Mauser

Ar Mauser Waffenfabrik, berraet en Mauser, zo un embregerezh armoù-tan alaman a oa diazezet er Baden-Württemberg, da gentañ e Oberndorf am Neckar ha goude en Isny im Allgäu. Brudet eo evit bezañ pourveziet an arme alaman gant kalz armoù-skoaz hag armoù-dorn en XIX hag XX kantved, en o zouez ar Gewehr 98, ar Karabiner 98k pe ar pistolennoù Mauser 1914. He sistem kulasenn ijinet evit ar Gewehr 98 a vez implijet hiziv an deiz c'hoazh gant kalz armoù-chase. An anv a-vremañ ha leun eo Mauser-Werke Oberndorf Waffensysteme GmbH.

 Istor 

 Orin 
Labouradeg roueel armoù Oberndorf a oa bet krouet d'an 31 a viz Gouere 1811, e Ludwigsburg da gentañ, gant Friedrich Kentañ. 133 den a laboure enni ur bloaz war-lerc'h. Diwezhatoc'h e voe kaset al labouradeg da Oberndorf. Eno e krogas da labourat un den anvet Andreas Mauser. Unan eus e seizh mab, Peter Paul, anvet peurliesañ Paul, ganet e 1838, a ziskouezas buan bezañ barrek war ar mod da efedusaat ar produiñ. 

 Diorren adalek fin an XIX kantved 
Asambles gant e vreur Wilhelm e savas Paul e 1867 ur fuzuilh dezhi ur gulasenn o treiñ. Diazezet e oa war ar fuzuilh c'hall Chassepot. Goude brezel 1870-1871 etre Frañs ha Prusia e voe dibabet ar fuzuilh gant an arme alaman hag anvet Gewehr 71 (fuzuilh 71). Kambret e oa evit kartouchennoù 11 × 60 mm. Tri stumm a voe produet : ar fuzuilh standart, dezhi ur c'hanol 850 mm ; ur garabinenn evit ar Jäger (chaseourien, soudarded pourveziet en ur mod skañvoc'h), dezhi ur c'hanol 700 mm ; hag un trede stumm evit ar marc'hegerezh, dezhañ ur c'hanol 500 mm.

E 1886 e krogas an arme c'hall da implijout ar fuzuilh Lebel, ganti ur munision bihanoc'h e galibr hag oc'h ober gant poultr hep moged. Ar broioù all a heulias skouer Frañs buan a-walc'h. En Alamagn e voe ijinet ar gartouchenn gentañ gant un douilhez vihanoc'h, ar 7,92 × 57 mm. An arme a choazas ar fuzuilh nevez Mannlicher Modell 1888. Paul Mauser a ijinas ar fuzuilh Gewehr 92 met ne reas ket berzh : ne zeuas ket a-benn da dapout marc'had an arme stadunanat a-enep ar Krag-Jørgensen.
Tamm-ha-tamm e voe prenet fuzuilhoù Mauser gant broioù all koulskoude : Mauser 1889 (Belgia), Mauser 1890 (Impalaeriezh Otoman) ha Mauser 1891 (Arc'hantina). Ar fuzuilh Gewehr 93 a rae berzh da vat e kalz broioù Suamerika. A-drugarez dezhi e c'hallas 750 soudard spagnolat derc'hel an dachenn e-pad 12 eurvezh a-enep da 15.000 Stadunanad, e miz Gouere 1898, en emgann San Juan, da vare ar brezel etre an div vro. Abalamour da se e voe prenet diwezhatoc'h breved ar gulasenn Mauser gant ar Stadoù-Unanet ha montet anezhi war ar fuzuilhoù Springfield M1903.
Ar Mauser C96, ur bistolenn damaotomatek savet gant Paul Mauser, a reas berzh ivez adalek 1896. Gant kement a verzh e voe lezet ar vreudeur Mauser da ren war al labouradeg a zeuas da vezañ ar Waffenfabrik Mauser AG. E 1898 e tapas ar Gewehr 98 produet gant Mauser marc'had pourveziañ an arme alaman. Chom a reas arm-skoaz an Heer betek 1945 asambles gant armoù deveret anezhi evel ar Karabiner 98k. An embregerezh a broduas e 1918 an Tankgewehr, ar fuzuilh eneptank kentañ en Istor FORTIER David M., The First Anti-Tank Rifle Cartridge: 13.2mm TuF, Firearms News, 30/12/2019 (lennet d'an 22/09/2025). Fuzuilhoù ha karabinennoù Mauser a voe neuze e-touez armoù nesañ ar soudarded alaman e-pad ar Brezel-bed Kentañ hag an Eil Brezel-bed.

 Goude an Eil Brezel-bed 
Goude diskar an Trede Reich e voe aloubet labouradeg Oberndorf gant ar C'hallaoued. Dismantret e voe an uzin ha distrujet dielloù Mauser diwar urzh un dilennad eus ar vro. Edmund Heckler, Theodor Koch et Alex Seidel, bet ijinourien e ti Mauser, a savas an embregerezh armoù-tan Heckler & Koch, a zeuas da vezañ pourvezier armoù-tan skañv nesañ an arme alaman. Mauser, deuet da vezañ un izembregerezh eus Rheinmetall, a broduas c'hoazh armoù aotomatek en eil hanterenn an , evel ar c'hanol-mindrailher Mauser BK-27 montet war ar c'hirri-nij emgann Eurofighter Typhoon.

Distaget e voe skourr an embregerezh a rae fuzuilhoù-chase diouzh Rheinmetall er bloavezhioù 2000. Anvet eo bremañ Mauser Jagdwaffen GmbH. Produiñ a ra c'hoazh stummoù eus ar Gewehr 98 da skouer. Lec'hienn an embregerezh Mauser (lennet d'an 02/11/2025)

 Armoù ijinet pe produet 

 Armoù-skoaz 
 Gewehr 71
 Gewehr 71/84
 Gewehr 89
 Gewehr 92
 Gewehr 93
 Gewehr 94
 Gewehr 95
 Gewehr 96
 Gewehr 98
 Tankgewehr M1918
 Karabiner 98k
 Gew 29/40 ha 12/34
 Gewehr 41M
 Mauser 18

 Armoù-dorn 

 Mauser C78
 Reichsrevolver M1879 (produerezh hepken)
 Mauser C96 hag he adstumm M712
 Mauser 1914
 Walther P38 (produerezh hepken)

 Munisionoù ijinet en embregerezh 

 7,63 × 25 mm Mauser
 7 × 57 mm Mauser
 11 × 60 mm R

 Levrlennadur 
  BALL Robert W. D., Mauser Military Rifles of the World, Gun Digest Books, 2011, 400 p., ISBN 978-1440215445
  GUILLOU Luc, Mauser Rifles, Vol. 1: 1870-1918, Schiffer Publishing, 2020, 80 p., ISBN 978-0764360626
  GUILLOU Luc, Mauser Rifles, Vol. 2: 1918-1945, Schiffer Publishing, 2021, 80 p., ISBN 978-0764362590
  HENROTIN Gérard, Pistolets Mauser 1910 - 1914 expliqués, H&L - HLebooks.com, 2014
  HENROTIN Gérard, Le Pistolet Mauser C96 expliqué, H&L – HLebooks.com, 2002
  HUON Jean, Histoire des pistolets Mauser, 2009, 178 p.

 Pennadoù kar 

 Paul Mauser

 Daveennoù 

Rummad:Embregerezhioù armoù-tan
Rummad:Embregerezhioù Alamagn
Rummad:Embregerezhioù savet e 1811