Falanks

Ar falanksE Geriadur Vallée, 1931 : falan(k)s... (gerioù deveret : falanksad, falanksti).E Geriadur Hemon-Huon, 2005. (φάλαγξ /phálanx e henc'hresianeg), pe falañsGeriadur galleg-brezhoneg Martial Ménard.Pêr Drezen, Geriaouegi Ekonomiezh, Geografiezh, Istor, TES.E Dictionnaire classique français-breton gant Reun ar Glev, 1992, pajenn 2693a. ha falansROPARZ HEMON, NOUVEAU DICTIONNAIRE BRETON FRANÇAIS 6e ÉDITION revue et augmentée, 1978, pajenn 290b. c'hoazh a oa un aozadur armet, krouet en Henc'hres, evit ober brezel. Komz a reer eus falanks klasel, hini an hoplited, adalek ar VIIvet kantved kent JK, ha falanks Makedonia dreist-holl adalek ar IVvet kantved kent JK, hag a voe benveg aloubadegoù Alesant Veur. Koulskoude, adalek kreiz an IIvet kantved e voe trec'het gant al lejion roman, dre ma oa gwevnoc'h ha hefiñv.

Falanks Sumer
Istorourien zo a wel roud kentañ ar falanks e Mezopotamia, er IVvet milved, pa oa ganet sevenadurezh Sumer. 
En IIIde milved e tiorroas impalaeriezh Sagon diazezet war ar falanks, un arme war droad hag enni soudarded armet gant goafoù ha skoedoù bras a guzhe ar c'horf, evel ma weler war Maen-sonn ar Bultured .

Falanks an hoplited
Stankik eo implij ar ger en Ilias, gant Homeros : 34 gwech en holl. 
Implijet eo bet ivez gant Hesiodos, en Teogonia.
Da gentañ e oa savet ar falanks gant keodedourien ar polisoù gresian a stourme evit difenn o c'heoded. Ne oa ket un aozadur milourel hepken met ur gumuniezh tud par;

Skoaz-ouzh-skoaz e kerzhe hoplited Henc'hres, etre -800 ha -350 kent JK, ha stok-ha-stok e veze o skoedoù ganto, ma raent evel ur voger, gant o goafoù troet war-du an enebourien.
Brezelourien c'hresian a veze gopret en Egipt adalek amzer ar faraon Psammetik Iañ.

Falanks Sparta

En Emgann C'haeronea, e 338 kent JK e weler fin ar falanks hoplitek, pa voe faezhet gant falanks Makedonia, disheñvel e neuz hag e zoare-brezeliñ.

Falanks Makedonia
350px|thumb|Falanks Makedonia gant o goafoù hir.
En 359 kent JK e tegouezhas Fulup II er galloud e Makedonia, hag adaozañ a reas an arme. ur bagad soudarded a vicher, war droad, a oa dija, anvet [pezhetairoi]. Hervez Diodoros Sikilia, « Ar roue a roas d'e armeoù gwelloc'h aozadur, gwelloc'h armoù, hag a reas dezho embreger evit kustumiñ ouzh ar brezel. Empentiñ a eure fetisaat o regennadoù ma savas falanks Makedonia. »
— Biblioteka historica, XVI, 3, 1-2

Gant e soudarded e veze pep a goaf hir (betek 7,6 m) anvet sarissa, gant begoù arem, a veze dalc'het gant an daou zorn, ken n'halled ket ober gant an aspis koilè, skoed an hoplited, en devoa lezet e lec'h d'ur skoed bihanoc'h, un 60 cm treuz.

Azginivelezh
Tostaat a reer a-wechoù doare ar falanks ha re an armeoù suis adal ar XVvet kantved.

Notennoù

Rummad:Henc'hres
Rummad:Geriaoueg ar brezel