Alice Guy

260pxAlice Guy e 1896 Anv klok  Alice Ida Antoinette Guy Ganedigezh  1añ Gouere 1873Saint-Mandé  Marv   24 Meurzh 1968Wayne, New Jersey  Micher  FilmaozourezProduerezSenarioourezAktourez Resped  1894-1922
Alice Guy (Saint-Mandé, 1añ a viz Gouere 1873 – Wayne, New Jersey, 24 a viz Meurzh 1968)  a oa ur filmaozourez, ur broduerez, ur senarioourez hag un aktourez c'hall koulz en he bro hag e Stadoù-Unanet Amerika.

Unan eus ar c'hentañ tud a-vicher er sinema e voe. Moarvat e voe ar vaouez nemeti war ar vicher betek 1906. War meur a dachenn e voe un diorroerez : danvez he oberennoù, aktourien du, kempredekaat son ha skeudenn, manaozadoù.

Tresadennoù-bev a oa bet graet e 1892 gant Charles-Émile Reynaud, met Alice Guy e voe ar filmaozourez kentañ a gontas un istor war ur film argantek 35 mm gant La fée aux choux (1896) . Ganti e voe graet ar c'hentañ filmoù en doare peplum er bed, ma kontas buhez Jezuz Nazaret dre 11 film. Ganti ivez e voe graet ar making-of kentañ.

E 1910 e voe Alice Guy ar vaouez kentañ o krouiñ he embregerezh evit kenderc'hañ filmoù, en SUA, a anvas Solax Film Company , ha kement-se a-raok ma voe eus Hollywood.

 Buhez
E 1863 ez eas he zad Émile Guy hag he mamm Marie Clotilde Aubert da Suamerika ma tigorjont levrdioù e Santiago ha Valparaiso e Chile. Dek vloaz goude e tistroas an itron Guy da Bariz, ma c'hanas he pempvet bugel, Alice Ida Antoinette d'ar 1añ a viz Gouere 1873 e Saint-Mandé (Seine da neuze, Val-de-Marne hiziv).  Goude gwilioudet e tistroas ar vamm da Chile en ur lezel he merc'h gant he zud-kozh e Suis, ma chomas betek he zrivet bloaz ; da neuze ez eas da Chile.

Da 6 vloaz e tistroas Alice da Vro-C'hall, ma voe lakaet en un ti-lojañ gant he c'hoarezed koshoc'h. E-keit-se, he zud a reas freuz-stal e Chile, he breur a varvas d'an oad a 17 vloaz hag he zad a varvas ivez ; distreiñ da Bariz a reas ar vamm.

Alice a stagas gant studioù berrskriverezh, a oa ur vicher nevez d'ar mare-se.

Resped e Bro-C'hall
E 1894, oadet 21 bloaz, e voe Alice Guy sekretourez merañ er gompagnunezh Comptoir général de la Photographie, renet gant Léon Gaumont (1864-1946) ; pa voe lakaet ar gompagnunezh e gwerzh e 1895 e voe prenet gant L. Gaumont, a viras an implijidi.

E-pad ma voe o labourat eno, Alice Guy a sellas a-dost ouzh araokadennoù al luc'hskeudennerezh hag a heulias kentelioù al luc'hskeudenner Frédéric Dellaye, en ur zeskiñ a-zivout taolioù-arnod Wilhelm Röntgen war al luc'hskeudenniñ dre skinoù X.
E miz Meurzh 1895, Alice Guy ha Léon Gaumont a sellas ouzh ur film sevenet gant Auguste ha Louis Lumière e Pariz. Dont a reas da soñj L. Gaumont gwerzhañ binvioù da vannañ filmoù-bevGeorges Sadoul : ''Histoire du cinéma mondial, des origines à nos jours, Flammarion, 1968, p. 59.. E dibenn ar bloaz e prenas L. Gaumont breouioù ar Phonoscope bet ijinet gant Georges Demenÿ (1850-1917), met izel e voe ar gwerzhioù. Laurent Mannoni : La Machine cinéma – D Méliès à la 3D, Lienart, 2016, p. 34  Evit klask plaenaat ar reuz e kinnigas Alice Guy ma vije profet filmoùigoù fentus e doare L'arroseur arrosé Louis Lumière (1895), a sevenje-hi. A-du e savas L. Gaumont, hag e 1896, d'an oad a 23 bloaz, ez aozas Alice Guy he film kentañ, La fée aux choux, a bade 1 vunutenn.  Un eil doare a voe sevenet ganti e 1900.Grammaire du cinémaJanelle Dietrick, 2017..

