John Philip Sousa

280pxE miz Du 1922 Ganedigezh6 Du 1854Washington, D.C.34px SUA Marv6 Meurzh 1932Reading34px SUA LesanvioùThe March KingThe American March King MicherSoudardsonaozourPenn orkestra Unvez24px United States Marine Corps24px United States Navy Resped1868–1875, 1880–1892 (USMC)1917–1918 (U.S. Navy) Rank Serjant major (USMC)Letanant komandant (U.S. Navy) OrkestraUnited States Marine BandGreat Lakes Naval Station Band260pxThe Stars and Stripes Forever260pxSemper Fidelis260pxThe Liberty Bell260pxThe Thunderer260pxThe Washington Post260px
John Philip Sousa (Washington, D.C., 6 Du 1854 — Reading (Pennsylvania), 6 Meurzh 1932) a oa ur soudard, ur sonaozour hag ur penn orkestra stadunanat. Brudet eo dreist-holl evit an tonioù-bale a savas evit an United States Armed Forces . Lesanvet e oa The March King ("Roue an Ton-bale") kent The American March King evit e ziforc'hañ diouzh e genseurt ar Saoz Kenneth J. Alford (1881-1945).
E-touez e donioù-bale brudetañ emañ The Stars and Stripes Forever (Ton-bale broadel Stadoù-Unanet Amerika), Semper Fidelis (ton-bale ofisiel an United States Marine Corps), The Liberty Bell, The Thunderer ha The Washington Post.

Ur soner biolin e oa J. Ph. Sousa en deroù pa studie damkan ar sonerezh hag ar sonaozañ. D'an oad a 13 vloaz, e 1868, e voe soudardet gant e dad en United States Marine Band evel deskard. Kuitaat al laz-seniñ a reas e 1875 hag e-pad ar pemp bloaz war-lerc'h e voe ur soner biolin hag e teskas ren un orkestra. E 1880 e tistroas d'ar Marine Band, a renas e-pad 12 vloaz. Goude-se e savas e laz dezhañ.
Adalek 1880 betek e varv e 1932 d'an oa a 77 vloaz ne reas nemet ren lazoù-seniñ ha skrivañ sonerezh.

Pa gemeras SUA perzh er Brezel-bed kentañ e voe deroet da J. Ph. Sousa ur rank par da letanant evit ren an Naval Reserve Band en Illinois. Goude ar brezel e tistroas da bennsoner ar Sousa Band betek e varv. Er bloavezhioù 1920 e voe anvet da vat er renk a letanant komandant adarme en US Navy ; biken ken avat ne voe oberiant el lu stadunanat.

Yaouankiz
E Washington, D.C. e voe ganet John Philip Sousa, trede bugel João António de Sousa (John Anthony Sousa, 1824-1892), a oa bet ganet e Spagn gant Portugaliz, hag e wreg Maria Elisabeth Trinkhaus (1826-1908), un Alamanez eus Bavaria. 
Abred-tre e krogas da studiañ ar sonerezh, hogen ne badas ket en abeg d'e gelenner John Esputa Sr., a oa ur spered diaes a zen. E 1861 pe 1862 e studias da vat pa voe kelennet gant John Esputa Jr., mab e gelenner kent. Gantañ e teskas biolin, piano, fleüt, meur a zoare kouevrell, hag ar c'hanañ. Ker brouezek hag e dad e oa John Esputa Jr., met buan-tre e teskas J. Ph. Sousa, ha merzet e voe en devoa ur skouarn dizave, da lavarout e oa gouest da anavout notennoù ur skeul hep notenn-dave ebet. D'ar mare-se e skrivas e don kentañ, An Album Leaf, met diskaret e voe gant e gelenner ha kollet e voe ar pezh sonerezh.Bierley, op. cit.

Trombonour er Marine Band e oa e dad J. A. Sousa, ha da 13 vloaz ez enrollas e vab 13 vloaz evel deskard el laz-seniñ, evit mirout outañ a vont da seniñ e laz ur sirk.  Dre ma oa minor c'hoazh e voe ret dezhañ chom er Marine Band betek e 21 penn-bloaz. En hevelep bloavezh e krogas da studiañ ar sonerezh gant ar c'helenner George Felix Benkert.

Resped
Evel soudard soner
Div wech e voe J. Ph. Sousa en U.S. Marine Corps. D'an 9 a viz Mezheven 1868 e voe enskrivet evel danvez soner pa ne oa ket c'hoazh 14 vloaz, ha disoudardiñ a reas e 1875 pa voe 21 bloaz, echuet e zeskoni gantañ. Un eil predad a reas er Marine Band, ma voe pennsoner eus 1880 da 1892 – ar bloaz ma varvas e dad. A-live gant serjant major e oa e rank, hogen ne oa ket serjant major er Marine Corps end-eeun, peogwir e oa disrannet al laz-seniñ diouzh an unvezioù brezeler betek 1916. The President's Own Band ("laz-seniñ Prezidant SUA", lesanv an U.S. Marine Band) a sonas en Ti Gwenn adalek Rutherford B. Hayes (e karg 1877-1881) betek Benjamin Harrison (e karg 1889-1893)  .

Gant an ti Columbia Phonograph Company e voe embannet 60 enrolladenn eus ar Marine Band renet gant J. Ph. Sousa, a c'hounezas brud en SUA a-bezh. E 1892 e tibabas disoudardañ evit kenderc'hel gant ur resped nann-soudard ; d'an 30 a viz Gouere 1892 e renas ur sonadeg-kimiadiñ en Ti Gwenn, hag antronoz ez echuas e vuhez en U.S. Army .

