Martigny (Valais)

Martigny (alamaneg : Martinach) a zo ur gêr eus Suis, e kanton Valais. Hi eo an eil kêr vrasañ er c’hanton, goude Sion, gant  a annezidi e miz Kerzu 2013. Emañ e kroashent meur a hent bras etre Italia, Bro-C'hall ha Suis. Unan anezho a gas da Draoñienn Aosta hag unan all da Chamonix e Savoia, en ur dreuziñ an Alpoù.

Pouezus eo an touristerezh hag al labour-douar en tolead, dreist-holl gounezerezh ar gwiniegi.

Douaroniezh
War lez ar stêr Dranse emañ Martigny

Anv

 Hen impalaeriezh roman 

 F(orum) C(laudii) A(ugusti) (CIL XVII 2, 120a & 124, 47)
 Foro Claudienses Vallenses (AE 1897,75 & 198,98)
 Octodurenses (Hist. Nat. III, 135)
 Oktodouron (Ptol. II, 12,3)
 Octoduro (It. Ant. 351,5; Taolenn Peutinger)

 Impalaeriezh roman izel 

 F(orum) C(laudii) A(ugusti) (CIL XII 5525 = XVII, 2, 121, bloavezhioù 305/306)
 F(orum) C(laudii) Val(lensium) (CIL XII 5520 & 5522 = CIL XVII, 2, 111 & 113)
 F(orum) C(laudii) Vall(ensium) Oct(odurus) (CIL XVII, 2, 119)
 Civitas Vallensium id est Octodoro (Not. Gall.)
 episcopus octodorensis, 381 (Sened Iliz Aquileia, Corpus scriptorum ecclesiasticorum latinorum, 82, 3)

Civitas Octodorensis, 517 (Conc. Gall., II)
Rufus ... Civitas Octodorinsium episcopus, 541 (ibid.)
Ecclesia Octorinsium, 549 (ibid)

 Krennamzer 

Martiniacum, builh ar pab Aleksandr III eus 18 a viz Meurzh 1163

 Gerdarzh 

 Forum Claudii ː ur gêr digor = forlac'h, savet da vare an impalaer Klaod Iñ
 Octodur-Dur- ː eizh lec'h tremen (roudourioù ?, pontoù ? odoù ?)
 Martiniacum ː diwar anv ur familh tost ouzh an eskobCharles Bonnet & Catherine Santschi, p. 106

Ardamezioù
"En gul, e leon en argant, o zerc'hel etre e bavioù un horzh en aour"

Ger-ardamez : Le juste sera ferme et sans crainte comme un lion

Istor
Savet e voe Martigny da vare ar Romaned el lec’h ma oa un oppidum galian anvet Octoduron pe Octodurum, gant pobl ar Veragri. Emgannoù a voe e-kichen Octodurum e 57-56 kent JK, etre Romaned an 12vet lejion renet gant Servius Galba hag ar Veragri hag ar pobloù kevredet ganto, an Nantuates hag ar Seduni. War-dro ar bloavezh 47, dindan ren an impalaer Claudius, e voe savet ur gêr roman, anvet Forum Claudii Augusti da gentañ, un anv hag a yeas buan da Forum Claudii Vallensium. Roudoù eus ur amfiteatr roman a c’haller gwelet c’hoazh. Eus an  eo an anv « Martigny », diwar an anv den Martinus.

Sez eskopti ar Valais betek ar VIvet kantved (pa voe kaset da Sion). Er bloavezh 1033, an eskob Aymon a oa anvet Sedunensis episcopus atque Octodorensis ("Eskob Sion hag Octodurum").

 Monumantoù ha traoù heverk 

 Maen-bonn roman
 Tour Bâtiaz
 Iliz Itron-Varia ar Maezhioù
 Chapel Bâtiaz
 Maner Ganioz
 Ti Kêr / Maison commune

 Tud 

 Levrlennadur 
 Charles Bonnet & Catherine Santschi ː Topographie chrétienne des cités de la Gaule, des origines au milieu du VIIIè siècle. XV. Valais (Civitas Vellensium). De Boccard. 2007
L. Dupont-Lachenal & Oscar Darbellay : Martigny. de la capitale romaine à la cité moderne. Collection Trésors de mon pays. Editions du Griffon. Neuchatel. 1963

 Daveoù ha notennoù 
Rummad:Kumunioù kanton Valais