Bedreuziad COVID-19

D'ar 1añ a viz Kerzu 2019 e stagas ur c'hleñved da redek e kêr Wuhan, e Republik Pobl Sina : ar c'hCOVID-19. Ur c'hurunviruz nevez, anvet SARS-CoV-2, a oa krog da redek dre Wuhan, kêr-benn proviñs Hubei. Meur a zen a oa bet tapet gant tanijenn skevent hep ma vefe sklaer eus pelec'h e teue ar c'hleñved. An holl pareoù implijet a oa chomet diefed. Buan a-walc'h e oa deuet war-wel e oa eus un eskemm den-den evel doare treuzkas. An niver a dud klañv a oa aet buan war gresk betek tizhout milieroù a dud e fin miz Genver 2020. Meur a vro a oa bet tapet gant ar c'hleñved ouzhpenn Sina, en Europa, Norzhamerika ha dreist-holl en Azia. Mare goradur ar c'hleñved (pa vezer kontamet betek ar c'hentañ azonoù) zo etre 2 ha 14 devezh. Gallout a ra un den klañv binimañ tud all pad ma vez klañv met ivez e-pad meur a zevezh ur wech pareet. An azonoù zo lies met an daou azon diazez eo an derzhienn uhel hag ur skuizhder bras. Goude-se e krog kudennoù gant ar reizhiad analañ, kudennoù gant al lounezh, ar reizhiad gwazhiadur. Gellout a reer mervel diwar ar c'hleñved.

Diaes spontus eo kaout sifroù skiantel war an niver a dud klañv hag an niver a dud marvet. D'ar 1añ a viz C'hwevrer 2020 e voe embannet gant Sina e vefe bet 361 den marvet nemetken ha 17 300 den klañv. Hervez skiantourien arbennikaet war ar c'hleñvedoù-red, e vefe e-tro 44 000 den klañv d'ar 27 a viz Genver hag e miz C'hwevrer e vefe 100 000 den klañv d'an nebeutañ, pell-tre diouzh sifroù ofisiel ar vro.

D'an 11 a viz Meurzh 2020 eo disklêriet gant Aozadur Bedel ar Yec'hed eo deuet kleñved-red Wuhan da vezañ ur bedreuziad.

Evit ar 26 a viz Meurzh a oa bet testeniekaet ouzhpenn 522 000 den klañv gant ar c'hCOVID-19 en ouzhpenn 190 bro ha tiriad, gant 23 701 den marvet gant ar c'hleñved hag ouzhpenn 123 000 den pareet.

Doareoù
260pxKudennoù degaset gant COVID-19Azonoù%Terzhienn87.9%Paz sec'h67.7%Skuizhder38.1%Digraostiñ33.4%Anosmiezh (koll ar c'hlevet dre ar fri)30–66%Berranal18.6%Poan-gigennoù14.8%Gourlañchenn sec'h13.9%Poan-benn13.6%Krenañ gant ar riv11.4%C'hoant rechetiñ5.0%Stoufet ar fri4.8%Dipadapa3.7–31%Pasat gwad0.9%Poan-lagad0.8%
Ur viruz eus familh ar grip hag ar sifern eo, kar ivez da hini ar SRAS (2003) hag d'ar gripoù H5N1 hag H1N1. Infektiñ a ra dreist-holl ar skevent. 80% eus an dud detektet o dez simptomoù bihan (terzhienn, pas) met evit ar peurrest anezho e c'hell ar c'hleñved bezañ grevus a-walc'h, betek kas unan bennak d'an ospital ma n'eo ket e lazhañ. Seblantout a ra chom hep touchal ar vugale dindan 10 vloaz ha seul goshoc'h an den klañv, seul zañjerusoc'h evitañ, dreist-holl ma vez klañv gant traoù all (krign-bev...). Adalek 60% e c'hell ar c'hleñved lazhañ 30% eus an dud detektet.

Kavet e oa bet e c'hell ivez ur bern tud tapet ar viruz hep bezañ klañv gantañ. Evit doare e vije un den disimptom evit un den gant simptomoù, pezh zo e c'hell an dud disimpton kas ar viruz d'ar re all memestra.

Gorrek eo ar viruz da gemmañ e TDN hervez enklaskoù bet graet e Sina hag en Italia ar pezh a zo keloù mat evit kavet ur brec'hiadur.

Treuzkas
Diouer zo a vunudoù war an doare ma vez treuzkaset etre an dud. Ur studiadenn bet embannet d'ar 27 a viz Meurzh a ziskouez penaos e vez treuzkaset dreist-holl dre darempredoù tost ha takennoù halañ produet en ur streviañ pe en ur basaat. Darempredoù tost a dalvez dindan ur metrad pe zaou. Takennoù halañ a vez kaset ivez en ur gaozeal, met ne seblant ket ar viruz bezañ kaset pelloc'h gant an aer. Gallout a reer tapet ar viruz en ur douchal goreoù koñtaminet a-raok touchal e fri, e zaoulagad pe e c'henoù.

Evit en em wareziñ eus ar viruz e oa bet erbedet da walc'hiñ an daouarn alies, gant soavon (a zo gouest da derriñ he c'hurunenn) pe gant kaod dour-alkool hag ober kement-all d'ar gorreoùKampf, G.; Todt, D.; Pfaender, S.; Steinmann, E. (March 2020). "Persistence of coronaviruses on inanimate surfaces and their inactivation with biocidal agents". The Journal of Hospital Infection..

Viruz
Ar SARS-CoV-2 (Kleñved halañ grevus kurunviruz 2) zo ur viruz nevez kavet da gentañ e-barzh tri den tapet gant ur bneumoniezh e-liamm ouzh ar skoulmad kleñvedoù-halañ e Wuhan e Sina. Dre e orin e tenn kalz eus ar c'hurunviruzoù all. Seblantout a ra ar viruz bezañ ur chimera etre daou viruz, unan boaz da iñfektiñ logod-dall, egile boaz da iñfektiñ ar pangolined. Tostoc'h eo viruz ar pangolin ouzh ar SARS-CoV-2 met mankout a ra eus ur protein a laka anezhañ da vezañ gouest da vont e-barzh kelloù mab-den, evel hini al logo-dall.

En em wareziñ diouzh ar viruz
Erbedet eo da gentañ bezañ naet evit talañ ouzh ar viruz, da gentañ penn gwalc'hiñ an daouarn alies, chom hep touchal e zremm, e zaoulagad, e c'henoù dre vras, met dreist-holl gant daouarn lous, goude bezañ paset. Pasat pe streviañ a rankjed ober en ur mouchouer da skarzhañ, pe da nebeutañ en e ilin evit chom hep louzañ an daouarn. Ar re glañv hag a oar a rankje dougen ur meskl evit chom hep kas ar c'hleñved da dud all. Erbedet eo ivez da lakaat e plas doareoù evit lakaat an dud da bellaat an eil diouzh egile (physical distancing e saozneg, pellaat sokial e brezhoneg da c'hortoz e vije studiet an term-se).

