Peadar O'Donnell

Peadar O'Donnell, pe Peadar Ó Domhnaill en iwerzhonegDaoust ma oa iwerzhoneger e rae-eñ gant ar stumm hanter-iwerzhonek ’’Peadar O'Donnell'’, a oa ur skrivagner hag ur stourmer politikel eus Iwerzhon.

Ganet e voe en un tiegezh iwerzhonegerien eus An Clochán Liath e kontelezh Dún na nGall d'an 22 a viz C'hwevrer 1893 ha mervel a reas d'an 13 a viz Mae 1986.

Ober a reas studioù e Dulenn ha mont da gelenner goude. Labourat a reas en enez Árainn Mhór ha neuze e tommas ouzh ar mennozhioù sokialour, dre ar sindikad Irish Transport and General Workers' Union (ITGWU, Ceardchumann Iompair agus Ilsaothair na hÉireann). Dont a reas da vezañ unan eus pennoù ar sindikad ha goude klask sevel un unvez eus an Irish Citizen Army ez eas e-barzh an Irish Republican Army (IRA). Kemer a reas perzh e Brezel dizalc'hted Iwerzhon (1919-1921).

Goude feur-emglev Kerzu 1921 e savas a-du gant kostezenn ar re a oa enebet ouzh savidigezh ar Stad dieub ha da-heul e tremenas ul lodenn eus mare ar Brezel diabarzh en toull-bac’h. Harz-debriñ a reas neuze gant prizonidi all e-pad 41 deiz. Ur wech dieubet e voe oberiant er gostezenn Sinn Féin ha klask a rae heñchañ an emsav republikan war-zu ar sokialouriezh. Pennskrivagner ar gazetenn republican  An Phoblacht e voe.

E 1923, pa oa c’hoazh er vac’h, e voe dilennet da gannad en anv Sinn Féin e Dún na nGall. Met ne sichas ket er parlamant. Asambles gant un nebeud tud all e klaskas sevel strolladoù republikan, Saor Éire e 1931 hag An Chomhdháil Phoblachtach (Republican Congress) e 1934, met ne rejont ket kalz a verzh. E 1936 e kemeras perzh e Brezel diabarzh Spagn, a-du gant republikaned Talbenn ar Bobl, ha broudañ a reas Iwerzhoniz all da gemer perzh er stourm-se.

Goude ar bloavezhioù 1940 e pellaas diouzh ar politikerezh hag en em lakaat da skrivañ. Pennskrivagner ar gelaouenn lennegel The Bell e voe eus 1946 da 1954.

Ne skrivas nemet e saozneg, daoust ma oa an iwerzhoneg e yezh kentañ. Lod eus e skridoù a voe lakaet en iwerzhoneg gant Seosamh Mac Grianna, ur skrivagner anavezet mat gantañ.

 Skridoù 
 Storm, romant, 1925
 Islanders, romant, 1928 (troet en iwerzhoneg gant Seosamh Mac Grianna : Muintir an Oileáin)
 Adrigoole, romant, 1929 (troet en iwerzhoneg gant Seosamh Mac Grianna : Eadarbhaile)
 The Knife, romant, 1930
 The Gates Flew Open, deizlevr, 1932
 Wrack, pezh-c’hoari, 1932-1933
 On the Edge of a Stream, romant , 1934
 Salud! An Irishman in Spain, levr eñvorennoù, 1937
 The Big Window, 1955
 There Will Be Another Day, 1963
 Proud Island, 1975

 Liammoù diavaez 
Peadar O'Donnell and the Spanish Revolution 
 1983 RTÉ Radio interview  Peadar O'Donnell at 90 

 Notennoù 

Rummad:Emsaverien Iwerzhon
Rummad:Politikourien Iwerzhon
Rummad:Skrivagnerien Iwerzhon
Rummad:Skrivagnerien saoznek
Rummad:Tud eus Dún na nGall
Rummad:Ganedigezhioù 1893
Rummad:Marvioù 1986