Berzh bras a reas ar film, neuze e voe lakaet A. Guy gant L. Gaumont e penn ur skourr karget da seveniñ filmoùigoù all, ar pezh a reas adalek 1896 betek 1907. En hec'h unan e reas ar filmoù kentañ a-raok tuta ur skipailh, ar filmaozer Ferdinand Zecca (1864-1947) en o zouez e 1904 ; gant F. Zecca evit Gaumont e oa bet sevenet ar film Les Méfaits d’une tête de veau dija e 1899. E 1905, ar senarioour Louis Feuillade (1873-1925) a ginnigas istorioù a voe prenet gant Alice Guy, a ginnigas dezhañ seveniñ e-unan e filmoù ; nac'h a reas Feuillade, met asantiñ a reas e 1906.

Dre ma oa re ger ha fall a-walc'h ar filmoù lenkr 58 mm e voe dibabet ober gant filmoù 35 mm trebarzhet, hag azasaet e voe koulz ar c'hamera hag ar bannerMannoni, 2016..

Er bloavezhioù 1898-99 e troas Alice Guy un doare filmoù nevez : istor Pasion Jezuz, dre 11 film a veze gwerzhet a-zisrann ; hir-mat e oa an oberenn, pa dizhe 35 munutenn en holl. Lakaet e vez ar stirad-se da gentañ peplum istor ar sinema. ; levezonet gantañ e voe an tiez-filmoù all. E 1906, Alice Guy a reas un doare all eus ar stirad, en ur film 30 munutenn e 25 arvest, 300 a dud o c'hoari ennañ ; medalenn kêr Vilano a voe deroet dezhi evit ar film-se.

Etre 1902 ha 1906 e sevenas Alice Guy ur 100 bennak a filmoùigoù ma enrollas abadennoù opera, sketchoù pe ganaouennerien ; gant Chronomégaphone L. Gaumont e veze savet ha skignet ar filmoùigoù : gant Phonoscope G. Demenÿ e veze enrollet ar skeudennoù, gant Phonograph Thomas Edison ar son war rolloù koar, ha gant ur vangounell e veze amplaet ar son evit bout skignet en ur sal, betek 4 000 a dud enni ; ijinet ar play-back gant Alice Guy eta.

E-kerzh unan eus an abadennoù-se e savas ar c'hentañ making-of, a zo anvet Alice Guy tourne une phonoscène hiziv ; diskouez a ra penaos ez eo bet troet unan eus ar filmoùigoù : ar pezh a vez graet a-raok enrollañ (lec'hiañ an dud, reizhañ an ardivinkoù hag ar gouleier), hag ar filmañ.

Alice Guy hec'h-unan he deus savet kalz filmoù berr a bep doare, koulz istorioù faltazius ha sioù ar mare — ur wregelourez e oa ar filmaozerez ivez, evel a weler e Les Résultats du féminisme (1906) ma eilpennas perzhioù ar wazed hag ar maouezed er gevredigezh, hag e The Lure ("Al lorb", 1914) ma weler ur plac'h lakaet en ur fouzhlec'h gant he danvez-pried . Kalz e plije dezhi leurenniñ maouezed, evel en Une femme collante ha Madame a des envies (1906 ivez o-daou).

E bloaz 1907 e timezas Alice Guy gant Herbert Blaché-Bolton (1882-1953), ur c'hameraer e skourr Gaumont e Londrez.Guy, 1976. En ampoent e voe kaset H. Blaché d'ar Stadoù-Unanet evel rener Gaumont eno ; lezel he c'harg da L. Feuillade a reas Alice Guy, ha mont da-heul he fried d'en em staliañ e New York.

 Resped er Stadoù-Unanet 
220px
Goude daou vloaz o klask gwerzhañ Chromophone Gaumont, Alice Guy ha Herbert Blaché a savas o c'hompagnunezh dezho, The Solax Film Company e New York (1910). Brasañ studio SUA e voe kent ganedigezh Hollywood.McMahan, 2003. 

