Yann ar Gall

Yann ar Gall, Jean-Marie Le Gall er marilhoù-kêr hag Ab Sulio diouzh e anv-barzh, ganet d'ar 4 a viz Ebrel 1885 e Sizun ha marvet d'an 3 a viz C'hwevrer 1975 e Boc'harzh, a oa ur milour a vor, ur barzh degemeret e Goursez Breizh hag ur skrivagner brezhonek. Kenlabourat a reas gant ar Bleun-Brug, gant Taldir ha gant Youenn Olier. Sekretour-meur ar Mouvement pour l'Organisation de la Bretagne (MOB) e voe.

 Buhez 
Mab e oa da Yann-Vari ar Gall, labourer-douar ha da Vari-Janed Hamon, stammerez. Kuitaat a reas e gêr c'henidik, Sizun, gant an diegezha-bezh evit mont da chom e Brest. Pa voe 18 vloaz en em c'houestlas e rejimantoù-mor an trevadennoù, e-lec'h ma servijas e-pad 25 bloaz. Perzh a gemeras e emgannoù tramor hag e Emgann Verdun e 1916, e-lec'h ma voe gloazet, hag eno e c'hounezas mont da isofiser a vor.

Dimeziñ a reas e miz C'hwevrer 1918 gant Frañseza ar Pastezeur ha kaset e voe da labourat en arsanailh Brest. Kregiñ a reas da sevel ha da embann skridoù brezhonek e diwezh e engouestladur milourel (ur romant a-dammoù e 1927), met goude 1928 e embannas kalz pennadoù ha kalz romantoù bihan a-dammoù. Darn e vuhez e broioù estren a gontas en ur seurt emvuhez-skrid, Seiz vloaz e bro ar Vorianed, ma laka an dikedenn "romant" warnañ"Romant" a lenner war ar bajenn ziwezhañ hag ouzhpennet un frazenn amsteriek.. Degemeret e voe da varzh da geñver bodad ar Goursez er Faoued e 1931 hag e tibabas Ab Sulio da anv-barzh, anezhañ ul lesanv bet implijet gantañ en a-raok.

 Obererezh sevenadurel 
Kemer a reas perzh e obererezhioù ar Bleun-Brug hag e roas pennadoù da embann en e gelaouennoù, Feiz ha Breiz, Kroaz Breiz ha Bleun-Brug. Sevel a reas ivez pennadoù ha romantoù-kazetenn evit Kroaz ar Vretoned, Le Courrier du Finistère hag An Oaled, hemañ diwezhañ renet gant an drouiz Taldir. Pleustrañ a reas mojennoù keltiek ha kristen ingal.

Eus 1945 betek 1948 e oa bet kenlabourer pennañ Youenn Olier evit ar gelaouenn vroadelour vreton Avel an Trec'h. Goude-se e voe sekretour meur ar MOB.

