Lizherenneg etrebroadel AFNA

+ Al lizherennegoù AFNA ha Morse hag an distagadur (FAA, 2020) Character  MorseCode  Telephony  Phonic(Pronunciation) A●−Alfa(AL-FAH) B−●●●Bravo(BRAH-VOH) C−●−●Charlie(CHAR-LEE) or(SHAR-LEE) D−●●Delta(DELL-TAH) E●Echo(ECK-OH) F●●−●Foxtrott(FOX-TROTT) G−−●Golf(GOLF) H●●●●Hotel(HOH-TEL) I●●India(IN-DEE-AH) J●−−−Juliett(JEW-LEE-ETT) K−●−Kilo(KEY-LOW) L●−●●Lima(LEE-MAH) M−−Mike(MIKE) N−●November(NO-VEM-BER) O−−−Oscar(OSS-CAH) P●−−●Papa(PAH-PAH) Q−−●−Quebec(KEH-BECK) R●−●Romeo(ROW-ME-OH) S●●●Sierra(SEE-AIR-RAH) T−Tango(TANG-GO) U●●−Uniform(YOU-NEE-FORM) or(OO-NEE-FORM) V●●●−Victor(VIK-TAH) W●−−Whiskey(WISS-KEY) X−●●−Xray(ECKS-RAY) Y−●−−Yankee(YANG-KEY) Z−−●●Zulu(ZOO-LOO) 1●−−−−One(WUN) 2●●−−−Two(TOO) 3●●●−−Three(TREE) 4●●●●−Four(FOW-ER) 5●●●●●Five(FIFE) 6−●●●●Six(SIX) 7−−●●●Seven(SEV-EN) 8−−−●●Eight(AIT) 9−−−−●Nine(NIN-ER) 0−−−−−Zero(ZEE-RO)

Lizherenneg etrebroadel AFNA (Aozadur ar Feur-emglev Norzh-Atlantel) a reer eus al lizherenneg etrebroadel a zo bet termenet gant Aozadur Etrebroadel an Nijerezh Foran (AENF ; International Civil Aviation Organization/ICAO e saozneg) dindan an anv (International) Radiotelephony Spelling Alphabet (IRSA), "Lizherenneg-Digejañ Etrebroadel ar Skinbellgomzerezh (LDES)" e 1955, hag a voe degemeret gant an International Telecommunication Union (ITU) e 1959.

Savet eo bet al lizherenneg etrebroadel-se diwar an hini a veze implijet gant arme ar Stadoù-Unanet ; nebeut-ha-nebeut en deus kemeret lec'h lizherennegoù ar broioù all, betek bezañ degemeret gant AFNA, alese e anv.

Implijet e vez gant an AENF hag an AFNA evel-just, koulz ha gant kement aozadur hag a ra gant ar skinbellgomzerezh : arme Frañs, ar Groaz-Ruz etrebroadel, Kevread broadel ar gwarez foran, Poellgor sikourerien c'hall ar groaz wenn, ar bomperien, ar polis, ar surentez keodedel, ar radioamatourien hag all.

 Al lizherenneg 
An distagadur etrebroadel hag erbedet eo an hini a zo en daolenn ; n'eo ket distagadur ar ger e yezh pe yezh.
 El lizherenneg ofisiel ez eus daou c'her hag a vez skrivet en un doare disheñvel diouzh an doare saoznek reizh : Alfa e-lec'h Alpha, peogwir ez eus yezherien ha ne ouzont ket e talvez ph kement hag f er yezhoù europat ; Juliett e-lec'h Juliet evit ma ne c'hellfe ket ar c'hallegerien e zistagañ hep an t pe evel juillet.
 Daou zoare da zistagañ C-charlie zo, peogwir ez eus yezherien hag a ziforc'h etre ch ("tcharlie") ha sh ("charlie").
 Daou zoare da zistagañ U-uniform zo : "youniform" evit ar yezhoù kar d'ar saozneg, hag "ouniform" evit ar yezhoù kar d'al latin.
 Ar sifr 3 three () a vez distaget tree (, "gwezenn'") abalamour ma ne c'hall ket an holl yezherien distagañ ar ruzenn dent divouezh saoznek th.
 Ar sifr 4 four () a vez distaget fow-er evit mirout a zroukveskañ gant an araogenn saoznek for "evit" ha gant ar stagell for hag a verk an abeg.
 Ar sifr 5 five  a vez distaget fife evit mirout a zroukveskañ gant ar ger saoznek fire, "tan".
 Ar sifr 9, nine, a vez distaget niner evit mirout a zroukveskañ gant ar ger alamanek nein, a vez distaget evel an 9 saoznek.
 An niver (1)000, thousand , a vez distaget tousand en abeg d'an th saoznek.

 Istor 
A-raok ar Brezel-bed kentañ (1914-1918) e voe aozet lizherennegoù-digejañ evit gwellaat ar pellgehentiñ dre bellgomz ha skingomz a-bell. An doare A-Amsterdam, B-Baltimore, diwar ar gerioù evit A ha B, a voe degemeret gant an International Commission for Air Navigation (ICAN, a droas da AENF e 1945).

E 1927 e voe savet gant ar CCIR (Comité Consultatif International pour la Radio, a droas d'an ITU e 1934) ar c'hentañ lizherenneg etrebroadel nann-milourel. Peogwir e oa savet kudennoù gant lod yezhoù e voe degaset kemmadennoù e 1932, ha degemeret e voe al lizherenneg gant an ICAN ; betek 1965 e voe implijet an doare kemmet-se gant an International Maritime Organization (IMO), ur skourr eus Aozadur ar Broadoù Unanet hag a ra war-dro reoliañ ar merdeiñ.

