Devezhioù Mezheven

An enkadenn ekonomikel ha sokial kroget e 1847 he doa maget enebiezh ar bobl a-enep ar vonarkiezh a zegasas dispac'h miz C'hwevrer 1848. Evit diskoulmañ ar baourentez o kreskiñ abalamour d'an dilabour e voe krouet al labouradegoù broadel gant gouarnamant nevez ar Republik. Kreskiñ a reas buan-kenañ an niver a dud implijet gant ar Stad, evit tizhout 115 000 labourer a-benn daou viz. 

Ar vourc'hizien hag o strolladoù politikel, kaset gant Alfred de Falloux, a gavas abeg er mennozh abalamour d'e goust. Kregiñ a reas neuze un enebiezh kriz etre ar Republikaned-Mirourien hag ar Vonarkisted en un tu, hag ar Republikaned-Sokial en tu all. Goude ma voa gounezet an dilennadegoù kannaded gant ar re gentañ, aozet e voe ur vanifestadeg veur d'ar 15 a viz Mae. Toullbac'het e voe pennoù ar Republikaned-Sokial goude bezañ klasket ganto aloubiñ ti-kêr Pariz.

 Serriñ al labouradegoù broadel 
Dilennadegoù deroù miz Even 1848 a voe gounezet gant ar Republikaned-Mirourien. Hep ar pennoù dispac'hel toullbac'het e voent dieub da lakaat o folitikerezh e pleustr. Tagañ a rejont neuze al labouradegoù broadel, arouez ar politikerezh sokial lakaet e plas goude dispac'h miz C'hwevrer 1848. 

D'an 19 hag 20 a viz Even e voe mouezhiet gant ar Vodadenn Vroadel diskar al labouradegoù broadel. Al labourerien dindan 25 bloaz a rankas mont d'an arme, ar peurrest a voe kaset da sevel kanolioù. Goude bezañ embannet an dekred-se en em savas al labourerien barizian : stoc'het e voe straedoù Pariz ha reter ar gêr-benn a voe dalc'het ganto. 
 Urzh an darvoudoù 
 23 a viz Even : penn-kentañ an emsavadeg poblek, staliet e voe ar stoc'hoù kentañ. Kaset e voe an arme gant ar jeneral Louis Eugène Cavaignac, tarzhañ a reas an emgannoù.

 24 a viz Even : karter ar Panteon a voe taget gant an arme. Ur rejimant Gwarded Republikan a zeuas a-benn da skarzhañ 1500 labourer stoc'het eno, met lazhet e voe ar jeneral Damesme en emgann.
 25 a viz Even : Arc'heskob Pariz, an Aotrou Affre, a voe lazhet war ar stoc'hoù, met daou jeneral a voe lazhet e tu ar Republik.
 26 a viz Even : Ar stoc'h diwezhañ a gouezhas war ar faubourg Saint-Antoine. Toullbac'het e voe Louis Blanc, ur c'hannad tost ouzh mennozhioù an emsavadeg.
 28 a viz Even : ar Vodadenn Vroadel a drugarekaas ar jeneral Cavaignac o reiñ penn ar gouarnamant dezhañ.

 Mougadeg 
Dre ma ne oa nemet 3000 archer e Pariz, dibosupl e oa dezho herzel an emsavadeg. Chom a rejont da gelaouiñ gouarnamant da c'hortoz ar jeneral Louis-Eugène Cavaignac. Hennezh a gasas 25 000 soudard ha 17 000 gward broadel, mui 15 000 gward fiñvus ha 2 500 archer. 1600 anezho a varvas e Devezhioù Mezheven, mil soudard ha gward broadel en o zouez.

Mougadeg an dispac'h parizian gant ar Republik a voe gwadek-kenañ Sylvie Aprile, La IIe République et le Second Empire, Pygmalion, 2000.. An niver a emsaverien lazhet e-pad an emgannoù n'eo ket anavezet resis, met etre 3 000 ha 5000 a varvas war ar stoc'hoù. Dav eo ouzhpennañ war-dro 1 500 fuzuilhet hep bezañ barnet. 25 000 den a voe tapet ha 11 000 anezho kondaonet d'an toull-bac'h pe kaset da Aljeria.

 Da heul 
Karl Marx ha Friedrich Engels a zielfennas an dispac'h-se evel ganedigezh dizalc'hiezh luskad al labourerien. Gwelet e voe daou du en un doare splann hervezo : hini ar vourc’hizien, laouen gant ar Republik vonreizhel, hag ar vicherourien o tifenn o gwirioù ha prest da vountañ war-zu ur renad nevez. 

Ar republikanouriezh a zeuas da vezañ mirour d'ar mare-se e Bro-C'hall, padal e chomas luskadoù republikanour iwerzhonat pe spagnolat dispac'hour betek kreiz an  kantved.

Aonik dirak tarzhadenn un emsavadeg all, ar vourc'hizelezh c'hall a zistrujas hêrezh sokial dispac'h 1848 hag a vountas evit distro an urzh, arouezet gant Louis-Napoleon Bonaparte. Ar Republik a voe diskaret gantañ aes a-walc'h, dre ma oa bet kollet ganti fiziañs ar vicherourien hag ar Republikaned techet d'en em zifenn war ar stoc'hoù Karl Marx, Le 18 Brumaire de Louis Bonaparte, Pariz, embanandurioù Gallimard, 2007, 1852, p. 185. Meneget e Hayat 2014, p. 20..

 Notennoù ha daveennoù 

Rummad:Istor Bro-C'hall en XIXvet kantved
Rummad:Emsavadegoù