Didon

Didon (latin : Dido), pe Elyssa, Elissa, Elisha, Elysha pe Helissa (e fenikianeg), a oa ur briñsez fenikian, eus Tir, c'hoar d'ar roue Pumayyaton, ha deuet da vezañ rouanez Kartada hervez ar vojenn.

Kentañ menegoù
Kaoz eus Didon a zo bet gant istorourien roman hag a rae anv eus skridoù, kollet hiriv, gant Timaeus eus Tauromenium en Sikilia (war-dro -356--260).

Ar vojenn
Akerbas (pe Suc'haios) a oa beleg Herakles e Tir. Dimezet e oa da verc'h ar roue Mattan Iañ anvet Didon. Lazhet e voe gant e vreur-kaer Pygmalion a felle dezhañ kemer e deñzorioù. Tec'hel a reas neuze an intañvez gant mignoned ha madoù he fried. Erruout a reas en Afrika, ma prenas douaroù ha ma savas Kartada.

An Aeneis
Hervez an Aeneis, barzhoneg ar barzh roman Publius Vergilius Maro, e tegemeras an haroz Aeneas en he falez hag e karas anezhañ.

Lavarout a ra ar barzh eo merc'h da vBelus (Belos e henc'hresianeg), anvet diwezhatoc'h Belos II, abalamour d'an haroz Belos a oa mab d'an doue Poseidon ha da Lybia. Hervez an istor e c'hallfe bezañ ar Belus-se ar memes den evel Mattan Iañ, tad Pigmalion.

He marv
Hervez ur vojenn en em skoas en tan evit chom hep dimeziñ gant ar roue Hiarbas.
Hervez an Aeneis avat en em lazhas gant ur c'hleze dre garantez ouzh Aeneas.

Oberennoù
Lennegezh
Étienne Jodelle, Didon se sacrifiant, 1558.
Christopher Marlowe, Didon, reine de Carthage (en), 1593 
Georges de Scudéry, Didon, 1636.
Jean-François Marmontel, Didon, 1783.

C'hoariganoù
 1641: La Didone, Francesco Cavalli
 1656: La Didone, Andrea Mattioli
 1689: Dido and Aeneas, Henry Purcell
 1693: Didon , Henry Desmarets
 1707: Dido, Königin von Carthago , Christoph Graupner
 1724: Didone abbandonata , Domenico Sarro
 1740: Didone abbandonata, Baldassare Galuppi
 1747: Didone abbandonata , Niccolò Jommelli
 1762: Didone abbandonata , Giuseppe Sarti
 1770: Didone abbandonata , Niccolò Piccinni
 1783: Didon, Niccolò Piccinni
 1823: Didone abbandonata , Saverio Mercadante
 1860: Les Troyens , Hector Berlioz
Sonerezh
 ??? : La Mort de Didon, kanenn gant Michel Pignolet de Montéclair (1667-1737). 
,

Mammennoù
 Marcus Junianus Justinus, Epitoma Historiarum Philippicarum (en latin)

Lec'hioù	
Ar Menez Dido, en Antarktika.

Rummad:Aeneis
Rummad:Kartada
Rummad:Gwengelouriezh roman
Rummad:Tudennoù De mulieribus claris