Tra ma kendalc'he H. Blaché da verañ ar studioioù Gaumont e New York, Alice Guy a rene Solax en ur seveniñ filmoù he c'hompagnunezh : skrivañ an istorioù, tuta aktourien hag aktourezed, hag o ren war al leurenn m'he devoa lakaet staliañ ur mell panell a embanne Be Natural!, "Bezit diardoù !" ; arnodennoù a reas evit gwellaat ar son, ha klask a reas mont pelloc'h eget ar gwenn-ha-du dre lakaat livañ filmoù skeudenn-ha-skeudenn. Finborte a reas Solax, ha buan e voe ret brasaat an ti : studioioù nevez a voe savet e Fort Lee, nepell eus New York, e 1912, ma voe kenderc'het daou film berr (10 mn) bep sizhun well-wazh. Meur a gompagnunezh all a feurmas studioioù digant Solax, Metro Pictures (1915), Goldwyn Pictures (1916-17), Pathé (1918) en o zouezFort Lee, 2006..

Kenderc'hel a reas Alice Guy da seveniñ filmoù a bep doare : westernioù (Greater Love Hath no Man, 1911), melodramaoù (Falling Leaves, 1912), a-zivout Brezel diabarzh Stadoù-Unanet Amerika (For the Love of the Flag, 1912), ha diwar-benn ar bihanniveroù kenelel (Across the Mexican Line, 1911 ; A Man is a Man, 1912 ; Making of an American Citizen, 1913).

E 1912 e nac'has aktourien wenn c'hoari gant re zu ; respont a reas-hi gant A Fool and His Money (1912), ar film kentañ ma n'eus nemet tud du o c'hoari.

E-kerzh ar mare-se e tilezas A. Guy ar filmoù 15 mn (ur veni) evit reoù teir beni (45 mn), evel Fra Diavolo (1912) ha Dick Whittington and his Cat (1913) 

E 1913, H. Blaché a guitaas Gaumont hag anvet e voe da gadoriad Solax gant e wreg ; tri miz goude e savas e gompagnunezh, Blaché Features, evel ur skourr eus Solax evit sevel filmoù hir. Solax a baouezas gant ar filmoù berr kent treiñ d'ur skourr eus  Blaché Features. E 1913 ivez e voe brasaet ar studioioù evit daougementiñ an niver a filmoù troet eno ; 10 film a voe sevenet gant Alice Blaché er bloaz-se.

Evit kompagnunezhioù all ivez e voe sevenet filmoù gant A. Guy-Blaché goude ar Brezel-bed kentañ. Aet d'ur greanterezh bras ez eas ar c'henderc'hañ filmoù da Hollywood e Kalifornia.

 Diwezh 
E 1919, H. Blaché a guitaas e wreg da vont gant un aktourez da Hollywood. E-pad ur mare ez eas Alice Guy d'e skoazellañ evit seveniñ daou film betek ma voe torret an dimez da vat. Distreiñ da Fort Lee a reas, ha ret e voe dezhi gwerzhañ he studioioù evit paeañ an dleoù a oa bet lezet gant he fried.

Bloaz goude, e 1922, e tistroas da Vro-C'hall gant he daou vugel ; ganto e ez eas da Nisa da chom gant he c'hoar. Klask a reas aozañ filmoù eno hag e Pariz, hep ober dont a-benn avat. Biken mui ne sevenas film ebet.

E 1927 e tistroas d'ar Stadoù-Unanet evit klask kaout he filmoù endro ; tri anezho hepken a gavas. Skrivañ kontadennoù evit ar vugale a reas, hag ober prezegennoù e skolioù-meur ha bodadegoù gouestlet d'ar sinema.

Er bloaz 1963 e voe aterset gant Victor Bachy, a vennas embann he buhezskridBachy, 1993., ar pezh a voe graet e 1976 ; un oberenn dalif e voe, pa varvas Alice Guy e 1968 er Stadoù-Unanet, en he 95 bloavezh, hep bezañ bet gouest da zastum he oberennoù ha lakaat he buhezskrid er moull. E bered Maryrest e Mahwah, New Jersey, emañ he bez {{fr]] .

