Jugoslavenska narodna armija

Jugoslavenska narodna armija (Jugoslovenska narodna armija, JNA) bila je dio oružanih snaga SFRJ do njenog raspada.

Svoje korijene JNA vuče iz narodnooslobodilačke borbe i Partizanskih odreda Jugoslavije (POJ). Uskoro se formira Dobrovoljačka vojska Jugoslavije koja ubrzo postaje Narodnooslobodilačka vojska Jugoslavije (NOVJ), a 1. marta 1945. NOVJ je preimenovana u Jugoslavensku armiju.Povodom proslave desetgodišnjice razvoja 22. decembra 1951. Jugoslavenska armija je preimenovana u Jugoslavensku narodnu armiju, čime je i formalno naglašen njen narodni, socijalistički i revolucionarni karakter.1969. dolazi do stvaranja Teritorijalne odbrane SFRJ.

Pred kraj 80-ih pojačava se srbizacija JNA te ona početkom 90-ih postaje oruđe politike Velike Srbije predsjednika Slobodana Miloševića i učestvuje u ratovima u Sloveniji, Hrvatskoj i Bosni i Hercegovini.Timothy L. Sanz, The Yugoslav Peoples's Army: Between Civil War and Disintegration fmso.leavenworth.army.mil;objavljeno decembar 1991,pristupljeno 21.11.2014 

JNA je službeno ukinuta krajem maja 1992. kada iz njeznih ostataka nastaju Vojska Jugoslavije i Vojska Republike Srpske.

 Organizacija 
mini|lijevo|Vojnici dočekuju maršala Tita u Pirotu 1965. godine.
JNA se tokom svoga postojanja u jednom trenutku smatrala za četvrtu vojnu silu Evrope (po nekim naknadnim mišljenjima bila je osma, nakon SSSR-a, V.Britanije, Francuske, Njemačke, Turske, Španije i Italije), i sastojala se od kopnenih snaga, vazduhoplovstva i mornarice. Snage JNA su bile organizovane u četiri vojne regije. Regije su se dalje dijelile u distrikte koji su bili odgovorni za administrativne poslove kao što je regrutacija, te pravljenje i održavanje vojnih instalacija. Regije su bile: beogradska, zagrebačka, skopaljska i vojnopomorska oblast Split. Ukupna vojna sila iznosila je oko 180,000 vojnika, od čega su više od 100,000 bili regruti.Ministry of Defenseglobalsecurity.org,pristupljeno 21.11.2014 

Početkom 1990-ih godina, armija je gotovo završila sa opširnom reformom svoje strukture. Ukinute su stare pješačke divizije, a ustanovljena je brigada kao najveća operativna jedinica. Promjene u strukturi su omogućavale veću fleksibilnost i pokretljivost, kao i taktičku prednost pred napadačem, jer su ukinute velike i teško pokretljive jedinice.

 Period 1968-1987 
Do reorganizacije "Jedinstvo" JNA je bila podijeljena na 6 Armija (ili Vojnih oblasti) kopnene vojske čije su se zone odgovornosti poklapale, s izuzetkom SR Crne Gore, SAP Kosova, SAP Vojvodine koji su imali korpuse, s republičkim granicama. Ovakvo objašnjenje daje Veljko Kadijević u svojoj knjizi Moje viđenje raspada koji je bio u funkciji posljednjeg Saveznog ministra odbrane. Prema Iliji Radakoviću, bivšem načelniku Generalštaba, raspored je bio sljedeći:

 1. Armija (Niš) i 2. Armija (Beograd) - SR Srbija, SAP Vojvodina i Kosovo (izuzev nekoliko garnizona na jugu Srbije koji su potpadali 3. Armiji)
 3. Armija (Skoplje) - SR Makedonija
 5. Armija (Zagreb) - SR Slovenija u pravcu Trst-Rijeka,
 7. Armija (Sarajevo) - SR Bosna i Hercegovina, dio SR Hrvastke (Istočna Slavonija do linije Našice-Slavonski brod-vinkovačka depresija)
9. Armija (Ljubljana) - SR Slovenija
Vojnopomorska oblast - Cijelu akvatoriju i dio kopnene teritorije četiri savezne republike.
Ratnovazduhoplovstvo i Protiv-vazdušna odbrana (RV i VPO) pokrivale su cijelu teritoriju SFRJ

 Period 1987-1991 
U periodu od 1987-1991  sprovodena je reorganizacija "Jedinstvo" čiji je glavni pokretač admiral Branko Mamula. Nakon vježbe "Sloga-83" Mamula će u jednom referatu iznijeti nedostatke tadašnje odganizacije. Prema historičaru Davoru Marijanu reorganizacija nije izvedena do kraja, a samom njom, bi se vratila centralizacija na nivo iz 1960-tih. Ovo je izazvalo određeni otpor kod republičkih rukovodstava, prije svega iz SR Slovenije.

Od šest armija nastaju četiri vojišta:

 Centralno (Beograd) - spajanje 1. i 7. Armije
 Sjeverozapadno (Zagreb) - spajanje 5. i 9. Armije
 Jugoistočno (Skoplje) - spajanje 2. i 3. Armije
 Jadransko-pomorska (Split) - Ratna mornarica

 Kopnene snage 

 Pješadija 

JNA je 1990. raspolagala sa oko 180.000 vojnika (100.000 regruta) redovnog sastava. Broj rezervista je do 1993. porastao na 450.000.