Pa oa nevez a-walc'h ar viruz e veze erbedet gant ur bern broioù chom hep beajiñ d'ar broioù pe rannvroioù tapet gant ar viruz, da lavaret eo Wuhan, Sina da gentañ penn, met dibosupl e oa deuet da vezañ heuliañ an ali-se adalek fin miz C'hwevrer 2020 abalamour ma rede ar c'hleñved un tammig e pep lec'h er bed.

Dañjerus-kenañ eo ar viruz evit ar vedisined, ar glañvdiourien hag an dud a labour tost ouzh ar re glañv dre vras hag aliet eo dezho labourat gant meskloù FFP2, dreist-dilhad ha lunedoù-gwareziñ. E broioù zo, evel Frañs, evelato o doa savet ur bern tud a vicher war ar yec'hed o mouezh evit klemm e vankont eus peadra evit en em wareziñ abalamour da choazoù bet graet gant ar gouarnamantoù tremenet a-raok ha da stad an ospitalioù dre vras.

Heuliañ an darempredoù zo un hentenn a-bouez evit talañ ouzh ar viruz. Klask a reer gouzout gant piv eo bet unan iñfektet e darempred evit kelaouiñ, gwareziñ ha dispellañ ha neuze kavet mammenn ur skoulmad-infektiñ ha miret ouzh ar viruz strewiñ muioc'h E fin miz Meurzh 2020 ne oa ket c'hoazh eus brec'hiadoù evit ar viruz-se, daoust ma'z eus leizh ha labourvaioù oc'h ober war-dro..

Gwalc'hiñ e zaouarn
Gwalc'hiñ e zaouarn zo aliet groñs evit talañ ouzh ar viruz. Gant ar Greizenn evit kontroliñ ha diwall diouzh ar c'hleñvedoù amerikan e oa bet erbedet gwalc'hiñ e zaouarn gant dour ha soavon alies, e-pad 20 eilenn da nebeutañ, drest-holl goude bezañ bet er privezioù pe ma vez lous an daouarn da vat ; a-raok mont da zebriñ ; goude bezañ streviet, pasaet pe c'hwezhet e fri. Ma n'haller ket gwalc'hiñ an daouarn diouzhtu e c'heller implijet kaod dour-alkool, gant 60% alkool ennañ da nebeutañ. Erbedet eo ivez gant Aozadur Bedel ar Yec'hed chom hep touchal an daoulagad, ar fri, ar genoù ma n'eo ket gwalc'het an daouarn.

Yec'hed an analiñ
Erbeded eo gant aozadurioù ar yec'hed da c'holoiñ e c'henoù hag e fri pa vezer o pasaat pe o streviañ, gant pleg e vrec'h pe ur mouchouer d'en em zizober diouzhtu en un doare sur. An dud iñfektet a rankfe dougen ur meskl surjian abalamour ma c'hell ar meskl herzel d'an takennoù analiñ mont re bell ha re niverus pa vezer o pasaat, o streviañ pe o kaozeal c'hoazh, met dreist-holl hervez Stephen Griffin, ur virologour eus Skol-Veur Leeds, e c'hell miret ouzh an dud da douchal o bizaj Alioù zo bet roet gant Aozadur Bedel ar Yec'hed evit penaos dougen ar meskl.

Aliet eo groñs dougen ur meskl evit an dud a labour e bed ar yec'hed, dreist-holl ar re a labour gant tud klañv gant ar viruz met an dud n'int ket klañv ne rankfent dougen ur meskl nemet ma vez riskloù (abalamour ma reont war-dro unan bennak klañv da skouer). Burutellaet eo bet gouarnamant Frañs avat abalamour d'an alioù disheñvel roet diwar-benn talvoudegezh ar meskl, ar pezh zo bet liammet ouzh an diouer a veskloù miret gant ar Stad.

Pellaat sokial
Un doare da herzel ouzh red ar c'hleñved zo bihanaat niver a zarempredoù a c'hell unan bennak kaout e-korf un devezh. Gallout a ra mont betek un dispell ; herzel ouzh ar beajoù ; berziñ ar bodadoù ouzhpenn un niver resis a dud (5000, 1000, 100 a dud) ; serriñ ar skolioù, an embregerezhioù n'int ket ret evit buhez ar vro, al lec'hioù-sport pe sevenadur, ar stalioù... Erbediñ an dud da chom er gêr a c'heller ober ivez, pe da vihanañ da chom hep mont da lec'hioù paket gant ur mor a dud, implijet doare d'en em saludiñ hep touchal an den all, chom pell an eil diouzh egile.

Aliet eo d'an dud deuet kozh a-walc'h pe d'an dud tapet gant ur c'hleñved evel an diabet, ar c'hleñvedoù kalongwazhiedel, an uswask pe c'hoazh an immunodigresk chom er gêr ivez abalamour ma vez muioc'h a riskloù da ziorren ur stumm kreñv eus ar c'hleñved.

Kavet e oa bet e-kerzh miz Meurzh 2020 e oa re forc'hellek ar ger saoznek social distancing ha gwelloc'h e vije bet implijet ar ger physical distancing (pellaat fizikel) evit diskouez e c'heller digreskiñ an niver a zarempredoù fiziel en ur viret an darempredoù sokial, alies eus un tammig pelloc'h pe gant ar binvioù niverel.

 Er bed 

Meur a vartezeadenn a zo diwar-benn ar c'hlañvour kentañ ha eus a belec'h e teu. An hini kentañ zo bet kavet e oa bet paket klañv gant ar viruz nevez a oa bet kavet roudoù anezhañ d'ar 1añ a viz Kerzu 2019 e Wuhan e Sina Hervez lod avat e oa bet marvet ar c'hlañvour kentañ, un den 55 vloaz anezhañ, d'ar 17a viz Du 2020.. D'an 30 a viz Kerzu 2019 e voe sachet evezh gouarnamant Sina gant ur strollad medisined eus Ospital Kreiz Wuhan, renet gant Dr. Ai Fen ha Li Wenliang, diwar-benn ur c'hurunviruz nevez heñvel ouzh ar SARS-CoV.

