Shūsaku Endō

Shūsaku Endō (遠藤 周作 Endō ShūsakuEndō eo an anv-tiegezh.), bet ganet d'ar 27 a viz Meurzh 1923 e Tokyo (Japan) hag aet d'an Anaon er memes kêr d'an 29 a viz Gwengolo 1996, a oa ur skrivagner japanek katolik.

Diouzh ur savboent kristen e skrivas, ar pezh a zo ral e Japan. Brudet eo er bed a-bezh dre e romant 沈黙 Chinmoku ("Sioulder", 1966) a voe azasaet evit ar sinema gant Martin Scorsese e 2016 Internet Movie Database.

A-gevret gant ar skrivagnerien Yasuoka Shōtarō (1920-2013), Agawa Hiroyuki (1920-2015), Shōno Junzō (1921-2009), Yoshiyuki Junnosuke (1924-1994), Miura Shumon (1926-1201) ha Sono Ayako (ur skrivagnerez katolik, bet ganet e 1935) ez eo bet lakaet Endō Shūsaku en "Trede Rummad" (Daisan no shinjin), eleze an trede rummad skrivagnerien bouezus goude an Eil Brezel-bed.

Buhez
Berramzer goude ganedigezh Endō Shūsaku e 1923 e Tōkyō ec'h eas an tiegezh da vevañ e Dalian, a oa e tiriad japanat ar Guandong e Manchouria d'ar mare-se (e Republik Pobl Sina hiziv). Goude disrann e dud e 1933 e voe kaset da Japan en-dro, da vevañ gant e voereb e Kobe. Bloaz war-lerc'h, e 1934 e voe badezet ar bugel hervez lid ar gatoligiezh — den ne oar ha gant e vamm pe e voereb e oa bet dibabet ar relijion-se Pace, Eric : Shusaku Endo Is Dead at 73; Japanese Catholic Novelist, The New York Times, 30/09/1996.

Goude staget gant studi ar vezegiezh er skol-veur Waseda e Tōkyō e troas war-du al lennegezh er skol-veur Keio, e Tōkyō bepred. Pa darzhas an Eil Brezel-bed e rankas paouez gant e studi da vont da labourat en ul labouradeg pourvezioù brezelWilliams, p. 225. E-keit-se e skrivas pennadoù evit kelaouennoù lennegel, betek mont da bennskriver unan, 三田文学 Mita Bungaku ("Mita lennegel").

E 1950 ec'h eas da studiañ al lennegezh c'hallek e skol-veur Lyon ; unan eus ar studierien japanat kentañ e voe e Bro-C'hallMissions étangères de Paris.. Eno e chomas betek 1953, hag eno ivez e savas ennañ « anken an estren », pa verzas pegen disheñvel diouzh ar gatoligiezh c'hall e oa e feiz hag e sevenadur japanat, petra bennak ma oa un "estren" ivez en e vro en abeg d'e relijion.

E 1955 e timezas Endō Shūsaku gant Okada Junko ; bloaz war-lerc'h e voe ganet o mab Ryūnosuke.

Distreiñ da Vro'C'hall a reas e1959 evit studiañ buhez hag obernnoùMarkiz Sade. Levezonet-don e voe e labour gant e studi war ar skrivagnerien gatolik gallMorton, p. 1..

Klañv-diglañv e voe Endō Shūsaku a-hed e vuhez : meur a wech e voe taget gant ar grezennfo : e 1952 e Pariz, e 1960 e Pariz adarre hag e Japan, ma chomas tost da dri bloaz en ospitalWilliams, p. 226. Kudennoù gant e gein en devoe ivez, koulz ha torzhellegezh, ken e voe dilamet unan eus e skeventMorton, p. 2..

Diwar avufo e varvas d'an 29 a viz Gwengolo 1996, oadet a 73 vloaz. En iliz St. Ignatius e Tōkyō emañ e vez Find a Grave.

Ur skrivagner kristen
Skor divrall labour Endō Shūsaku eo e gristeniezh, betek treiñ d'e zodenn bennañ adalek ar bloaz 1974, evel pa vije bet mennet da vout un abostol en e vro, a hevelebe alies ouzh ur c'heun Caryl Phillips : Confessions of a true believer, The Guardian,04/01/2003. Skeudennadurioù kristen eo an darn vuiañ eus e dudennoù, hag e pep levr skrivet gantañ e weler e feiz kristen.

