Koukoug Roazhon

Ar yar goukoug Roazhon a zo ur ouenn yer genidik eus Bro-Roazhon. 

 Istor 
 Menegoù kentañ koukoug Roazhon 
Meneget e voe koukoug Roazhon evit ar wech gentañ gant Paul Letrône en ur c'hraflevr embannet war gont an aozer e 1858de Beaulieu, p.28-29.. A-raok e oa kaoz e Breizh-Uhel eus ar Vergelée, ar pezh a c'hallfe klotañ gant ar yar goukoug Roazhon hervez ar folkolorour Paul Sébillot evel ma skrivas e dibenn an XIX kantved. 
Sklerijenn a voe lakaet war ar ouenn gant an Association bretonne, ur gevredigezh ouiziek krouet e Gwened e 1843de Beaulieu, 2015, p.35. E 1888 e roas d'ar c'hont Robert Marie Édouard Le Vassor de la Touche ur vedalhenn arem evit e yer koukoug Roazhon, yer Houdan ha Dorkingde Beaulieu p.35.

 Dioren hag anavezout ar ouenn ent-etrebroadel 
Anavezet e voe koukoug Roazhon ent-etrebroadel e deroù an XX kantved a-drugarez da Edmond Ramé, ur mezeg eus ur familh pinvidik a berc'henned douar ha marc'hadourien eus Roazhonde Beaulieu, 2015, p.42-43.La Coucou de Rennes ressuscitée des basses-cours gant Serge Rogers, Le Télégramme, 20/12/2020, gwelet d'an 18/05/2023.. Entanet gant ar yer abaoe e vugaleaj e tivizas se lancer dans l'élevage de poules. Skrivañ a reas e 1887 da Ernest Lemoine, unan eus arbenigourien Bro-C'hall, hag a guzul anezhañ d'en em zedennañ da ouenn ar vrode Beaulieu p.47.

Adalek ar bloavezhioù 1880 en em ouestlas Edmond Ramé, pec'henn meur a venaj e Bro-Roazhon, d'an diuzouennañ ha da vrudañ ar ouenn. Dont a reas da vezañ ur saver anavezet e bed ar sevel yer, hag e 1894 e teuas da vezañ mesen o reiñ prizioù evit kalonekaat ar sevel. Kemer a reas perzh e meur a ziskouezadeg, en o zouez Diskouezadeg hollvedel Pariz e 1900. E 1903, da geñver Kensrivadeg hollek al labour-douar, e voe disklêriet ar Goukoug "gouenn c'hall wellañ".

Gwiriekaet e voe e 1914 pa voe krouet standard he gouenn ent-ofisiel..

 Saveteiñ ar ouenn 
Saveteet eo bet a-drugarez da Ekomirdi ar BintinaisDes vaches, des moutons et des poules ou de quelques usages contemporains du patrimoine vivant gant Denis Chevallier, Revue de Géographie Alpine, p.86, nv4, 1998, doi:10.3406/rga.1998.2901|e en ligne=|consulté le=2023-05-13|pages=61–70}}.. Tost aet da get er bloavezhioù 1950 e adkrogas he sevel adalek 1987 a-drugarez d'an ekomirdi hag a adkavas ar sujedoù diwezhañ goude ur bloavezh enklask, e Maine-ha-Liger, e ti André RouesnéVeillard, Maillard, Clarke, Bardel, 2014, p.98.. André Rouesné a oa ul legumajer roazhonat bet en em staliañ en Anjev goude bezañ bet dibec'hennet. Dizoleiñ a reas er wask lec'hel galv an ekomirdi. Diskenn a rae yer koukoug André Rouesné eus yer prenet ouzh menajer Edmond Ramé, fiziet ennañ e yer diwezhañ gant an doktor. Neuze e roas André Rouesné un dek yar ha kilhog bennak d'an ekomirdi. Yer all a voe adkavet, o ledanaat diazez ar sevel. Gallout a rae kregiñ ar c'hefridi saveteiñ ar ouenn.

E 1996 e voe konsideret koukoug Roazhon saveteet. Deuet e oa da vezañ anavezet gant ar publik hag ar bretiourien. Sachañ a reas evezh kambr al labour-douar Il-ha-Gwilen hag a gemeras perzh en he dioren.

E 1997 e voe krouet Kevredigezh produourien yer koukoug Roazhon hag a vod un daouzek den bennak tro-dro ur raktres krouiñ un anvadur orin kontrollet.

 Deskrivadur 

Tennañ a ra he anv eus he fluñv roudennek, heñvel ouzh re ar goukoug-Eurazia.

 pouez skouer : kilhog : 3,5 kg ; yar : 3 kg
 kribenn : simpl

 liv an daoulagad : ruz orañjez
 liv ar groc'hen : gwenn
 liv an tarsoù : sklaer
 pluñv : louet teñval roudennek e gwenn lous
 vioù da c'horiñ : 60 g da nebeutañ

 Genetek 
Ul live bras a heterozigotiezh en deus ar ouenn, ar pezh a brou n'eo ket stabilet mat war an dachenn c'henetekFramm genetek ar spead yar - Xavier ROGNON, Michèle TIXIER-BOICHARD - UMR1236 INRA, AgroParisTech.

 Implij 
Savet eo evit he c'hig dreist-holl.

 Ar sevel 
E 2006 en doa ar saverien etre 500 ha 600 sujed eus ar ouenn-se. En arvar eo da vont da get.

 Notennoù ha daveoù 

 Levrlennadur 
 François de Beaulieu (rakskrid Jean-Luc Maillard, skeud. Alain Amet hag Hervé Ronné), La poule coucou de Rennes : Patrimoine vivant de la Bretagne, Roazhon, Gwask skol-veur Roazhon, 2015, 127 p. , BNF 44276445.
 François de Beaulieu (rakskrid Jean-Luc Maillard), Les races bretonnes : Une histoire bien vivante, Roazhon, Embannadurioù Apogée hag ekomirdi ar Bintinais, miz Du 2022, 191 p. , OCLC 1368023950.
 Jean-Luc Maillard, « Coucou de Rennes », Dictionnaire du patrimoine rennais, Embannadurioù Apogée,‎ 2004, p. 142 , OCLC 57243624, BNF 39960846.
 La poule coucou de Rennes: Le sauvetage réussi d'une race rustique gant Stéphanie Stoll, ArMen, nv 120, 2001, , lenn enlinenn
 Jean-Yves Veillard, Jean-Luc Maillard, Alison Clarke, Philippe Bardel ha Camille Robillard (rakskrid Jean-Luc Maillard), L'Écomusée du pays de Rennes, Roazhon, Mirdi Breizh, 2014, 111 p. , OCLC 906266888, BNF 44259004, p. 98.

Rummad:Yer
Rummad:Bro-Roazhon
Rummad:Labour-douar e Breizh