Mouchouer kelenn evit ar soudarded

Ar mouchoueroù kelenn evit ar soudarded a oa pezhioù lien savet e kalz broioù european etre fin an XIX kantved ha deroù an XX, warne tresadennoù moullet evit deskiñ d'ar soudarded penaos ober war-dro o dafar. 

Talvoudus e oant d'ar soudarded evit derc'hel soñj eus traoù a rankent deskiñ, ha soñjet e voent ivez evit ar soudarded dic'houest da lenn. Implijoù all a c'hallas bezañ graet anezhe, evel dougen dafar pe bandenniñ gloazadennoù da skouer. Ostilhoù propaganda evit ar Republik e voent ivez e Frañs SOUSTRE DE CONDAT Bérangère, L'instruction aux armes au travers des mouchoirs d'instruction : France-Allemagne (1876-1893) e Les Français et les armes à feu de 1789 à nos jours, Maisonneuve & Larose / Hémisphères, 2018, p. 135-147.

 Mouchouroù hervez ar broioù 

 Alamagn 
En Impalaeriezh Alaman e voe embannet ur rummad 17 mouchouer disheñvel gant an ofisour prusian Heinrich Joseph Schnikmann etre 1881 ha 1896. Produet e vezent gant an embregerezh Rollfs diazezet e Köln. Distrujet e voe ar braz anezhe e dibenn ar bloavezhioù 1890 peogwir e oant re resis hag e veze diskuilhet warne sekredoù war sevel an armoù. Nebeut-tre a destennoù a oa warne e-keñver ar re produet e Bro-C'hall.

 Bro-C'hall 
E 1872 e voe lakaet ar c'hoñje da redi evit an holl baotred er vro. Ur bempvedenn anezhe ne oa ket gouest da lenn La France des années 1870 war Correspondance d'Henri Poincaré, lennet d'ar 24/02/2024, ha lod anezhe ne oarent ket galleg. Evit aesaat o deskamant e voe ijinet ar mouchoueroù kelenn kentañ gant ar c'homandant Pierre Perrinon e 1874. Kalz testennoù a gaved warne ouzhpenn d'an tresadennoù memestra. Ofisializaet e voe o implij gant Ministrerezh ar Brezel e 1880. Ar mouchoueroù kelenn gall a veze produet gant an embregerezh Renault eus Darnétal, e-kichen Rouan. Pezhioù kotoñs karrezek e oant, war-dro 70 cm o c'hostez. 10 mouchouer hag adstummoù anezhe a voe moullet etre 1873 ha 1893 Le mouchoir accessoire militaire war Noisy Le Sec Histoire{s}, 23/03/2014 (lennet d'ar 24/02/2024) :

 N.1 : montañ ha divontañ ar fuzuilh 1866 Chassepot ;
 N.1 bis : montañ ha divontañ ar revolver stumm 1873 ;
 N.2 : montañ ha divontañ ar fuzuilh 1874 Gras ;
 N.3 : marc'hegerezh, kelenn war ar c'hezeg;
 N.4 : montañ ha divontañ ar garabinenn varc'hegerezh (1890) ;
 N.4 bis : kelenn war ar pakadennoù ;
 N.5 : kanolierezh ;
 N.6 : evit soudarded an adarme ;
 N.7 : sikour ar re c'hloazet, yec'hedoniezh ;
 N.8 : renkañ an dafar ;
 N.9 : fuzuilh Lebel 1886 ;
 N.9 bis : fuzuilh Lebel kemmet 1893 ;
 N.10 : sevel pontoù ha tremen dreist ar stêrioù.

Roet e veze mouchouerioù d'ar goñskried betek 1905.

 Stadoù-Unanet Amerika 
Mouchoueroù kelenn war ar sikour d'ar re c'hloazet a voe roet d'ar soudarded da vare brezel ar Pleg-mor (1990-1991) GUISNEL Jean, L'armée sort ses mouchoirs, Le Point, 13/11/2012 (lennet d'an 23/02/2024).

 Daveennoù 

Rummad:Dilhad