D'an 31 a viz Kerzu e voe a-walc'h a glañvourien evit ma voe savet un enklask e Wuhan gant an aozadurioù yec'hed, ha liammet e voe ar bneumoniezh nevez ouzh Marc'had Boued Mor Huanan. Soñjet e voe neuze e oa ar c'hleñved a-orin an anevaled gouez gwerzhet er marc'had ha ne dremene ket a dud da dud.

Gant lidoù ar Bloaz Nevez Sinat, ha gant Wuhan bezañ un hub a-bouez e treuzdougen ar vro, e strewas ar c'hleñved e-kerzh miz Genver da broviñsoù all Sina goude ur prantad ma zouble an niver a dud klañv bep sizhun. D'an 20 a viz Genver 2020 e oa bet kelaouet e oa 6174 a dud o doa bet simptomoùThe Novel Coronavirus Pneumonia Emergency Response Epidemiology Team. The Epidemiological Characteristics of an Outbreak of 2019 Novel Coronavirus Diseases (COVID-19) — China, 2020[J]. China CDC Weekly, 2020, 2(8): 113-122..

D'an 10 a viz Genver e voe embannet gant Aozadur Bedel ar Yec'hed ur gemmennadenn evit goulenn gant an dud o veajiñ e rannvro Wuhan da heuliañ doareoù da "zigreskiñ riskloù iñfektiñ en ur veajiñ." Ne c'houlenne ket e vije berzet beajiñ e Wuhan avat, goude ma chome amsklaer an doareoù iñfektiñ. D'an 12 a viz Genver e voe embannet gant an ABY ne oa ket riskloù evit micherourien ar yec'hed ha ne oa ket prouet e veze kaset ar c'hleñved a zen da zen.

D'an 13 a viz Genver e voe diskuliet ar c'hlañvour kentañ er-maez eus Sina, ur beajour sinat D'an 20 a viz Genver e voe disklêriet gant Bodad Yec'hed Broadel Sina e oa eus treuzkazoù den da zen gant ar c'hCOVID-19. D'ar 24 a viz Genver e voe nevesaet alioù an ABY diwar-benn ar beajoù o c'houlenn ma vije arsellet ar veajourien, hep berziñ ar beajoù avat. D'an 27 a viz Genver e voe lakaet gourdrouz ar c'hCOVID-19 da "uhel dre vras" gant an ABY..

350px|thumb|dehou|Kartenn an dispelloù broadel (glas teñval) ha rannvroel (glas sklaer)

Daou zevezh war-lerc'h e voe disklêriet gant an ABY e oa ar c'hleñved ur gKudenn Etrevroadel a Yec'hed Publik Mallus, o kelaouiñ an holl vroioù o doa da brientiñ doareoù da dalañ ouzh ar c'hleñved, da lavaret eo eveshaat, anavezet abred piv zo klañv, emglozañ, ober war-dro an dud klañv ha dont war-lerc'h roudoù o darempredoù O welet an niver a dud klañv o kreskiñ er-maez eus Sina e voe disklêriet gant rener ABY Tedros Adhanom e oa dañjer d'ar viruz dont da vedreuziad..

Ez ofisiel e voe disklêriet ar stad a vedreuziad evit ar c'hCOVID-19 d'an 11 a viz Meurzh gant Aozadur Bedel ar Yec'hed, goude ur prantad ma chome ar c'hleñved-red kontrollet tamm pe tamm e meur a lec'h er bed gant Europa o tont tamm ha tamm da vezañ kreiz ar c'hleñved-red Muioc'h a dud klañv anavezet a oa bet kavet er-maez eus Sina eget e-barzh ar vro adalek ar 16 a viz Meurzh. D'an 19 a viz Meurzh ne voe disklêriet tamm den klañv nevez ebet e Sina (war-bouez tud deuet eus an estrenvro) tra ma voe muioc'h a dud marvet gant ar c'hleñved en Italia eget e Sina d'an deiz-se..

D'ar 1 a viz Ebrel 2020 e oa 823 626 den bet klañv kadarnet er bed a-bezh (72 736 nevez) ha 40 598 den marvet gant ar c'hleñved (4193 nevez).

 E Sina 
D'ar 1añ a viz C'hwevrer 2020 e voe embannet gant Sina e vefe bet 361 den marvet nemetken ha 17 300 den klañv
D'ar 6 a viz C'hwevrer 2020 e vez embannet e oa bet 564 den marvet ha 28 359 den klañv. D'an 10 a viz C'hwevrer e vez embannet gant Sina e vefe 908 den marvet ha 40 000 den klañvhttps://www.ouest-france.fr/sante/virus/coronavirus/coronavirus-le-bilan-grimpe-908-morts-en-chine-et-plus-de-40-000-contamines-6728993. D'an 2 a viz Meurzh 2020 e oa 3058 den marvet ha 89252 klañv gant 45216 den pareet.https://www.worldometers.info/coronavirus/.

 En Europa 
D'an 9 a viz Meurzh 2020 eo lakaet Italia a-bezh en dispell gant gouarnamant ar vro. Graet eo kement all gant Spagn d'ar 15, ha gant Frañs d'ar 17. Ret eo d'an dud chom er gêr, nemet ha ne c'hallont ket pellabourat. Gant broioù all avat (An Izelvroioù, Sued, Breizh-Veur er penn-kentañ) eo dibabet ur strategiezh all, an immuniezh a-stroll. An holl stadoù a serr o harzoù, o skolioù hag an darn vuiañ eus an embregerezhioù hag an amaezhiadurezh.

D'ar 1 a viz Ebrel 2020 e oa 464 121 den bet klañv kadarnet er bed a-bezh (40 226 nevez) ha 30 089 den marvet gant ar c'hleñved (4193 nevez).

 E Frañs 
Kavet e oa bet an den klañv kentañ gant ar viruz d'ar 24 a viz Genver, e Bourdel. Un den 48 vloaz, eus Frañs ha Sina a oa erruet e Frañs daou zervezh a-raok Da c'houde e oa bet detektet un nebeud tud c'hoazh, en o zouez 6 den eus ar Rouantelezh-Unanet e Savoia, betek lakaat an niver-se da 12. En o zouez e oa pareet 11 hag unan zo marvet, un tourist eus Sina, 80 vloaz anezhañ, a oa chomet da reanimañ e-pad pell.. Ar wezh kentañ e oa marvet unan bennak en Europa abalamour d'ar c'hleñved-se.

