Pontoù Brest

Abalamour d'he douaroniezh (pladennoù distaget an eil ouzh eben gant kaniennoù) ez eus kalz pontoù e Brest hiziv. N'eo ket bet atav evel-se an traoù avat. A-raok ma oa pontoù e oa ret d'ar Vrestiz dibab, evit treuziñ ar Penfell, pe mont en argrec'h d'ar stêr (ar pezh a ouzhpenne un dek kilometr bennak d'o hentad), pe paeañ evit mont e-bourzh bark un treizher, ar pezh ne oa ket diriskl atav. 

N'eo nemet e 1836 e voe asantet gant ar c'houarnourien studiañ ar c'hinnigoù da sevel pontoù, goude stourm an annezidi evit kement-se dre sinadegoù gant tud Rekourañs peurgetket. Evit bastañ da ezhommoù ar morlu gall e voe savet ar pontoù da-gentañ-holl, ha chomet e voe strizh treuzidigezh ar gerzhourien hag ar girri drevourel betek goude an eil Brezel-bed.

 Treuziñ ar Penfell 
 A-raok an Eil Brezel-bed 
Eus ar pontoù savet a-raok an Eil Brezel-bed ne chom nemet ar pont-neuñv hiziv, nevesaet a-brantadoù dre ma n’eo ken fetis e fardaj.
 Pont-neuñv 
Gant an amiral de Gueydon e voe divizet sevel ur pont-neuñv war ar Penfell e 1856. Ar pont kentañ eo hag a liamme ar c'hreiz-kêr gant karter Rekourañs

Goude an eil Brezel-bed ne voe adlakaet ar pont-neuñv nemet e miz Ebrel 1946, goude bezañ diatredet an dismantroù. Dilec'hiet e voe pa voe digoret pont nevez Rekourañs.

Miret eo bremañ evit tud an arsanailh, hag anavezet eo ivez evel "pont Gueydon".

 Pont broadel 
N'eo nemet d'an 23 a viz Even 1861 e voe digoret ar Pont Broadel, ar pont kentañ etre kreiz-kêr ha Rekourañs, goude ma oa bet nac'het kalz raktresoù. Ar pont-mañ a c'halle "en em zigeriñ" evit klotaat gant darvennoù morlu Bro-C'hall hag a felle dezhañ lakaat e listri da sevel gant ar Penfell.

Disac'hañ a reas ar pont e miz Gwengolo 1944, e-pad bombezadeg ar Gevredidi.

 Pont treuzvourzhañ 
Savet e voe ar pont treuzvourzhañ-mañ gant Ferdinand Arnodin e mont-tre porzh Benzart e Tunizia (en Impalaeriezh trevadennel Frañs d'ar mare-se) e 1898 da gentañ, hag adsavet e voe e Brest e 1909. Implijet e oa evit an arsanailh evit an arme gall. Gwall walleget e voe e 1944 ha distrujet e voe e 1947.

 Pont Kervallon 
Savet e voe pont Kervallon e 1930. Digor e oa d'ar publik da gentañ, oc'h erlec'hiañ an treizher, met astennet e voe domani ar morlu gall hag e teuas da vezañ e-barzh an arsanailh adalek 1933. E 1934 e voe addigoret d'ar bourmenerien, d'ar gerzhourien ha d'ar c'hirri skañv d'ar Sul ha d'an deizioù-gouel.

Ar pont war ar Penfell nemetañ eo hag a chomas difreuz e dibenn an eil Brezel-bed. Ne c'halle ket an dud treuziñ ar stêr ken dre ma oa bet distrujet ar pont broadel, ha klemmoù a zeuas eus tu koñversanted ar ribl dehoù : ne chome nemet an dreuzell evit ar gerzhourien, ar pont-neuñv. Un diforc'h priz a oa etre ar produioù e kreiz-kêr hag e Rekourañs. Goulenn a rejont neuze ma vije digoret pont Kervallon d'an trafik trevourel. Aotreet e voe ar c'harbedoù trevourel etre dor ar Vreserezh hag hini Killiverzan e miz Ebrel 1945, met da eurioù digoradur dorioù an arsanailh hepken.