A-hed an Eil Brezel-bed (1939-1945), meur a vro a implijas he lizherenneg dezhi evit digejañ gerioù. E 1941 en SUA e voe lakaet e pleustr ul lizherenneg a vefe boutin d'an armeoù stadunanat : an Able Baker ; unan damheñvel a voe implijet diouzhtu gant ar Royal Air Force, ha lod skourroù all eus an arme vreizhveuriat a zegemeras hini ar Royal Navy (hiziv c'hoazh, tud nannsoudard er Rouantelezh-Unanet a ra c'hoazh gant Freddie evit F ha Sugar evit S).

E 1943, sturvodoù an armeoù stadunanat, breizveuriat hag aostralian a gemmas lizherenneg SUA evit gwellat ar c'henlabour.

Goude echuet ar brezel, pa veze kalz tud eus ar Gevredidi o kenlabourat dre ar bed e voe lakaet an Able Baker da ofisiel en nijerezh, e 1946. Peogwir e oa meur a zistagadur e doare saozneg Breiz-Veur e voe degemeret ul lizherenneg-digejañ Ana Brazil en Amerika Latin. Ne badas ket pell avat : e 1947, an International Air Transport Association (IATA) a ginnigas da AENF ul lizherenneg hag a c'hellfe bezañ distaget ha komprenet e galleg, e portugaleg, e saozneg hag e spagnoleg. Da heul ar c'hinnig-se, AENF a genlabouras gant ar yezhoniour gall-ha-kanadian Jean-Paul Vinay (1910-1999) eus Skol-veur Montréal evit termeniñ ul lizherenneg-digejañ nevez The postal history of ICAO How was Nato’s phonetic alphabet chosen? hervez an dezverkoù-mañ :
 gerioù implijet e galleg, saozneg ha spagnoleg ;
 gerioù aes da anavezout ha da zistagañ e metoù al levierien nijerezioù en holl vroioù ;
 gerioù aes da dreuzkas ha da lenn dre skinbellgomzerezh ;
 gerioù hag a vez skrivet damheñvel e galleg, saozneg ha spagnoleg, ar bennlizherenn heñvel en teir yezh ;
 gerioù na c'heller ket enebiñ outo evit abeg pe abeg Henry M. Moser (1959) : The Evolution and Rationale of the ICAO Word-Spelling Alphabet.
Goude meur a gemmadenn, kenasantet gant AENF ha J.-P. Vinay, e voe echuet al lizherenneg-digejañ d'ar  ha lakaet e pleustr adalek ar  en nijerezh foran — arme ebet neblec'h ne reas ganti avat.

Dizale e voe kavet kudennoù all el lizherenneg, evel droukveskañ Nectar ha Victor pa vez fall ar skinbellgomzerezh, ken e tistroas lod levierien d'an Able Baker. E 1952 bepred, AENF a labouras en-dro war al lizherenneg en ur studiañ an implij anezhi e metoù levierien eus 31 vro ; ar si pennañ a voe kavet eo ne veze ket degaset fazioù gant ar skinbellgomzerezh, na rae nemet gwashaat ar fazioù a oa dija en dibab gerioù. Ul lizherenneg-digejañ nevez a voe embannet gant AENF d'ar  ; degemeret e voe gant milourien AFNA d'ar 1 a viz Meurzh goude bezañ kemmet reizhskrivadur un nebeud gerioù (C, M, N, U hag X) diwar c'houlenn an US Air Force. E 1959 e voe degemeret gant an ITU ivez ; peogwir e ver an ITU ar skinbellgomzerezh etrebroadel en e bezh e voe lakaet al lizherenneg e pleustr gant hogozik an holl implijerien, ha pa vent soudarded, nannsoudarded pe amatourien. E 1965 e voe degemeret gant an IMO ivez.

Kemmadennoù a voe er sifroù : 1947, an ITU a zegemeras un doare nevez da envel ar sifroù e-lec'h hini an Ana Brazil : ur meskaj etre ar sifroù a orin latin hag ar re saoznek.
0 = Nadazero diwar / nada +  zero
1 = Unaone diwar  ūna +  one
2 = Bissotwo diwar  bis +  two
3 = Terrathree diwar  terzo +  three (distaget evel tree)
4 = Kartefour diwar  quart +  four (distaget fow-er)
5 = Pantafive diwar  penta- +  five (istaget fife)
6 = Soixsix diwar  soix- +  six
7 = Setteseven diwar  sette +  seven
8 = Oktoeight diwar  octō +  eight
9 = Novenine diwar  nove +  nine (distaget niner)

 Kemmadennoù lec'hel 
 E metoù an nijerezh e vez erlec'hiet data, dixie pe david ouzh D-delta e lod aerborzhioù, evit mirout a zroukveskañ gant anv ar gompagnunezh Delta Airlines.
 A-wechoù e vez erlerc'hiet unit ouzh 1-one.

 Liammoù diavaez 
  AFNA : The NATO Phonetic Alphabet
  Implij al lizherenneg AFNA e Bro-C'hall (pajennoù 24-32)

Pennadoù kar
Kod etrebroadel ar sinalioù
Lizherenneg semafor

 Notennoù 

Rummad:Lizherennegoù