Timbroù Afrika ar C’heheder C’hall

Afrika ar C'heheder C'hall (galleg: Afrique-Équatoriale française berraet en AEF) a vode dindan aotrouniezh ur Gouarnour-jeneral peder zrevadenn c’hall en Afrika ar C’hreiz : Gabon, Kongo Frañs, Oubangui-Chari ha Tchad. Savet e 1910, bez e oa d’ar c’houlz-se ur c’hevread, ha lakaet Brazzaville da gêrbenn. E 1934 e teuas Afrika ar C'heheder C'hall (AEF) da vezañ un ensavadur unanet, an trevadennoù a yae d'ober anezhañ o vezañ anvet rannvroioù, goude-se tiriadoù e 1937. Ur budjed hepken a voe savet evit an drevadenn en he fezh neuze.

N’eo ket souezh eta n’eus bet embannet an disterañ timbr dindan anv AEF a-raok 1936, peogwir e veze embannet gant melestradurezh Frañs e pep a drevadenn rummadoù timbroù ispisial. E 1924 koulskoude e voe dreistmoullet timbroù kozh Kongo Frañs a veze implijet e Kongo, Oubangi-Chari ha Tchad gant « AFRIQUE EQUATORIALE FRANÇAISE ». E Gabon e voe ouzhpennet an hevelep meneg war an timbroù e 1910, ha dreistmoullet c’hoazh e 1924.


Daou seurt a yae d'ober an heuliadoù timbroù AEF a-raok an Eil Brezel-bed :
 ar rummadoù a gaver e pep lec’h en impalaeriezh c’hall : Diskouezadeg Etrebroadel Pariz (1937), Pierre ha Marie Curie (1938), Diskouezadeg New-York (1938), 150vet Deiz-ha-bloaz an Dispac’h (1939) …
 an timbroù a veule talvoudegezh an trevadenniñ : henvroidi o labourat, poltredoù « harozed » Afrika c’hall (Pierre Savorgnan de Brazza, Emile Gentil, Paul Crampel, Victor Liotard).

E 1941 e voe embannet daou heuliad timbroù. An hini Difenn an Impalaeriezh a ziskoueze soudarded an arme trevadennel gant o lifre, a veze kavet e broioù all dindan dalc’h Bro-C’hall (Madagaskar, Maoritania, Kameroun…) gant tresadennoù disheñvel bepred. Skeudenn ur porzh en Afrika ha penn ar Marichal Petain er c’horn dehou a voe danvez an timbr nemetañ savet gant servijerien renad Vichy.

E 1940 e tibabas ar Gouarnour Felix Eboue, nac’hañ urzhioù Petain ha stagañ an Tchad ouzh ar France Libre. Tamm ha tamm ez eo Kameroun ha tiriadoù an AEF (nemet ar Gabon) a savas a-du gant ar Rezistañs.

Produet e voe timbroù dreistmoullet AFRIQUE FRANÇAISE LIBRE warno ken abred ha 1940. Ar bloaz warlerc’h e voe moullet e Londrez ar rummad Feniks gant an alc’hwez FRANCE LIBRE en nec’h hag ar Groaz Loren er c’horn kleiz. Kalzig timbroù dreistmoullet gant RÉSISTANCE pe LIBÉRATION a voe graet e 1944.


Goude bezañ enoret Félix Eboué gant un timbr e 1945 e adkrogas servij ar post gall gant an embann reoliek timbroù, o veskañ loened gouez (ur frikorneg, ur glazard), gweledvaoù ezotek, henvroidi dizanv, an poltred an ergerzhour Savorgnan de Brazza...

E 1956 e voe embannet peder zimbr eus rummad ar FIDES (Font Arc'hantaouiñ evit an Diorren Armerzhel ha Sokial), a ziskoueze ul lec’h bennak eus pep tiriad eus Afrika ar C'heheder C’hall.

Niverus a-walc'h e voe timbroù ar postoù-nij (32 dimbr etre 1937 ha 1957). En o zouez an heuliadoù trevadennel klasel (« Pemzektez an impalaeriezh », « France Libre », « Devezh an Trec'h », Du Tchad au Rhin) hag timbroù a vent vras a denne da istor Frañs en Afrika…

Pennad kar
Timbroù Afrika ar C'hornaoueg C'hall

Rummad:Afrika ar C’heheder C'hall
Afrika ar C’heheder C'hall, Timbroù
Afrika ar C’heheder C'hall, Timbroù