D'an 29 a viz C'hwevrer e oa 100 den bet klañv gant ar c'hleñved-red-se e Frañs : 11 o doa pareet, 2 a oa marvet. Kresket e voe buan an niver a dud klañv avat : ouzhpenn 2000 e voe d'an 11 a viz Meurzhhttps://www.francetvinfo.fr/sante/maladie/coronavirus/direct-coronavirus-le-passage-au-stade-3-devrait-arriver-dans-les-prochains-jours_3861193.html ha 48 den a oa marvet gantañ, ken ma voe lakaet ar gaoz war aozadur an dilennadegoù ti-kêr. Nullet e voe ur bern darvoudoù sportel (marathon Pariz) pe sevenadurel (sonadegoù Tri Yann e Pariz) ha serret e voe ar skolioù en Oise, Haut-Rhin ha Korsika. Klañv e oa ivez un nebeud kannaded eus ar Vodadeg Vroadel ha ministr ar sevenadur Franck Riester. Nicole Belloubet, ministrerezh ar Justis zo bet testet ivez, met negatif e oahttps://www.francetvinfo.fr/sante/maladie/coronavirus/coronavirus-pourquoi-nicole-belloubet-franck-riester-et-olivier-veran-ont-ils-pu-etre-depistes-alors-que-le-test-n-est-plus-systematique_3860613.html.

D'an 12 a viz Meurzh, pa oa 2876 den iñfektet (pe bet iñfektet) ha 61 den marv, e oa bet disklêriet gant Prezidant ar Republik Emmanuel Macron e vije serret ar skolioù, ar skolajoù, al liseoù, ar skolioù-meur hag ar magourioù e Frañs a-bezh, ouzhpenn goulenn gant an dud koshoc'h eget 70 vloaz da chom er gêr ar muiañ ma c'hellent ha d'an holl dud chom hep mont re er-maez dre vras. Divizet e oa bet memestra delc'her an dilennadegoù ti-kêr d'ar 15 a viz Meurzh daoust d'ar riskloù. Er Stadoù-Unanet e oa bet disklêriet gant ar Prezidant Donald Trump e oa berzet d'ar Frañsizien mont di e-pad 14 devezh.

Daou zervezh war-lerc'h, d'ar 14 a viz Meurzh e oa bet disklêriet gant Édouard Philippe e vije serret an holl stalioù n'int ket eus ar redioù kentañ (tavarnioù, sinemaioù...) ha goulennet gant an dud chom "ar muiañ posupl er gêr". Chom a ra digor ar stalioù-boued, an apotikerezhioù hag un nebeud stalioù all. Koulskoude e chomo dalc'het an dilennadegoù ti-kêr raktreset an deiz war-lerc'h hag ar genstrivadegoù publik daoust d'an niver a dud o komañs da sevel o mouezh.

 E Breizh 
D'an 29 a viz C'hwevrer e oa 5 den klañv e Breizh : 2 ospitalaet e Brest goude beaj ar gwaz en Ejipt, daou e Roazhon goude ur veaj en Oise hag unan en Naoned, medisinez an den bet klañv en Oise da gentañ, a oa e vakañsoù er Baol-Eskoubleg.

D'an 2 a viz Meurzh e oa bet kavet 20 den klañv e Breizh, 13 anezho en ur skoulmad nevez kavet tro-dro Krac'h, Karnag hag An Alre. Tamm ha tamm e oa kresket ar skoulmad-se betek tizhet Kiberen ha Brec'h.

An hini kentañ a varvas e Breizh a voe un den 92 vloaz, ospitalizet e Gwened.

Divizet e oa bet gant prefed Morbihan chom a-sav gant an holl zarvourdoù publik en departamant ha goulenn gant tud ar parrezioù tapet er skoulmad chom eno ha chom hep mont re er-maez. D'an dud a vije aet kuit dija e oa bet goulennet chom er gêr e-pad pemzekteiz da c'hortoz e vijent sur da chom hep bezañ klañv.

D'an 9 a viz Meurzh e voe lakaet war-wel 80 rannet evel-se : 11 en Il-ha-Gwilun, 9 e Liger-Atlantel, 5 e Penn ar Bed, 55 er Morbihan hag hini ebet en Aodoù an Arvor.

D'an 11 a viz Meurzh e oa bet kavet 105 den klañv e Breizh : 13 en Il-ha-Gwilun, 12 e Liger-Atlantel, 7 e Penn ar Bed, 73 e Morbihan hag hini ebet c'hoazh en Aodoù an Arvor. Kavet e oa bet ur skoulmad nevez kostez Bruz, e-kichen Roazhon

D'an 12 a viz Meurzh e voe disklêriet e oa marvet ur vaouez a 93 vloaz er Morbihan. Kemeret e oa bet ivez an diviz nullañ an Dro Breizh war velo evit e 54 redadeg, raktreset e miz Ebrel 2020 D'an noz e oa bet kavet 135 den klañv e Breizh : 22 en Il-ha-Gwilun, 15 e Liger-Atlantel, 12 e Penn ar Bed, 85 e Morbihan hag unan en Aodoù an Arvor.

Evel e Frañs a-bezh e oa bet serret ar skolioù e Breizh adalek ar 16 a viz Meurzh ha kenfinet an holl dud adalek ar 17 a viz Meurzh. Mouezhioù a savas kerkent pa voe gouezet e oa deuet ur bern tud eus Pariz d'en em genfinañ lec'h all, en o eil tiez, e Breizh ivez, ha dreist-holl war an aod pe en inizi Nec'het e oa an dud kar n'eo ket savet ospitalioù an inizi evit kement a dud, dreist-holl ma vez kudennoù ken don, ha dre vras e oa kavet ne oa ket sirius a-walc'h ar c'henfinañ gant darn eus an dud nevez-emgavet, dre ma oa brav an amzer. Evit kaout an tu da fiñval eo ret kaout un testenni dilec'hiañ hag a vez kavet e brezhoneghttps://web.archive.org/web/20240617125059/https://www.lorient.bzh/fileadmin/lorient.bzh/brezhoneg/Testeni-dilec-hian-disdalc-hus.pdf.

Adalek an 22 a viz Meurzh e oa lakaet war wel gant prefeti rannvro Breizh sifroù an dud n'emaint ket o chom e rannvro Breizh met a zo ospitalizet enni asambles gant sifroù an dud testet hep gouzout e peseurt departamant emaint o chom.

Embannet e oa bet d'an 23 a viz Meurzh e oa kenfinet Johanna Rolland, maerez Naoned en he zi abalamour ma oa he merc'h tapet gant simptomoù ar viruz.

7 den eus skipailh a zo klañv war mordreizher Celebrity Apex e Sant-Nazer. Ar skipailh eus 1407 a zo bet kenfinet ar vourzh.