N'eo ket bet atav degemeret mat gant ar gristenien avat, gant ar gatoliked dreist-holl, rak alies e vez meneg eus relijionoù all en e skridoùMorton, p.3.. Daoust da gement-se, ar pab Paol VI e-unan e lakaas da varc'heg Ordo Sancti Silvestri Papae (Urzh pabel war-varc'h ar pab ha merzher sant Jelvestr) e 1971.

Oberennoù
 1953 : フランスの大学生 Furansu no daigakuse ("Studier er skol-veur c'hall")
 1954 : アデンまで Aden made ("War-du Aden") • カトリック作家の問題 Katorikku sakka no mondai ("Kudenn ar skrivagnerion c'hatolik")
 1955 : 堀辰雄 Hori Tatsuo ("Hori Tatsuo"Ur skrivagner japanat e oa Hori Tatsuo (1904-1953)) • 白い人Shiroi Hito ("An den gwenn")Priz Akutagawa • 黄色い人 Kiiroi Hito ("An den melen")
 1956 : 神と悪魔 Kami to akuma ("Doue ha diaoul") • 青い小さな葡萄 Aoi chīsana budō ("Rezin bihan glas")
 1957 : タカシのフランス一周 Takashi no Furansu isshū ("Tro Bro-C'hall Takashi") • 恋することと愛すること Koisuru koto to aisuru koto ("Karout ha karout")
 1958 : 海と毒薬 Umi to dokuyaku ("Ar mor hag ar poezon") • 月光のドミナ Gekkō no domina ("Loar-gann Domina") • 恋愛論ノート Ren'ai-ron nōto ("Karned tenergan")
 1959 : 恋の絵本 Koi no ehon ("Levr skeudennoù karantez") • おバカさんObakasan ("Amoed marzhus") • 蜘蛛 周作恐怖譚 Kumo Shūsaku kyōfu tan ("Istor spontus kevnidenn Shūsaku")
 1960 : 若い日の恋愛ノート Wakai hi no ren'ai nōto ("Notennoù a garantez evit an deizioù yaouank") •  ' ("") • 火山 Kazan ("Menez-tan") • あまりに碧い空 Amarini ao i sora ("Re c'hlas un oabl") • 聖書のなかの女性たち Seisho no naka no josei-tachi ("Ar maouezed er Bibl")
 1961 : ヘチマくん Hechima-kun ("Luffa" Wikispecies)
 1962 : 結婚 Kekkon ("Eured")
 1963 : 宗教と文学 Shūkyō to bungaku ("Relijion ha lennegezh")
 1964 : 私が棄てた女 Watashi ga suteta on'na ("Ar plac'h am eus dilezet") • 浮世風呂 Ukiyo puro ("Kibellad Ukiyo") • 一・二・三! Ichi ni san ! ("Unan daou tri !") • 偽作 'Gisaku ("Falsadur")
 1965 : 留学 Ryūgaku ("Studioù en estrenvro") • 狐狸庵閑話 Koria an kanva ("Istor sioul peniti al louarn") • 哀歌 Aika ("Klemmgan")
 1966 : 沈黙 Chinmoku ("Sioulder")Priz Tanizaki • 金と銀 Kane to gin ("Aour hag arc'hant"pezh-c'hoari diwar Chinmoku. • 楽天主義のすすめ 'Rakuten shugi no ("Erbedadenn a wellwelerezh") • 協奏曲 Kyōsōkyoku ("Kengerzad") • さらば、夏の光よ Saraba, natsu no hikari yo ("Kenavo, gouloù an hañv")
 1967 : ぐうたら生活入門 Gūtara seikatsu nyūmon "An nor ag ar vuhez lezirek" •  闇のよぶ声 Yami no yobu koe ("Mouezh an deñvalijenn") • キリシタン時代の知識人-背教と殉教 Kirishitan jidai no chishiki hito - haikyō to junkyō ("Kefredourien en amzervezh kristen – Nac'hidigezh ha merzherinti") • 現代の快人物 Gendai no kai jinbutsu ("An den a-vremañ") • どっこいショ Dokkoisho ("Abadenn an dokkoiDokkoi ("ur vunutenn hepken !": ur c'hortozenn hag  vez debret buan.") • 古今百馬鹿 Kokonhyakubaka "Kant amoed a-holl-viskoazh"
 1968 : 影法師 Kagebōshi ("Mestr ar skeudoù")
 1969 : それ行け狐狸庵 Soreike kori an ("Kerzh du-hont, louarn") • 大変だァ Taihenda a ("Diaes eo")) • 薔薇の館・黄金の国  Bara no yakata – Kogane no kuni ("Ti ar roz • Bro alaouret") •  楽天大将 Rakuten taishō ("Ar jeneral Rakuten")
 1970 : 遠藤周作怪奇小説集 Endō Shūsaku kaikishōsetsushū ("Romantoù kevrinus Endō Shūsaku") • 愛情論-幸福の手帖 Aijō-ron - Kōfuku no techō ("Damkan ar garantez – Karned eurvad") • 遠藤周作の本 Endō Shūsaku no hon ("Levrioù Endō Shūsaku") • 石の声 Ishi no koe ("Mouezh vaen")
 1971 : 切支丹の里 Kirishitan no sato ("Kêriadenn gristian") • 母なるもの Haha naru mono ("Mammelezh") • 黒ん坊 Kuronbō ("Morian") • 埋もれた古城 Umoreta kojō ("Kastell kozh douaret")
