Reading Lolita in Tehran

Reading Lolita in Tehran : A Memoir in Books (Lenn Lolita e Tehran : Memor en levrioù) a zo ul levr skrivet gant an oberour ha kelenner iranat Azar Nafisi. Embannet e oa bet e 2003, ha bet e voe war listenn ar New York Times bestseller e-pad muioc'h eget kant sizhun, ha troet e voe e 32 yezh.
 Istor 
Ar levr zo a ziàr buhez Nafisi hag he distro da Iran e-pad an dispac’h (1978–1981) hag he buhez dindan gouarnamant Republik Islamek Iran betek ma'z eas kuit e 1997. Kontañ a ra he c'hefridi kelenn e skol-veur Teheran goude 1979, he nac'h da blega d'al lezenn a c'houlenned diganti gwiskañ ar vantell hag he dilec'hiañ diwar ar skol-veur goude-se, he buhez e-pad Brezel Iran-Irak, he distro da gelenn e skol-veur Allameh Tabatabei (1981), he zilez (1987), krouidigezh he c'hlub lenn (1995–97), hag he diviz da zilezel he bro.

An darvoudoù a zo mesket gant istorioù izili ar c'hlub lenn, seizh studierez anezho, a en em gave bep sizhun e ti Nafisi evit kaozeal diwar-benn oberennoù lennegezh ar C'hornôg, en o zouez Lolita, ur skrid kontroversel. Al levrioù a zo implijet evel binvioù da zisplegañ hag da gompren o buhez hag o stad er gevredigezh.

 Stumm 
Ar levr a zo rannet e pevar lodenn: "Lolita", "Gatsby", "James", ha "Austen".

"Lolita" a gont istor Nafisi pa zilez eus Skol-Veur Allameh Tabatabei hag e krog gant he c'hlasad lennegezh prevez gant he studierien Mahshid, Yassi, Mitra, Nassrin, Azin, Sanaz ha Manna. Ne gomzont ket nemet eus Lolita, met ivez eus One Thousand and One Nights and Invitation to a Beheading. Ar sujedoù pennañ a zo an argad, ar vourrevien hag ar warded dispac'hel o klask lakaat o galloud da dalvezout dre darvoudoù 'zo evel un ezhomm vakañsiñ torret pe ur brizonidienn en tec'h.

"Gatsby" a c'hoarvez war-dro 11 vloaz a-raok "Lolita", pa grog dispac'h Iran. Ar c'helenner a zesk penaos hunvreoù Iraniz 'zo, en o zouez hini an oberourez, a zo torret gant reolennoù nevez ar gouarnamant. Unan eus studierien Nafisi, an Aotrou Nyazi, a lak ar romant war-vern en ur lavarout e sikour al levr an avoultriezh. Chronologel, setu al lodenn gentañ eus istor Nafisi. The Great Gatsby ha oberennoù Mike Gold a vez preget amañ. Al lener a ra anaoudegezh gant Nassrin.

Hervez Nafisi, pennad Gatsby a zo diwar-benn hunvre Amerika, hunvre dispac'h Iran hag ar mod ma voe e sell torret; pennad James a zo diwar-benn an douetañs hag ar mod ma vez kaset fall gant ar speredoù totalitarian; ha pennad Austen a zo diwar-benn dibab ar merc’hed, ur vaouez e kreiz ar romant a zo a enep c'halloud he zud, hec'h endro sokial, hag a zegemer ur vuhez paour evit bezañ dieub da zibab.

"James" a c'hoarvez goude "Gatsby", pa grog Brezel Iran-Irak hag e vez skarzhet Nafisi diouzh Skol-Veur Teheran gant ur re bennak all. Ret eo gwiskañ ar bragez ha Nafisi a embann e fell d’ar gouarnamant ren war ar gelennerien a spered digor. Nafisi a gej gant an den a ra anezhañ he "hudour", ur spesialour war al lennegezh a oa bet en e goazez da vare an dispac'h. Daisy Miller ha Washington Square a vez studiet er rann-mañ. Nassrin a zistro goude bezañ tremenet bloavezhioù er prizon.

"Austen" a zeu war-lerc'h "Lolita", pa ra Nafisi e soñj kuitaat Iran hag e komz ar merc'hed diwar-benn ar briedelezh, ar baotred hag ar c'hontourioù diwar-benn ar c'henehel. An adkementenn nemeti (hep kontañ an daveoù istor) a zo ar pezh a ra Nafisi hag ar merc'hed gant ar soñj krouiñ ur gevredigezh Dear Jane. E-keit-se, e rank Azin mont enep he fried feuls hag e fell da Nassrin mont da Vro-Saoz. Hudour Nafisi a c’houlenn diganti chom hep reiñ holl he diaesterioù da gouzañv d'ar Republik Islamek. Pride and Prejudice a zo ar romant pennañ, met implijet eo dreist-holl evit skeudenniñ temoù an dallentez hag an empatiezh.

E-pad al levr a-bezh, Nafisi a c’houlenn petra eo ur c'harakter hag ur fallakr e lennegezh. Pep lodenn dizalc'h eus al levr a studia ar c'hemennoù-se dre ober liammoù etre tudennoù eus Goulenn d'ober ur c'hlezeadenn pe The Great Gatsby. He stumm diwar-benn ar varregezh hag an drougiezh a zo diazezet war an darempred etre an dudenned "dall ouzh kudennoù ar re all", evel Humbert Humbert e Lolita, hag an dudenned a c'hall bezañ truezus. An tem-mañ a zo liammet gant tem an argad hag an dallentez.