 Enorioù 
 1900 (oadet 27 vloaz) : testeni digant an embregerezh Gaumont en Diskouezadeg Hollvedel e Pariz hag e Diskouezadeg Lille, 
 1903 (30 vloaz) : medalenn aour e Diskouezadeg Hollvedel St. Louis (Missouri), 
 1905 (32 vloaz) : medalenn aour e Diskouezadeg Hollvedel Liège, 
 1906 (33 bloaz) : medalenn aour e Diskouezadeg Hollvedel Milano, 
 1907 : 20px Palmes académiques (evel « renerez c'hoariva »), .
 1957 (84 bloaz) : enoret gant ar Cinémathèque française (diwar intrudu Louis Gaumont, mab Léon Gaumont), 
 1958 : 20px Légion d'Honneur, .
 2011 (dalif) : Directors Guild of America Award evit he resped ..
 2018 : krouidigezh ar Priz Alice Guy, a vez deroet d'ur film aozet gant ur vaouez .

 Hêrezh 
 1996 : teulfilm Le jardin oublié – La vie et l'œuvre d'alice Guy-Blaché sevenet gant Marquise Lepage .
 2008 : teulfilm Looking for Alice sevenet gant Claudia Collao .
 2019 : teulfilm Be Natural : The Untold Story of Alice Guy- Blaché sevenet gant Pamela B. Green .

