preduzeće „Sejtarija“, Sarajevo.Mučibabić B., Ur. (1998): Geografski atlas Bosne i Hercegovine. Geodetski zavod BiH, Sarajevo, .https://maps.google.com/.

Historija

Prvi poznati  naziv današnjeg Kotora je bio  Ascrivium ili Ascruvium, koji potiče vrijeme antičkog Rima, kada se pominje (168. p.n.e.) kao Acruvium, u okviru rimske provincije Dalmacije.

Ascrivium  je bio utvrđen još početkom srednjeg vijeka, kada je imperator Justinijan I sazidao tvrđavu 535.,  nakon  proterivanja Gota, a  pretpostavlja se da je drugi grad podigao Konstantin Porfirogenit u 10. veku na uzvisinama  iznad prvog. Grad su 840. poharali Saraceni.

Današnje ime, Kotora potiče iz  9. vijeka.
Podatak je preuzet iz  djela Baltazara Splićanina, neosporno kasnog pisca, koji, u vezi sa zbivanjima u 9. stoljeću spominje Bosansko kraljevstvo i porijeklo imena današnjeg grada Kotor u Boki kotorskoj, koji je kao i Risan, tada bio u graničnom području jugoistočnog dijela Bosanskog Kraljevstva.
Prema oba izvora, prilikom imenovanja budućeg grada Kotor, u to vrijeme su  Ugri često upadali u Bosansko kraljevstvo i da su više puta opustošili  teritoriju bosanskog grada Kotora, koji je  u 2.  knjizi  svoje Geografije Gerard Rudniger označio kao Vesekatro, u blizini Banje Luke. Plemići iz bosanskog Kotora, po imenu Nedor, Miroslav i Vuksan, uz još neke druge, saznavši da se zida novi grad na moru, krenuše sa svom svojom imovinom velike vrijednost u zlatu i srebru prema poznatoj lokaciji , budući da je Bosansko Kraljevstvo bilo bogato rudama plemenitih metala. Kada su, prema navodima Mihajla Solinjanina (u opisu Dalmacije),  stigli  u Risan, razglasili su svoju  namjeru da tu podignu tvrđavu u kojoj će biti  sigurni. Kad su to doznali građani tadašnjeg naselja Askrivija, pozvali su da planirani trošak koji su ulože u izgradnju već započetog grada, "te da združeni žive kao pravi prijatelji i građani".

"Bosanci, koji su to inače željeli, ne prihvatiše odmah ovaj prijedlog već poslije nekoliko dana odgovoriše da su spremni udovoljiti njihovom traženju, ali pod uslovom da se novi grad nazove imenom njihove otadžbine, Kotor. Ovo nisu prihvatili Askrivljani, ali se docnije (kaže Solinjanin), po nagovoru svog biskupa, složiše da bace žrijeb, te da tako odluče kojim imenom da se grad nazove. I žrijeb ispade u prilog Kotorana Bosanaca."

Godine 1002., Kotor su  opljačkali Bugari, a kasnije ga njihov  car Samuilo predao Srbiji. Pod okriljem Srbije, a u savezu s Dubrovnikom, grad je sačuvao republikanske institucije, pravo da zaključuje ugovore i učestvuje u ratu.  Tada je bio episkopsko sjedište,  a u 13. stoljeću  ustanovljeni  su dominikanski i franjevački samostani, u namjeri  da zaustave  širenje Bogumilstva

U 14. stoljeću  trgovina grada Cattaro, kako se  tada zvao,   bila je  suparnička dubrovačkoj  i  mletačkoj.  Budući da je grad Kotor imao statut iz 1301., kojim se dokazuje da je uvijek imao status grada. Za vrijeme dinastije Nemanjića, Kotor je imao veliku autonomiju i povlastice. Pad Srbije 1389. ostavio je grad bez zaštite, a kako je naizmjenčno  padao pod  mletačku i  mađarsku okupaciju, konačno je 1420. došao pod mletačku vlast.

Kotor je bio pod opsadom Osmanlija 1538. i 1657. i okovan  kugom 1572.,  a gotovo je uništen u zemljotresima  koji su se desili 1563. i 1667. Po Sporazumu iz Kampo Formija iz 1797. prešao je pod  austrijsku vladavinu, ali je 1805., prema sporazumu iz Pressburga, dodijeljen Italiji, a nakon toga postao je dio francuskog carstva 1810.

U  1814.,  na  Bečkom kongresu, Kotor je vraćen Austriji. Pokušaji prisilne regrutacije  stanovništva bio je napušten 1869., ali je uspio 1881., što je izazvalo dvije kratkotrajne pobune u Krivošijama, na zapadnoj strani planine Orjen, dok je Kotor bio sjedište austrijskog štaba.