D'ar 31 a viz Meurzh e voe embannet e oa 106 gwele evit ar glañvourien, ha 40 gwele advevaat e Sant-Brieg ( Ospital Y. ar Foll) ha Plerin ( Ospital Prevez Aodoù an Arvor ) E skipailh ar mordreizher Celebrity Apex e Sant-Nazer, e-mesk 157 den corona-pozitivel, e oa 144 n'ho doa tamm azon ebet eus ar c'hleñved..

D'ar 1 a viz Ebrel e erruas 12 den klañv e Roazhon gant un TTB mezegel, ha kaset d'ar pennospital. Kaset e voe tud all da Sant-Brieg ha da Vrest.

D'ar 4 a viz Ebrel : 7 den eus AHDOD (annez herberc'hiañ evit an dud oadet dalc'het) Stz Ana e Lannuon a zo marv e-pad ar sizhunvezh. 14 tud all eus Stz Ana a zo klanv.

D'an 11 a viz Mae 2020 e oa roet lamm d'ar c'hefinamant e Breizh. Aotreet eo fiñval hag un-dro en ur c'helc'h 100 kilometrad tro-dro d'an ti.
 Stadegoù Breizh 
+ Niver a dud bet tapet gant ar viruz e pep departamant Breizh Deiziad  29  22  56  35  44  HolladBreizh  Diavaezidi  Tuddianav odepartamant  Hollad  6.03.2020  4  0  24  6  3  41 200pxSkritell vrezhonekSkol Diwan Kommanna 7.03.2020  5  0  35  7  4  51 8.03.2020  5  0  47  7  8  67 9.03.2020  5  0  55  11  9  80 10.03.2020  7  0  63  11  9  90 11.03.2020  7  0  73  13  12  105 12.03.2020  12  1  85  22  15  135 13.03.2020  22  1  100  34  22  179 14.03.2020  34  4  106  34  32  210 15.03.2020  34  4  114  43  39  234 16.03.2020  35  5  129  44  39D'ar 16 a viz Meurzh e oa bet disklêriet gant ARS Broioù-al-Liger ne vije ket roet ar sifroù hollek ken, ha chomet e oant a-sav da reiñ ar sifroù dre zepartamant.  252 17.03.2020  43  11  132  50  ?  > 275 18.03.2020  51  12  134  55  ?  > 291 19.03.2020  60  16  134  58  ?  > 307 20.03.2020  79  21  134  72  ?  > 345 21.03.2020  91  27  157  84  ?  > 398 22.03.2020  99  33  174  91  ?  > 436  11  38  > 485 23.03.2020  112  36  181  105  ?  > 473  14  42  > 529 24.03.2020  127  38  185  115  147  612  19  42  673 25.03.2020  143  47  206  135  ?  > 678  24  48  > 750 26.03.2020  171  60  231  152  191  805  32  61  898 27.03.2020  191  77  256  167  ?  > 882  39  67  > 988 28.03.2020  210  92  276  187  ?  > 956  46  78  > 1 080 29.03.2020  230  107  313  208  ?  > 1 049  48  56  > 1 153 30.03.2020  235  112  320  220  ?  > 1 078  49  57  > 1 184 31.03.2020  249  122  338  236  ?  > 1 136  51  44  > 1 231 01.04.2020  260  136  357  257  ?  > 1 201  52  47  > 1 300 02.04.2020  270  154  372  272  425  1493  55  48  1576 03.04.2020  285  157  391  282  471  1 586  66  54  1 706 04.04.2020  291  167  414  289  510  1 671  72  52  1 795 05.04.2020  305  177  428  303  542  1 755  74  55  1 884 06.04.2020  312  178  438  308  556  1 792  75  57  1 924 07.04.2020  314  182  452  324  575  1 847  88  54  1 989 08.04.2020  326  188  459  338  633  1 944  98  51  2 093 09.04.2020  339  200  475  362  651  2 027  98  46  2 171 10.04.2020  366  209  478  377  689  2 119  102  49  2 270 11.04.2020  371  213  489  391  734  2 198  106  51  2 355 12.04.2020  375  222  491  404  762  2 254  107  60  2 421 13.04.2020  377  223  496  414  779  2 289  107  60  2 456 14.04.2020  380  226  501  416  779  2 302  106  58  2 466 15.04.2020  495  265  505  556  798  2 619  118  70  2 807 16.04.2020  505  268  510  571  823  2 677  120  68  2 865 17.04.2020  513  272  523  588  849  2 745  121  67  2 933 20.04.2020  522  314  526  606  855  2 823  123  101  3 04721.04.202052731653260712222.04.202054032254561812123.04.202054432254962912124.04.202055032655563612327.04.202055332856764612628.04.202055433857364912629.04.20205733396196581296030.04.20205753796226641296001.05.20205773806266671296004.05.20205843906376717405.05.202058539264167106.05.202059140464267207.05.202059242064267608.05.202059442064267711.05.20205984366476781286412.05.20205994376486781296513.05.20205994396496801296514.05.20205994416496811296515.05.20205994466596841296718.05.20206025176656921296819.05.20206025176656941296820.05.20206065376687011306721.05.20206085786737031316722.05.20206095966737081316725.05.20206126176797141326626.05.20206126196867151326627.05.20206146216867151326728.05.20206146316897151326729.05.20206156386927201326701.06.20206196416997241336702.06.20206196426997241336703.06.20206196436997251336704.06.20206206436997281336705.06.20206216446997301336708.06.20206226456997321336709.06.20206226457007331336710.06.20206246497027331336712.06.20206276497027351336815.06.20206296497027351346817.06.20206296507027361356819.06.20206296527057361366822.06.20206306557077371366824.06.20206316557117371366826.06.20206326587127391366830.06.20206326677227421367003.07.20206376687267431367007.07.20206456707277441397010.07.20206556707327551417415.07.20207036837347851567617.07.202076470074480517077+ Niver a dud en Ospital (Deuet, Adreiñ buhez (Réa.), Distro d'ar gêr, Marv ) Ospital  Advevaat Distro d'ar gêr  Marv  Deiziad  29  22  56  35  44  Hollad 29  22  56  35  44  Hollad  29  22  56  35  44  Hollad  29  22  56  35  44  Hollad  Marv e-pad
 pemzektez 29.03.2020  50  36  98  84  158  426  11  5  26  15 39  96  28  8  79  51  41  207  5  3  28  5  23  64 30.03.2020  54  39  106  91  158  448  12  5  29  17 40  103  29  9  79  53  53  223  6  3  29  7  28  73 01.04.2020  56  47  133  106  188  530  17  5  32  25  45  124  41  13  86  62  81  283  7  6  32  10  36  91 02.04.2020  66  59  138  106  204  595  27  16  30  38  52  163  48  16  95  68  91  318  7  9  35  12  38  101 03.04.2020  74  65  143  129  216  627  32  17  29  36  60  174  55  20  98  72  109  354  7  9  37  16  43  112 04.04.2020  79  62  136  131  244  652  33  17  24  38  63  175  56  25  110  82  121  394  8  10  40  17  45  120 05.04.2020  82  70  135  136  250  673  34  16  24  38  67  179  59  25  113  83  133  413  9  10  45  17  45  126 06.04.2020  93  75  147  156  261  732  40  17  35  49  69 210  60  29  119  88  138  434  9  11  48  20  47  135 07.04.2020  94  69  144  154  264  625  42  13  34  44  64  197  62  42  127  104  160  495  9  13  52  23  51  148 08.04.2020  102  66  154  162  263  747  43  13  34  46  66  202  66  45  149  113  169  552  11  14  55  27  54  161 09.04.2020  109  64  147  173  274  767  40  12  33  48  66  199  69  49  162  117  197  594  11  16  55  27  57  166 10.04.2020  110  70  139  171  289  779  40  11  34  42  70  197  78  54  175  124  210  641  12  17  56  36  60  181 11.04.2020  116  69  130  172  288  775  39  12  35  38  65  189  82  59  194  135  227  697  13  18  59  39  62  191 14.04.2020  120  77  127  190  297 811  37  10  34  36  63  180  86  66  207  152  244  755  19  21  65  44  77  226 15.04.2020  115  75  118  196  292  796  34  8  31  33  58  164  89  72  215  164  259  799  20  22  69  48  83  242  +15126.04.2020755112515725366117616193290122122267261362113436247667115318 30.04.2020  64  50  127  150  221  644  14  4  14  15  25  72  128  130  288  277  410  1233  37  25  80  70  124  336 01.05.2020  59  46  126  142  216  589              37  25  80  70  125  337  +95  15.05.2020  40  53  89  83  150  415              40  30  84  79  141  374  +37  01.06.2020  26  38  62  70  127  323  1  4  7  5  6  23  162  184  384  413  566  1709  43  33  90  85  146  397  +23  15.06.2020  19  28  36  58  77  216              43  37  91  86  156  413  +16  01.07.2020  13  13  27  37  37  128  0  0  1  2  2  5  175  209  424  464  696  1968  43  38  92  86  159  418  +5 01.08.2020  7  3  16  30  7  63  0  0  0  3  0  3        44  39  96  88  164  431  +13 01.09.2020  9  7  14  35  14  79  1  0  0  5  2  8        44  40  96  89  170  439  +8 15.09.2020  19  7  39  51  33  149  4  0  2  6  4  16        44  40  97  90  172  443 +4 01.10.2020  23  15  73  79  57  247  4  3  2  10  12  31        48  42  100  101  178 469 +26 15.10.2020  26  19  70  86  95  296  3  2  5  15  13  38        48  43  102  108  194  495 +26 01.11.2020  81  135  56  211  267  750  28  11  24  6 34  107        54  51  119  131  212  567 +72 15.11.2020  126  81  216  296  373 1092  31  13  31  39  49  163        69  66  146  169  286  736 +169 01.12.2020  72  58  152  260  277  819  17  7  13  33  29  99        84  87  174  217  349  911+175 15.12.2020  93  95  165  247  258  858  11  5  11  26  26  79        98  97  191  248  377  1011 +100 01.01.2021  105  62  143  208  209  727  9  1  6  19  14  49        126  109  205  287  416  1143 +132 15.01.2021  106  52  147  280  197  782  9  1  6  19  27  62        140  112  225  317  440  1234 +91 01.02.2021  132  37  173  369  245  956  11  3  9  23  27  73        164  121  255  382  505  1427+193 15.02.2021  119  57  150  396  227 1090  10  4  8  35  32  89        187  124  273  458  571  1613+186 01.03.2021  93  68  166  355  227  956  13  6  10  27  21  77        203  138  306  505  604  1756 +143 15.03.2021  75  86  159  396  246  892  15  13  13  28  25  94        214  157  331  535  645  1882 +126 01.04.2021  98  118  172  377  286  1200  22  12  25  51  39  149        222  179  349  577  704  2031 +149 15.04.2021  104  119  219  362  297 1296  30  16  40  57  52  195        226  198  366  613  739  2142 +111 01.05.2021  97  112  208  395  271  1241  26  13  25  39  55  158        234  225  393  655  788  2295 +153 15.05.2021  88  85  175  335  181  987  15  7  17  42  42  123        251  238  408  685  814  2396 +101 01.06.2021  72  36  132  240  127  692  12  3  14  26  30  85        259  246  430  705  836  2452 +56 15.06.2021  64  29  102  194  92  536  6  5  8  19  17  55            2479 +27 01.07.2021  57  21  86  156  48  400  6  3  6  9  8  32            2494 +15 15.07.2021  47  20  76  136  37  338  6  1  5  5  5  22            2506 +12

