Soavon

Hal un drenkenn druz gant kaliom pe natriom eo ar soavon. Implijet eo e-barzh produioù gwalc'hiñ pe lenkraat, sonnel pe liñvel, arveret er vuhez pemdez d'en em walc'hiñ pe da gempenn an ti, pe er greanterezh evel danvez-tevaat, kedaozenn lenkrauzennoù zo pe rakrederien katalizerioù.

Rizhoù ar soavonoù
An delun hollek (RCO2−)nMn+ o deus ar soavonoù (an alkil eo R, ur metal eo M, karg ar c'hation eo n). Diouzh petra eo Mn+ e vez rummet ar soavonoù. 

Soavonoù evit ar mekanikoù
Ar soavonoù zo kedaozennoù diazez evit al lard-karr hag an danvezioù-tevaat da lakaat an eoulioù da vezañ gludekoc'h. 

Soavonoù evit ar vuhez bemdez
Dileizhadusaat a ra kramenn an dud hag an traoù, riñset gant dour goude.

Fardet e vez soavon dre soavonaat druzonioù (trigliseridoù). Sonnel eo ar soavonoù sodiom, graet gant hidroksidenn sodiom, ha blot pe liñvel ar soavonoù potasiom, graet gant hidroksidenn botasiom.

Tennet e vez trigliseridoù eus kraoñ koko, palmez, olivez pe soav, an hini boasañ. An eoulioù had a ra soavonoù dous ha skañv, dreist pep tra an eoul olivez glan.

+ Kementad trenkenn druz diseurt druzonioù implijet d'ober soavon+  trenkenn lorek trenkenn viristek trenkenn balmitek trenkenn stearek trenkenn oleek trekenn linoleek trenkenn linolenek druzonioù C12 peurvec'hC14 peurvec'hC16 peurvec'hC18 peurvec'hC18 monoamvec'hC18 diamvec'h C18 triamvec'h Soav  0  4  28  23  35 2 1 Eoul koko  48  18  9  3  7 20 Eoul kraoñenn balmez  46  16  8  3  12 20 Eoul palmez  0  1  44  4  37  90 Eoul lore  54  0  0  0 15 170 Eoul olivez  0  0  11  2  78 100 Eoul kolza  0  1  3  2  58 923

 Istor 
 Un ijinadenn geltiek 
Sevel a ra roudoù koshañ un danvez par d'ar soavon da 2800 kent JK, e rouantelezh Babilon. Skrivet e voe un delun soavon gant dour, alkali ha eoul cinnamomum cassia war un dablezenn gleiz tro-dro 2200 kent JK. E 1977, Ernest de Sarzec, e penn furchadegoù arkeologel e Telloh, a laka e gouloù kranennoù pri, lod anezho leuniet gant un danvezenn soavonek. Ul lidadur bloaz hag a ra gant ur seurt soavon graet gant druzoni ha ludu bervet a zo displeget gant enskrivadurioù gennheñvel war unan anezho. 

Meskañ a rae an henegiptiz eoulioù plant pe loened gant haloù alkalin da gaout ur seurt soavon.

Ar Gelted kozh hag ar C'hermaned a rae gant soavon graet gant eoul loen, hag a voe dizoloet gant ar Romaned tro-dro 58 kent JK. Un ijinadenn geltiek eo hervez Plinius an Henañ. Ar gerioù soavon er yezhoù romanek a zeu eus ar ger keltiek sapo. Ar Romaned, eus o zu, en em walc'he o verata eoul war o c'hroc'hen hag o tennañ anezhañ gant ur strigil.

 Krennamzer 
Fardet e veze soavon en Aleppo e Siria gant eoul olivez, alkali ha raz. Ezporzhet e veze d'ar bed muzulman ha da Europa. Graet e veze soavon e Naplouz, Fes ha Damask ivez. En Europa, Italia ha Spagn a oa produourien a-bouez soavon dre eoul loen.

  -  
Provañs a brodue kalz soavon, Marselha dreist-holl. Soavon Marselha ha soavon Kastilha, graet gant eoul olivez, a zo brudet c'hoazh hiziv.


Greantelaet eo ar produadur. Ijinet eo ar soavon liñvel.

Rummad:Produioù kimiek
Rummad:Halioù
Rummad:Naetadurezh
Rummad:Produioù naetaat