Heinrich Heine

Christian Johann Heinrich Heine (Düsseldorf, 13 a viz Kerzu 1797 — Pariz, 17 a viz C'hwevrer 1856 ) a oa ur barzh hag ur c'hazetenner alamanek.

 Buhez 
Diasur eo deiziad ganedigezh H. Heine. Ur marc’hadour mezher yuzev e oa e dad, Samson Heine ; e 1825 e tilezas Heine relijion e dud hag e troas da gristen avielour.

Da Vro-Saoz ha da Italia e veajas goude e studi. E 1831 e kuitaas Alamagn hag ec'h eas da Vro-C’hall da chom, da-heul Reveulzi Gouere. Sevel a rae a-du gant mennozhioù monarkiezh vonreizhel Bro-C'hall, gant ar frankiz a oa er vro-se gant ar skrivagnerien hag ar gazetennerien, ha gant mennozhioù nevez ar prederour Henri de Saint-Simon (1760-1825).

E Pariz e voe Heinrich Heine kenskriver ar gazetenn alamanek Allgemeine Zeitung eus Augsburg. Tud brudet a zarempredas e Pariz, evel Gérard de Nerval ha Hector Berlioz, hogen atav e chomas un tamm e diavaez ar metoù-se. Ne oa ket troet kement-se gant al lennegezh c'hallek ha ne skrive nemet en alamaneg. E 1833 e voe berzet e skridoù e Prusia hag e 1835 e Stadoù all ar C'hengevread alaman.

Pa voe emsavadegoù dre Europa e 1848 ne savas ket a-du gant Dispac'h miz C'hwevrer e Bro-C'hall, met en deroù d'an nebeutañ e savas a-du gant an dispac'h er Stadoù alaman, evit goulenn ma vefent demokratel hag unvan.

E 1841 e timezas d'ar C'hallez Mathilde Mirat (1815-1883). Adalek 1845 e c'houzañvas diwar ur c'hleñved nervel hag adalek 1848 e rankas chom war e wele. Pa ne c'helle ket skrivañ ken e c'houlenne ouzh ur sekretour skrivañ e werzennoù evitañ. D’ar 17 a viz C'hwevrer 1856 e varvas e Pariz, ma voe beziet e bered Montmartre .

 Oberennoù 
Barzhoniezh leun a velkoni a gaver e skridoù Heine, romantelezh mesket gant gwirionded an emsav Junges Deutschland ("Alamagn Yaouank"). Ur c'hazetenner modern e oa war an dro, ha skriver feilhetonoù. Lod eus e varzhonegoù a voe lakaet sonerezh warno gant sonaozourien evel Franz Schubert, Robert Schumann, Johannes Brahms, Felix Mendelssohn, Franz Liszt, Richard Wagner ha brudetoc’h c’hoazh e voe e labour dre-se. An hini vrudetañ eus e varzhonegoù, Die Lore-Ley, a voe lakaet sonerezh warni gant Friedrich Silche.

Da vare an Trede Reich e voe berzet skridoù Heine abalamour ma oa eus ur familh yuzevien, ha devet e voent e-kerzh un Auto de fé e miz Mae 1933.

Barzhoniezh
 Gedichte ("Barzhonegoù", 1822 ; adembannet e 1827 en un dastumad brasoc’h anvet Buch der Lieder "Levr ar C'hanoù"
 Romanzero (1851)
 Deutschland – Ein Wintermärchen ("Alamagn– Ur gontadenn c'hoañv, 1844)
 Atta Troll – Ein Sommernachtstraum ("Arra Troll – Hunvre un noz en hañv", 1847)
Komz-plaen
 Reisebilder ("Skeudennoù beaj", 4 levrenn, 1826-31)
 Die Harzreise ("Ar veaj en Harz", 1826)
 Zur Geschichte der Religion und Philosophie in Deutschland ("A-zivout Istor ar relijion hag ar brederouriezh en Alamagn", 1834)
 Die romantische Schule ("Ar skol romantel", 1836)
 Der Rabbi von Bacherach ("Rabin Bacherach", 1840)
 Der Doktor Faust ("An doktor Faust", 1851)
 Vermischte Schriften ("Skridoù liesdoare", 3 levrenn, 1854)

 Liammoù diavaez

 Heinrich-Heine-Portal 
 Heinrich-Heine-Net 
Notennoù

Rummad:Skrivagnerien alamanek
Rummad:Skrivagnerien Alamagn
Rummad:Ganedigezhioù 1797
Rummad:Marvioù 1856