 Levezon ar bedreuziad 
 War an deskadurezh 
E fin miz Meurzh 2020 e oa 1.5 miliard a skolidi a oa bet serret o skol evit ar vro a-bezh er bed, muioc'h c'hoazh e broioù zo ma oa bet kemeret an diviz gant rannvroioù zo ha pas reoù all. Hogozik 90% eus studierien ar bed a oa er-maez eus o skol neuze. E Taiwan, Singapour, Aostralia, Sveden hag e stadoù zo eus an SUA e chome digor ar skolioù avat.

Daoust ma klasked serriñ ar skolioù war berr-amzer ez eus bet levezonoù e meur a zoare war buhez ar familhoù ha doareoù da zeskiñ ar vugale. N'eo ket gouest an holl familhoù da gemer amzer d'ober skol er gêr, dreist-holl ma rankont pell-labourat pe chom a-sav da labourat.

Evit ober war-dro ar skolidi e oa erbedet gant an UNESCO implijet hentennoù deskiñ a-bell ha arloadoù evit deskiñ dre an internet evit liammañ ar skolidi hag o c'helennerien hag eskemm dielloù, ober kentelioù video, a-seurt ma chomje un deskadurezh e-keit ma voe serret ar skolioù Klask a reas ar skolioù hag ar rouedadoù skolioù aozañ ur "c'hendalc'husted d'ar c'helenn" gant a-bep seurt mennozhioù ha doareoù..

Kudenn ar brezhoneg a oa bet lakaet war-wel evit ar skolidi en hentennoù divyezhek dre soubidigezh Diwan pe gant eurvezhioù par (Div Yezh ; Dihun) : aon a oa e kollje ar vugale o liamm gant ar brezhoneg, da nebeutañ evit ar re zo e familhoù gallek nemetken. Gant Diwan e oa bet renablet danvez evit delc'her gant ar brezhoneg pa oa bet klasket gant ar stummadurioù hir doareoù nevez da gelenn.

