Mitanni

Mitanni a oa ur Stad er Reter-Nesañ en Henamzer diwar-dro 1550 kent J.-K. betek e-tro 1260 kent J.-K.Skrivet e oa 𒆳𒌷𒈪𒋫𒀭𒉌 en hititeg ha romanekaet eo bet KURURUMi-ta-an-ni; Mittani}} pe 𒈪𒀉𒋫𒉌, Mi-it-ta-ni. Anvet e oa Ḫabigalbat abretoc'h en testennoù e babilonieg kozh, war-dro 1600 kent J.-K.van Koppen, Frans, (2004). "The Geography of the Slave Trade and Northern Mesopotamia in the Late Old Babylonian Period", in: H. Hunger and R. Pruzsinszky (eds.), Mesopotamian Dark Age Revisited, Österreichische Akademie der Wissenschaften, Vienna hag Hanigalbat pe Hani-Rabbat e testennoù AsiriaHanikalbat, C'hanigalbat en akkadeg : skrivet 𒄩𒉌𒃲𒁁 ha romanekaet e Ḫa-ni-gal-bat, Ḫa-ni-rab-bat pe Naharina en testennoù henegiptek. Edo e norzh Siria hag e gevred Anatolia (Turkia hiziv) e lec'h ma veze komzet hourritegIan Shaw, A Dictionary of Archaeology, Jameson Robert, 2008-04-15, John Wiley & Sons, ISBN. 978-0-470-75196-1, p. 402 gant levezonoù indezarianek war ar yezh hag ar politikerezh. Dre ma n'eus bet kavet c'hoazh skrid istor ebet, na bloazdanevelloù roueel na kronikenn ebet er furchadegoù ez eo dister hon anaoudegezh diwar-benn Mitanni e-keñver ar pezh a ouzomp diwar-benn ar galloudoù all er c'hornad, ha dav eo dimp en em harpañ war ar pezh a skrive o amezeien da c'houzout hiroc'h diwar o fenn.  N'ouzer ket c'hoazh d'ar just e pelec'h e oa o c'hêrioù-penn, Washshukanni ha Taidu.

Edo an Hourrited o chom er c'hornad-se abaoe diwezh an trede milved kent J.-K.Buccellati, Giorgio, Marilyn Kelly-Buccellati, "Urkesh: The First Hurrian Capital", The Biblical Archaeologist, levrenn 60, Nnn. 2, 1997, pp. 77–96. diverradenn: "...Ar sielloù o deus degaseet prouennoù mat e oa eus Tell Mozan kêr-benn an Hurrianed en trede milved : Urkesh...". Kavet e voe ur roue eus Urkesh dezhañ un anv hourritek, Tupkish, meneget war siell un dablezenn bri eus war-dro 2300 kent J.-K. e Tell MozanSalvini, Mirjo. "The earliest evidences of the Hurrians before the formation of the reign of Mittanni." Urkesh and the Hurrians Studies in Honor of Lloyd Cotsen. Urkesh/Mozan Studies Bibliotheca Mesopotamica. Malibu: Undena Publications (1998): pp. 99-115Lawler, Andrew. "Who Were the Hurrians?" Archaeology, vol. 61, no. 4, 2008, pp. 46–52. Ar c'hoshañ testenn en o yezh dizoloet ganeomp a oa bet savet da vare Tish-atal, roue Urkesh  (war-dro an XXI kantved kent J.-K.)Yakubovich, I. (2011). [Review of Einführung in die hurritsche Sprache, by I. Wegner]. Journal of Near Eastern Studies, 70(2), 337–339. Diwezhatoc'h ez eas an Hourrited d'ober an darn vrasañ eus poblañs Mitanni, anavezet da gentañ evel  Ḫabigalbat, e Babilonia, e div destennn eus diwezh ar prantad babilonian kozhvan Koppen, Frans, (2004)von Dassow, Eva, (2022), dindan ren Ammi-Saduqa, (war-dro 1638–1618 kent J.-K.).

Impalaeriezh Mitanni a oa ur galloud lec'hel kreñv gant an Hitited en norzh, Henegiptiz er c'hornôg, ar Gassited er su, ha diwezhatoc'h gant an Asirianed er reter. Pa oa en he brasañ e tape Impalaeriezh Mitanni ken pell er c'hornôg ha Kizzuwatna e-kichen ar menezioù Taorus, Tunip er su, Arraphe er reter, hag en norzh da Lenn Vanvon Dassow, Eva, (2014). "Levantine Polities under Mittanian Hegemony". In: Eva Cancik-Kirschbaum, Nicole Brisch and Jesper Eidem (eds.). Constituent, Confederate, and Conquered Space: The Emergence of the Mittani State. pp. 11-32. . Gwelout a reer betek pelec'h ez ae o levezon a-drugarez d'an anvioù-lec'h, d'an anvioù-tud hag a-drugarez d'ur seurt priaj a gaver e Siria : priaj NuziDiana L. Stein: Khabur Ware and Nuzi Ware: Their Origin, Relationship, and Significance. Malibu 1984. Kevezañ a reas e-pad ur prantad gant brasañ galloudoù ar Reter-nesañ er mare-se, Egiptiz hag Hitited, a-raok bezañ diskaret abalamour d'ar brezelioù a-enep ar re-mañ-diwezhañ hag a-enep an Asirianed. 

Etimologiezh
Mitanni

Kentañ testeni eus anv ar Stad-se eo Maitanni a gaver e testennoù egiptek adalek an XVIIIvet tierniezh. Savet eo marteze diwar ur lost-ger Hourritek (-nni) staget da-heul ar wrizienn indezarianek  maita, a dalvez "unaniñ" hag a c'haller keñveriañ gant ar verb sañskritek mith (मिथ् ; unaniñ, pair, kouplad, degouezhout (gant unan bennak)). Talvezout a rafe eta an anv Maitanni kement ha "rouantelezh unanet" moarvatFournet, 2010, p. 11. Hervez un displegadenn all e teufe eus un anv den. 

Notennoù

Rummad:Broioù kozh Azia
Rummad:Reter-Nesañ
Rummad:Henamzer