Kommando Landerne

E miz Ebrel 1943, ar Gestapo en doa savet unvezioù oberiant fiñv, renet gant ar c'horonal Pulmer. Pal pennañ an unvezioù nevez-krouet e oa stourm a-enep ar Rezistañs. Meur a G/Kommando a oa bet savet e Breizh e Gwened, Pondi, Logunec'h, Brest, Kemper, Sant-Brieg, met an hini brudetañ a chom Kommando Landerne (Kommando IC 343) savet e fin miz Ebrel 1944 e Landerne. Brudet eo chomet gant an anv Kommando Schaad, diwar anv unan eus e izili alaman Herbert SchaadHerbert Schaad a oa bet barnet gant ul lez-varn dibad eus nerzhioù lu Pariz, eus ar 26 betek an 28 a viz Du 1951, en abeg da lazhadegoù, muntroù,  taolioù ha gloazadennoù a-youl vat, preizhadennoù, tanioù-gwall torfedel, an holl anezho sevenet etre Ebrel hag Eost 1944 e korn-bro Landerne. Kondaonet e voe d'al labour-ret dibad met dieubet e voe d'ar 26 a viz Even 1954, memes ma oa al letanant alaman Willy Krüger, a oa penn ar Gestapo e Roazhon, gwir penn an unvezLe passé trouble d'Edouard Leclerc pendant l'Occupation. A-wechoù e vez graet SD Landerne eus an unvez.

 Izili ar C'hommando 
Kommando Landerne a oa savet gant 18 soudard alaman hag un dek bennak a ajanted titouriñ gall, en o zouez un nebeud broadelourien vreton, evel André Geffroy (lesanvet « Le Grand Gef »André Geffroy, dit "Le Grand Gef"; d'ar 15 a viz C'hwevrer 1945 eo « kondaonet d'al labour-ret dibad, ar pezh a laka sevel ur barrad kounnar er boblañs a soñje e vije kondaonet d'ar marv » - A-stroll, 1939-1945 en Centre-Bretagne, Tome 4: Des lendemains qui chantent, , Liv'Éditions, Ar  Faoued, 2006, .), Paul Le Rest (a orin eus Brest) hag Hervé BotrosHervé Botros, e servij Gestapo Montroulez, a oa bet e Plouganoù evel ur rezistant hag en devoa flatret ur strollad anezho a oa war-nes sevel un trap nozvezh an 9-10 a viz Even 1944. Evit kuzhat e oa bet oc'h emezeliñ el Lejion estrañjour e-kerzh an Dieubidigezh. Botros a voe harzet d'an 28 a viz C'hwevrer 1945, barnet e Kemper, kondaonet d'ar marv ha fuzuilhet d'ar 7 a viz Du 1945 - Jean Bouteiller, Michel Guillou ha Jean-Jacques Monnier, "Été 1944. Résistances et Libération en Trégor", Skol Vreizh, 2004., a orin eus Lanneur (gwallvrudet e oa evit bezañ taer ha garv e-kerzh goulennatadennoù ar rezistanted), ha rezistanted troet goude bezañ bet harzet, evel Jean Corre (eus Hañveg), harzet e fin miz Eost 1944E « emzalc'h el lez-varn a feuk an holl destoù »; kondaonet d'ar marv, ur c'hastiz troet e « labour-ret dibad » dre un dekred eus an 12 a viz Meurzh 1945Collectif, 1939-1945 en Centre-Bretagne, Tome 4: Des lendemains qui chantent, pajenn 181, Liv'Éditions, Ar Faoued, 2006,  ha Gabriel Poquet hag a voe « kondaonet da seizh vloaz labour-ret ».