Tokom  Prvog svjetskog rata, Kotor je bio poprište žestokih borbi između Crne Gore i Austro-Ugarske.  Nakon 1918., Kotor je  uključen u Kraljevinu SHS, koja je 1929. promijenila ime u Kraljevina Jugoslavija. Poslije 1945. dio je  ondašnje FNRJ,  odnosno SFRJ, tj. SR Crne Gore. Nakon raspada bivše Jugoslavije, bio je u  SRJ, koja je zatim preimenovana u državnu zajednicu Srbija i Crna Gora.  Danas je Kotor najznačajniji grad u Boki, u samostalnoj državi – Republici  Crnoj Gori.

Dana 15. aprila 1979., Kotor je pretrpio  strahovit  zemljotres, koji je, kao i u ostalim gradovima Jadranske obale, nanio oštećenja stambenim, privrednim i kulturnim objektima. Rekonstrukcija je trajala preko 10 godina, među kojima su rekonstruisana i veoma važna zdanja: Katedrala Svetog Tripuna, Crkva Svetog Luke, Kneževa palata i druga.

 Stanovništvo 

Na popisu stanovništva 2011. godine općina Kotor imala je 22.601 stanovnika, od čega u samom Kotoru 961.

 Općina Kotor 

 Broj stanovnika po popisimaKnjiga 9,  Stanovništvo, uporedni pregled broja stanovnika 1948, 1953, 1961, 1971, 1981, 1991, 2003, podaci po naseljima, Republički zavod za statistiku, Podgorica, septembar 2005, COBISS-ID 8.764.176 1948  1953  1961  1971  1981  1991  2003  2011 14.124  15.436  16.642  18.917  20.455  22.410  22.947  22.601

Napomena: Nastala iz stare općine Kotor koja nije mijenjala granice.

Kotor (naseljeno mjesto)

 Broj stanovnika po popisima 1948  1953  1961  1971  1981  1991  2003  2011 871  950  1.187  1.433  1.332  1.401  1.331  961

Napomena: U 1996. smanjeno za dijelove naselja koji su proglašeni za samostalna naseljena mjesta Škaljari i Špiljari za koja su podaci sadržani u tim naseljima.

Popis 2011.

 Narodnost 2011Zvanični rezultati popisa na web stranici Zavoda za statistiku Crne GoreCrnogorci518 (53,90%)Srbi226 (23,51%)Hrvati113 (11,75%)AlbanciZBosanciZCrnogorci–SrbiZItalijaniZJugoslaveniZMađariZMakedonciZSlovenciZOstalo10 (1,04%)Regionalna pripadnost13 (1,35%)Ne želi da se izjasni60 (6,24%)ukupno961

 Jezik 2011Crnogorski461 (47,97%)Srpski293 (30,48%)Hrvatski58 (6,03%)Srpskohrvatski58 (6,03%)AlbanskiZBosanskiZCrnogorsko–SrpskiZEngleskiZHrvatsko–SrpskiZMađarskiZMakedonskiZMaternjiZSrpsko–CrnogorskiZOstali9 (0,93%)Regionalni jezici9 (0,93%)Ne želi da se izjasni52 (5,41%)ukupno961

 Vjera 2011Pravoslavna661 (68,78%)Katolička197 (20,49%)Kršćani6 (0,62%)AdventistZAgnostikZBudistiZIslamskaZOstale vjeroispovijesti6 (0,62%)Ateista30 (3,12%)Ne želi da se izjasni51 (5,30%)ukupno961

Napomena: Oznaka Z predstavlja zaštićen podatak.

Raniji popisi

 Kotor 1991  2003Knjiga 1, Stanovništvo, nacionalna ili etnička pripadnost, podaci po naseljima, Republički zavod za statistiku, Podgorica, septembar 2004, ISBN 86-84433-00-9  

 Vjera 1991Pravoslavna3.657 (65,07%)Katolička978 (17,40%)Islamska77 (1,37%)Protestantska34 (0,60%)Judaistička2 (0,03%)Ostale vjeroispovijesti47 (0,83%)Nije vjernik235 (4,18%)Nepoznato590 (10,49%)ukupno5.620

Napomena: U 1991. iskazano zajedno sa naseljima Škaljari i Špiljari koja su tada bila dijelovi naselja Kotor.

 Galerija 

Također pogledajte

 Spisak općina u Crnoj Gori

 Reference 

 Vanjski linkovi 

Kategorija:Gradovi u Crnoj Gori
Kategorija:Općine u Boki kotorskoj
Kategorija:Naselja u Boki
Kategorija:Svjetska baština u Crnoj Gori
*
Kategorija:Zaštićena područja osnovana 1979.