C'hwec'h Merc'h Gwerc'h

C'hwec'h Merc'h Gwerc'h zo ur rimadell vrezhonek, dezhi meur a stumm, evel ma c'hoarvez aliezik.

Doareoù
Diouzh ar stummoù koshañ e c'haller krediñ e oa ur stumm berrik da gentañ, aet war hiraat goude.

En holl zoareoù kinniget amañ e ranker distagañ kreñv ar c'hensonennoù, diaesañ tra da c'hallegerien, a-hervez.

Doare Dumoulin
E 1800 e voe embannet e Praha Grammatica latino-celtica ar beleg kernevat Alan Dumoulin (Lañveog, 1748-1811), ul levr yezhadur e latin. Er bajenn 2, e-kreiz ar skrid latin, e lenner ar frazenn :
 C'huec'h plac'h guerc'h var c'huec'h marc'h guen.Grammatica latino-celtica, p. 2.

Doareoù Jabadan hag Ar Berr 
Daou stumm heñvel, war-bouez ar skritur, zo bet embannet e 1882 ha 1911.

Doare Jabadan
War Le Courrier du Finistère, 25 a viz Du 1882, p. 3-d : C'huec'h merc'h gwerc'h var c'huec'h sac'h kerc'h !Le Courrier du Finistère, miz Du 1882, sinet Jabadan (ur vi-koukoug, e-lec'h Jabadao).

Doare Leon ar Berr
War Ar Bobl, 2 a viz Kerzu 1911, p. 2-c : C'houec'h merc'h gwerc'h war c'houec'h sac'h kerc'hAr Bobl, miz Kerzu 1911

Doare Taldir
War Ar Bobl, 28 a viz Kerzu 1912, p. 2-d : C'houec'h merc'h gwerc'h war c'houec'h sac'h kerc'h war c'houec'h marc'h kalloc'h war an erc'h o vont d'ar marc'hallac'h.Ar Bobl, miz Kerzu 1912, kentañ meneg eus ar ger kalloc'h.

Kartenn-bost
Hiroc'h eo ar stumm skrivet war ur gartenn-bost treset gant J. Pohier, e kentañ kard an , ma lenner :
 C’houec’h merc’h gwerc’h, war c’houec’h sac’h kerc’h, war c’houec’h marc’h kalloc’h, war an erc’h, o vont d’ar marc’hallac’h.Carolis
Anv ebet eus menec'h avat.

Doare Priel
Un doare all a gaver el levr Va Buhez e Rusia, e 1955, ha setu ar bourd-mañ da lavaras Jarl Priel :
 C'hwec'h plac'h gwerc'h
 gant c'hwec'h sac'h kerc'h
 war varc'h war erc'h 
 hag ur bern menec'h war o lerc'hJarl Priel :Va Buhez e Rusia, Al Liamm, 1955, pp. 58-59..
Diwar-gement-se e komprener e oa anavezet ar rimadell e Bro-Dreger, ha gwelet evel ur bourd. Ar c'hentañ meneg eus menec'h e oa.

Doare Heliaz
Ur stumm all zo bet kinniget gant Per-Jakez Heliaz e Marh al lorh, e 1986Pêr-Jakez Heliaz : Marh al lorh, Plon, 1986, p. 71.. 
 C'hweh merh gwerh 
 war c'hweh marh kalloh 
 ha c'hweh manah war o lerh.
Diwar-gement-se e komprener e oa anavezet ar rimadell er Vro-Vigoudenn. Met anavezet e oa skrid Priel gantañ ivez moarvat.

Dre vras eo aet ar stumm skrivet war hiraat gant an amzer.

Evezhiadennoù
Da gentañ e kaved ar ger plac'h, ha goude merc'h atav, war-bouez e doare Priel.
Da gentañ e veze implijet an anv-gwan gwenn, goude an anv-gwan all gwerc'h. Er rimadell n'eus kemmadur ebet nag en eil nag en egile.
Kaoz zo eus sac'h kerc'h, ha n'eo ket eus sac'had.

Doareoù kelennet hiriv
Setu unan eus an doareoù all a zo kelennet hiriv, ha skignet e-touez kelennerien, adaozet diwar hini Heliaz, pa dennont dezhañ :
 C'hwec'h merc'h gwerc'h
 war c'hwec'h sac'had kerc'h
 war c'hwec'h marc'h kalloc'h
 ha c'hwec'h manac'h war o lerc'h.
Gant pedergwerzenn anezhañ eo aes a-walc'h da implij er skolioù.

Un doare hiroc'h zo bet savet ivez :
 C'hwec'h merc'h gwerc'h
 war c'hwec'h sac'had kerc'h
 war c'hwec'h marc'h kalloc'h
 'vont d'ar marc'had da Venac'h
 ha war o lerc'h 'oa c'hwec'h manac'h .

Hag unan all, ar stumm hirañ betek-henn :
 C'hwec'h merc'h gwerc'h
 war c'hwec'h marc'h gwenn,
 leun a c'hwen o-c'hwec'h
 gant c'hwec'h sac'had kerc'h
 'vont d'ar marc'hallac'h da Venac'h
 ha c'hwec'h manac'h digalc'h war o lerc'h.

Berroc'h met diaesoc'h :
 C'hwec'h merc'h gwerc'h
 war c'hwec'h marc'h kalloc'h
 o redek war-lerc'h c'hwec'h manac'h kabac'h
 etre c'hwec'h eur ha c'hwec'h eur hanter
 d'ur merc'hervezh c'hwec'h a viz C'hwevrer.

Doareoù all
Un nebeudig doareoù all zo bet savet diwar ar memes patrom .

Seizh
 Seizh merc'h reizh
 war seizh sac'had heiz
 war seizh marc'h kalloc'h
 ha seizh manac'h en o saeoù seiz.
Pemp
 Pemp plac'h estren
 war pemp sac'had brenn
 war pemp marc'h krenn
 ha pemp manac'h diarc'hen war an drein.

 Pladennoù 
Enrollet eo bet doare Per-Jakez Heliaz (adkempennet un tammig) gant al laz naonedat Tri Bleiz Die en o fladenn Dalc’homp mat !Kanet gant Tri Bleiz Die..

Notennoù

Rummad:Rimadelloù brezhonek