 1972 : ただいま浪人 Tadaima rōnin ("Setu-me ur rōnin"Ur samourai divestr.) • 狐狸庵雑記帳 Kori an zakki-chō ("Kaierad notennoù liesdoare") • ぐうたら人間学 Gūtara ningen-gaku ("Denoniezh lezirek") • 牧歌 Bokka ("Bugulgan")
 1973 : 灯のうるむ頃 Akari no urumu koro ("Pa vez sioul ar gouleier") • ぐうたら愛情学 Gūtara aijō-gaku ("Studiadennoù war garantezioù lezirek") • 死海のほとり Shikai no hotori ("Glannoù ar Mor Marv") • メナム河の日本人 Menamu kawa no nihonjin ("Ur Japanad war ar stêr Maenam") • ぐうたら会話集 Gūtara kaiwa-shū ("Dastumad kendivizoù lezirek") • イエスの生涯 Iesu no shōgai ("Buhez Jezuz")
 1974 : ぐうたら好奇学 Gūtara kōki-gaku ("Ranellder lezirek") • ピエロの歌 Piero no uta ("Kanaouenn ur furlukin") • 周作快談 Shūsaku Kaidan ("Kendiviz plijus Shūsaku") • 口笛をふく時 Kuchibue o fuku toki ("En ur c'hwibanat") • うちの女房、うちの息子 Uchi no nyōbō, uchi no musuko ("Ma gwreg, ma mab") • 喜劇 新四谷怪談 Kigeki shin Yotsuya kaidan ("Komedienn nevez Yotsuya kaidan"Yotsuya kaidan, "Istor Oiwa ha Tamiya Iemon" zo ur pezh-c'hoari kabuki, un istor spesoù ha spont bet skrivet e 1825 gant 鶴屋 南北 Tsuruya Nanboku IV (1755-1829).) • 最後の殉教者 Saigo no junkyōsha ("Ar merzher diwezhañ") • 日本人を語る Nihonjin o kataru ("A-zivout ar japaneg")
 1975 : 君たちの悩みにまじめにお答えします Kimitachi no nayami ni majime ni okotae shimasu ("Plijet e vin o respont d'ho koulennoù") • 彼の生き方 Kare no ikikata ("E zoare da vevañ") • この人たちの考え方 Kono hito-tachi no kangaekata ("An doare ma soñj an dud-se") • 身上相談 Shin jō-shō-dan ("Kuzuliadenn bersonel") • ぼくたちの洋行 Boku-tachi no yōkō ("Hor beaj en estrenvro") • 吾が顔を見る能はじ, Waga kao o miru nō waji ("Ne welan nemet ma dremm") • 観客席から Kankyaku seki kara ("A-berzh al lennerien") • 続・日本人を語る Zoku nihonjin o kataru ("Heuliad : a-zivout Japaniz") • 遠藤周作ミステリー小説集 Endō Shūsaku misuterī shōsetsu-shū ("Romantoù-kevrin Endō Shūsaku")
 1976 : ボクは好奇心のかたまり Boku wa kōkishin no katamari ("Un tolzad ranellder on-me") • 勇気ある言葉 Yūki aru kotoba ("Komzoù kalonek") • 私のイエス-日本人のための聖書入門 Watashi no iesu - nihonjin no tame no seisho nyūmon ("Ma Jezuz – Diazez ar Bibl evit Japaniz") • 砂の城 Suna no shiro ("Kastell traezh")
 1977 : 悲しみの歌 Kanashimi no uta ("Kanaouenn a c'hlac'har") • 鉄の首枷-小西行長伝 Tetsu no kubikase - Konishi Yukinaga den ("Hualoù houarn — Buhez Konishi YukinagaKonishi Yukinaga (1558-1600) a oa un aotrou lec'hel (daimyō) kristen dindan beli Toyotomi Hideyoshi, a oa enep ar gristeniezh.") • 走馬燈-その人たちの人生 Sōmatō - Sono hito-tachi no jinsei ("Sōmatō - O buhezioù") • 旅は道づれ世は情け Tabi wa michidzure yohanasake ("Ur gavandadez eo ar veaj, trugarek eo ar bed") • 自選作家の旅 Jisen sakka no tabi ("Beaj ur skrivagner emanvet") • 日本人はキリスト教を信じられるか Nihonjin wa kirisutokyō o shinji rareru ka ("Ha gouest eo Japaniz da grediñ er gristeniezh ?") • 愛情セミナー Aijō seminā ("Kloerdi a garantez") • 白い風船 Shiroi fūsen ("C'hwezigell wenn")
 1978 : ウスバかげろう日記 Usuba kagerō nikki ("Deizlevr Usuba Kagerō") • 人間のなかのX Ningen no naka no X ("X e mab-den") • キリストの誕生 Kirisuto no tanjō ("Ganedigezh ar C'hrist")
 1979: 十一の色硝子 Jū ichi no iro garasu ("Unnek gwerenn livet") • 王妃マリー・アントワネット 全3巻 Ōhi marī antowanetto ("Ar rouanez Marie-Antoinette"Teir levrenn.) • 銃と十字架 Jū to jūjika ("Ar bistolenn hag ar groaz") • 異邦人の立場から Kotokunibito no tachiba kara ("Diouzh savboent un estren") • お茶を飲みながら Ocha o nominagara ("Evañ te") • ぐうたら社会学 Gūtara shakai-gaku ("Kevredadouriezh lezirek")
