Francis Pegahmagabow

Francis Pegahmagabow, ganet d’an 9 a viz Meurzh 1889 el lec’h a zo bremañ ar Vroad Kentañ Shawanaga en Ontario (Kanada), ha marvet d’ar 5 a viz Eost 1952 e Parry Sound (Ontario), a oa ur soudard, politikour ha stourmer politikel kanadian, eus ar bobl Ojibway Nishnaabe. Brudet eo evit bezañ bet an tenner-resisted gantañ ar muiañ a soudarded enebour lazhet war talbenn Europa da vare ar Brezel-bed Kentañ, hag evit bezañ stourmet evit gwirioù ar Pobloù Kentañ goude e zistro da Ganada war-lerc’h.

 Buhez 
Ganet eo Francis Pegahmagabow war riblenn reter ar Georgian Bay, en Ontario Personnage historique national de Francis Pegahmagabow (1889-1952), Parcs Canada, 13/06/2019 (lennet d'an 22/01/2025). Mervel a reas e dad pa oa tri bloaz. Desavet e voe en un endro speredel ennañ mesket ar gatoligiezh hag ar c'hredennoù anishnaabe. Mont a reas d’ar skol betek 1912 a-drugarez d’ur yalc’had roet gant ar gouarnamant. Eno e teskas lenn ha seniñ. Labourat a reas evel paotr-an-tan evit Ministrerezh ar Pesketa war bageier al Lennoù Meur KOENNECKE Franz M., Francis Pegahmagabow, L'Encyclopédie canadienne, 01/12/2020 (lennet d'an 23/01/2025).

 Brezel-bed Kentañ 
Rollañ a reas en arme kanadian d’an 13 a viz Eost 1914, dek devezh goude an disklêriadur-brezel eno. Evel ezel eus batailhon kentañ rann-arme gentañ ar bagad brezel e voe e-touez ar soudarded kentañ eus e vro kaset da Europa. Eno e kemeras perzh e eil emgann Ieper, emgann ar Somme, emgann Paschendaelle hag Argadenn ar C’hant Deiz. Anvet e voe da gaporal, ha dont a reas da vezañ ur sklêrijenner hag un tenner-resisted efedus, pa lazhas 378 soudard alaman, an niver uhelañ er brezel-se evit un tenner-resisted, ha pa brizonias un 300 bennak anezho. Ar Médaille militaire hag enorioù all a voe roet dezhañ evit e oberoù, met gouzanviñ a reas en e vruched e vuhez-pad abalamour d’ur bneumonienn tapet en trañcheoù ha d’un argad gant gazoù-emgann en doa anduret e 1917.

 Distro d’ar vro 
Pa zistroas da Ganada e 1919 ec’h adkavas Francis Pegahmagabow an dismegañs hag a baourentez a rae o reuz a-enep ar Pobloù Kentañ. Dimeziñ a reas gant Eva Tronche, ha ganti e savas ur familh a eizh bugel. Adalek 1921 e voulc’has gant ar politikerezh, ha choazet e voe evel unan eus pennoù bandennad Parry Island (Broad Kentañ Wasauksing hiziv-an-deiz). Klask a reas lakaat e plas ur gwir d’ar pennoù bandennadoù nac’hañ divizoù gwazourien an Indianed, a oa fonksionerien paeet gant ar Stad evit ren war ar Pobloù Kentañ. Jeu a savas etrezañ ha Gwazourien an Indianed, ha gant izili e vandennad memes. Lakaet e voe a-gostez eus an divizoù tamm-ha-tamm.
kleiz|thumb|249x249px|Pegahmagabow e 1945
E-pad an Eil Brezel-bed e labouras evel gward en uzin munisionoù e-kichen Nobel, en Ontario. Kemer a reas perzh e manifestadegoù evit goulenn ma ne vije ket rediet an henvroidi da vezañ rollet en arme ha da baeañ tailhoù ‘zo. Adalek 1945 e kasas daou resped evel penn-meur Gouarnamant an henvroidi, unan eus aozadurioù politikel kentañ ar Broadoù Kentañ e Kanada.

Mervel a reas d’ar 5 a viz Eost 1952 diwar un taol en e galon. Interet eo bet war zouaroù ar Vroad Kentañ Wasauksing, war enez Parry Monument commémoratif de Francis Pegahmagabow, Anviens Combattants Canada (lennet d'an 23/01/2025). E vedalennoù hag e goef penn-meur zo bet roet da Virdi kanadian ar brezel e Ottawa.

 Kredennoù 
Stag e oa Francis Pegahmagabow da gredennoù e bobl. A-raok mont da Europa e 1914 e reas e rejimant un ehan e-kichen ur c’hamp ojibwe. Eno e voe roet ur sac’had pareer dezhañ gant un Amerindian kozh. Ar sac’had a chomas gantañ a-hed ar brezel. Francis Pegahmagabow a gontas e oa a-wechoù kalet-tre ar sac’had, hag evel ma ne vije netra e-barzh gwechoù all. Hervezañ e sikouras anezhañ da zreistbevañ e-pad an emgannoù.

 Er sevenadur 

 Un delwenn en enor da Francis Pegahmagabow zo bet savet gant ar c'hizeller Tyler Fauvelle, ha staliet e kreizenn arzoù Parry Sound (Ontario).
 Tudenn nesañ ar romant Three Day Road (2001), skrivet gant Joseph Boyden, zo awenet gant buhez Francis Pegahmagabow. 

 Liammoù diavaez 
  Francis Pegahmagabow, le valeureux tireur d’élite, abadenn war Radio Canada, 54 mn, 30/11/2022 (selaouet d'an 22/01/2025)

 Levrlennadur 
  McINNES Brian D., Sounding Thunder: The Stories of Francis Pegahmagabow, University of Manitoba Press, 2016, 240 p. ISBN 9780887558245

 Daveennoù 

Rummad:Ganedigezhioù 1889
Rummad:Marvioù 1952
Rummad:Soudarded Kanada
Rummad:Politikourien Kanada
Rummad:Tennerien