Erlec'hiet e voe pont Kervallon gant ur stankell e 1987.

 Goude an eil Brezel-bed 
E 1945 e voe studiet diskoulmoù liesseurt evit treuziñ ar Penfell. Divizet e voe sevel daou bont : unan ma tremenfe warnañ an hent broadel 12, egile diloc'h, e kreiz ar gêr, evit an ezhommoù lec'hel.

 Pont an Ospital pe an Harteloire 

Divizet e voe sevel ur pont war lec'hienn ar pont treuzvourzhañ, distrujet, hag an ospital-mor, en e boull. Pont an ospital, adanvet war-lerc'h pont an Harteloire, a oa ijinet solut a-walc'h evit ma tremenfe karbedoù ha kirri pounner e-leizh, hag uhel a-walc'h evit ma tremenfe dindanañ ur morreder 10 000 t a-drugarez d'un uhelez a 40 metr a-us d'an dourioù uhelañ, forzh peseurt mare a vefe.

 Pont Rekourañs 
Savet e voe pont Rekourañs evit erlec'hiañ ar Pont Broadel. Un pont gorre-gouziz eo evit lezel batimantoù ar morlu gall da dremen.

 Pont Tréhouart 
Anvet eo diwar an amiral breizhat François Thomas Tréhouart. Ur pont fiñv eo, ha lesanvet eo pont niverenn 2. Emañ en argrec'h d'ar pont-neuñv Gueydon hag eveltañ e diabarzh an arsanailh. Miret eo evit koskor hemañ eta.

 Pont ar Gernevez 
Pont ar Gernevez (pont de La Villeneuve e galleg, un droidigezh eoLes métamorphoses de La Villeneuve e-barzh Le Télégramme) a voe savet e 1983 a-us d'ar Penfell e Bellevue. Liammañ a ra ar balioù Tanguy Prigent hag Europa ha servijout a ra da hent-tro Brest. Nevesaet e voe evit linenn B tramgarr Brest. 

 Treuziñ an Elorn 
N'emañ ket an Elorn war takad ar gumun, met a-bouez eo evit liammañ Brest ha Kemper. Pa ne oa ket pontoù e oa ret tremen dre Landerne pe kemer ar vag-treizh etre Ar Releg-Kerhuon hag an Treizh (e kumun Plougastell-Daoulaz).

Savet e voe ar pont Albert-Louppe e 1928, gwalleget e voe e 1944 ha ratreet al lodennoù euveret goude ar brezel. Dre ma oa an trafik o kreskiñ e voe "doublet" an hentoù gant pont an Hirwazh e 1994. Serret e voe ar pont Albert-Louppe d'ar c'hirri, hag e 2018 d'an holl garbedoù-tan peogwir e yae ar pont war zisteraat.

 Pontoù all 
 Pont Robert Schuman, pe pont ar Bougenn. Savet e 1963 a-us da saonenn ar Vilin-boultr. Lesanvet eo « pont ar re emlazhet ». Uhelaet eo bet e vardelloù evit skoilhañ ouzh an argeziadoù emlazhañ. Doublet e vo evit lezel an eil linenn tramgarr da dremen. Meneget eo ar pont-mañ er ganaouenn Lambé an Dro gant Matmatah e 1998 ("Si du Bouguen tu veux t'jeter").
 Karrbont Lambezelleg, a-us d'ar Spernod. Tennet eo bet ar roudennoù houarn er bloavezhioù 1970, bremañ eo un hent evit ar gerzhourien hag ar varc'hhouarnerien.
 Pont ar Forestou, savet e 1970 a-us d'ar straed Pierre-Semard.
 Pont Toullig ar Ran, savet e 2024-2025. Mont a ra a-us d'un draoñiennig e Bellevue etre bali Tarente ha karter Kergoad. Tremen a raio eil linenn an tramgarr warnañ adalek 2026.

 Daveoù 

Rummad:Pontoù Brest