Manufacture d'Armes de Tulle

Ar Manufacture d'Armes de Tulle (Labouradeg Armoù Tulle), anvet alies MAT, a zo bet e-touez al labouradegoù-Stad armoù pouezusañ e Bro-C'hall betek dibenn an XX kantved, asambles gant reoù Saint-Étienne ha Châtellerault. Diazezet e oa e Tulle (departamant ar Corrèze).
 Istor 
E 1690 e voe treuzfurmet unan eus milinoù Tulle en un atalier evit sevel kanolioù fuzuilhoù. Peadra da sevel armoù a gaved nepell diouzh Tulle : dour evit lakaat ar mekanikerezhioù da vont en-dro, koad evit lammoù ha fustoù an armoù-tan, ha dir e mengleuzioù en Dordogne a-vremañ. Tamm-ha-tamm e kreskas an niver a atalieroù armoù er barrez. E 1777 e voent bodet diwar urzh Loeiz XVI hag anavezet evel ul Labouradeg Roueel GIOVANNI Mathilde, Le musée des Armes de Tulle, war Détours en Limousin, 03/06/2016 (lennet d'an 18/09/2024). 

En he barr e voe al labouradeg da vare ar Brezel-bed Kentañ, pa laboure 4.600 micherour etre he mogerioù. Al labouradeg a oa c'hoazh implijerez kentañ al Limousin pa voe serret e 1990 PHILIPPE Olivier, L’ancienne Manufacture d’armes de Tulle reste le garant de l’histoire ouvrière de la ville, e La Montagne, 22/07/2013 (lennet d'an 18/09/2024) abalamour da adaozadur industriezh an armoù e Frañs. Ur mirdi war an armoù a voe savet e 1979 e Tulle. Ennañ e vez kinniget armoù a bep seurt, savet er gêr pe get. Lod anezhe a vez prestet gant Mirdi an Arme e Pariz Informations touristiques sur le musée des armes de Tulle, Annuaire Tourisme France (lennet d'an 18/09/2024). Pezh koshañ ar mirdi zo ur blatinenn-gailhastr savet e 1693 e Tulle, bet adkavet e-kichen New-York (Stadoù-Unanet) À la découverte des collections du musée des armes, levrig da bellgargañ, 2017 (lennet d'an 18/09/2024). 

 Armoù bet produet er MAT 
N'eo ket klok ar roll-mañ. Kinniget eo an armoù produet en urzh kronologel.
 pistolennoù doare Ki-mor
 pistolennoù Morlu Stumm 1779
 fuzuilhoù Chassepot
 fuzuilhoù Gras
 fuzuilhoù Lebel
 fuzuilhoù ha karabinennoù Berthier
 Fusil Automatique M1917
 pezhioù evit ar fuzuilhoù-mindrailher FM 24/29
 pistolennoù damaotomatek PA 35S (kanolioù ha riklerezioù)
 pistolennoù-mindrailher MAT 49
 fuzuilhoù-chase

 Gwelet ivez 
 Manufacture d'Armes de Saint-Étienne
 Manufacture d'Armes de Châtellerault
 Manufacture d'Armes de Bayonne

 Levrlennadur 
 CAYRE Yves, Histoire de la Manufacture d’armes de Tulle de 1690 à 1970, Tulle, MAT, 1973, 273 p.

 Daveennoù 

Rummad:Embregerezhioù armoù-tan
Rummad:Embregerezhioù Bro-C'hall
Rummad:Embregerezhioù aet da get
Rummad:Embregerezhioù savet e 1690