Hibrid

E bevoniezh, un hibrid a zo un organeg (loen pe blantenn) a zeu eus kroazamant daou organeg eus isspesadoù, spesadoù pe genadoù disheñvel, dre ar gouennadur sekset. Ar sujed en deus perzhioù genetek eus an daou gar en e gelligoù.

An hibridadur a vez naturel peurliesañ, met gallout a ra bezañ devoudet gant an uniadur somatek hag a zo un teknik eus an ijinerezh genetek.
An hibridadur a c'hall engehentañ un hibrid frouezhus pe un hibrid difrouezhus.

Izolet e vez ar spesadoù loened diouzh an hibridadur gant mogerioù kreñv : diforc'hioù fiziologel ha genetek, prantadoù amzer frouezhusted disheñvel, emzalc'hioù ha sinoù engehentañ disheñvel, distaol fiziologel ar spergelligoù pe ar grouell o tiorren. Lod a zo a-raok ar speriadur, lod all goude. Evit ar pezh a sell ouzh ar plant, mogerioù a zo ivez : prantadoù bleuñviñ disheñvel, vektorioù pollen disheñvel, gaonac'hder somatoplastek, frammadur ar c'hromozomoù, hag all. Un nebeud loened ha kalz plant a zeu eus ar spesata dre hibridadur avat, evel ar gwinizh.

An hibridadurioù niverus graet gant an dud a vez alies kroazamant ur spesad gouez gant unan doñv : el liorzhouriezh hag er gouniderezh ez eus bet produet hibridoù talvoudus frouezh, bleuñv, louzeier liorzh, gwez ; gouennoù nevez loened doñv ha loened-ti a zo bet krouet ivez, gant unan gouez hag unan doñv (beefalo, ki-bleiz) pe etre loened doñv (zoken ma n'int ket hibridoù stricto sensu). 

 Petra n'eo ket un hibrid 
Arabat droukveskañ an hibrid gant : 
 an hiron hag a zo un den hag a zeu eus kroazamant daou zen eus ar memes spesad met eus div ouenn disheñvel,
 ar chimerenn hag a zo un organeg (plant pe loen) gant kelligoù hag a zeu eus daou zigot disheñvel. 

 Gerdarzh 
Dont a ra ar ger « hibrid » eus al latin « ibrida » hag a rae dave da frouezh ur pemoc'h gouez hag ur wiz, ha dre vras pep sujed gant gwad mesket.

 Hibridoù denel 
Er genad homo ez eus bet hibridadurioù er ragistor, da skouer etre homo sapiens ha den Neandertal 40 000 bloaz zo. N'eus ket hibridadurioù ken peogwir n'eus nemet ur spesad denel ken war an Douar : Homo sapiens. 

 Hibridadur ar plant 
Gallout a reer krouiñ hibridoù o kontrolliñ an pollinadur. Kerkent hag an XIX kantved e voe graet speriadurioù artifisiel gant ar gwini hag ar roz. Diaraogerien war an dachenn-se e voe al louzawour tchek Gregor Mendel, ha war-lerc'h ar Stadunanad Luther Burbank hag ar gounezoniour rusian Ivan Mitchourin.

Ur merker genetek a vez implijet hiziv evit gounit an hadegi grataus hepken. Da skouer, evit kaout gouennoù avaloù nevez e kroazer div ouenn avaloù gant perzhioù anavezet ha dedennus. Hadañ a reer spluz ar frouezh gounezet. Gouzout a oarer n'eus nemet 1/8 eus an hadegi gant an allel  a zo klask warno (liv, mirerezh, bec'h sukr, etc). Evit dibab ha mirout an hadegi-se hepken e reer un test genetek war un delienn kerkent hag ar bloaz kentañ. Ma'z eus re a etilen e vez tennet an hadeg (rak ne vo ket miret mat ar frouezh). Evel-se e chom an dibaberien nemet gant an hadegi a dalvoudegezh.

Skrivet e vez anv an hibridoù plant gant arouezenn al lieskementiñ « × » lakaet a-raok an anv, hervez ar patrom-mañ :
 hibrid etre daou c'henad : « ×Genadnevez »
 hibrid etre daou spesad eus ar memes genad : « Genad ×spesadnevez »
 hibrid etre daou spesad eus genadoù disheñvel : « ×Genadnevez spesadnevez »

 Hibridadur al loened 
Stank a-walc'h eo an hibridadurioù e-touez loened zo, da skouer al lepidoptera, met ne roont ket spesadoù nevez peurliesañ. Mennegomp ur skouer spesata (krouidigezh ur spesad nevez) dre hibridadur naturel : ar golvan-Italia (Passer italiae) hag a zo hibrid stabil ar golvan tiez (P. domesticus) hag ar golvan-Spagn (P. hispaniolensis).