 1980 : Kekkon-ron Kekkon-ron ("Damkan an dimeziñ") • 天使 Tenshi ("Un ael") • 侍 Samurai ("Ar samourai")Priz Seiji Noma • 狐狸庵二十面相 Kori a ni jū-men-shō ("Louarn e ugent dremm") • 父親 Chichioya ("An tad") • かくれ切支丹 Kakure kirishitan ("Ar c'hristen kuzh") • 作家の日記 Sakka no nikki ("Deizlevr ar skrivagner") • 遠藤周作による遠藤周作 Endō Shūsaku ni yoru Endō Shūsaku ("Endō Shūsaku gant Endō Shūsaku") • 真昼の悪魔 Mahiru no akuma ("Diaoul kreisteiz")
 1981 : 狐狸庵うちあけ話 Kori an uchiake hanashi ("Istor kentañ Kotanukian") • 愛と人生をめぐる断想 Ai to jinsei o meguru dansō ("Soñjezonoù a-zivout ar garantez hag ar vuhez") • 王国への道-山田長政 Ōkoku e no michi - Yamada Nagamasa ("War hent ar rouantelezh – Yamada NagamasaYamada Nagamasa (1590-1630) a oa ur c'hlasker-chañs japanat hag a voe gouarnour proviñs Nakhon Si Thammarat e Thailand.") • 名画・イエス巡礼 Meiga Iesu junrei ("Un daolenn vrudet, pirc'hirinded Jezuz")
 1982 : 女の一生 On'na no isshō ("Buhez ur vaouez") • 足のむくまま 気のむくまま Ashi no muku mama ki no muku mama ("Treid koeñvet, diouzh ho c'hoant") • 自分をどう愛するか Jibun o dō aisuru ka ("Penaos karout an eil egile") • 冬の優しさ Fuyu no yasashi-sa ("Madelezh er goañv") • あべこべ人間 Abekobe ningen ("Mab-den war an tu-gin") • 遠藤周作と考える-幸福、人生、宗教について Endō Shūsaku to kangaeru - Kōfuku, jinsei, shūkyō ni tsuite ("Prederiañ gant Endō Shūsaku – A-zivout an eurvad, ar vuhez hag ar relijion")
 1983 : 悪霊の午後 Akuryō no gogo ("Abardaez tasmant") • 私にとって神とは Watashi ni totte kami to wa ("Petra eo Doue evidon") • よく学び、よく遊び Yoku manabi, yoku asobi ("Studiañ mat, c'hoari mat") • イエス・キリスト Iesu Kirisuto ("Jezuz-Krist") • イエスに邂った女たち Iesu ni ta on'na tachi ("Maouezed hag o deus kejet ouzh Jezuz")
 1984 : 自分づくり-自分をどう愛するか〈生き方編〉 Jibun-dzukuri - Jibun o dō aisuru ka ("Emzesa" – Penaos en em garout)
 1985 : 私の愛した小説 Watashi no ai shita shōsetsu ("Ma romantoù muiañ-karet") • 何でもない話 Nani demonai hanashi ("Netra en holl") • ほんとうの私を求めて Hontōnowatashi o motomete ("O klask ar Me gwirion") • 宿敵 Shukuteki ("Enebour kozh")
 1986 : 心の夜想曲 Kokoro no yasōkyoku ("Nozkan ar galon") • ひとりを愛し続ける本 Hitori o aishi tsudzukeru hon ("Ul levr hag a gendalc'h da garout mab-den") • スキャンダル Sukyandaru ("Droukskouer") • 風の肉声 Kaze no nikusei ("Mouezh an avel") • 私が見つけた名治療家32人 Watashi ga mitsuketa na chiryō-ka 32-ri ("32 bareer meur am eus kavet") • 遠藤周作のあたたかな医療を考える Endō Shūsaku no atataka na iryō o kangaeru ("En ur zerc'hel kont eus prederioù mezegel tomm Endō Shūsaku") • あなたの中の秘密のあなた Anata no naka no himitsu no anata ("Ar c'hwi kuzh a zo ennoc'h") • 男感覚女感覚の知り方 Otoko kankaku on'na kankaku no shiri-kata ("Penaos anavout ar c'hourevelezh hag ar venevelezh")
 1987 : わが恋う人は Waga kou hito wa ("An hini a garan") • 死について考える-この世界から次の世界へ 'Shi ni tsuite kangaeru - Kono sekai kara tsugi no sekai e''' ("O prederiañ a-zivout ar marv – Eus ar bed-mañ d'ar bed all") • ピアノ協奏曲二十一番 Piano kyōsōkyoku ni jū ichi-ban ("Kengerzad niv. 21 evit ar piano") • 眠れぬ夜に読む本 Nemurenuyoru ni yomu hon ("Levrioù da lenn en nozvezhioù digousk") • あまのじゃく人間へ Ama noja ku ningen e ("D'an dud direizhet") • 妖女のごとく Yōjo nogotoku ("Evel ur voudig")
 1988 : こころの不思議、神の領域 Kokoro no fushigi,-shin no ryōiki ("Marzhoù ar spered, rouantelezh Doue") • ファーストレディ Fāsutoredi ("Kentañ itron"Fāsutoredi : distagadur japanek ar saozneg First lady.) • その夜のコニャック Sono yoru no konyakku ("Cognac an noz")
 1993 : 深い河 Fukai kawa ("Ar stêr zon")