Nav broadelour breton, ezel eus unan eus ar bezenoù breton (Bezen Perrot, Kommando Landerne, strollad ar Selbstschutzpolizei renet gant Guy Vissault de Coëtlogon, milisianed Joseph DarnandMilisianed vreton eus ur strollad aozet gant Joseph Darnand ha staliet er 25, straed d’Échange e Roazhon o devoa boureviet tud ivez; e-touez izili ar strollad-se edo Di Constanzo, Lucien Imbert, Émile Schwaller ha Raymond Du Perron de Maurin, a orin eus Dinarzh, emezelet en LVF, komiser rannvroel evit an aferioù yuzev, penn rannvroel ar Milice.…) a oa bet kondaonet d'ar marv ha fuzuilhet : Pierre Bernier (eus Pennestin), Hervé Botros (eus Lanneur, lazhet e Kemper), Guy Vissault de Coëtlogon (eus Roazhon), André Geffroy (lesanvet « Ferrand »André Geffroy (lesanvet Ferrand), ganet d'ar 4 a viz Eost 1921 e Peurid-ar-Roc'h, gov, ezel eus ar Bezen Perrot, a voe fuzuilhet e-kerzh an Dieubidigezh d'ar 17 a viz Gouhere 1946 e Roazhon, eus Peurid-ar-Roc'h), Claude Geslin (eus Roazhon), Corentin Kergoat (eus Kastellin), Joseph Le RuyetJoseph Le Ruyet, genidik eus Bubri, ajant eus strollad Guy Vissault de Coëtlogon, treuzwisket en ur rezistant, a oa deuet a-benn da vezañ degemeret e meur a strouezheg, ar pezh en doa degaset meur a harzadenn e miz Du 1943 (Jean L'Hours, Le Doaré ha Flaud) e rannvro Kastellin, ha goude-se 17 rezistant d'ar 7 a viz C'hwevrer 1944 e Bubri, Kamorzh, Kistinid ha Baod; kondaonet d'ar marv gant lez-varn justis Roazhon, fuzuilhet e Roazhon d'ar 5 a viz Du 1946 (eus Bubri) hag ar c'homandant Thomas (eus Roazhon). André Geffroy (lesanvet « Le Grand Gef »)André Geffroy, lesanvet "Le Grand Gef", ganet e 1911 e Lannuon, ezel eus Servij Ispisial Célestin Lainé hag eus Kommando Landerne, hag a oa bet o kemer perzh goude-se e skrapadennoù Kallag ha Sant-Nikolaz-ar-Pelem - gwelet Françoise Morvan, "Miliciens contre maquisards : enquête sur un épisode de la Résistance en Centre-Bretagne", embannadurioù Ouest-France, 2013,  ; kondaonet e voe d'al labourioù-ret pa voe dieubet Bro-C'hall, goude-se e voe kondaonet d'ar marv, met kemmet e voe an tamall, ha dieubet goude ur c'hampagn eus Iwerzhon ha Bro Gembre., eus Lannuon, a voe kondaonet d'ar marv ivez, met kemmet e voe an tamall goude-se. Daouzek den a voe kondaonet d'ar marv dre zesfailh : Michel Chevillotte (eus Brelez), Louis Feutren (eus Roazhon), Gilbert Foix (eus an Alre), Yann Goulet (eus Sant-Nazer), Hervé Le Helloco (eus Pondi), Guy Hernot (eus Sant-Tegoneg), Edmond Joly (eus Roazhon), Célestin Lainé (eus Naoned), Jean L'Haridon (eus Kastellin), Auguste Ménard (eus Gwitreg), Olier Mordrel, kondaonet dija d'ar marv e 1939 asambles gant Frañsez Debauvais, hag Ange Péresse (eus Bubri) ; kemmet e voe ar c'hastizoù ha goude-se distaolet.

 Notennoù ha daveennoù 

Levrlennadur
 Louis Blaudy, Le Kommando de Landerneau (17 avril - 6 août 1944), memor master 2, Skol-veur Breizh-Izel, 2021-2023

Rummad:Kenlabourerezh breton gant an nazied