Lennegezh skiantel vrezhonek

Skridoù skiantel brezhonek a zo rouez-tre dre ma n’eus ket a gelennadurezh uhel vrezhonek en amzerioù modern (goude ar Grennamzer). Koulskoude ez eus roudoù eus anaoudegezhioù skiantel kozh-tre a spurmanter gant anvioù brezhonek al louzeier a ya da leuniañ dornskrid Leiden (8vet kantved) ha pa droer un dornad spisc’herioù e henvrezhoneg. E pennadoùigoù zo a gaver e geriadurioù bras Gregor Rostren ha Loeiz ar Pelleter ez eus traoù skiantel hep displegadennoù, met merzout a reer muioc’h a anaoudegezhioù e-barzh an dornskrid savet gant Pierre Joseph de Coëtanlem de Rostiviec e diwezh an . Nebeud a lennegezh skiantel a voe savet e-pad an Emsav kentañ hag e krogas amzer ar brezhoneg skiantel pa c’houlennas Frañsez Vallée digant skiantourien c'hallek zo an aotre da dreiñ pennadoù skiantel. Gant Gwalarn e teuas amzer al levrioù hag an testennoù skiantel.

Al levrioù pe an testennoù skiantel zo oberennoù pe pennadoù a c’hell bezañ lakaet er rummadoù 500 (Skiant) ha 600 (Teknologiezh) pa implijer Rummatadur niverel Dewey.

 Dornskrid Leiden 

 Spisc'herioù henvrezhonek 

 Levrioù skiantel brezhonek 
 Ur seurt holloueziadur, kalz a vezhoneg enni, savet gant un denjentil en distro 
N’eo ket ul levr e brezhioneg, met un astenn da c'heriadur Loeiz ar Pelleter gant kalz a zisplegadennoù diwar-benn sterioù ar gerioù brezhonek roet evit treiñ gerioù gallek. E-pad an Dispac'h Gall e chomas Pierre Joseph de Coëtanlem de Rostiviec en e vaner Trogrifon e Henvig da sevel ur pezh mell dornskrid ha ne voe ket moullet a-raok daou gantved.

 Studi war an astrou 
En hañv 1848 e embannas al Levrdi Lefournier e Brest ul levrig, 40 pajenn ennañ ha Studi war an astrou e ditl, dindan sinadur Paul Lebreton. Hervez Nelly Blanchard, kelennerez war ar brezhoneg hag ar yezhoù keltiek, e Skol-veur Brest, n’eus Paul Lebreton ebet a c’hellfe bezañ kavet roudoù anezhañ e takad ar seurt brezhoneg a weler implijet gantañ, hini Treger Vihan er reter da Vontroulez.
Soñjal a ra dezhi e c’hell bezañ bet ar gwir oberour, pe Guillaume Le Jean, mab da Varc’harid Le Breton, pe Guillaume Ricou, un den a lavarer e oa sot gant ar steredoniezh.
Pal al levrig a oa displegañ petra eo an astroù, da lavaret eo, an Heol hag e goskoriad, hag ar mareoù-mor. Ledañ-skiant eo nemetken, ar c’hentañ levr skiantel brezhonek eo, kazi sur.

 Mentoniez 
gant C.L. Kerjean (Célestin Lainé).

 Notennoù diwar-benn ar Gelted gozh 
E 1943 e voe embannet gant Skridoù Breizh, e stumm ul levr, Notennoù diwar-benn ar Gelted gozh, a endalc’he anaoudegezhioù istorel ha skiantel war an Hengelted dastumet gant Meven Mordiern, gant skoazell Frañsez Vallée.

 Levrioù evit an deskadurezh 

 Pennadoù skiantel brezhonek 

Rummad:Lennegezh skiantel vrezhonek