 Titl 
An titl a denn d'an romant Lolita gant Vladimir Nabokov, ur gontadenn diwar-benn un den e diwezh e oad o kaout darempredoù seksel gant ur plac'h yaouank 12 vloaz. Implijet e vez Lolita gant an aozer evel un ijin evit ar vuhez e Republik Islam Iran. Daoust ma lavar al levr ne vefe ket ar c'hemmesk ur faltazi (p. 35), e fell da Nafisi tennañ keñverioù etre "ar gwalladez hag he c'hreizoner" (p. 37). An aozerez a zegas da grediñ ez eo, evel haroz Lolita, gouarnamant nevez Iran oc'h lakaat e "hunvre war hon gwirvoud, o cheñch ac'hanomp da un elfenn eus e ijin." En daou zegouezh, an haroz a ra "torfed solipsizañ buhez un den all."

 Drekleurenn 
Kont Nafisi a zistro d’ar mareoù kentañ an dispac'h, pa grogas da gelenn e Skol-Veur Teheran e-kreiz ar vanifestadegoù hag ar vanifestoù. E 1980, emezi, e oa bet kaset kuit eus ar skol-veur abalamour ma oa nac’het ganti gwiskañ ar vantell; goude-se, he deus bevet gant he micher a skrivagnerez dizalc’h, bet he deus daou vugel, ha goude ur poentad hir hep kelenn, he deus adkroget gant ur post klok e Skol-Veur Allameh Tabatabaii, ma reas war-dro ar c’hentelioù lennegezh en-dro.

Er levr e vez ivez kaoz eus ar politikerezh en Iran a-hed hag goude ar revolision, ar brezel etre Iran hag Irak, hag an dud iranian en un doare hollek. Da skouer, ur wech bennak, e ra studierien Nafisi goap ouzh soudarded iranian a oa bet lazhet e-pad ar brezel-se. Skrivañ a ra : "Ar studierien a rae goap eus ar studier marv ha c’hoarzhin a reent. C’hoarzhin a raent en ur lâret e oa e varv un eured eus an neñv – ha ne lârent ket e oant dimezet da Zoue hepken ?"

Nafisi a zispleg ivez penaos e oa bet stanket he frankiz ha perak e oa ranket ganti kuitaat Skol-Veur Teheran e 1981 : "Lâret a ris dezhi ne felle ket din gwiskañ ar vantell en ur sal-kentel. Ha ne vanke ket ar vantell ganin pa yaen er-maez, emezi ? Ha ne wiske ket ar vantell pa yaen d’ar stal-voued pe pa valeen war an hent ? Santout a raen e ranken adlavarout bepred d’an dud ne oa ket ar skol-veur ur stal-voued." Goude bezañ graet un emglev hag asantet gwiskañ ar vantell, Nafisi a zistroas d’ar skol-veur hag a heulias he micher e skolioù-meur iranian betek 1995.

Kudennoù ar mantell er gevredigezh iranian a zo un tem padus er levr. Hervez Nafisi : "Ma preder bepred diwar-benn ar vantell en doa lakaet ac’hanon da brenañ ur vantell vras du gant divrec’hoù e stumm kimono, ledan ha hir. Boazet e oan da guzhat ma daouarn enni hag en em c’hoari evel pa n’em befe ket a daouarn." An Ayatollah Khomeini en deus gourc’hemennet d’ar merc’hed iranian dilammañ ar c’hod dilhad islamek d’an 7 a viz Meurzh 1979. Hervez Nafisi, ar vantell a oa deuet da vezañ arouez an heskinerezh goude ar revolision. O sonjal er servij-pediñ evit Khomeini, e skrivas : "An deiz ma ne wisko ket ar merc’hed ar vantell e-kreiz an dud a vo deiz gwirion e varv hag echu e revolision." Khomeini en doa savet ar renad nevez goude ur referendom d’an 30 ha 31 a viz Meurzh 1979, ma votas ouzhpenn 98% eus an dud iranian evit krouidigezh ar republik. A-raok ar revolision-mañ, ne oa ket rediet ar merc’hed iranian da zougen ur vantell e-pad tost da 60 vloaz; en un doare kontrol, ar merc’hed a zouge ur vantell a oa bet berzet eus an darn vrasañ eus ar skolioù-meur ha ne c’hellent ket labourat evel implijidi publik.

Daoust ma tanne Nafisi kritikoù ouzh gouarnamant Iran, e c’houlenn ivez ober un enklask diwar hon faltazi. E-pad he prezegenn e Gouel Levr Broadel 2004, e lavaras : "En ur reiñ an holl faot d’ar renad islamek pe ... d’an islamegezh eeun, e vez faziet. Ret eo prederiañ ha gwelet petra ... oc’h bet o lavaret pe o ober evit degas ar stumm-mañ eus an traoù."

D’ar New York Times, Nafisi a zisplegas : "Tud ma bro o deus lavaret eo bet berzh ar levr dre un irienn sionour ha dre impalaerouriezh ar Stadoù-Unanet, ha lod all o deus tamallet ac’hanon da walc’hiñ hor sae vil dirak an enebour.”
 Daveennoù 

Rummad:Levrioù