Charles Ardant du Picq

Charles Ardant du Picq, bet ganet d'an 19 a viz Here 1821 e Périgueux (Dordogne) ha marvet d'an 18 a viz 1870 e Metz (Moselle), a oa ur c'horonal hag un teorikour milourel gall. Un diaraoger e voe, pa voe an hini kentañ o lakaat ar soudarded diazez war-wel en doktrin brezel.

 Red-micher 
Kregiñ a reas gant e studi e Skol vilourel Saint-Cyr e 1842. Anvet e voe da letanant er 67vet rejimant linenn e 1844, ha da gabiten er memes unvez e 1852. E 1853 e voe kaset d'an 9vet rejimant chaseourien an droadegiezh. Kemer a reas perzh e brezel Krimea etre 1854 ha 1856. Eno e e voe prizoniet un nebeud mizioù e Sevastopol e dibenn 1856. Goude e zieubidigezh e cheñchas unvez un nebeud gwechioù all. Enbarzhet e voe e emgannoù e Siria (1860-1861) hag e Aljeria (1864-1866). E 1869 e kemeras penn an 10vet rejimant troadegiezh linenn e Limoges, evel koronal. Gloazet e voe en e c'har e Longeville-lès-Metz d'ar 15 a viz Eost 1870 gant un tamm obuz, e deroù ar brezel a-enep Prusia. Mervel a reas tri devezh war-lerc'h AUDOIN-ROUZEAU Stéphane, Vers une anthropologie historique de la violence de combat au XIXe siècle : relire Ardant du Picq ?, Revue d'Histoire du XIXe siècle, niv. 30, 2005.

 Oberenn 
Adalek 1868 e kasas Ardant du Picq ur c'houlennaoueg da ofiserien all an arme c'hall, enni goulennoù war emzalch ar soudarded e-kerzh an emgannoù, o gloazadennoù, o doare da dalañ ouzh an urzhioù hag ouzh an darvoudoù. A-drugarez d'o respontoù ha d'e skiant-prenet war an dachenn e skrivas ul levr, Études sur le Combat, hag a ziskoueze e oa ret kemer e kont emzalc'h ar soudarded evit sevel taktikoù emgann, ha n'eo ket soñjal e fiñvadegoù bras hepken evel betek kreiz ar c'hantved. Emzalc'h ar soudarded a c'halle bezañ levezonet gant meur a elfenn, en o zouez an aon, mare ar stroñs etre an div arme, hag emzalc'h an ofiserien.

Kordañ a rae gant ur mare cheñchamantoù en doare da gas ar brezelioù : abaoe brezel Krimea ha brezel diabarzh ar Stadoù-Unanet e oa an armoù o cheñch. Brasoc'h e oa hed-tenn ar fuzuilhoù hag ar c'hanolierezh dre vras, ha kreskiñ a rae o lusk-tennañ tamm-ha-tamm. Abalamour da se e cheñche emzalc'h ar soudarded ivez. An droadegiezh, da skouer, ne oa ket rediet ken da glask emgannoù tost gant baionetezioù ken goude un dennadeg fuzuilhoù a-stroll. Gellet a rae chom pelloc'h diouzh hec'h enebourien.

En e oberenn e klaskas ivez Ardant du Picq kavout diskoulmoù evit daleañ poent an dizurzh, da lavaret eo pa n'hall ket ofiserien ken bezañ mistri war red an darvoudoù abalamour d'an emgannoù.
 Levrlennadur 
  Charles Ardant du Picq, Études sur le Combat, Hachette et Dumaine, 1880, war lec'hienn Gallica
 Daveennoù 

Rummad:Ganedigezhioù 1821
Rummad:Marvioù 1870
Rummad:Ofiserien Bro-Chall
Rummad:Teorikourien vilourel
Rummad:Skrivagnerien Bro-C'hall
Rummad:Skrivagnerien c'hallek