Kod etrebroadel ar sinalioù

Kod etrebroadel ar sinalioù (KES) a reer eus ur reizhiad etrebroadel arouezioù ha kodoù a vez arveret gant al listri evit eskemm kemennoù pouezus a-fed surentez ar  moraerezh ha dodennoù stag outañ. Gorren bannieloù ouzh ur wern a ra pep lestr evit kehentiñ gant ul lestr all.

Istor
Doare nevesañ meur a reizhiad bannieloù eo Kod etrebroadel ar sinalioù.

Gant ar C'hod Marryat, bet ijinet gant ar c'habiten saoz Frederick Marryat (1792-1848) hep vogalennoù, e veze graet a-raok 1857, ar bloaz ma voe embannet KES, bet aozet gant Board of Trade (Poellgor ar C'henwerzh) ar Rouantelezh-Unanet e 1855. Adwelet e voe KES e 1887 ha kemmet da-geñver ur Vodadeg etrebroadel e Washington, D.C. e 1889NGIA 1969, Preface.

D'ar  e voe lakaet KES e pleustr er bed a-bezh, hogen a-gevret gant ar reizhiad kozh e voe implijet betek ar 1 a viz Genver 1902. Da get ec'h eas Kod Marryat pa voe embannet un gentel nevez eus KES d'ar 1 a viz Genver 1903 : 26 banniel hag ur pennon-kod e-lec'h 18 banniel hag ur pennon-kod ; ar vogalennoù A, E, I, O, U hag ar c'hensonennoù X, Y, Z e oa an 8 banniel ouzhpenn The New Signal Code. In : The Sydney Morning Herald, 13/02/1901, .

Kalz e voe lakaet KES e pleustr a-hed ar Brezel-bed kentañ, hep bezañ gwall efedus. Ur gentel nevez a voe e 18 embannadur ar sturlevr Brown's Signalling e miz C'hwevrer 1916 : ar bannieloù C, D, E, F, G a oa ivez 1, 2, 3, 4, 5 Brown's Signalling, 02/1916, . E miz Here 1920 en em vodas pemp Stad e Washington : Bro-C'hall, Italia, Japan, ar Rouantelezh-Unanet ha Stadoù-Unanet Amerika evit staliañ an Universal Electrical Communications Union (UECU) hag erbediñ kemmoù d'ar C'hod ; biskoazh avat ne voe staliet an UECU da vat.

Ur vodadeg all a voe e 1927 e Washington, ma voe adwelet KES ha prientet troidigezhioù e 7 yezh : alamaneg, galleg, italianeg, japaneg, norvegeg, saozneg ha spagnoleg. E 1930 e voe echuet al labour, ha degemeret gant Bodadeg Etrebroadel ar Skinbellskriverezh e Madrid e 1932. Eno e voe staliet ur poellgor pad karget da adwelout KES dizehan. E kentel 1932 ez eus ur c'heriaoueg evit an nijerezh, hag ur rann gouestlet d'ar vezegiezh diwar alioù an Office international d'hygiène publique (OIHP) e ParizE 1947 e voe kendeuzet OIHP gant Aozadur Bedel ar Yec'hed.. Arouezioù all a voe degaset evit ar c'hehentiñ etre al listri hag ar baramantourien, ar wazerien, ar chanterioù ha labourerien all er verdeadurezh. Trizek banniel nevez a voe ouzhpennet ; bannieloù karrezek a voe erlec'hiet ouzh ar re dric'hornek evit C, D, E, F, G, a droas d'ar sifroù 1, 2, 3, 4, 5 ; pemp banniel nevez a voe evit 6, 7, 8, 9, 0, ha tri banniel erlec'hier a voe ouzhpennet. D'ar 1 a viz Genver 1934 e voe lakaet ar C'hod nevez da ofisiel New Sea Language – International Code From January 1, 1934. In : The Mercury, 27/12/1933, .

Goude an Eil Brezel-bed, e 1947, an ITU  a lakaas KES dindan atebegezh an Inter-Governmental Maritime Consultative Organization, (IMCO) e Londrez, a droas d'an International Maritime Organisation (OMI) e 1958  . E 1959 e voe treuzkaset kefridioù poellgor pad KES d'an IMO da-geñver kentañ bodadeg an aozadur nevez. Gant eil bodadeg an IMO e 1961 e voe degemeret ur raktres evit nevesaat KES, en ur ouzhpennañ ar gresianeg hag ar ruseg, 9 yezh en holl eta. Adnevesaet e voe e 1964 : kreñvaet e voe an arouezioù a denn d'ar surentez, dilezet e voe an adembann ar c'hemennoù ger-ha-ger, azasaet e voe KES da gement doare kehentiñ a oa d'ar mare ; e 1965 e voe lakaet kement-se holl e pleustr.