 Embannadennoù 
Barzhonegoù
1909 : Klenved ar Vro ; Ar Vro, Eost, p. 180.
1926 : Eur pardavez hanv e Breiz vihan ; Feiz ha Breiz, Kerzu 1926, p. 471.
1939 : Kroaz-Skluz ; An Oaled niv. 67, p. 9.
Komz plaen
 O vont d'an Tonkin ; Kroaz ar Vretoned, niv. 261, 1918.
 Eul lizer kaer gant Ab Sulio ; Kroaz ar Vretoned niv. 352, 1919, pp. 1d-2a.
 XVIIvet gouel ar Bleun-Brug ; Breiz niv. 21, 1927.
Eus an eil penn eus ar bed d'egile ; Le Courrier du Finistère, 1927 ; romant-kazetenn dre 21 tamm.
Seiz vloaz e bro ar Vorianed ; Brest, Moulerez 17 straed d'Algesiras, 1929, 194 p. ; romant dindan neuz un emvuhezskrid[https://diocese-quimper.fr/bibliotheque/files/original/4f7cec386f9d7e7665edad2473214285.pdf Seiz vloaz e bro ar Vorianed.
Torfed ar miliner ; Le Courrier du Finistère, 1929 ; romant-kazetenn.
Gouel an trodrouc'h ; An Oaled niv. 31, 1930, pp. 9-13 ; un arroud eus Seiz vloaz e bro ar Vorianed.
Gradlon-Meur, roue Kerne, 1929 ; Le Courrier du Finistère, 1931 ; romant-kazetenn dre 13 tamm.
Eured ar prins Rigwalen ; Le Courrier du Finistère, 1931 ; romant-kazetenn dre 4 zamm.
Gwenola, gwerelaouenn Kêr Iz ; Le Courrier du Finistère, 1931 ; romant-kazetenn dre 8 tamm.
Hemolc'haden ar paotr Yann ; An Oaled niv. 38, 1931, pp. 279-280.
Al laer war ar sivi, 1931 ; An Oaled niv. 40, 1932, pp. 422-426.
Tro-minic'hi Sant Goueznou ; An Oaled niv. 39, 1932, pp. 327-331.
Suterez Yann Goatro ; Le Courrier du Finitère, 1932 ; romant-kazetenn dre 8 tamm.
Lunedou Santez Anna, 1932 ; Le Courrier du Finistère, 1932 ; romant-kazetenn dre 12 tamm.
Karantez ha glac'har, 1932 ; Le Courrier du Finistère, 1932-1933 ; romant-kazetenn dre 16 tamm.
Lez-varn sant Per ; Le Courrier du Finistère, 1933 ; romant-kazetenn dre 6 tamm.
Bleiz Milin-ar-C'hoad ; Le Courrier du Finistère, 1933 ; romant-kazetenn dre 6 tamm.
En eur vont d'an Tonkin ; An Oaled niv. 47, 1934, pp. 9-13.
Meleganez Sant Anton ; An Oaled niv. 48, 1934, pp. 111-112.
Eur Gorsedd digor arog ar Gristeniez war men ruz ar Goulou ; An Oaled niv. 49, 1934, pp. 245-246.
Yan Droch hag e wreg, 1933 ; Le Courrier du Finistère, 1934 ; moullet dre 16 tamm.
Hekleo eus foar Vikaël Brest ; An Oaled niv. 51, 1935, pp. 11-15.
Ar c'hi Konjuret ; An Oaled niv. 52 , 1935, pp. 121-134.
Mous ar Gernigell, 1934 ; Le Courrier du Finistère, 1935 ; romant-kazetenn dre 21 tamm.
Lizig, ar plac'hig dianket ; Le Courrier du Finistère, 1935-1936 ; romant-kazetenn dre 32 damm.
Perig, mab ar galeour ; Le Courrier du Finistère, 1937-1938 ; romant-kazetenn dre 31 tamm.
Maner ar Bleiz, 1937 ; Le Courrier du Finistère, 1938-1939 ; romant-kazetenn dre 13 tamm.
An daou vreur-mager, 1939 ; Le Courrier du Finistère, 1939 ; romant-kazetenn dre 23 zamm.
Teñzor an dintin goz ; titl hollek evit meur a bennad e Kroaz Breiz, 1948-1950.
Buhez Sant Sulio, 1949 ; Bleun Brug niv. 53, 1952, pp. 10-12.

Oberennoù all
 1926 : Roll evit hor gwir vro. E-barzh War Zao. Diembann : An archer Kalonbiltos Medalennoù 
 Kroaz ar Brezel
 Medalenn ar Soudarded
 Medalenn Verdun
 Medalen ar Gevridi
 Medalenn Anjouan

 Levrlennadur 
 Lukian Raoul, Geriadur ar skrivagnerien hag ar yezhourien vrezhonek'', Embannadurioù Al Liamm, 1992. Pennad : Le Gall, Jean-Marie (an eil, pajenn 227).

Notennoù ha daveennoù

Rummad:Barzhed vrezhonek
Rummad:Skrivagnerien vrezhonek
Rummad:Skrivagnerien vrezhonek ar Courrier du Finistère
Rummad:Milourien c'hall
Rummad:Emsaverien Breizh
Rummad:Rezistanted Breizh
Rummad:Ganedigezhioù 1885
Rummad:Marvioù 1975
Rummad:Izili ar Goursez
Rummad:Soudarded Bro-C'hall