Mougev Fingal

290pxDigor ar vougev, en aod Su Enez StafaLec'hiadurEarra-Ghaidheal agus Bòd

56°26'52,945" N 6°21'2,161" WKavadenn1772 gant Sir Joseph BanksDouarouriezhRed bazaltek eus ar PliokenDigoroù1 hepkenMentoù• Donder : 85 m
• Uhelder : 20–23 m
Mougev Fingal zo ur vougev vor anavezet evit he c'hlevidikted, lec'hiet en Enez Stafa e rannvro Na h-Eileanan a-staigh, e Bro-Skos. Ur Mirva Naturel Broadel (National Nature Reserve) eo, perc'hennet gant an aozadur Urras Nàiseanta na h-Alba (National Trust for Scotland) National Trust for Scotland.

Leuniet e vez ar vougev pa vez lanv.

Diwar Fingal, haroz ar stirad barzhonegoù The Ossian Poems ("Barzhaz Oisean") embannet adalek 1760 gant ar barzh hag istorour skosat James Macpherson (1736-1796), e teu an anvKement hag "an estrañjour melegan" e talvez "Fingal", a zo Fionnghall e gouezeleg ; gant J. Macpherson e voe goveliet an anv, diwar hini an haroz Fionn mac Cumhaill..

An Uamh Bhin ("Ar Vougev Heson") e oa an anv gouezelek betek 1772, pa voe adanvet Fingal's Cave gant an naturelour ha louzawour saoz Joseph Banks (1743-1820) diwar haroz oberenn J. Macpherson.
Istor
Mogerioù ar vougev en he fezh zo pileroù bazalt c'hwec'hkognek stummet diwar ur red lava c'hoarvezet er Plioken ha par d'an hini a stummas Chaoser ar Ramzed e Norzhiwerzhon Bell, B. R. & Jolley, D. W. (1997) : Application of palynological data to the chronology of the Palaeogene lava fields of the British Province: implications for magmatic stratigraphy. En Enez Ulbha, nepell diouzh Enez Stafa, ez eus frammoù damheñvel ivez.

En tri lec'h-se e koazhas hag e faoutas gorre laez ha traoñ al lava kalet p'edo o yenaat en ur stummañ pileroù pevarc'hognek ; tamm-ha-tamm e troas ar pileroù da c'hwec'hkognek dre faoutoù a-skouer gant o gorre Atilla, Aydin & Degraff, James M. (1988) : Evolution of Polygonal Fracture Patterns in Lava Flows, Science 29, Genver 1988, pp. 471-476..

Tra ma kendalc'he al lava da yenaat e tonaas ar faoutoù war-du kreiz ar red, ar pezh a roas ar pileroù c'hwec'hkognek hir a weler hiziv. Stummoù damheñvel a weler er fank disec'het, abalamour d'ar sec'hor e-lec'h d'ar yenijenn Goehring, Lucas & Mahadevan, L. & Morris, Stephen W. (2009) : Nonequilibrium scale selection mechanism for columnar jointing..

Klann MacQuarrie a oa perc'henn war inizi Ulbha ha Stafa betek 1777.

En arzoù
260pxStaffa, Fingal's CaveJ. M. W. Turner, 1832Yale Center for British Art, New Haven, CT
Sonerezh
Ar sonaozour alaman Felix Mendelssohn (1809–1847) a weladennas Fingal's Cave e 1829; ker hoalet e voe gant heklevioù ar vougev ma savas Die Hebriden (Op. 26, MVW P 7) e 1830 ; kempennet e voe e 1832 hag embannet bloaz goude. Kentañ gwech ma voe leurennet e voe d'ar 14 a viz Mae 1832 e Londrez, dindan ren F. Mendelssohn e-unan. Un dek munutenn bennak e pad ar pezh sonerezh-se.
Ar strollad Pink Floyd a skrivas e 1969 ur pezh anvet Fingal's Cave evit ar film Zabriskie Point (Michelangelo Antonioni, 1970) ; ne voe ket implijet Unreleased Pink Floyd material.
Fingal's Cave zo ur pezh sonerezh (6'13") gant ar strollad skosat Wolfstone, 11 ton o femvet albom, Seven (1999).
Livouriezh
Staffa, Fingal's Cave zo un eoullivadur gant Joseph M. W. Turner e 1832.
Lennegezh
Jules Verne a veneg mougev Fingal en e romantoù Voyage au centre de la Terre (1864), L'île mystérieuse (1875), ha Le rayon vert (1882).
Sinema
Mougev Fingal a weler er film When Eight Bells Toll (Étienne Périer, 1971) When Eight Bells Toll - Fingals Cave, Staffa.

Levrlennadur
 Haswell-Smith, Hamish : The Scottish Islands, Canongate Books Ltd., 2004 
Liammoù diavaez
Fingal's Cave
Fingal's Cave
Die Hebriden F. Mendelssohn
Notennoù

Rummad:Bro-Skos
Rummad:Inizi Gall tostañ
Rummad:Mougevioù