Berthier (armoù-skoaz)

KinnigBroDoareMouskedigoù, fuzuilhoù ha karabinennoùMont en-droTennata dre zorn, dre vorailhMunisionoù8 × 50 mm R7,5 × 54 mm 1929C) (stumm 1907/15/34)ProduerienManufacture d'Armes de ChâtelleraultManufacture d'Armes de Saint-ÉtienneManufacture d'Armes de TulleDelaunay BellevilleRemingtonEmbregerezhioù bihanoc'h a bep seurt (pezhioù hepken)Mare implij1890 – bloavezhioù 1960 (Bro-C'hall)Perzhioù teknikel’’Stumm 1892’’Mas (hep kartouchenn)3,1 kgMas (karget)3,195 kgMas (karget, gant e vaionetez)3,620 kgHirder945 mmHirder ar c'hanol450 mmPerzhioù allHed-tenn d'ar muiañ2 000 mHed-tenn pleustrek200 mTizh mont e-maez ar boledoù637 m/sEndalc'hKarger diabarzh 3 pe 5 kartouchenn pourveziet dre laonennoù-kargañLezennRummad e Bro-C'hallC

Ar Berthier zo ur rummad armoù-skoaz implijet gant an arme c’hall ha nerzhioù surentez all ar vro eus ar bloavezhioù 1890 betek kreiz an XX kantved. Diazezet int-holl war ur wikefre savet gant an ijinour gall André Berthier, anvet peurliesañ sistem Berthier.

 Istor 
E 1887 e c’houlennas ar marc’hegerezh gall un arm-skoaz nevez, kambret evit ar munisionoù 8 mm divoged, met bihanoc’h ha skañvoc’h evit ar fuzuilh Lebel a oa bet choazet evit an droadegiezh er bloaz a-raok POPENKER Maxim, Berthier 1890 et al, Modern Firearms (lennet d'ar 07/03/2025). Kregiñ a reas ar varc’hegerien da implijout ur mouskedig ijinet gant André Berthier, ur soudard gall hag a laboure evit an hentoù-houarn en Aljeria Berthier Mle 92, Seconde Guerre.net (lennet d'ar 07/03/2025). Berroc’h e oa an arm, diazezet he c’hulasenn war hini al Lebel daoust d’un nebeud kemmoù war e vorailh, met pourveziet e oa gant ur sistem laonennoù-kargañ aesoc’h da adkargañ evit hini al Lebel, a oa dezhi ur c’harger korzennek.

Goude bezañ bet choazet an arm e 1890 en ur mod ofisiel gant ar marc’hegerezh e voe pourveziet d’an Archeriezh ha d’ar c’hanolierezh er bloavezhioù war-lerc’h. Stummoù hiroc’h, doare fuzuilhoù, a voe roet da soudarded an trevadennoù e Indez-Sina (1902) hag Afrika (1907).

Adalek 1915 e voe roet ur stumm kemmet eus ar Berthier (1907/15) da soudarded zo war talbenn Europa. Met izel e oa endalc’h kargerioù diabarzh an arm (3 c’hartouchenn), e-keñver ar fuzuilhoù Mauser alaman (5 kartouchenn). Diwar-se e voe ganet ar stumm 1916, ennañ ensoc’het ur c’harger pemp kartouchenn. 

Ar stumm diwezhañ, savet e 1934 (1907/15/34), a oa kambret evit munision nevez 7,5 × 54 mm an arme c’hall.

Ne voe ket implijet ken armoù-skoaz doare Berthier en arme c’hall goude dibenn ar bloavezhioù 1930, pa voe kemeret o flas gant ar fuzuilhoù MAS 36, met ar polis gall a reas gant stummoù 1916 betek ar bloavezhioù 1960.

 Stummoù all 
 Stumm marc’hegerezh 1890
 Stumm kanolierezh 1892
 Stumm « trevadennel » 1902
 Stumm 1907/15
 Stumm 1906
 Stumm 1907/15/34

 Levrlennadur 
  HUON Jean, BARRELLIER Alain, Les carabines et les fusils Berthier, Crépin-Leblond, 2016, 319 p. ISBN 978-2-7030-0412-7

 Liammoù diavaez 
  Pajenn ar Berthier stumm 1892 war al lec'hienn Armes réglementaires françaises
  Liammoù war-zu pajennoù war holl stummoù ar Berthier, war al lec'hienn Arme et Passion

 Daveennoù 

Rummad:Fuzuilhoù
Rummad:Karabinennoù
Rummad:Armoù ar Brezel-bed Kentañ
Rummad:Armoù an Eil Brezel-bed
Rummad:Armoù Bro-C'hall