 Oklopno-mehanizovane snage 

JNA je 1992. raspolagala s oko 800-900 tenkova.

 Artiljerija 

Od teških oružja JNA je raspolagala sa oko 1400 topova i haubica.

 Vazdušne snage 

JNA je 1990. raspolagala sa oko 400-750 borbenih aviona i 200 helikoptera. U sastavu vazdušnih snaga bilo je oko 32.000 vojnika.A Soldier’s Guide Bosnia-Herzegovina history.navy.mil,pristupljeno 21.11.2014 

 Mornarica 

U sastavu pomorskih snaga bilo je oko 10.000 vojnika.

 Činovi u JNA 

U JNA su postojali sljedeći činovi Jugoslovenska Narodna Armija – JNA (1941-1991) , objavljeno 4. 1.2014; pristupljeno:15.11.2014:

Jugoslovenska armija, Vojna policija Jugoslovensko vazduhoplovstvo i protiv vazdušna odbranaJugoslovenska mornarica<center>Vrhovni komadant<center><center>Maršal Jugoslavije<center><center>Generali<center><center>General J.N.A.<center><center>General armije<center><center>Admiral flote<center><center>General-pukovnik<center><center>General-pukovnik<center><center>Admiral<center><center>General-potpukovnik <center><center>General-potpukovnik <center><center>Vice-admiral<center><center>General-major<center><center>General-major<center><center>Kontra-admiral<center><center>Viši oficiri<center><center>Pukovnik<center><center>Pukovnik<center><center>Kapetan bojnog broda<center><center>Potpukovnik<center><center>Potpukovnik<center><center>Kapetan fregate<center><center>Мајоr<center><center>Мајоr<center><center>Kapetan korvete<center><center>Niži oficiri<center><center>Kapetan prve klase<center><center>Kapetan prve klase<center>Poručnik bojnog broda<center><center>Kapetan<center><center>Kapetan<center><center>Poručnik fregate<center><center>Poručnik<center><center>Poručnik<center><center>Poručnik korvete<center><center>Potporučnik<center><center>Potporučnik<center><center>Potporučnik<center><center>Viši podoficirski činovi<center><center>Zastavnik prve klase<center><center>Zastavnik prve klase<center><center>Zastavnik prve klase<center><center>Zastavnik<center><center>Zastavnik<center><center>Zastavnik<center><center>Niži podoficirski činovi<center><center>Stariji vodnik prve klase<center><center>Stariji vodnik prve klase<center><center>Stariji vodnik prve klase<center><center>Stariji vodnik<center><center>Stariji vodnik<center><center>Stariji vodnik<center><center>Vodnik prve klase<center><center>Vodnik prve klase<center><center>Vodnik prve klase<center><center>Vodnik<center><center>Vodnik<center><center>Vodnik<center><center> Vojnički činovi<center><center>Mlađi vodnik<center><center>Mlađi vodnik<center><center>Mlađi vodnik<center><center>Desetar<center><center>Desetar<center><center>Desetar<center><center>Razvodnik<center><center>Razvodnik<center><center>Razvodnik<center>

I prije raspada Jugoslavije neki činovi su se nalazili van upotrebe:

 Maršal Jugoslavije (Josip Broz Tito, čin ukinut 1980)
 General J.N.A. (ukinut 1974., predviđen za saveznog sekretara nacionalne odbrane)

 Naoružanje 
 M79 ručni bacač raketa
 Zanimljivosti 

 U JNA je korišten srpskohrvatski jezik (ekavica za naredbe) i latinica, tako da su se svi građani SFRJ stariji od 18 godina sposobni za služenje vojnog roka služili tim jezikom.Snježana Kordić: Srpsko-hrvatski jezik nema veze s Jugoslavijomvecernji.hr;objavljeno 25. 5.2014,pristupljeno 21.11.2014 Dejan Novačić, Gde je nestao srpskohrvatski jezikdanas.rs;objavljeno 25. 5.2014,pristupljeno 21.11.2014 
 Osim Pravila službe, Glavni akt u JNA je bio Zakon o službi u oružanim snagama koji je regulirao sva pitanja odnosa unutar OS, prava i dužnosti, napredovanja, zdravstvenog i penzijskog osiguranja itd.
 Korespodencija između ustanova i jedinica JNA sa ustanovama van JNA kao i sa građanima vođena je na jeziku na kojem je dopis došao u jedinicu ili ustanovu JNA.

 Također pogledajte 
 Jugoslavenski partizani
 OZNA
 KOS
 Oružane snage Bosne i Hercegovine
 Oružane snage Republike Hrvatske
 Teritorijalna odbrana
 Vojska Republike Makedonije

Literatura

 Reference 

 Vanjski linkovi 

 Jugoslavenska narodna armija
 Jugoslavenska narodna armija 
 Leksikon YU mitologije - JNA
 Nepolitična stranica bivših pripadnika JNA
 Jugoslavenska narodna armija
 Yugoslav Peoples Army (YPA)  

Kategorija:Vojska
*
Kategorija:Oružane snage SFRJ