Adolphe Billault

Adolphe Augustin Marie Billault, ganet d'an 12 a viz Du 1805 e Gwened ha marvet d'an 13 a viz Here 1863 e Goueled-GoulenMortuaj meneget er Bulletin de la Société archéologique de Nantes, a zo un alvokad hag ur politikour breizhat, bet ministr ha kannad al Liger-Izelañ meur a wech. Frankizour da gentañ e tuas gant renad an Eil Impalaeriezh c'hall goude.

 Buhez 
 Orinoù, stummadur ha buhez familh 
Mab e oa da Augustin Billault, resever maltouterezh, anvet e Montroulez e 1815, ha da Marie-Rose Jamet du Kergoët, eus ur familh paramantourien rivinet gant brezelioù Napoleone Buonaparte. Ober a reas e studioù eil derez e skolaj Kastell-Paol, ha tremen a reas e vachelouriezh e Roazhon e 1822.

Studiañ a reas ar gwir e RoazhonLe Marec, pajenn 10 e vit studioù Adolphe Billault. ha dont a reas da vezañ mignon gant Ange Guépin, genidik eus Pondivi hag a vo naonedat eveltañ goudePhilippe Le Pichon, "Ange Guépin dans l'histoire de Nantes", e : Du sentiment de l'histoire dans une ville d'eau : Nantes gant Alain Croix, Editions de l'Albar, Thonon-les-Bains, Haute-Savoie, 1991  p. 155-172.. Bet en doe e aotreegezh e 1825 hag en em staliañ a reas evel alvokad e Naoned goude e staj (1825-1828). Dont a reas da vezañ ezel eus Kuzul an urzh e 1830.

E 1830 e timezas da Françoise Bourgault-Ducoudray, merc'h d'ar paramantour Guillaume Bourgault-Ducoudray, prezidant Kambr Kenwerzh Naoned ha perc'henn domani ar Grézillières e Goueled-Goulen (ul lodenn anezhañ a vo da Adolphe Billault ha lakaat a reas sevel ur c'hastell hag a zo anezhañ c'hoazh hiziv ; tisavour : Joseph-Fleury ChenantaisCf. lec'hienn glad Goueled-Goulen ha Bulletin de la Société archéologique cité supra.), ha nizez da Louis-François de Tollenare. Div verc'h o doe, Fanny ha Marie, o gwaz a gemero anv o zad-kaer : Julien-Henri Busson-Billault (ministr-prezidant Kuzul ar Stad) ha François Colas de La Noue-Billault (kuzulier Stad ha pennsekretour Kuzul ar Stad).

 Monarkiezh Gouere 
Pennalvokad urzh alvokaded Naoned e teuas da vezañ e 1838. Breutaet en doa, e-touez an aferioù en doa graet war o zro, e prosez ar jeneral Kersabiec e 1832Jean-Marie-Angélique Sioc'han de Kersabiec, beskont, ganet d'ar 14 a viz Ebrel 1769 e Kastell-Paol, marvet d'ar 16 a viz Mae 1840 e Naoned, maer Pont-Marzhin ha tad Marie Louise Eulalie Sioc'han de Kersabiec., tapet e-barzh taol-esae emsavadeg lejitimour dukez Berry, hag a dremen hebiou ar c'hastiz a varv. Dont a reas da vezañ ivez alvokad-kuzulier meur a benn bras : dug Aumale, dukez Valençay, dug La Rochefoucaud-LiancourtHenri de Berranger, 1960..

Ezel e voe, e-kichen Camille Mellinet, Ange Guépin hag an diazezer Voruz, eus ar Gevredigezh C'hreantel hag a oa he fal gwellaat aozioù ar vicherourienPhilippe Le Pichon, "Ange Guépin dans l’histoire de Nantes", pajenn 162. Ezel e voe ivez eus ar Gevredigezh akademek. Skrivañ a rae pennadoù e-barzh Le Breton, kazetenn Camille Mellinet. Sevel a reas a-du gant lakaat e-pleustr ur sistem gwarez sokial peurgetket.

Boulc'hañ a reas ur resped a guzulier-kêr e Naoned e 1830. Addilennet e voe e 1831 ha 1837. Tost e oa d'ar metoù bourc'hiz naonedat, ha mouezh eo ar c'hreantourien ha marc'hadourien hag a c'houlenne un deskadurezh pleustrek..

D'an 24 a viz Du 1860 e teuas da vezañ unan eus an tri ministr hep portfolio, karget da zifenn politikerezh an Impalaeriezh dirak ar C'hambroù. Gallout a reas displegañ e chemet dre gomz eta, ha kalz gwelloc'h e voe eget an daou vinistr all. E 1861 e voe roet an ostel Saltykoff e Pariz dezhañ gant Napoleon III10 straed Saint-Arnaud, bremañ  straed Volney. hag anvet e voe da ministr a Stad d'an 23 a viz Even. Sellet e voe evel un den a-bouezh kenañ eus ar renad mùet e gwirionez n'en doa ket a c'halloud. Skuizhus e oa an tabutoù er parlamant hag ur seurt diwaskadur e tapas, ar pezh a weller el lizhiri eskemmet gant ar briñsez Julie BonaparteJulie Charlotte Bonaparte (1830-1900), merc'h da Zénaïde Julie. Cf.  : lec'hienn The peerage.. Gwall skoet e voe ivez gant marv e wreg.