Ur gentel nevez eus KES zo bet embannet e 2005 gant an IMO ; ur 5 embannadur a voe e miz Genver 2022 hag un errata e miz Meurzh 2022.

Reoladoù
« Pourchas hentoù ha doareoù kehentiñ e degouezhioù liammet dreist-holl ouzh surentez ar merdeiñ hag an dud, pa vez diaesterioù a-fed yezh pergen, eo pal Kod etrebroadel ar sinalioù »NGIA 1969, p. 2..

En abeg da gement-se ez eo bet aozet ar C'hod gant ul lizherenneg (latin) skoueriekaet : al lizherennoù A-Z, ar sifroù 0-9, tri fennon erlec'hiañ (evit talvezout da addiskouez ul lizherenn a zo bet gorreet uheloc'h), hag ur pennon "kod" ; ur stumm komzet zo bet ouzhpennet da bep arouez evit mirout a zroukveskañ lizherennoù damheñvel (B, P ha V, da skouer) ; heñvel ouzh re al lizherenneg etrebroadel AFNA eo ar stummoù-se. Pep elfenn eus KES zo liammet ouzh ur banniel (lizherennoù) pe ur pennon (sifroù) resis : ne c'hall ket un arouez bezañ droukvesket gant unan all.

Kenstrolloù bannieloù zo bet savet evit embann kemennoù skoueriekaet en 9 yezh : gorren ar banniel K a dalvez kement ha Fellout a ra din kehentiñ ganeoc'h, sevel ar bannieloù G ha N a dalvez Kasit ganeoc'h an dud a zo e bourzh. Pep lestr, ne vern yezh e skipailh, a c'hall implijout KES a-drugarez d'ul levr m'emañ troet ar c'hemennoù : gant lizherenneg AFNA a reer dre skinbellgomzerezh, gant bannieloù KES e reer a-hed-gwel, ha gant an distagadur etrebroadel pa ne vez ket re bell daou lestr ur c'halvadenn an eil diouzh egile — huchit india-tango d'ul lestr sinaat ha komprenet e vo ez eus un tan-gwall en ho lestr.

E KES emañ displeget ivez an doareoù da ober gantañ : penaos kas ur gemennadenn, he stumm, penaos diskouez un deiziad hag un eur, hag all. Displeget eo ivez penaos kehentiñ etre ul lestr, un nijerez hag ul lestr-spluj.

Arouezioù
+ Tri banniel gorreet 50px|center  M 50px|center  A 50px|center  A Goulenn a ranun ali mezegel mallus
Adalek eeunadur 1964 e voe lakaet ar pouez war ar surentez hag ar yec'hed. Tri strollad arouezioù zo :
1 lizerenn : kemennoù mallus-kenañ, pouezus pe voas ;
2 lizherenn : kemennoù all, a c'hall bezañ heuliet gant sifroù evit klokaat pe gemmañ ar gemennadenn ;
3 lizherenn : kemennoù a denn d'ar vezegiezh.
Mezegiezh
Fonnus ha resis a-walc'h eo KES a-fed mezegiezh, koulz dre skinbellgomzerezh pe vannieloù, pa ne vez mezeg ebet e bourzhNGIA 1969, pp. 104-132. : ul lestr a c'hall deskrivañ stad un den klañv, ur mezeg a c'hall reiñ kuzulioù, ul listennad louzeier zo. Atav e krog ar c'hemennoù dre 20px M ; 2 lizherenn zo war-lerc'h ; a-wezhioù ec'h ouzhpenner lizherennoù pe sifroù evit resisaat ar gemennadenn.