 War an abadennoù sevenadur 
Dre an divizoù bet kemeret evit talañ ouzh ar bedreuziad (berziñ ar bodadoù tud ouzhpenn 5000 den, da c'houde 500, 10... ; kenfinañ an dud hag all...) a oa bet ul levezon kreñv war bed ar sevenadur, evit ar publik kenkoulz hag evit an dud a labour er bed-se. Er broioù a oa bet tapet ar muiañ e oa bet nullet pe daleet ur bern abadennoù arz, diskouezadegoù ha serret an holl virdioù, levraouegoù, stalioù-levrioù e fin miz Meurzh Diaezamantoù a oa bet savet ivez e greanterezh ar sinema abalamour ma oa bet ranket serriñ ar seveniñ evit meur a film, daleet embannadur filmoù zo a-raok ma oa bet serret ar sinemaoù el lec'hioù tapet gant ar viruz. Daleet e voe Gouel ar filmoù Canas d'un deiziad ne oa ket bet lavaret e penn-kentañ.

E Breizh e oa bet divizet nullañ (pe daleañ en ur cheñch ar stumm) ar Redadeg 2020, a oa sañset bezañ redet e miz Mae, hag ivez Gouel Breizh. Serret e voe ar c'hentelioù-noz hag ar stummadurioù hir er vro a-bezh Evit talañ ouzh an diouer a vrezhoneg er mediaoù abalamour ma oa digresket plas an abadennoù vrezhonekNullet e oa bet Bali Breizh hag an Taol Lagad ouzhpenn ar c'heleier e brezhoneg war France Bleu Breizh Izel e oa bet kaset un nebeud raktresoù war-raok, evel ar podkast Klozet kinniget gant Metig Jakez-Vargas ha Tudi Crequer war Dispak..

 War an abadennoù sport 
Ur bern abadennoù meur a denne d'ar sport a oa bet daleet pa ne oant ket nullet e-pad mizioù kentañ 2020. Amañ dindan e kavoc'h ur renabl eus an abadennoù-se :
+ Abadennoù sport daleet, ehanet pe nullet abalamour d'ar bedreuziad Abadenn  Sport  Deiziad  Statud  Bro C'hoarioù Olimpek hañv 2020  A bep seurt  Gouere 2020  Daleet da 2021  Etrevroadel UEFA Euro 2020  Mell-droad  Gouere 2020  Daleet da 2021  Etrevroadel Tournamant ar C'hwec'h Bro 2020  Rugbi  C'hwevrer - Meurzh 2020  Daleet pevar c'hrogad  Etrevroadel Kevezadeg bed ar Formulenn 1 2020  Redadegoù kirri  Meurzh 15 - Du 29 2020  2 redadeg nullet6 redadeg daleet  Etrevroadel IndyCar 2020  Redadegoù kirri  Meurzh 15 - Gwengolo 2020  3 redadeg nullet3 redadeg daleet  Stadoù-Unanet Indianapolis 500 2020  Redadegoù kirri  Mae 2020  Daleet da viz Eost 2020  Stadoù-Unanet Tournamant Wimbledon 2020  Tennis  Even 2020  Nullet  Bro-Saoz Tro Breizh war varc'h-houarn 2020  Marc'h-houarn  Ebrel 2020  Nullet  Breizh Tro Menez Are 2020  Bale  Mae 2020  Nullet  Breizh Kampionad mell-droad Frañs 2019-2020  Mell-droad  Eost 2019 - Miz Even 2020  Ehanet  Bro-C'hall Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn 2020  Marc'h-houarn  Gouere 2020  Dalc'het  Bro-C'hall Paris-Nice 2020  Marc'h-houarn  Meurzh 2020  Dalc'hetNullet an devezh diwezhañ  Bro-C'hall Tro Italia war varc'h-houarn 2020  Marc'h-houarn  Mae 2020  Daleet  Italia Tournamant Roland-Garros 2020  Tennis  Mae 2020  Daleet da viz Gwengolo 2020  Bro-C'hall

 War ar vuhez relijiel 
Dre ma oa c'hoarvezet da vare gouelioù relijiel bras (evel ar Bloaz Nevez Sinat, Pask pe Pesac'h) en deus bet ar bedreuziad ul levezon bras war buhez ar gredourien, met diheñchet eo bet ivez ar vuhez pemdez, dreist-holl evit ar relijionoù reolennet-tre.

Gant difenn ar bodadoù tud ouzhpenn 5000 (da c'houde 1000 ma ne oa ket aet betek 10) a dud e voe serret an ilizioù, ar sinagogennoù hag ar moskeennoù en ur bern broioù. Nullet e oa bet lidoù Sizhun Fask er Vatikan tra ma oa bet aozet oferennoù dre ar radio evit derc'hel an dud er gêr Komañs ar reas ar pab Frañsez d'ober oferennoù e-unan war plasenn Sant-Pêr da bediñ evit ar bed. Nullet e voe ivez pirc'hinaj Mekka gant Arabia Saoudat..

E metoù ar yuzevegezh ez eus bet tabutoù diwar-benn lidoù ar Chabat ma ranker sañset kaout ur minyan a zek den. Lod eus ar sinagogennoù o deus graet ar choaz da zelc'her ar minyanoù-se en linenn padal e voe divizet chom a-sav gant ar minyan, ha pa vije prevez, gant lod all. A-benn lidoù Pesac'h (eus an 8 betek ar 16 a viz Ebrel e 2020), tra ma oa difennet bodañ familhoù asambles evit ar seder, e oa bet erbedet gant kumuniezhioù zo aozañ ur rak-seder gant ar familh a-raok ma kouezhje an noz gant doareoù elektronek ha, zoken, derc'hel ar seder e-unan dre zoareoù elektronek (gant ma vezont lakaet war elum a-raok an noz), gant rabined reizhkredour eus en Israel, o lakaat war wel pegen dibar e oa an amzerioù-se. Holl zoareoù ar yuzevegezh o deus lakaet pouez war an ezhomm saveteiñ buhezioù a oa dreist pep tra hervez o lezenn.

Tabut zo bet e Frañs e penn-kentañ ar c'henfinañ abalamour ma vije bet roet gwir d'ar yuzevien mont d'ar sinagogenn d'ar Sadorn hep an atestadenn dleet (n'eus ket droed kaout objedoù gant an nen devezh ar Chabat). Savet e oa bet ur bern mouezhioù a-enep ar gwir-se, daoust ma ne oa diwar intrudu ur post-polis bennak nemetken, hep goulenn alioù gant ar hierarikiezh, ha daoust ma oa serret holl sinagonennoù ar vro hag e oa diezhomm reiñ seurt aotre. Evelato e oa bet ur bern evezhiadennoù enebyuzev goude bezañ embannet ar c'heloù-se.

