Timbroù Inizi Maloù

Emañ an Inizi Maloù - Falkland Islands o anv saoznek – dindan dalc’h ar Rouantelezh-Unanet abaoe 1833 daoust dezho bezañ degemeret, a-hed ar bloazioù, tud nevez erruet eus Bro-C’hall, Spagn, Skandinavia… ha bezañ arc’hadur Arc’hantina a c’houlenn groñs ha dizehan ma vo anavezet ec’h aotrouniezh war an Islas Malvinas, diouzh o anv spagnolek. Un Tiriad Tramor eus Breizh-Veur eo, emren abaoe 2009.
E penn kentañ an  e voe diazezet ar servij-post kentañ etre an enezeg hag ar broioù estren, dre hanterouriezh al listri-mor a oa o vont da Vrazil dre Montevideo. Eus 1852 da 1880 e veze graet ar veaj gant ur oueletenn, fretet gant ar gouanour pe un embregour bennak, bep eil miz.

E miz Here 1877 e roas lañs ar Sekretour-stad e Ministrerezh an Trevadennoù, ar c’hont Carnarvon, d’an argerzh a rafe eus an  Inizi Maloù un ezel eus an Unvaniezh Postel Hollek (adanvet Unvaniezh Postoù ar Bed e 1879).

Talvoud-gwerzh an timbroù kentañ a save da 1 penny ha da 6 penny, ha diskouez a raent poltred ar rouanez Victoria. Embannet e voent d'an 19 a viz Kerzu 1878 dre implij ur paper hep filigran, pezh a oa dic’hortoz e trevadennoù saoz ar prantad-amzer-se. Reizhet e voe ar fazi-se e 1883.

Adal ar bloaz 1880 e ranke kement batimant a rae un ehan e Port Stanley kuitaat ar vro al lizhiri ganti. Fiziet e voe karg ur servij reoliek en embregerezh alaman ‘’Kosmos Line’’ a rae war-dro listri-dre-dan war un hent eus Hamburg da gCallao, e Perou. E Stanley e voe digoret an ti-post kentañ e 1887.

D'ar 1añ a viz Genver 1891, an ezhomm eus timbroù hanter-penny a lakaas melestradurezh ar Postoù da aotren ar rannañ e daou ha dreistmoullañ ar re 1 penny. E miz Gwengolo e tegouezhas an timbroù ½ penny hirgortozet met aotreet e voe ar rannañ betek an 11 a viz Genver 1892.


E 1900 e sinas ar pennadurezhioù ur gevrat gant ar gompagnunezh Pacific Steam Navigation Company a voe oberiant betek 1914, ar c'houlz ma oa aesoc'h tremen dre ganol Panama. O vezañ ne oa mui ur redi tremen e-bioù ar C’hab Horn, n’eo nemet e 1927 ma adkrogas monedoneoù  reoliek etre an inizi Maloù hag ar c’hevandir.

E 1904 e voe embannet timbroù nevez warno poltred ar roue Edouarzh VII, e sell paret war an tu kleiz – kontrol da skeudenn Victoria, war batrom an timbroù boutin savet evit pep trevadenn eus ar Rouantelezh-Unanet. Poltred  George V an hini eo a voe war e lerc’h e 1912. An diouer a liv abalamour d'ar Brezel-bed kentañ zo kaoz eus ar c’hemmoù bras a gaver etre ar moulladurioù graet e-pad ar brezel.
E 1929 e teuas war wel an tres skeudennaouet kentañ, a ziskoueze ur balum hag ar pengouin dindan profil George V.


E 1933 eo e voe lidet war un ton bras, gant ur rummad heverk a 12 timbr skeudennaouet kaer, 100vet deiz-ha-bloaz aotrouniezh Breizh-Veur war an enezeg. Ur maout, ur pengouin, kartenn ar vro, ur balum, monumant ar re varv, Port-Louis, ar Roue George V... a ya d’ober ar rummad « Centenary Issue », gant ar bloazioù 1833 ha 1933 skrivet a bep tu. Rouez ha ker-ruz eo an dastumadenn glok hiriv, priziet e vefe e 5 000 euro bennak.

Adalek ar bloavezhioù 1930 e kaver an alc’hwez “Falkland Islands” war an darn vrasañ eus ar rummadoù embannet e pep tiriad eus an impalaeriezh saoz : Jubile Arc'hant (1935), kurunidigezh George VI e 1937, hag all. Degouezh ur roue nevez e miz Mae 1937 (George VI) zo pennabeg embann un toullad timbroù “touristel” a ginnige lec’hioù brav ha loened gouez ar vro, evned, listri-mor, savadurioù, ar menez “Sugar”… Ur rummad diwezhañ gant penn George VI a zeuas er-maez e 1952. Diwar an trizek timbr embannet e 1937 e voe adembannet c’hwec’h anezho etre 1955 ha 1957, gant poltred e verc’h Elesbed II.

 Timbr fazius 
E 1964 e teuas da vezañ brudet ur strollad pevar zimbr savet evit lidañ 50vet deiz-ha-bloaz Emgann an Inizi Maloù e-pad ar Brezel-bed kentañ. Tra ma oa sañset bezañ skeudennaouet al lestr-brezel HMS Glasgow war an timbr a gouste 2p. 1/2 hag al lestr Kent war hini a dalvoud-gwerzh 6 penny glas, e voe moullet timbroù glas 6 penny gant tresadenn ar vag “Glasgow”. Dekmiliadoù a euroioù e vefe priz an timbroù fazius-se bremañ.

 Brezel an Inizi Maloù  
E-pad aloubadeg Arc'hantina eus miz Ebrel 1982 betek ar 14 a viz Kerzu 1982 e voe implijet timbroù Arc'hantina hep na vefent dreistmoullet. Tennet e voe sielloù implijet e ti-post Port Stanley hag erlec'hiet e voe d'ar 6 a viz Ebrel gant kachedoù arc'hantinat warni "9409 ISLAS MALVINAS * REPUBLICA ARGENTINA – an deiziad - gant banniel Arc'hantina." Seurt lizhiri kachedet zo klasket mat gant dastumerien timbroù hiriv an deiz.
Pa voe skarzhet soudarded Arc’hantina eus an inizi e voe implijet an timbroù moullet a-raok, ha dalc’het da embann reoù nevez adalek miz Gouere 1982. Un timbr a vent vras o skeudennaouiñ an enezeg a voe embannet timat gant ur priz uhel (1 £) mui un taos ouzhpenn (1 £) evit skoazellañ al labourioù reneveziñ. Deiz-ha-bloaz kentañ « dieubidigezh » an enezeg e 1983 a roas an tu da embann un toullad timbroù evit enoriñ skourroù disheñvel arme ar Rouantelezh-Unanet.
Ur plas ledan a vez roet da diegezh ar rouanez Elesbed II war an timbroù : eured, beaj d’an inizi, deiz-ha-bloaz ar rouanez pe he mibien-vihan… peadra da ziskouez pe da greñvaat fealded an annezidi d’ar rouantelezh. An natur (loened gouez, lapoused…), darvoudoù pouezus istor ar vro (ar Brezel-bed), ar glad…  zo danvez a gavomp war timbroù an inizi Maloù alies ivez.

 Liamm diavaez 
Bodad-studi timbrawouriezh an Inizi Maloù

 Levrlennadur 
 Grant, B.S.H. The Postage Stamps of the Falkland Islands and Dependencies. London: Stanley Gibbons, 1952.

Inizi Maloù
Rummad:Inizi Maloù