Kod Etrebroadel ar Sinalioù
Merkit e vez lennet ar bannieloù a laez an driñs d'he zraoñ, peogwir e vez gorreet ar banniel kentañ betek al laez hag ar re all d'e heul.
 LizherennGerDistagadur  ArouezMorse  Ster En e unan  Gant sifroù da-heul AAlfa x50px• – Ur splujer din zo en dour ; chomit a-vaez ha gorrek. Azimut pe roudenn. BBravo x50px– ••• Emaon o kargañ, o tiskargañ pe o tougen danvezioù dañjerus.Arveret gant ar Royal Navy gwezhall a-zivout danvez-tarzh milourel. CCharlie x50px– • – • Ya. C ha N a-gevret (Ya ha Nann) a dalvez da sinal argoll.A c'hall bezañ kaset e lizherenneg Morse dre c'hwitell al lestr. Kerzhed e derezioù an distroenn warellek (3 sifr ; zeroioù dirak pa vez nebeutoc'h eget 100). DDelta x50px– •• Chomit a-vaez ; diaes eo din leviata. Deiziad (DDMMBB, e.g. 190424 = 19 Ebrel 24). EEcho x50px• Emaon o vont war-du stribourzh. FFoxtrot x50px•• – • Emaon diret ; kehentit ganin. GGolf x50px– – • Goulenn a ran ul loman.• Digant ur vag-pesketa : Emaon o sevel ma rouedoù. Hedred ; 2 sifr pe 3 evit an derezioù, an 2 sifr da-heul evit ar munutennoù. HHotel x50px•••• Ul loman zo e bourzh. IIndia x50px•• Emaon o vont war-du babourzh. JJuliett x50px• – – – Un tan-gwall hag ur c'hargad dañjerus zo e bourzh : chomit a-vaez din. — pe : Ur c'hargad dañjerus zo o fuañ e bourzh. KKilo x50px– • – Fellout a ra din kehentiñ ganeoc'h. 
1 = lizherenneg Morse, dre vannieloù-brec'h pe dre vrec'hioù.
2 = megafon.
3 = Morse dre lamp Aldis.
4 = sinalioù son. LLima x50px• – •• Harzit ho lestr diouzhtu. Ledred ; 2 sifr pe 3 evit an derezioù, an 2 sifr da-heul evit ar munutennoù. MMike x50px– – Harzet eo ma lestr ha herr ebet gantañ. NNovember x50px– • Nann.   OOscar x50px– – – Un den er mor. Gorreet alies ouzh "gwern an den er mor" war lod listri ; banniel ar semafor eo pa vez un drouklamm e bourzh. PPapa x50px• – – •Er porzh : An holl dud war vourzh ; emañ al lestr o vont war vor.
War vor, digant ur vag-pesketa : Gennet eo ma rouedoù gant ur skoilh.
War vor, dre son : Ezhomm ul loman am eus. QQuébec x50px– – • – "Yac'h" eo ma lestr ha goulenn a ran frankiz an douar.Frankiz an douar [ pratique,  libre-pratique] : ar frankiz da zaremprediñ an douar – mont tre en ur porzh, da skouer – goude endevout bet an aotre digant ar pennadurezhioù yec'hedel, pe goude endevout echuet an dale-porzhiañ bet gourc'hemennet ganto ; gwelit :  Gruss, Robert. Dictionnaire Gruss de marine. Paris : Éditions maritimes et d'Outre-Mer, 1978, p. 182-b. RRomeo x50px Ster ebet pa vez gorreet en e unan ; a-hend-all : Bet em eus ho kemenn diwezhañ. Hed e milmorioù (1 milmor =  metr). SSierra x50px••• Emaon o vont war-gil.  Tizh e skoulmoù (1 skoulm = 1 milmor dre eur). TTango x50px– Bag-pesketa : Chomit a-vaez din  ; emaon o chaluiñ a-gevret.Chaluiñ a-gevret [ pair trawling,  chalutage jumelé] : ar roued zo stegnet etre div vag hag a ya a-stur an eil gant heben. Eur lec'hel ; 2 sifr evit an eur, an 2 sifr da-heul evit ar munutennoù. UUniform x50px•• – Emaoc'h o skeiñ war-du un dañjer. VVictor x50px••• – Goulenn a ran skoazell. Tizh e kilometroù dre eur. WWhiskey x50px• – – Goulenn a ran skoazell vezegel. XXray x50px– •• – Paouezit gant ho oberoù ha gortozit ma c'hemennoù. YYankee x50px– • – – Emaon o stlejañ ma eorioù. ZZulu x50px– – •• Goulenn a ran ur ramoker.Bag-pesketa : Emaon o teurel rouedoù. Eur UTC ; 2 sifr evit an eur, an 2 sifr da-heul evit ar munutennoù. Sifroù, arveret evit resisaat kemennoù all 0Nadazero x40px– – – – – 1Unaone x40px• – – – – 2Bissotwo x40px•• – – – 3Terrathree« TH » a zistager  evit ma vefe sklaeroc'h. x40px••• – – 4Kartefour x40px•••• – 5Pantafive« V » a zistager  evit ma vefe sklaeroc'h. x40px••••• 6Soxisix x40px– •••• 7Setteseven x40px– – ••• 8Oktoeight x40px– – – •• 9Novenine x40px– – – – • Pennonoù all Arveret evit erlec'hiañ bannieloù ; a-drugarez dezho e c'heller embann forzh pe vomm 4 lizherenn pe 4 sifr gant 1 strobad bannieloù hepken. 1 erlec'hiad x40px Kevatal da vanniel kentañ ur gemennadenn. 2 erlec'hiad x40px Kevatal da eil banniel ur gemennadenn. 3 erlec'hiad x40px Kevatal da drede banniel ur gemennadenn. Kod / Respont x40pxWar-dro a-hanter ouzh an driñs : Prest da zegemer ur gemennadenn.
El laez : Kemennadenn resevet ha komprenet (diskennet e vez ar pennon da greiz an driñs a-raok degemer an driñsad all)
En traoñ : Diwezh ar gemennadenn.Gant sifroù : pik degel.
Gant ul lestr-brezel : gorreet e vez el laez da ziskouez e rank ar gemennadenn bezañ lennet hervez KEZ ; lezet e vez el laez e-pad ar c'hehentiñ. Notennoù 

