Lizher d'ar Filipidi

Unan eus ar pevar lizher bet skrivet gant Paol Tars pa oa prizoniad eo al lizher d'ar Filipidi (Fil), a gaver e Testamant Nevez ar Bibl.

 Orin al lizher 
N'eus abeg ebet da soñjal ne vefe ket bet skrivet al lizher-mañ gant an abostol. Lod tud e soñj dezho ne vefe ket un destenn hepken, testennoù disheñvel bet strollet ne lavaront ket, met ur vartezeadenn eo kement-se, tra ken La Sainte Bible, Cerf, 1961, p. 1487..

Prizoniad e oa Paol Tars pa skrivas e lizher d'ar Filipidi. E-pad pell e voe soñjet e oa e-kerzh e brantad kentañ e toulloù-bac'h Roma, met kalz traoù a laka da soñjal edo en Azia pa skrivas al lizher, e Kaezariea-an-Arvor pe en Efezoz, petra bennak ma n'ouzer ket hag-eñ e voe toull-bac'het er gêr-se. La Sainte Bible, Cerf, 1961, p. 1486. Er bloavezhioù 55-57 La Bible, troidigezh gant André Chouraqui, Desclée de Brouwer, 1998, p. 2184. pe 56-57.

 Pal al lizher 
Anavezout mat a rae Paol Tras kristenien Filipoz, a oa e-touez e re vuiañ-karet. Chomet e oa er gêr-se eMakedonia e-kerzh e eil beaj er bloaz 50. Adtremenet e oa dre eno en diskaramzer 57, pa oa o vont da Gorintoz hag adarre war an distro da Bask 58. Maodez Glanndour, eil levrenn troidigezh an Testamant Nevez, Al Liamm, 1971, p. 355.

 Danvez al lizher 
Setu ar pezh a skriv Maodez Glanndour a-zivout al lizher d'ar Filipidi : 
« N'eo ket unan dogmatek. Koulskoude ar c'hoant en deus Paol da bouezañ war an unvaniezh da virout, war an izelegezh, a zegas didan e bluenn ur meulgan kaer da Vab Doue en em c'hraet den, a zo marteze un destenn endesu amprestet digant liderezh kentañ an Iliz. » Maodez Glanndour, "Digoradur da lizheroù Sant Paol", eil levrenn troidigezh an Testamant Nevez, Al Liamm, 1971.
Skrivañ ar ra André Chouraqui a kaver dodenn al levenez a-hed al lizher, unan eus e zanvezioù fromusañ La Bible, troidigezh gant André Chouraqui, Desclée de Brouwer, 1998, p. 2281..

 Notennoù ha daveennoù 

Rummad:Levrioù an Testamant Nevez