 War an endro 
200px|thumb|dehou|Skeudenn graet gant an NASA a ziskouez live ar CO2 kaset e kêr Wuhan d'an hevelep deiziadoù e 2019 hag e 2020
Abalamour d'ar muzulioù bet kemeret evit talañ ouzh ar c'hleñved, abalamour d'an digresk e-keñver implij an trañsportoù e oa bet kavet e oa nebeutoc'h a saotradur en aer en ur bern broioù ha rannvroioù er bed : da skouer e oa 25% nebeutoc'h a garbon en aer e Sina e-pad ar c'henfinañ Kavet e oa bet gant Ajañs European an Egor e oa bet digresket ar saotradur oksid nitrus produet gant an otoioù, ar greizennoù tredan hag an ijinadegoù e plaenenn ar Pô en Italia etre deroù miz Genver hag an 11 a viz Meurzh 2020. Koulskoude e oa bet kavet ne oa ket keloù mat dre ret abalamour d'ar c'hoant m'o dije ar broioù da adtapet o dale pe c'hoazh d'an diouer a arc'hant abalamour d'an enkadenn ekonomiezh gortozet evit arc'hantaouiñ e-barzh an energiezhioù padus. Sachet e oa bet evezh an dud ivez diwar-benn ar meskloù d'en em zizober anezho hag a veze skarzhet en natur. Un efed padus eus ar bedreuziad a vije war ar pellabour, ar pezh en deus ul levezon mat war ar saotradur abalamour d'an trañsportoù met ul levezon fall war ar saotradur abalamour d'ar rouedad internet..

Tremenet e oa bet kalzig a skeudennoù eus anevaled o pourmen e kêrioù dilezet gant an dud (marmouzed e Thailand, moc'h gouez e Barcelona, Katalonia,, youc'hed en Aovergn...). Gortozet e oa un efed mat war parañ al laboused ivez Sklaeroc'h e voe ivez dourioù Venezia, met hervez ar maer ne oa ket abalamour ma oa nebeutoc'h a saotradur met kentoc'h abalamour ne oa ket a vont ha dont bigi a veske dour ha sedimantoù ar c'hanolioù. Kontrol d'ar pezh a oa bet lavaret gant mediaoù zo ne oa ket distroet delfined eno, nag elerc'h (a oa kustum da zaremprediñ ar Serenissima a-raok ar c'henfinañ)..

 Kaz ouzh an estrañjourien ha gouennelouriezh 
Abaoe ma oa tarzhet ar c'hleñved-red, ha dre ma oa tarzhet en Azia ar Gevred, a-raok en em zilec'hiañ en Europa hag en Amerika an Norzh, e oa bet notennet ur c'hresk en emzalc'hioù hag e tagadennoù gouennelour e-keñver tud a-orin eus al lec'hioù-se, dreist-holl Azia Tra ma chome ar c'hleñved-red e Sina dreist-holl e oa bet lakaet war-wel ur santimant gouennelour a-enep tud a-orin Azia ar Gevred, o lavaret e veritent tapet ar c'hleñved, liammet alies ouzh ar soñj n'eo ket propr ar Sinaiz. Annezidi Wuhan ha proviñs Hubei o doa klemmet bezañ bet drougziforc'hiet e Sina abalamour d'al lec'h ma oant o chom. Tud a-orin Italia o doa bet kudennoù ivez dre ar bed..

Keodedourien eus Malaysia,, Zeland-Nevez, Singapour ha broioù all o doa savet sinadegoù evit difenn ouzh ar Sinaiz mont e-barzh o bro. E Japan e voe krouet an hashtag #ChineseDontComeToJapan (« "#SinaizNaZeuitKetDaJapan") a reas berzh war Twitter Tud a-orin Sina, pe c'hoazh a-orin Azia dre vras, ha pa vijent tud ganet ha maget en o bro, a voe kunujennet pe taget e Stadoù-Unanet hag e Frañs. Feuket e oa bet tud o klevet Prezidant ar Stadoù-Unanet Donald Trump oc'h ober "biruz Sina" eus ar viruz-se hag embannet e voe gant prezidant ar Bharatiya Janata Party e Kornôg Bengal Dilip Gosh, en India, e oa bet distrujet an natur gant ar Sinaiz hag e oa abalamour d'an dra-se en doa "kemeret Doue rebech outo", ar pezh en doa desachet ur respont feuket gant kannad Sina e Kolkata..

Ne voe ket tapet tud Azia nemetken avat, tud distro eus Sina o doa gouzañvet emzalc'hioù feuls ivez, evel Ukrainaniz (ha tud a-estrenvro) a oa bet digarzhet eus Wuhan ha taget gant manifestourien en Ukraina pe c'hoazh studierien a-orin eus India ar Biz, tost ouzh Sina, o chom e kêrioù bras a oa bet harellet e-liamm ouzh ar c'hleñved evit doare Drougziforc'hiezh ha feulster a oa kresket ivez a-enep kumuniezh muzulman India, abalamour ma oa bet lakaet ar biz war bodadoù anezho evel mammenn ar c'hleñved en India. E Sina ivez e oa savet sañtimantoù e-enep an dud estren, taolennet evel "lastez estren" gant tud zo, "da gas d'ar boubellenn"..

 Pennadoù kar 
 COVID-19
 SARS-CoV-2
 Li Wenliang, sacher evezh ar c'hurunviruz-mañ e Wuhan.

 Liammoù diavaez 
Aozadurioù yec'hed
  Pajenn gouestlet d'ar bedreuziad war lec'hienn an ABY
  COVID-19 Lec'hienn Kreizenn Europa evit Diwall ha Kontrolliñ ar C'hleñvedoù-red
  ARS rannvro Breizh
  Ospital Sant-Brieg : fardañ maskloù
  Pajenn Prefeti Rannvro Breizh diwar-benn ar c'hleñved-red
  Lec'hienn gouarnamant Frañs diwar-benn ar c'hleñved-red
  Lec'hienn gouarnamant Kanada diwar-benn ar c'hleñved

Kartennoù ha data
 Benveg kartennel hizivaet bep kardeur
 Lizher-kelaouiñ an ABY diwar-benn ar bedreuziad (gant ur gartenn)
 Worldometers
 Kartenn bedel red ar c'hleñved

 Notennoù ha daveennoù 

|}
|}

Rummad:Kleñvedoù-red
Rummad:Istor Sina