Skouerioù : meur a vanniel
 32px A32px CDilezel ma lestr a ran. 32px A32px DDilezel ma lestr a ran, p'en deus bet ur gwallzarvoud nukleel ha pa c'hall bezañ ur vammenn skinadoù.32px A32px ERet eo din dilezel ma lestr. 32px A32px NEzhomm am eus ur mezeg. 32px A32px N32px 1Ezhomm am eus ur mezeg ; tud gwallzevet am eus.32px A32px N32px 2Ezhomm am eus ur mezeg ; tud gloazet gant skinadoù am eus.32px D32px XGouelediñ a ran (+ hedred ha ledred diouzh ezhomm).32px E32px LAdlavarit lec'hiadur an argoll.32px E32px L32px 1Petra eo lec'hiadur al lestr a zo en argoll ?32px G32px MNe c'hallan ket saveteiñ ma lestr.32px G32px NKasit ganeoc'h an dud a zo e bourzh.32px G32px N32px 1Fellout a ra din e vefe dilestret un niver a dud ; ur skipailh krennet a chomo e bourzh.32px G32px N32px 2Emaon o vont da gas ganin an dud a zo e bourzh.32px G32px N32px 3Ha gouest oc'h da gas ganeoc'h an dud a zo e bourzh ?32px I32px TUn tangwall zo e bourzh.32px J32px ARet eo din kaout ardivinkoù da lazhañ an tan.32px J32px A32px 4Ezhomm am eus dafar da vougañ an tan dre spoum.32px M32px A32px AGoulenn a ran un ali mezegel mallus.32px M32px A32px BGoulenn a ran un emgav el lec'h a zo meneget.32px M32px A32px CGoulenn a ran diganeoc'h aozañ un ospitaladur.32px M32px A32px DEmaon [niver] eurvezh pell diouzh ar porzh tostañ.32px M32px S32px 1Aet eo ma lestr d'ur vammenn skinadoù dañjerus ; tostaat din dre stribourzh a c'hallit.32px N32px CEmaon en argoll ha skoazell am eus ezhomm diouzhtu.32px R32px YMerdeit gorrek hebiou din.32px U32px S32px 4Netra da ober a-raok ma sioulafe an amzer.32px V32px GKoumoul izel zo o c'holeiñ [niver a oktantoù pe eizhevedennoù].

Levrlennadur
 IB994E International Code of Signals (5 embannadur). London : IMO, 2022 

Liammoù diavaez



Pennadoù kar
Lizherenneg etrebroadel AFNA
Lizherenneg semafor

Notennoù

Rummad:Lizherennegoù
Rummad:Merdeadurezh