Enorioù
 1971 : Ordo Sancti Silvestri Papae (Urzh ar pab sant Jelvestr), deroet gant ar pab Paol VI e-unan.
 1995 : 文化勲章 Bunka-kunshō ("Urzh ar Sevenadur"), deroet gant an impalaer 明仁 Akihito e-unan.
 2000 : digoradur 遠藤周作文学館 / エンドウシュウサクブンガクカン Endō Shūsaku Bungaku-kan "Mirdi Lennegel Endō Shūsaku" e kêr Nagasaki Endo Shusaku Literary Museum.

Levrlennadur
  Morton, Leith : The Image of Christ in the Fiction of Endō Shūsaku, Monash Asia Institute, 1995 
  Williams, Mark B. : Endō Shūsaku: a literature of reconciliation, Routledge 1999 
  Miller, Scott J. : Historical Dictionary of Modern Japanese Literature and Theater, Scarecrow Press, 2009 
  Dunoyer, Pierre : Shûsaku Endô (1923-1996) - Un nouveau Graham Greene au Japon'', Éditions du Cerf, 2014 

Liammoù diavaez
 Missions étangères de Paris
Notennoù

Rummad:Ganedigezhioù 1923
Rummad:Marvioù 1996
Rummad:Skrivagnerien Japan
Rummad:Skrivagnerien japanek
Rummad:Skrivagnerien gatolik