An hibridoù ne zougont ket anvioù resis peurliesañ. Evit bronnegoù zo hag al laboused ti avat, ez eus bet krouet anvioù a-wechoù evito (e galleg, saozneg pe brezhoneg amañ dindan) : 
 Equidae :
 damezen : azenez × marc'h
 mul ha mulez : kazeg × azen
 † kúnga : † hemippe × azen ( hibrid krouet gant Mab-den)
 "zebrazen" (pe donzebr) : zebr 14px|class=skin-invert-image × azen 12px|class=skin-invert-image
 zébrule (pe zorse) : kazeg × zebr
 zony : zebr × pone
 Felidae eus ar genad Panthera :
anvioù e galleg  Leonez 14px|Lion femelle|class=skin-invert-image
   Tigrez 14px|Tigre femelle|class=skin-invert-image 
   Jagoar 14px|Jaguar femelle|class=skin-invert-image
   Loupard 14px|Léopard femelle|class=skin-invert-image Leon 12px|Lion mâle|class=skin-invert-image 
     —  Ligre  Liguar  Liard Tigr 12px|Tigre mâle|class=skin-invert-image 
     Tigron  —  Tiguar  Tigard Jagoar 12px|Jaguar mâle|class=skin-invert-image 
     Jaglion  Jaguatigre  —  Jagulep Loupard 12px|Léopard mâle|class=skin-invert-image 
     Léopon  Léotig  Lépjag  —

 Felidae all
li-tigron : leon × tigron (parez)
liligre : leon × ligrez
tiligre : tigr × ligr
pumapard : puma × loupard
ocema : oselot × puma
caraval : karakal × serval (parez)
servikal : serval × karakal (parez)
safari : kazh doñv × kazh Geoffroy
savannah : kazh doñv × serval
bengal : kazh doñv × kazh loupard
chausie : kazh doñv × kazh-gwern
 Kieged :
 dogxim :  ki x louarn ar pampa (parez)
 Ovis
chabin (pe musmon) : maout × gavr
ovicapre : bouc'h × dañvadez
mouflon × dañvad
 Bovinae
beefalo : buoc'h × bizon
 cattalo : tarv × bizon (parez)
dzo : buoc'h (pe tarv) × yak
zopiok (par) pe zoom (parez) : zebu × yak
 yakalo : yak × bizon Amerika
 bizon Europa a vefe un hibrid eus bizon ar steppoù hag ar gourejen
bizon hibrid : bizon Amerika × bizon Europa
kalch : antilopenn-eland × buoc'h
antilopenn-eland × koudou bras

Bronnegoù all
 cama : lama (parez) × dremedal (par)
 chinchilla ti : Chinchilla lost hir × Chinchilla lost berr
 cochonglier (pe sanglochon) : gwiz ouez × tourc'h
 ki-bleiz : kiez × bleiz
 coydog : koiot × ki
 coyloup pe coywolf (a vefe "koibleiz" e brezhoneg) : koiot × bleiz gris
 jackal dog : chakal × ki
 hamster hibrid : hamster rus × hamster Campbell
 léporide : gad × lapin
 pudask × fured
 vizon × pudask 
 vizon hibrid : vizon Amerika × vizon Europa
 marlot : oselot (parez) × margay
 grizarzhHervez Termofis, Ofis Publik ar Brezhoneg. Pizzly, prizzly pe grolar e galleg. : arzh gwenn × grizzli
 grizzli × arzh du
 arzh du Azia × arzh lippu
 siabon : gibbon × siamang
 Hylobates lar × Hylobates agilis
 orangoutan Borneo × orangoutan Sumatra
 hibridoù liesseurt lemureged
 bonozé : chimpanze (parez) × bonobo
 ar "koolakamba" a vefe un hibrid etre gorilhez plaenoù ar C'hornôg hag ar chimpanze
 turkoman : kañval Baktria × dremedal
 huarizo : alpaga × lama 
 whalphin : falsskoazog × delfin c'hwezher
 narluga : narval × belouga Hybridization between two high Arctic cetaceans confirmed by genomic analysis gant Eline D. Lorenzen, Paul Szpak, Mads Peter Heide-Jørgensen ha Michael V. Westbury, e Scientific Reports, levrenn9, nv 1 , 2019-06-20,  lenn enlinenn, lennet d'an 2 a viz Gwengolo 2019, pajennoù 1–10..
 balum glas × balum an hanternoz
 olifant Afrika × olifant Azia : un degouezh anavezet e bac'hidigezh, Motty
 meur a hibrid macropodidae

Loened all
 karpenn koï/karpenn × pesk-aour
 kaketou hibrid: Nymphicus hollandicus × kaketou galah
 coquard : fazan Kolchied × yar (Bankiva)
 fazan hibrid : fazan-Amherst × fazan livet
 mulard : houad Barbaria × houad
 mulet : seran × pabor kanaber pe forzh peseurt fringillidae all (pint, beufig, lineg…)
 rackelhahn : skilgog meur × skilgog du
 gweronell Blasius : gweronell gribennek × gweronell varellek
 ar golvan-Japan hag an durzhunell diez a zeu ivez eus hibridadurioù niverus spesadoù gouez graet e-pad kantvedoù (Lonchura punctulata, Lonchura striata evit an eil ; turzhunell doñv, turzhunell durk, turzhunell ar c'hoadoù evit eben) a-benn krouiñ ar spesadoù tiez a anavezomp hiziv.
 rockaroni : mank-karreg × mank kuchenn aour
 paun × klujar-Spagn
 paun × fazan 
 paun × kilhog
 klujar-Spagn × fazan 
 klujar-Spagn × kilhog 
 dube roc'h × turzhunell 
 Cyanocorax yncas × kegin c'hlas 
 rinkin hibrid : Carcharhinus limbatus × Carcharhinus albimarginatus

 Krouidigezh hibridoù gant loened aet da get 
 Raktres krouiñ ur mammoufant : mammout × olifant

 Hibridadur faltazi 
 cabbit : kazh x lapin.

 Hibridoù er mojennoù 
Miled hibrid a gaver e mojennoù Mab-den, evel ar Minotaor (den ha tarv), an dud-varc'h, ar sfinksed, Nefilim ar Bibl apokrifel.

 Daveoù 

Rummad:Genetik