Mervel a reas abred en e zomani ar Grézillières. Gwall boaniet e voe Prosper Mérimée ha Napoleon III gant kement-se. Lidet e voe e obidoù en iliz Saint-Germain-l'Auxerrois e Pariz.

 Enorioù 
 Arouezennoù 
 Kroaz-Veur Lejion a enor Bro-C'hall e 1857 (marc'heg e 1840, ofiser ha komander e 1852, ofiser meur e 1855)
 Komandour urzh al Leon nederlandat e 1840
 Kroaz-veur urzh Charlez III Bro-Spagn e 1855
 Kroaz-veur urzh Sent-Maoris-ha-Lazar Sardegna e 1855
 Kentañ klas urzh ar Medjidie e 1860

 Straedoù ha delwennoù 
 War ar blasenn Aristide-Briand ("Lafayette" d'ar mare-se), e-tal Palez ar Justis, e voe savet un delwenn anezhañ gant ti-kêr Naoned, dioueliet d'ar 15 a viz Gwengolo 1867, dirak ar ministr Eugène Rouher. Goude diskar an Eil Impalaeriezh e voe tennet alese didrouz gant ar maer Gabriel Lauriol evit chom hep bezañ distrujet gant republikaned. Lakaet e voe e kavioù Palez ar Justis ha goude e liorzh ar mirdi Dobrée. Teuzet e voe gant gouarnamant Bro-C'hall e-pad an Ac'huberezh evit implij ar metaloù amhouarnusLa presse à Nantes de 1757 à nos jours, levrenn I. Les années Mangin (1757-1876), gant Jean-Charlez Cozic ha Daniel Garnier, L'Atalante, Naoned, , 2008, p. 249-250..
 e Pariz e oa anvet « straed Billault » ar straed Washington etre 1867 ha 1879.
 e 1868 e voe krouet ur straed nevez adalek kreiz-kêr Gwened, anvet "rue Billault".
 e 1963 e voe lidet 100 vloaz e varv dre un diskouezadeg e Naoned : Adolphe Billault et son temps, 1805-1863 gant Henri de Berranger ha L. Rouzeau (Dielloù departamant Liger-Atlantel).
 e 1964 e voe anvet ar boulouard Adolphe-Billault en enor dezhañ e Naoned, war enez Naoned.

 Embannadurioù 
 De l'Éducation en France et de ce qu'elle devrait être pour satisfaire aux besoins du pays gant Adolphe Billault, Imprimerie de Mellinet, Naoned, 1834, 43 p., nv bnf 30105631.
Question Italienne - Discours de son excellence M. Billault, ministre sans portefeuille, au sénat et au corps législatif Imprimerie impériale, Pariz, 1861, 120 p.

 Notennoù ha daveoù 

 Levrlennadur 
 Oberennoù hollek 
 Billault gant Victor Frond, Le panthéon des illustrations françaises au XIXe siècle, levrenn II (lenn enlinenn)
 Dictionnaire des parlementaires français gant Adolphe Robert ha Gaston Cougny, 1889-1891, levrenn 1, Pariz
 Nantes et les Nantais sous le Second Empire gant Claude Kahn ha Jean Landais, Ouest Éditions, Naoned, 1992 

 Oberennoù arbenniget 
 Henri de Berranger, Un Nantais ministre de Napoléon III, Adolphe Billault, 1805-1863, e Bulletin de la Société archéologique de Nantes et de Loire-Atlantique, 1960 (levrenn 99, ) ha 1961 (levrenn 100, )
 Noël Blayau, Adolphe Billault, ministre de Napoléon III d'après ses papiers personnels, 1805-1863, Embannadurioù Klincksieck, Pariz, 1969. Recension critique de Geneviève Massa-Gille dans Bibliothèque de l’École des Chartes, 1971, levrenn 129, 2, , da welet war lec'hienn Persée
 Yann Le Marec, L'entrée en politique d'Adolphe Billault, e Politix, 1996, levrenn 9, 35, , da welet war lec'hienn Persée
 Une ville et ses écoles - Nantes, 1830-1940 gant Marc Suteau, Gwask Skol-veur Roazhon, 1999, 254 p., dastummad Histoire 

 Liammoù diavaez 
 Fichenn buhezskridel war lec'hienn Ensavadur broadel an enklaskoù pedagogel
 Dielloù ministrerezh ar Stad dindan beli Adolphe Billault (23 a viz Even-18 a viz Here 1863) a zo miret en Dielloù Broadel.

Rummad:Alvokaded Breizh
Rummad:Ganedigezhioù 1805
Rummad:Tud eus Gwened
Rummad:Marvioù 1863
Rummad:Ministred Bro-C'hall
Rummad:Kannaded Breizh
Rummad:Kuzulierien-gêr Naoned
Rummad:Ministred an Diabarzh Bro-C'hall
Rummad:Senedourien Bro-C'hall
Rummad:Pennalvokaded
Rummad:Kroaz-veur al Lejion a enor
Rummad:Urzh ar Medjidie
Rummad:Urzh Charlez III Bro-Spagn
Rummad:Urzh al Leon nederlandat
Rummad:Kuzulierien-departamant Liger-Atlantel