 Filmlennadur 
Alice Guy he deus sinet 290 oberenn, produet 17 film, ha skrivet senario evit 12 film all.
 Filmaozourez 
1896
 La Fée aux choux1897
 Au réfectoire
 L'Arroseur arrosé
 Ballet libella
 Baignade dans un torrent
 Le Cocher de fiacre endormi Coucher d'Yvette
 Danse fleur de lotus
 Danse serpentine par Mme Bob Walter
 En classe
 Idylle Idylle interrompue
 Leçon de danse
 Le Planton du colonel
 Le Pêcheur dans le torrent
 Une nuit agitée
1898
 L'Aveugle fin de siècle
 Les Cambrioleurs
 La Cène
 Le Chemin de croix
 Chez le magnétiseur
 La Crèche à Bethléem Déménagement à la cloche de bois
 L'Entrée à Jérusalem
 Les Farces de Jocko
 La Flagellation
 La Fuite en Égypte
 Le Jardin des oliviers Jésus devant Pilate
 Je vous y prrrrends !
 Leçons de boxe
 Scène d'escamotage
 Surprise d'une maison au petit jour
 L'Utilité des rayons X
1899
 Au cabaret
 L'Aveugle
 La Bonne Absinthe
 Le Chiffonnier
 Courte échelle
 Le Crucifiement Les Dangers de l'alcoolisme
 Le Déjeuner des enfants
 La Descente de croix
 Erreur judiciaire
 La Mauvaise Soupe
 Mésaventure d'un charbonnier Monnaie de lapin
 La Résurrection
 Le Tondeur de chiens
 Le Tonnelier
 Transformations
 Un lunch
1900
 La Fée aux choux
 L'Angélus
 L'Arlequine
 Arrivée d'Arlequin
 Les Fredaines de Pierrette
 Avenue de l'opéra
 Badinage
 Bataille de boules de neige
 Le Bébé
 Chapellerie et charcuterie mécaniques
 Chez le Maréchal-Ferrant
 Chez le photographe
 Chirurgie fin de siècle
 La Concierge Coucher d'une Parisienne
 Danse de l'ivresse
 Danse des saisons
 Danse du papillon
 Danse du pas des foulards par des almées
 La Danse du ventre
 Danse du voile
 Danse serpentine
 Dans les coulisses
 Déclaration d'amour
 Les Fredaines de Pierrette
 L'Écossaise
 Au bal de Flore
 Guillaume Tell L'Habanera
 Le Lapin
 Leçon de danse
 Little Tich et ses Big Boots
 Le Marchand de coco
 Le Matelot
 Mort d'Adonis
 Pas de grâce
 Pas des éventails
 Pas du poignard
 Pas Japonais
 La Paysanne
 La Petite Magicienne
 Le Polichinelle La Poupée noire
 La Reine des jouets
 Retour des champs
 Le Sang d'Adonis donnant naissance à la rose rouge
 Saut humidifié de M. Plick
 La Source
 Suite de la danse
 La Tarentelle
 Une rage de dents
 Valse directoire
 Valse lente
1901
 Charmant froufrou
 Danses basques
 Frivolité
 Hussards et Grisettes
 Lavatory moderne
 Lecture quotidienne Pas de Colombine
 Scène d'amour
 Scène d'ivresse
 Tel est pris qui croyait prendre
 Les Vagues
1902
 Bonsoir m'sieurs dames
 Miss Dundee et ses chiens savants
 Les Clowns
 La Cour des miracles
 Lina Esbrard, Danse serpentine
 Danse fantaisiste
 Danse mauresque
 La Dent récalcitrante
 L'Équilibriste En Faction
 Farces de cuisinière
 La Fiole enchantée
 Fruits de saison
 La Gavotte
 La Gigue
 Intervention malencontreuse
 Le Lion savant
 Les Malabares, acrobates Le Marchand de ballons
 Le Pommier
 Pour secouer la salade
 La Première Gamelle
 Quadrille réaliste
 Sage-femme de première classe
 Trompé mais content
 Une scène en cabinet particulier vue à travers le trou de la serrure
1903
 Les Apaches pas veinards
 Les Aventures d'un voyageur trop pressé
 Les Braconniers
 Cake-walk de la pendule
 La Chasse au cambrioleur
 Comment monsieur prend son bain
 Comme on fait son lit on se couche Compagnons de voyage encombrants
 Enlèvement en automobile et mariage précipité
 Faust et Méphistophélès
 Le Fiancé ensorcelé
 Illusionniste renversant
 Jocko musicien
 La Liqueur du couvent Lutteurs américains
 La Main du professeur Hamilton ou le roi des dollars
 Modelage express
 La Mouche
 Ne bougeons plus
 Nos bons étudiants
 Potage indigeste La Poule fantaisiste
 Répétition dans un cirque
 Secours aux naufragés
 Service précipité
 Les Surprises de l'affichage
 La Valise enchantée
 Le Voleur sacrilège
1904
 Après la fête
 L'Assassinat du courrier de Lyon
 Comment on disperse les foules
 Le Crime de la Rue du Temple
 Les Deux Rivaux
 Les Enfants du miracle La Gavotte de la reine
 La Leçon de pipeau
 L'Oiseau envolé
 Paris la nuit
 Pierrot assassin
 Le Pompon malencontreux
1905
 L'Anatomie du conscrit
 Le Cake-walk du Nouveau Cirque
 La Charité du prestidigitateur
 Clown, Chien et Ballon
 Le Coq dressé de Cook et Rilly
 La Esmeralda Espagne
 Five O'Clock Tea
 Lilas-Blanc
 Les Maçons
 La Malagueña et le Torero
 La Polka des trottins Questions indiscrètes
