Timbroù Bosnia ha Herzegovina

Rannvroioù Bosnia ha Herzegovina a ya d’ober ur Stad kevreadel e gevred Europa, asambles gant Republik serb Bosnia.

 Impalaeriezh Aostria-Hungaria 


Chomet e oa pell Bosnia-ha-Herzegovina dindan yev an Otomaned pa voe aloubet ar vro gant arme Aostria-Hungaria e 1878, ar pezh a lakaas anezhi da vont e-barzh an Impalaeriezh e 1908.
E 1879 e voe lakaet er-maez timbroù e-barzh an tiriadoù war intrudu ar velestradurezh vilourel, hep ma voe meneget anv ar vro avat. Skeudennet e oa skoed-ardamez Aostria, da lavaret eo un erer doubl. Adembannet e voe e 1900 gant kranelladurioù disheñvel (ur rummad 12.5 hag ur rummad 10.5) pe nann-kranellet.

Timbroù gant an enskrivadur BOSNIEN i HERZEGOWINA a voe embannet e 1906, o skeudenniñ gweledvaoù ha savadurioù, en o zouez gweledvaoù eus Doboj, Mostar ha Sarajevo. Poltred an impalaer Franz Joseph Iañ a voe dibabet evit skeudenniñ an timbr gant an talvoud-gwerzh uhelañ (5 kreuzer). Advoullet e voe ar rummad da vare 80vet deiz-ha-bloaz Franz Joseph Iañ gant un istitl « 1830-1910 » hep muioc’h a ditouroù.

E 1912 ha 1916 e voe adkavet daou boltred eus an impalaer (a-fas hag a-skerb) gant an enskrivadur K. u K. Militarpost (KuK = Kaiserlich und Königlich = Roueel hag Impalaerel en alamaneg), ar pezh a gadarnas perzh melestradurezh an arme e servijoù-post Bosnia-ha-Herzegovina. Diwar neuze ez eo BOSNIEN HERCEGOVINA a zo skrivet war bep timbr.

Gouestlet e voe an heuliadenn ziwezhañ d'an tiegezh o ren : timbroù-lidañ muntr Franz Ferdinand Aostria-Este e 1914 (1917) ha poltredoù Karl Iañ Aostria, an impalaer nevez, hag e wreg Zita Parma (1918).

 Rouantelezh ar Serbed, Kroated ha Slovened (1918-1929) 


Gant fin ar Brezel-bed kentañ e voe roet un termen da Impalaeriezh Aostria-Hungaria ha meur a bobl a brofitas eus an diskar-se evit embann o dizalc'hiezh. En em unaniñ a ra tud Bosnia gant pobloù all ar Balkanoù evit sevel Rouantelezh ar Serbed, Kroated ha Slovened d’ar 1añ a viz Kerzu 1918.

Timbroù Aostria-Hungaria ar bloaz 1910 a voe dreistmoullet gant lizherennoù latin (DRŽAVA S.H.S 1918 1918 Bosna i Hercegovina) pe girillek (ДРЖАВА СХС 1918 – 1918 БОСНА И ХЕРЦЕГОВИНА) e miz Du 1918. Dav e voe gortoz miz Genver 1921 evit ma voe embannet timbroù da vout implijet er rouantelezh a-bezh, gant poltred ar roue Pêr Iañ hag ar rejant Aleksandr Iañ.
Betek miz Kerzu 1920 e veze graet gant ar moneiz « kozh » (Kreuzer ha Heller), met lakaet e voe e pleustr ur moneiz nevez da c’houde : an dinar hag ar para. 

Graet e vez ivez gant an timbroù-kazetennoù a oa bet embannet e 1913 hag a ginnige poltred ur vaouez yaouank gwisket gant dilhad hengounel, hep an disterañ meneg eus ar vro nag ar bloaz... Dreistmoullet e voent gant un talvoud-gwerzh  e dinaroù e 1919.


 Rouantelezh Yougoslavia (1929-1941)  
Troet e voe anv Rouantelezh ar Serbed, Kroated ha Slovened da Rouantelezh Yougoslavia  e 1929, ha Pêr II Serbia a yeas da roue ar Stad liesvroad dindan anv Pêr Iañ Yougoslavia.
Adalek 1929 betek deroù an Eil Brezel-bed (1941) ne oa mui servijoù-post emren e Bosnia-Herzegovina ha ral a wech e veze embannet timbroù gouestlet d’ar vro-se. Ar rummad tri zimbr a voe savet e 1929 a ziskoueze Bazilikenn Tomislav ha Duvno, da-geñver milved krouidigezh Rouantelezh Kroatia. Bep an amzer e teuas war-wel tresadennoù eus Jajce, Mostar ha Sarajevo, hogen dre vras eo diazezet an dibaboù war istor ar bobl serb e-pad ar Brezel-bed kentañ, hag ivez war tiegezh roueel Karađorđević.

 Stad Kroatia (1941-1945)  

Taget e voe Yougoslavia gant an arme alaman d’ar 6 a viz Ebrel 1941, ha dismantret buan ar rouantelezh. Enframmet e voe tiriad Bosnia-Herzegovina e Stad nevez-savet Kroatia (Nezavisna Država Hrvatska pe NDH), dizalc’h ha skoaz-ha-skoaz gant an Trede Reich.