D'ar 6 a viz Ebrel 1917, an SUA a zisklêrias brezel da Alamagn ; d'an 31 e voe anvet J. Ph. Sousa da letanant en Naval Reserve, pa oa 62 vloaz, an oad ma oa ret d'ur soudard kuitaat an arme. Betek dibenn ar brezel e voe pennsoner an Navy Band e Lake County, Illinois. A-hed ar mare-se e roas e c'hopr, war-bouez 1 dollar, d'ar Sailors' and Marines' Relief Fund, ur c'hef a skoazell familhoù  paour ar soudarded. E miz Du 1918 e voe diskarget hag e tistroas da bennsoner e laz-eñ. Betek e varv e kendalc'has da wiskañ lifre an U.S. Navy da geñver lod eus e gensonadegoù.

Evel pennsoner disoudard
Pa guitaas an arme e 1875 ez eas da soner biolin hag ez emezelas en orkestra ur c'hoariva ma teskas bout penn. Er bloaz-se e savas e laz dezhañ, ar Sousa Band, a roas 15 623 sonadeg etre 1892 ha 1931, koulz en SUA hag er bed a-bezh ; e 1900 e tibunas e Pariz da geñver an Exposition Universelle.

E 1893 ha diwar c'houlenn ha kuzulioù J. Ph. Sousa e voe ijinet ur benveg-seniñ nevez, ar sousaphone, gant James Welsh Pepper e Philadelphia ; ur mell kouevrell kar d'an helikon hag ar pilgorn eo, a gas ar son a-us al laz hag azezet pe war e sav e vefe ar soner. Kemmet e voe ar benveg gant Charles Gerard Conn e 1898, hag an doare-se a voe arveret gant J. Ph. Sousa. E 1908 e voe degemeret ent-ofisiel ar benveg gant ar Marine Band Phillips, Harvey & Winkle, William. The art of Tuba and Euphonium Playing. Van Nuys, Kalifornia : Alfred Music, 1999 .

Buhez prevez
D'an 30 a viz Kerzu 1879 e timezas J. Ph. Sousa da Jane van Middlesworth Bellis (1862-1944). Tri bugel o devoe : John Philip (1881-1937), Jane Priscilla (1882-1958) ha Helen (1887-1975) .

D'ar 15 a viz Meurzh 1881 e voe degemeret gant ar Frañmasonerezh (Lid skosat, log Hiram niv. 10 e Washington, D.C.) ; mestr-mañsoner e voe eno e-pad 51 bloaz. 

En e oad kozh e reas e annez e Sand Point, New York. D'ar 5 a viz Meurzh 1932 e voe kouviet da vout pennsoner ar Ringgold Band evit seniñ The Stars and Stripes Forever ; antronoz e varvas diwar un taol-kalon en e leti e Reading, Pennsylvania, d'an oad a 77 vloaz.

Enorioù
Milourel
 24px World War I Victory Medal, 
Keodedel
 30px Ordre des Palmes académiques, 
 30px Ordem da Instrução Pública, 
 30px Royal Victorian Medal, 
 E 1940 e voe embannet un timbr stadunanat en e enor.
 E 1943 e voe moret al Liberty ship anvet SS John Philip Sousa e Jacksonville (Florida).
 E 1952 e voe ur film gant ar 20th Century Fox anvet Stars and Stripes Forever, gant Clifton Webb o poltrediñ J. Ph. Sousa .
 E 1976 e voe lakaet korf-bras arem J. Ph. Sousa en Hall of Fame for Great Americans e New York.
 E 1981 e voe krouet ar John Philip Sousa Foundation, un aozadur nann-arc'hantus a venn skoazellañ ar peoc'h etrebroadel dre gouevradegoù er bed a-bezh .
 E 1987 e voe lakaet The Stars and Stripes Forever da Don-bale Broadel Stadoù-Unanet AmerikaHa kadarnat e 1998 :   Bennett, William J. & Cribb, John T. E.. The American Patriot's Almanac —Daily Readings on America. Nashville, Tennessee : Thomas Nelson, 2013 .

Oberennoù
Sonerezh
 Gwelet ar pennad Roll sonaozadennoù John Philip Sousa
John Philip Sousa a skrivas 134 zon-bale, 68 pezh kanet, 24 faltazienn, 22 don-dañsal, 15 operetenn, 14 fentigellenn Humoresque, 11 heuliad, 9 fezh evit trompilhoù & taboulinoù, 4 digoradenn, 2 bezh evit sonadegoù Concert-piece ha 2 varzhoneg sinfoniel Tone Poems, eleze 305 oberenn en holl (d'an nebeutañ). Diniver eo ar sinfoniennoù europat eus an  a zo bet kempennet gantañ evit an doareoù lazoù-seniñ a renas.

Levrlennadur
  Sousa, John Philip (1928). Marching Along – An Autobiography. Chicago, Illinois : GIA Publications, 2014  • 
  Bierney, Paul E. John Philip Sousa: American Phenomenon''. Van Nuys, Kalifornia : Alfred Music, 2001 

Liammoù diavaez




Notennoù

Rummad:Ganedigezhioù 1854
Rummad:Marvioù 1932
Rummad:Sonerien SUA
Rummad:Sonaozourien SUA
Rummad:Urzh ar Palmes académiques