Lyke-Wake Dirge

Ur c'han-arkuz hengounel saoznek e rannyezh kozh Yorkshire eo al Lyke-Wake Dirge ([]), ma tispleger beaj un ene hag ar skoilhoù a sav dirazañ war e hent etre an Douar hag ar Purgator. Kanet e veze gant ur vaouez er beilhadegoù a veze dalc'het etre deiz marv un den ha deiz an obidoù ; e Cleveland, Norzh Yorkshire, emañ e orin. The Guardian
Ur c'han hen ha pagan eo, hag a zo bet kristenaet er  war a hañval DAVIDSON, Hilda R. Ellis (1964) : Gods and Myths of Northern Europe, Penguin Books, 1990 –  (paper) &  (e-levr)..
Gant ar Saoz John Aubrey (1626-1697) e voe dastumet e 1686 ; merkañ a reas an dastumer e oa bet kanet The Lyke-Wake Dirge e 1616 AUBREY, John (1687-1689), Three Prose Works, Southern Ilinois University Press, 1972 , hogen koshoc'h a-galz e hañval bezañ.

 An anv 
Kement ha "Kan-arkuz arc'houest ar c'horf-marv" e talvez Lyke-wake dirge.
 Lyke : doare rannyezh Yorkshire ar ger saoznek lich a vez implijet c'hoazh e Su ar vro, diwar ar c'hrennsaozneg lic, "korf-marv". Dont a ra eus ar rakgermaneg *likow, a gaver er henfrizeg lik, en izelvroeg lijk, en henc'hermaneg uhel lih, en alamaneg Leiche, en hennorseg lik, er svedeg lik hag er goteg leik. Kement ha "stumm" e oa ar ster orin hep mar, ha kar eo d'ar ger like er saozneg a-vremañ Online Etymology Dictionary..
Er saozneg a-vremañ e kaver un aspadenn eus lich en anv lichgate, ar porched ma veze lakaet an archedoù a-raok o douarañ er vered.
 Wake : an arc'houest, an arkuz, ar veilhadeg a vez dalc'het kent an obidoù.
 Dirge : ur c'han-arkuz. Dirige e oa e deroù an , diwar al latin dirige "stur !" a zo doare-gourc'hemenn ar verb dirigere, "sturiañ", a gaver en antifonenn Dirige, Domine, Deus meus, in conspectu tuo viam meam "Stur, Aotrou, ma Doue, ma hent ez kweled" a veze kanet da geñver Oferenn an Anaon<ref>  Petit paroissien romain, Paris, 1810 – [https://books.google.fr/books?id=_XVpibS8F1sC&pg=PA507&lpg=PA507&dq=dirige+domine+deus+meus+in+conspectu+tuo+viam+meam&source=bl&ots=R9XJ50Vs9x&sig=3FOXYCPJCiuFlNW61kK4TV1quls&hl=fr&sa=X&sqi=2&ved=0ahUKEwiXo6zM_YXQAhXGmBoKHe51AmIQ6AEIQjAE#v=onepage&q=dirige%20domine%20deus%20meus%20in%20conspectu%20tuo%20viam%20meam&f=false Google Books]</ref>.

 Lenn 
Setu amañ ar c'han, en doare ma voe dastumet ha treuzskrivet gant John Aubrey er .
1
This ae nighte, this ae nighte
– Every nighte and alle
Fire and fleet and candle-lighte
– And Christe receive thy saule

2
When thou from hence away art past
– Every nighte and alle
To Whinny-muir thou com'st at last
– And Christe receive thy saule	

3
If ever thou gavest hosen and shoon
– Every nighte and alle
Sit thee down and put them on
– And Christe receive thy saule	

4
If hosen and shoon thou ne'er gav'st nane
– Every nighte and alle
The whinnes sall prick thee to the bare bane
– And Christe receive thy saule

5
From Whinny-muir when thou may'st pass
– Every nighte and alle
To Brig o' Dread thou com'st at last
– And Christe receive thy saule

6
From Brig o' Dread when thou may'st pass
– Every nighte and alle
To Purgatory fire thou com'st at last
– And Christe receive thy saule

7
If ever thou gavest meat or drink
– Every nighte and alle
The fire sall never make thee shrink
– And Christe receive thy saule

8
If meat or drink thou ne'er gav'st nane
– Every nighte and alle
The fire will burn thee to the bare bane
– And Christe receive thy saule

9
This ae nighte, this ae nighte
– Every nighte and alle
Fire and fleet and candle-lighte
– And Christe receive thy saule0
En noz-mañ, en noz-mañ
– Bemnoz hag an holl
Tantad ha leur ha gouloù ar gantol
– Ha ra zegemero Krist da ene

