Laorañseg

Al laorañseg pe irokeg Sant-Laorañs a oa ur yezh irokek komzet betek dibenn an  gant an Irokiz a oa o chom a-hed ribloù ar stêr Sant-Laorañs, en Ontario ha Kebek a-vremañ, e Kanada. Irokiz Sant-Laorañs e oa ar re a gomze ar yezh-se, ur bobl aet da get abalamour d'o brezel a-enep ar Mohawk, ur bobl irokat all galloudusoc'h egeto eus ar c'hengevread irokat, hag a oa staliet muioc'h er Su, e Stad New-York a-vremañ.

Un nebeud degadoù a c'herioù a zo deuet betek ennomp a-drugarez d'an ergerzher Jakez Karter.

 Istor 
Gwelet ar pennad Irokiz Sant-Laorañs ivez.
Merket e voe un daouzek kêriadenn bennak gant an ergerzher Jakez Karter e 1535 ha 1536, en draoñienn etre Stadacona ha Hochelega, lec'hiennoù kêrioù a-vremañ Kebek ha MontrealJakez Karter. (1545). Relation originale de Jacques Cartier. Pariz: Tross (embannadur 1863). An arkeologourien o deus dizoloet roudoù kêriadennoù all muioc'h er c'hornôg, e-kichen penn reter lenn Ontario.

Koulskoude e oa aet da get an Irokiz gweladennet gant Jakez Karter pa erruas Samuel de Champlain eno e 1608, 75 vloaz war-lerc'hJames F. Pendergast. (1998). "The Confusing Identities Attributed to Stadacona and Hochelaga" 2014-08-12, Journal of Canadian Studies, Volume 32, p. 149, accessed 3 C'hwevrer 2010. Meur a varteazadenn a zo bet savet evit displegañ kement-se : ar brezel gant meuriadoù all (ar Mohawk eus ar su), ur c'hleñved-red, un divroadenn da rannvro al Lennoù Meur. Merkoù arkeologel a ziskouezfe e oa bet brezelioù gwastus gant meuriadoù irokat amezek, an Huroned ha broadoù ar C'hengevread irokat, ar Mohawk-ed dreist-hollBruce G. Trigger, "The Disappearance of the St. Lawrence Iroquoians", e The Children of Aataentsic: A History of the Huron People to 1660, vol. 2], Montreal and London: Mcgill-Queen's University Press, 1976, pp. 214-218, 220-224, accessed 2 C'hwevrer 2010.

 Al laorañseg 
Meur a rannyezh, pe yezh zoken, a vije bet komzet gant Irokiz ar Sant-Laorañs er XVI kantved. Ar gerioù notet gant Jakez Karter ne lakont ket ac'hanomp da welout gwall sklaer diwar-war kement-se avat.

Ur ger laorañsek a vez implijet c'hoazh gant an holl : "kanada" hag a dalv, hervez Jakez Karter, kement ha « kêriadenn ». Ar ger-se a voe implijet gantañ evit envel ar rannvro tro-do da Stadaconé, hag ar stêr : « stêr Kanada » (la rivière de Canada e galleg).

 Geriaoueg 
Embannet e voe levr e veajoù gant Jakez Karter e 1545, ennañ ur roll gerioù laorañsek kentañ. Un eil roll berroc'h a voe ouzhpennet kalz diwezatoc'h en embannadur italianek, ha war-lerc'h er re saoznek ha gallek.

Setu roll ar geriou-se, evel ma voent skrivet gant Jakez Karter :

 brezhoneg   laorañseg Unan segada Daou tigneny Tri asche Pevar honnacon Pemp ouiscon Ar penn aggourzy An daoulagad hegata An divskouarn ahontascon Ar genou escahe An dent esgougay Ar yezh osvache Ar gorzailhenn agouhon An dremm hogouascon Ar blev aganiscion An divhar agouguenehonde An daouarn aignoascon Warc'hoazh 		     achide An oabl qenhia An douar damga An heol ysnay Al loar assomaha Kêriadenn Canada Ma zad addatht Ma mamm adanahoe Ma breur addagnin Ma c'hoar adhoasseue 

 Gwelet ivez 
 Levlennadur 
Jakez Karter. (1545). Relation originale de Jacques Cartier. Pariz: Tross (ademb. 1863). (roll gerioù er pajennoù 46 da 48)
Serge Bouchard et al., Peuples autochtones de l'Amérique du Nord. De la réduction à la coexistence, Kebek, Télé-université, 1989, pages 93-95. (La disparition des Iroquoiens laurentiens)
Floyd G. Lounsbury. (1978). "Iroquoian Languages," Handbook of North American Indians. Volume 15. Pajennoù 334-343.
Juan Francisco Maura. (2009). "Nuevas aportaciones al estudio de la toponimia ibérica en la América Septentrional en el siglo XVI". Bulletin of Spanish Studies 86. 5 (2009): 577-603.
Marianne Mithun. (1979). "Iroquoian," in Lyle Campbell and Marianne Mithun, The Languages of Native America. Austin: University of Texas Press. Pajennoù 140-141. ("Laurentian")
Marianne Mithun. (1981). The Mystery of the Vanished Laurentians, in Papers from the 5th International Congress on Historical Linguistics (Anders Ahlquist, ed.). Amsterdam: John Benjamins. Pajennoù 230-242.
Marianne Mithun. (1999). The languages of Native North America. Cambridge: Cambridge University Press.  (hbk); .
James F. Pendergast. (1998). "The Confusing Identities Attributed to Stadacona and Hochelaga", Journal of Canadian Studies. Volume 32. Pajennoù 149-167.
Bruce G. Trigger and James F. Pendergast. (1978). "Saint Lawrence Iroquoians", Handbook of North American Indians. Volume 15. Pajennoù 357-361.
Bruce G. Trigger. (1976). The Children of Aataentsic: a History of the Huron People to 1660. Montreal: McGill-Queen's Press. pp. 214–228. ("The Disappearance of the St. Lawrence Iroquoians")

 Liammoù diavaez 
  Listenn al lec'hiennoù internet diwar-benn al laorañseg (Native Languages of the Americas Online Resources)
  Mirdi galloudel Kanada, Les Iroquoiens du Saint-Laurent — kinnig enlinenn Irokiz ar Sant-Laorañs
 Gerioù e laorañseg
 Daveoù 

Rummad:Yezhoù irokek
Rummad:Yezhoù aet da get