 Réhabilitation
 Saharet, le Boléro
 La Statue
 Le Tango
 Le Vrai Jiu-jitsu
1906
 Course de taureaux à Nîmes
 Effets de mer
 La Fée Printemps
 Le Fils du garde-chasse
 La Hiérarchie dans l'amour
 Madame a des envies
 La Marâtre Le Matelas épileptique
 Mireille
 La Vie du Christ
 Le Noël de monsieur le curé
 Les Résultats du féminisme
 Une course d'obstacles
 Une femme collante Une histoire roulante
 Un soulier pour un jambon
 La Vérité sur l'homme-singe
 L'Enfant sur la barricade
 La Glu
1907
 Le Ballon dirigeable « Le Patrie »
 Le Billet de banque
 Le Bonnet à poil
 La Course à la saucisse
 Fanfan la Tulipe Le Frotteur
 Le Lit à roulettes
 Le Piano irrésistible
 Une héroïne de quatre ans
1910
 A Child's Sacrifice1911
 The Doll
 The Violin Maker of Nuremberg
 Rose of the Circus
 The Cure
 Five O'Clock Tea His Mother's Hymn
 The Little Rangers
 Road Leads Home
 Greater Love Hath no Man
1912
 The Face at the Window
 Making an American Citizen
 A Fool and His Money
 Harmonie en conserve
 Phantom Paradise
 The Blood Stain Fra Diavolo
 Micky's Pal
 In the Year 2000
 Child of the Tenements
 Falling Leaves
 Blighted Lives Algie, the Miner
 God Disposes
 A Terrible Lesson
 Mrs. Cranston's Jewels
 For Love of the Flag
 Mignon Playing Tramps
 The Girl in the Arm-Chair
 The Detective's Dog
1913
 Burstup Holmes
 Burstup Holmes' Murder Case
 Dick Whittington and his Cat
 A House Divided
 Matrimony's Speed Limit The Pit and the Pendulum
 A Terrible Night
 The Little Hunchback
 The Rogues of Paris
 Shadows of the Moulin Rouge
1914
 The Tigress
 The Lure
 The Woman of Mystery The Dream Woman
 The Monster and the Girl
 Beneath the Czar
1915
 My Madonna The Song of the Wage Slave The Vampire The Heart of a Painted Woman1916
 The Ocean Waif What Will People Say?1917
 Behind the Mask
 When You and I Were Young
 House of Cards A Man and the Woman
 The Empress
 The Adventurer
1918
 The Great Adventure1920
 Tarnished Reputations Vampire Produerez 
1912
 Making an American Citizen A Fool and His Money The Sewer Hubby Does the Washing Tarnished Reputations1913
 Shadows of the Moulin Rouge Matrimony's Speed Limit A House Divided Beasts of the Jungle1914
 The Woman of Mystery1915
 Barbara Frietchie
 My Madonna
 The Song of the Wage Slave The Vampire
 The Shooting of Dan McGrew
 The Heart of a Painted Woman
1916
 What Will People Say? Senarioourez 
1913
 Shadows of the Moulin Rouge Kelly from the Emerald Isle Beasts of the Jungle Dick Whittington and his Cat1914
 The Lure The Woman of Mystery The Dream Woman Beneath the Czar1915
 My Madonna1917
 House of Cards A Man and the Woman The Empress Levrlennadur 
  Guy, Alice. Autobiographie d'une pionnière du cinéma. Paris : Denoël, 1976 
  Bachy, Guy (1963). Alice Guy-Blaché 1873-1968– La première femme cinéaste du monde. Perpinyà : Institut Jean Vigo, 1993 
  Briselance, Marie-France & Morin, Jean-Claude. Grammaire du cinéma. Paris : Nouveau Monde, 2010 
  Chocron, Daniel. Alice Guy – Pionnière du cinéma. Paris : Le Jardin d'essai, 2013 
  Dietrick, Janelle. Illuminating Moments – The Films of Alice Guy Blaché. Pennsauken, New Jersey : BookBaby, 2017 
  Fort Lee Film Commission. Fort Lee – Birthplace of the Motion Picture Industry. Charleston, South Carolina : Arcadia Publishing, 2006  • 
  Gaume, Emmanuelle. Alice Guy – La première femme cinéaste de l'Histoire. Paris : Plon, 2015 
  Le Bris, Véronique. 100 grands films de réalisatrices. Paris : Gründ, 2021 
  McMahan, Alison. Alice Guy Blaché – Lost Visionary of the Cinema. London : Continuum, 2003 

 Liammoù diavaez 

 32px|link=https://www.imdb.com/name/nm0349785/?ref_=fn_al_nm_1 Filmlennadur Alice Guy
 32px|link=https://www.imdb.com/title/tt5836898/?ref_=nm_flmg_act_1 A Solax Celebration (1912)
 32px|link=https://www.imdb.com/title/tt3146022/ Be Natural: The Untold Story of Alice Guy-Blaché (2018)
 48px|link=https://www.youtube.com/watch?v=bPUJRtrp_EE Kinnig Be Natural en SUA (2018)
 48px|link=https://www.youtube.com/watch?v=AcP1ELkWM3o Alice Guy tourne une photoscène (1907)
 48px|link=https://www.youtube.com/watch?v=_L0D5kHnlBU Madame a des envies (1906)
 48px|https://www.youtube.com/watch?v=swP1olwYr5Q Une femme collante'' (1906)

 Notennoù 

Rummad:Ganedigezhioù 1873
Rummad:Marvioù 1968
Rummad:Sinema
Rummad:Istor ar sinema
Rummad:Urzh ar Palmes académiques