Un toullad timbroù gant gweledvaoù a voe embannet e 1941, un darn anezho a selle ouzh Bosnia :  lamm-dour Jajce, ar stêr Drina, Konjic, moskeenn ar Bey e Sarajevo, Banja Luka.

 Yougoslavia (1945-1992)  
E 1946 ez voe embannet Republik Kevreadel Poblel Yougoslavia a bado betek ar 15 a viz Genver 1992 ma tivizas Slovenia, Bosnia-Herzegovina, Kroatia ha Makedonia an Hanternoz kuitaat ar Stad kevreadel.
Timbroù Yougoslavia a voe implijet e Bosnia-Herzegovina e-pad ar prantad-amze-se.

 Stad Dizalc’h (1993) 
Bosnia ha Herzegovina a embannas he dizalc'hiezh d'an 3 a viz Meurzh 1992. Unvaniezh Europa hag ar Stadoù-Unanet a anavezas dizalc'hiezh Bosnia ha Herzegovina d'ar 6 a viz Ebrel 1992, hag emezelañ a reas en Aozadur ar Broadoù Unanet d'an 22 a viz Mae 1992, asambles gant Kroatia ha Slovenia. E keit-se e voe taget Bosnia gant arme Serbia : deroù ur brezel kriz hag a badas betek dibenn 1995 (Emglevioù Dayton).

D'ar 27 a viz Here 1993 e voe embannet un heuliad seizh timbr nann-kranellet e Sarajevo, gant ardamezioù Republik Bosnia ha Herzegovina (RBH) ha flourdiliz. Sevel a ra an talvoud-gwerzh etre 100 ha 50 000 dinar bosniat (BHD), ha 50 000 skwerenn a voe moullet. N'ouzer ket hag-eñ e oant bet lakaet e gwerzh abalamour d'an darvoudoù brezel e Sarajevo. E 1994 ne voe embannet nemet un timbr, hennezh o lidañ 10vet deiz-ha-bloaz C’hoarioù Olimpek Sarajevo e 1984.

Dav eo gortoz 1995 ha fin ar brezel evit ma krogje servijoù-post Bosnia da embann timbroù niverus.

E-kerzh ar bloavezhioù diwezhañ ez eus bet dedennet muioc'h-mui a dud gant an temoù hag an tresadennoù dibabet evit skeudeniñ timbroù Bosnia-Herzegovina. Lakaet e voe war wel an touristerezh, tudennoù brudet ar vro (ar rouanez Jelena, ar penntiern Husein Gradaščević, ar skrivagner Mirza Bašagić, ar ganerez Bahrija Nuri Hadžić, ar barzh Mak Dizdar), meuzioù hengounel Bosnia (dolma ha baklava), an natur… Un timbr a vez embannet da vare Nedeleg ha da vare Bayram (gouel relijiel muzulman).

Talvoud-gwerzh an timbroù a ro deomp da zizoloeiñ emdroadur ar moneiz er vro : an dinar kozh erlerc’hiet e miz Gouere 1994 gant an dinar nevez (10 000 dinar kozh = 1 dinar nevez), hag ar Mark (KM) goude ar 1añ a viz Here 1997.

Aet eo diwar wel ar ger « Republika » e 1996, skrivet war an timbroù a-raok an alc’hwez BOSNA I HERCEGOVINA.

 Kevread Bosnia ha Herzegovina 
D'an 18 a viz Du 1991 e kemennas pennoù-bras broadelour ar strollad « Unaniezh Demokratel Kroated Bosnia ha Herzegovina » (HDZ-BiH) e oa krouet "Kumuniezh Kroat Herceg-Bosna", a zeufe da vezañ Republik Herceg-Bosna diwezhatoc'h, e rannvro Mostar hag e gevred Bosnia. Diouzh o zu, Serbed Bosnia a embannas dizalc’hidigezh "Republik Serbed Bosnia ha Herzegovina" d'an 9 a viz Genver 1992, a zeufe da vezañ "Republik Serb Bosnia" d'an 19 a viz Eost 1992.

Gant pep melestradurezh e voe embannet timbroù ispisial.

Skoulmet e voe un emglev e Washington etre Kroated Herceg-Bosna ha Bosnianed e miz Meurzh 1994 ha divizet sevel « Kevread Kroated-Muzulmaned » war an tiriad dindan beli an daou du. Dont a reas da vezañ Kevread Bosnia ha Herzegovina , hag asambles gant Republik Serb Bosnia (Republika Srpska) e savas Stad nevez Bosnia ha Herzegovina.

Embannet e vez an timbroù bremañ gant Postoù Bosnia ha Herzegovina (BH Pošta e Sarajevo), Postoù Kroatia Mostar (HP Mostar), ha postoù Serbia (Srpske pošte e Banja Luka), ha logo pep melestradurezh a lenner e traoñ an timbroù. Kontrol da re all, graet e vez gant lizherennoù kirillek gant ar Postoù serb e Bosnia (Рeпублиҝa Српска).

 Liammoù diavaez 
Postoù Sarajevo
Postoù Mostar
Postoù Banja Luka - Timbrouriezh

 Pennadoù kar 
 Timbroù Bosnia - Herceg Bosna
Timbroù Bosnia - Republik Srpska
Timbroù Yougoslavia

Bosnia Herzegovina
Rummad:Timbroù Yougoslavia