Almir Narayamoga Suruí

Almir Narayamoga Suruí, bet ganet d'an  e Terra Indígena Sete de Setembro, Stad Rondônia e Brazil, zo un Amerindian eus ar boblad Suruíed Paíter Rondônia hag a stourm evit gwirioù ar pobladoù amerindian e Brazil.

Pemp bloaz goude darempred kentañ ar boblad Paíter Suruí gant tud nann-amerindian e 1969 e voe ganet Almir Narayamoga Suruí. Mab eo d'ar penn (labiway e suruíeg) Marimop Suruí ha d'e wreg Weytã Suruí, o-daou izili eus ar c'hlann Gameb er boblad Paíter Suruí ; tud Txai Suruí eo ar c'houblad.

D'e bemzek vloaz, e 1989 pa veze diaes c'hoazh dezhañ komz portugaleg, ec'h eas da studiañ ar vevoniezh pleustrek e Skol-veur babel gatolik Goiás (Pontifícia Universidade Católica de Goiás). Pa zistroas da Rondônia e labouras en Associação Metareilá do Povo Indígena Suruí, "Kevredigezh Metareilá ar Boblad Henvroat Suruí", a ra war-dro difenn an endro ha sevenadur ar Suruíed hag a oa bet diazezet e 1989 end-eeun.

Er bloavezhioù 1990 e klaskas Almir Narayamoga Suruí kevelerien evit ober enklaskoù sevenadurel ha sokioekonomikel ; skoret e voe gant an aozadur foran Fundação Nacional dos Povos Indígenas (funai ; "Fondezon Vroadel ar Pobloù Henvroat") ha gant ar Ministério do Meio Ambiente ("Ministrerezh an Endro"). Gant enklaskerien eus an AMG Kanindé, un aozadur a zifenn an endro, e tiorroas neuze un hentennouriezh anaoudadurioù perzhiañ a-zivout an endro ha raktresoù da verañ douaroù henvroat, a voe lakaet e pleustr gant pobladoù amerindian all e Brazil.

Evit talañ ouzh an trafikerezh koad e stalias e 2005 ur raktres adkoadañ. Goulenn groñs a eure ma kemerfe ar gouarnamant kevreadel an disentezioù rekis evit gwareziñ an tiriad henvroat Sete de Setembro, a oa lakaet en arvar gant ar goadourien. Asantiñ a reas bout rener rann an endro en aozadur Coordenação das Organizações Indígenas da Amazônia Brasileira (COIAB ; "Kenurzhiadur an Aozadurioù Henvroat en Amazonia Vraziliat") e Manaus, un doare ivez da dec'hel a-zirak an harellerezh a c'houzañve en e vro c'henidik.

Er bloaz 2007 e voe anvet Almir Narayamoga Suruí da guzulier ouzh an aozadur gouarnamantel Conselho Nacional de Politica Indigenista (CNPI ; "Kuzul Broadel ar Politikerezh Henvroat"), ma tifennas e ginnigoù evit merañ an tiriadoù henvroat. E 2007 ivez e kinnigas d'an embregerezh Google implijout luc'hskeudennoù eus tiriad ar Suruíed bet kemeret dre loarell evit sevel ur gartenn ma vefe kavet ar c'hêriadennoù, ar beredoù, al lec'hioù ma vez brete gant tud nann-amerindian, ha lec'hioù all a zo pouezus evit ar Suruíed .

E-kerzh 26 emvod Kuzuliadeg ar Berzhidi e København e 2009 (COP15) e kinnigas ar raktres Projeto de Carbono Suruí, "Raktres suruí ar c'harbon", a c'hounezas ar Priz Maia Lin 

E 2011 e voe deroet da Almir Narayamoga Suruí Priz ar Renerezh gant The Bianca Jagger Human Rights Foundation er Rouantelezh-Unanet evit e obererezh e Brazil  .

Peogwir ez eo bet kondaonet meur a wezh d'ar marv gant enebourien abaoe ar bloaz 2012 ez eo bet lakaet dindan gwarez daou ward-korf eus nerzhioù a-ratozh Polis Kevreadel Brazil.

E 2022 en em ginnigas da zilennad Rondônia er parlamant kevreadel, a-du gant ar Partido Democrático Trabalhista ("Strollad Gwerinelour Labourour"), evit difenn an henvroidi ha ma vefe lakaet e pleustr ur politikerezh a zoujfe d'ar blanedenn. Daoust d'e strivoù ne zastumas nemet  a vouezhioù (0,45%) .

Levrlennadur
 Narayamoga Suruí, Almir ha Sombrun, Corinne. Sauver la planète – Le message d'un chef indien d'Amazonie. Paris : Albin Michel, 2015 

Liammoù diavaez




Pennadoù kar
Suruíeg

Notennoù

Rummad:Amerindianed Suamerika
Rummad:Suruí