0
Pa'z out aet kuit alemañ
– Bemnoz hag an holl
En em gavez e Lanneg an Drein erziwezh
– Ha ra zegemero Krist da ene

0
Mard ec'h eus biskoazh roet loeroù ha botoù
– Bemnoz hag an holl
Azez ha gwisk-i
– Ha ra zegemero Krist da ene

0
Mar ne'z poa biskoazh roet na loer na botez da zen
– Bemnoz hag an holl
Piket e vi gant an drein betek an askorn noazh
– Ha ra zegemero Krist da ene

0
A Lanneg an Drein pa'z po aotre da dremen
– Bemnoz hag an holl
E Pont an Efreizh en em gavi erziwezh
– Ha ra zegemero Krist da ene

0
A Bont an Efreizh pa'z po aotre da dremen
– Bemnoz hag an holl
E tan ar Purgator en em gavi en diwezh
– Ha ra zegemero Krist da ene

0
Mard ec'h eus roet biskoazh kig pe zied
– Bemnoz hag an holl
Biken ne vi koazhet gant an tan
– Ha ra zegemero Krist da ene

0
Mar ne'c'h eus biskoazh roet kig pe zied da zen
– Bemnoz hag an holl
Devet e vi gant an tan betek an askorn noazh
– Ha ra zegemero Krist da ene

0
En noz-mañ, en noz-mañ
– Bemnoz hag an holl
Tantad ha leur ha gouloù ar gantol
– Ha ra zegemero Krist da ene

 Kompren 
Poz 1En noz-mañ / Bemnoz hag an holl : hiviziken e vo noz evit ene an hini marv a-hed e veaj.Tantad ha leur ha gouloù ar gantol a zave da gletadurezh an den en e vuhez war an Douar a-raok e varv ; da gletadurezh an dud a zo ouzh e veilhañ e tave ivez : tra ma chomont-i er goudor hag er surentez emañ ene an hini tremenet o voulc'hañ ur veaj dañjerus.
Pozioù 2 – 5
Kentañ skoilh ar veaj : ul lanneg. Hag aluzenus pe get e voe an ene war an Douar ? Mar boe e c'hallo kuitaat Lanneg an Drein ha kenderc'hel betek Pont an Efreizh.
Poz 6
Ur mank zo etre ar pozioù 5 ha 6, pa ne c'hoarvez netra e Pont an Efreizh hervez ar c'han a zo bet embannet gant John Aubrey.
Gant ar barzh saoz Richard Blakeborough (1850-1918) e voe dastumet daou boz a veze kanet e deroù an  hag a hañval bezañ gwiriek BLAKEBOROUGH, Richard : Yorkshire Wit, Character, Folklore and Customs, S.R. Publishers & The Galpin Society, 1973  Ar gentel a zo bet dastumet gant R. Blackborough :
If ivver thoo gav o' thy siller an' gowd
– Ivvery neet an' all
At t' Brig o' Dreead thoo'll finnd foothod
– An' Christ tak up thy saul

Bud if siller an' gowd thoo nivver gav nean
– Ivvery neet an' all
Thoo'll doan, doon tum'le towards Hell fleames
– An' Christ tak up thy saul	Mard ec'h eus biskoazh roet da argant ha da aour
– Bemnoz hag an holl
E Pont an Efreizh e vi degemeret
– Ha ra gemero Krist da ene

Mar ne'c'h eus biskoazh roet nag argant nag aour avat
– Bemnoz hag an holl
Ez izelai, e kouezhi war-du flammennoù an Ifern
– Ha ra gemero Krist da ene
E Pont an Efreizh neuze emañ an dalc'h : ret eo d'an ene bezañ bet aluzenus adarre evit kenderc'hel ha sevel war-du ar Baradoz, anez e kouezho en Ifern.
Mar tremen an ene e ranko tizho ar Purgator, an arnodenn diwezhañ kent ar Baradoz.
Pozioù 7 – 8
Ur wech c'hoazh e rank an ene diskouez ez eo bet aluzenus, rak evel en Ifern ez eus tan er Purgator evit deviñ eneoù an dud fallakr.
 Kement-se holl a zegas soñj eus Barn ar Broadoù, a zo en Testamant Nevez (Aviel Mazhev, '''25:31–46).

 Selaou 
 Lyke Wake Dirge, kanet gant Pentangle.
 Ar bladenn : Pentangle (1969), Basket of Light, Castle Music Records, 2001 (CMRCD207).

 Liammoù diavaez 
  Early Music Muse

 Gwelit ivez
 Roll kanaouennoù-pobl saoznek Roud Folk Song Index

 Notennoù 

Rummad:Kanaouennoù saoznek Bro-Saoz