Martini-Henry

KinnigBroDoareFuzuilh un-tennMont en-droMorailhañ dre zorn, kulasenn falling blockMunisionoù.577/450 Boxer-Henry.577/450 Martini–Henry.303 British.310 Cadet11,43 × 55 mm R (stumm otoman)7,65 × 53 mm Mauser (stumm otoman)11,43 × 59 mm R (stumm roumanat)ProduerienRSAF EnfieldBirmingham Small Arms (stumm Cadet)Kopiennoù e proviñs an North-West Frontier (Pakistan a-vremañ)Mare produiñ1871 - 1889Niver produetEtre 500.000 hag 1 milionMare implij1871-1918 (Rouantelezh-Unanet)Perzhioù teknikel(stumm diazez)Mas (hep baionetez)3,83 kgMas (gant ar vaionetez)4,22 kgHirder1.245 mmHirder ar c'hanol844 mmTizh mont e-maez ar boledoù400 m/s (gant poultr du)Lusk-tennañHervez an tenner, etre 12 hag 20 tenn/mnHed-tenn efedus370 mHed-tenn d'ar muiañ1.700 mAdstummoùKarabinenn, Cadet, Greener Police Shotgun, GahendraLezennRummad e Bro-C'hallD
Ar Martini-Henry zo ur rummad fuzuilhoù un-tenn reolius er British Army adalek 1871 hag implijet betek dibenn ar Brezel-bed Kentañ. Unan eus an armoù arouezius eus ar mare viktorian ha deus Impalaeriezh Breizh-Veur eo.

 Istor ha mont en-dro 
Er bloavezhioù 1860 e rae ar British Army gant ar Snider-Enfield, a oa fuzuilhoù karget dre o begoù kemmet evit degemer kartouchennoù metalek modernoc'h.

Savet e voe ar Martini-Henry diwar ur sistem kulasenn breouet gant ar Stadunanad Henry O. Peabody e 1862, dezhi ur wikefre falling block. Evit kargañ an arm e oa ret sachañ war ul loc'henn-grogenn dindan e fust ha lakaat ur gartouchenn en e gambr GREENWOOD Hilary, The Martini Henry Rifle, Shoreham Fort (lennet d'an 23/08/2025). E 1866, an ijinour suis Friedrich von Martini a simplaas ar gulasenn en ur dennañ he morzhol bras hag en ur lakaat en e blas un doare skoer all. Kemmañ a reas stumm al loc'henn-grogenn ivez. E Breizh-Veur e voe ouzhpennet ur c'hanol nevez d'an arm, ennañ rizennoù savet hervez teknik ar Skosad Alexander Henry. Diwar ar c'hemmoù-mañ e voe savet ar fuzuilhoù Martini-Henry, hag a voe lakaet er servij e arme Breizh-Veur adalek 1871 SMITH-CHRISTMAS Kenneth L., The Martini-Henry: Icon Of An Empire, American Rifleman, 22/10/2023 (lennet d'an 23/08/2025).

Brudet eo evit bezañ ur fuzuilh simpl he gwikefre, resis, ha solut, pa c'hall he c'hulasenn anduriñ gwaskoù uhel. Kambret e oa en he stumm orin e .577/450 Martini-Henry. Efedus e oa betek ur 400 metr bennak, hag etre daouarn ur soudard stummet mat e c'halle tennañ etre 12 hag 20 boled bep munutenn. Adstummoù (betek ar Mk IV) a voe anezhe, evit renkañ kudennoù war distrinkañ an douilhezioù da skouer. Stummoù berroc'h evit ar marc'hegerezh (karabinenn) pe deskiñ ar soudarded yaouank (e .310 Cadet) a voe ivez Martini Henry de cadet, Arme et Passion (lennet d'an 23/08/2025). Lod eus ar Martini-Henry a voe adkambret e .303 British, ur c'halibr modernoc'h deuet war-wel e dibenn ar bloavezhioù 1880 Martini henry (Mousqueton), Arme et Passion (lennet d'an 23/08/2025).

 Implij 
Implijet e voe ar Martini-Henry e brezelioù trevadenniñ Breizh-Veur dreist-holl, evel a-enep ar Zouloued e 1879. Al Lee-Metford a gemeras he flas en ur mod ofisiel adalek 1888. Servijout a reas memestra e-pad ar brezelioù a-enep ar Voeren hag e emgannoù all betek dibenn ar Brezel-bed Kentañ. Skouerennoù kollet da vare emgann Maiwand e 1880 a voe adkavet e-pad brezel Afghanistan e 2011 e tier annezidi ar vro zoken, gant soudarded stadunanat.

Implijet e voe an arm gant broioù all evel Rouantelezh Gres, Chile, an Impalaeriezh otoman pe Perou. Servijout a reas ivez er brezelioù en Iwerzhon en XX kantved, ma vije etre daouarn an dizalc'hourien (PIRA)Ó FAOLEAN Gearóid, [https://books.google.com/books?id=5C-NDwAAQBAJ&pg=Pt89 A Broad Church: The Provisional IRA in the Republic of Ireland, 1969-1980, Irish Academic Press, 2019, 272 p., ISBN 978-1-78537-245-2 pe an Ulster VolunteersSCARLATA Paul, Firearms of the Irish Civil Wars part 1 (lennet d'an 23/08/2025).

 Er sevenadur 
En e varzhoneg The Young British Soldier (1890), Rudyard Kipling a ra anv d'ar Martini-Henry. Er skrid-mañ e tesk ur soudard kozh d'unan nevez doujañ d'e arm, pa c'hallo saveteiñ e vuhez KIPLING Rudyard, , war The Kipling Society (lennet d'an 23/08/2025):

 Levrlennadur 
  ASPINSHAW Neil, The Martini-Henry For Queen And Empire, International Military Antiques, 2019, 256 p., ISBN 9780996073127
  MANNING Stephan, The Martini-Henry Rifle, Osprey Publishing, 2013, 80 p., ISBN 978-1780965062

 Daveennoù 

Rummad:Fuzuilhoù
Rummad:Armoù ar Rouantelezh-Unanet