Brezelioù amerindian

Ar Brezelioù amerindian (saozneg: American Indian Wars) anvet ivez Brezel an harzoù amerikan (saozneg: American Frontier Wars) pe simplaet e Brezelioù indian (saozneg: Indian Wars), a oa bet un hollad stourmoù kaset e Norzhamerika e dibenn an XVIII kantved hag en XIX kantved etre trevadennerien Europa da gentañ ha stadoù savet gante goude (Stadoù-Unanet Amerika dreist-holl, hag un tamm gant Stadoù Kengevreet Amerika ha Republik Texas) a-enep pobloù Amerindianed. 

 Istor 
Ar brezelioù lies-se a zo bet meur a abeg dezho. An hini diazez e oa c'hoant an drevadennerien pe ar gouarnamantoù da aloubiñ douaroù pobloù amerindian. Ar galloudoù europat, harpet gant an trevadennoù lec'hel, o doa klasket sikour meuriadoù amerindian, pe evit stourm a-enep meuriadoù all, pe evit stourm a-enep trevadennerien europat all. Goude an Dispac'h amerikan, meur a stourm lec'hel a oa bet e stadoù pe rannvroioù, ha darn anezhe a oa awenet gant sinkan war perc'henniñ an douar-mañ-douar ha penaos o implij. Ul lodenn anezho a oa bet ivez kelc'hioù feulster gant digolloù. 

Gant ma oa an drevadennerien amerikan oc'h en em ledañ e kornôg an Trizek trevadenn, ha goude-se Stadoù-Unanet Amerika goude 1780, stourmoù armet a greskas a-fed niver a dud engouestlet, padelezh, ha feulster etre an difraosterien hag ar meuriadoù amerindian. Ar gwashañ mare a oa bet e-kerzh ha goude brezel 1812, pa oa bet daou gengevread Amerindianed er Midwest ha Su ar Stadoù-Unanet o stourm a-enep ar Stadunaniz hag o koll. Sioulaet e oa bet ar stourmoù etre trevadennerien hag Amerindianed, ha klasket e oa bet marc'hata ha sinañ skrid-emglevioù etre ar gouarnamant kevredadel ha meuriadoù resis. En gwirionez, an disoc'h a oa tost ar memes hini bepred : rediet e oa an Ameridianed da werzhañ pe da reiñ douaroù d'ar Stadoù-Unanet. Ouzhpenn-se e oa ral ma vije doujet ouzh ar skridemglevioù, hag alies e vezent freuzet hep kelaouiñ an Amerindianed.

 Brezel diabarzh Stadoù-Unanet Amerika 
A bep tu e oa bet Amerindianed o stourm e-kerzh ar brezel-diabarzh. Ar muiañ niver a oa bet o stourm e tu ar C'hengevread dre ma oa bet prometet dezho ur Stad amerindian dieub kevredet. Stand Watie en doa tizhet ar renk a jeneral brigadenn er Su.

 Darvoudoù 
 Brezel Pontiac (1763-1766)
 Lazhadeg Sand Creek (1864)
 Brezel Red Cloud (1866-1868)
 Emgann Little Big Horn (1876)

 Tud 

 Amerindianed 
 Tecumseh
 Pontiac
 Cochise
 Red Cloud
 Crazy Horse
 Sitting Bull
 Geronimo

 Trevadennerien ha Stadunaniz 
 George Crook
 George Armstrong Custer
 Charles B. Gatewood

 Filmoù ha stiradoù 
 Soldier blue (1970)
 Dances with Wolves (1990)
 The last of the Mohicans (1992)
 Geronimo (1993)
 American Primeval (2025)

 Levrlennadur 
  THEVENIN René, COZE Paul, Moeurs et histoire des Indiens d'Amérique du Nord, Payot, 1928
  WILSON James, La terre pleurera, Une histoire de l'Amérique indienne, Albin Michel, 2002, 521 p., ISBN 2226134069
  VILLERBU Soazig, Nouvelle histoire de l'Ouest, Canada, États-Unis, Mexique, Passés/composés, 2023, 414 p. ISBN 9782379338083

Rummad:Istor SUA
Rummad:Istor Kanada
Rummad:Istor Mec'hiko
Rummad:Brezelioù amerindian
Rummad:Gouennlazh an Amerindianed