Dilhad hengounel Breizh

Istor ar c'hiz 260px 260px Iskevrennad eus  sevenadur Studiet gant  Istor, sosiologiezh, studi ar c'henelioù Liammet gant  Istor a c'hiz e Europa hag en holl bed 
Dilhad hengounel Breizh a reer eus an doareoù dilhad a bep seurt a veze douget e Breizh adalek dibenn an .

Betek kreiz an  e oa tri rummad dilhad pennañ gant al labourerien-douar, ar vartoloded, ar varc'hadourien, al labourerien hag an artizaned : dilhad labour, dilhad bravoc'h evit ar Sul, ha dilhad lid. Nebeutoc'h a zibarder a oa gant an dilhad pemdeziek, daoust ma oa perzhioù lec'hel pe micherel ganto ivez.

Abaoe an , kemmoù er vuhez sokial, diorroadur an touristerezh, ha skignadur ar c'helaouennoù diwar-benn ar c'hiz o deus lakaet an dud da wiskañ nebeutoc'h-nebeutañ a zilhad hengounel. Gwisket e vez bremañ dilhad Breizh da gentañ-penn da-geñver abadennoù relijiel dibar evel ar pardonioù, pe da-geñver darvoudoù sevenadurel a denn d'ar c'helc'hioù keltiek. En degouezhioù-se e vez graet dilhad hengounel pe dilhad pobl anezho.

E-pad un 200 vloaz bennak e oa dilhad liammet ouzh un doare da vevañ ; hiziv an deiz ez int dilhad dibabet gant ar re a wisk anezho.

Al livour gall François Hippolyte Lalaisse (1810-1884) en deus livet taolennoù war donenn dilhad hengounel Breizh.

 Perzhioù gwregel 
Meur a lodenn a zo e dilhad ar merc'hed : ur c'hoef a veze ganto, ez wir ne oant ket aotreet da vont er-maez en o fenn noazh, evel ma oa ar c'hiz en holl vroioù europat d'ar mare-se. Ur sae hir hag un davañjer gwisket en-dro d'ar c'hein hag a astenne betek ar bruched. Goloet eo ar skoazelloù gant ur chal.

 Perzhioù gourel                                                                                        
Bragoù bras eo dilhad ar baotred. Hervez istorourien an dilhad e Breizh, evel René-Yves Creston ha Pêr-Jakez HeliazHélias 1969., e teuas ar gwiskamant-se eus ar rhingrave, da lavaret eo ul lodenn eus dilhad ar baotred o astenn eus an dargreiz betek an daoulin a veze douget gant noblañsoù ar Creston 1974..

Ur plas a bouez en deus an tok e dilhad ar baotred.

 Dilhad pemdezek, evit al labour 
Dont a ra ar c'habig eus Bro-Bagan e Bro-Leon. Da gentañ e oa ar c'hab an aod ur pezh dilhad a veze douget gant bezhinaerien evel un dilhad start ha padus, da zastum bezhin diwar ar reier. Ar skeudennadur koshañ anavezet eo oberenn François-Hippolyte Lalaisse e 1844. Neuze, en XXvet kantved, e klaskas Marc Le Berre, ezel eus ar Seiz Breur, adkrouiñ stil dilhad kozh ar vezhinaerien a-benn sevel stummoù a-vremañ, a veze produet e stal labourioù e Kemper Pascal Aumasson, Le kabig, ou la conversion urbaine d’un habit de travail, Bécédia, 2022. Ur vantell gloan pounner eo, a ya betek kreiz ar morzhed, gant ur godell a-raok. Brudet-bras e voe adalek ar bloavezhioù 1940, zoken e Pariz ma teuas da vezañ un dilhad kêrel. René-Yves Creston, Les costumes des populations bretonnes, Roazhon, CNRS - Imprimerie Les nouvelles de Bretagne, 1953. Nebeut a skolidi d'ar mare-se n'o doa ket gwisket unan bennak. Erwan Vallerie, Ils sont fous ces Bretons !! Trousse de survie pour découvreur des Armoriques, Spézet, Coop Breizh, 2003

 Gwiskamant evit an eured 
A-raok an  : difenn a rae al lezennoù sumptual gwiskañ livioù ha danvezioù resis, a oa miret evit dilhad nobl (voulouz...), neuze. Diskar al lezennoù somptuaires e-pad an Dispac'h gall ha diorren ekonomikel ar boblañsoù war ar maez a lakaas an dud da vezañ gwisket gant dilhadoù pompadusoc'h-pompadusañ. Abalamour d'an Dispac'h Greantel, gwelloc'h e red an dud hag ar madoù, pezh a lakaas an dilhad hengounel da greskiñ ha da liesseurtaat buan. Gant-se e voe ledanaet dilhad gouel ar beizanted d'an  Per-Jakez Hélias, Coiffes et costumes de Bretagne, Embannadur an arzoù Le Doaré, 1986.

 Cheñch doare da wiskañ : diskar ha nevesaat 
Mont a ra an implij pemdeziek eus ar gwiskamantoù hengounel da get abaoe ar bloavezhioù 1970. Ar maouezed diwezhañ o tougen ar pennwisk Bigouden bemdez, evel Maria Lambour, a varvas er bloavezhioù 2010 Jean-Pierre Gonidec, Les bretons et leurs costumes aux XXe et XXIe siècles [Ar Vretoned hag o dilhad en XXvet hag en XXIvet kantved], e-barzh Les costumes régionaux : entre mémoire et histoire [Dilhad ar rannvro : etre an eñvor hag an istor], 2009. Camille Allain, [https://www.20minutes.fr/societe/2758107-20200410-bretagne-elles-savent-elles-dernieres-bigoudenes-coiffe-menacees-disparition Bretagne : « Elles savent qu’elles sont les dernières »... Les bigoudènes et leur coiffe menacées de disparition [Gouzout a reont ez int ar re ziwezhañ… En arvar da vont da get emañ ar merc’hed Bigouden hag o c’hoef-penn], 20 Minutes,‎ 10/04/2020.

Levrlennadur 
 Cuisenier, Jean ; Delouche, Denise ; Lossignol, Simone. François Hippolyte Lalaisse et la Bretagne : un carnet de croquis et son devenir. Div levrenn : F. H. Lalaisse et la Bretagne ha De la Bretagne et autres contrées. Brest : Éditions de la Cité, 1985 
  Creston, René-Yves. Le costume breton. Paris : Tchou, « La Bibliothèque bretonne », 1974.
  Guesdon, Yann. Le costume breton au début du XIXème siècle. Montroulez : Skol Vreizh, 
  Hélias, Per-Jakez.  Costumes de Bretagne. Kastellin : Éditions Jos Le Doaré, 1969.
  (Strollad). Les costumes régionaux : entre mémoire et histoire. Roazhon :  Presses universitaires de Rennes, 2009 .

 Gwelet ivez 
 René-Yves Creston
 François Hippolyte Lalaisse

 Daveoù 

Rummad:Dilhad
Rummad:Istor Breizh
Rummad:Sevenadur Breizh