Gwallerezh

Ar gwallerezh pe palforserezh eo an anvioù a roer d'an darempred reizhel graet dre heg gant un den enep da youl un den all.
Dre vras e komzer eus enlakaat tra pe dra en organoù reizhel un den. En  ec'h eo un torfed hervez lezennoù an darn vrasañ eus ar broioù, petra bennak ma c'hall kemmañ ster ar ger hervez ar broioù. E Kanada n'eus ket anv a wallerezh evel e Bro-C'hall, da skouer, met eus arsailh reizhel, ar pezh a dalv kement hag ur stokadenn reizhel graet enep da youl un den.

Henamzer
Hellaz kozh
E mojennoù Hellaz kozh e veze gwallet tud gant an doueed ha doueezed, ha Zeus a roe ar skouer fall gant an holl nimfenned (Io n'eo nemet unan anezho) arsailhet gantañ, ma vage fulor e wreg evel-se.
E-touez an dud e veze skrapet merc'hed, ha graet an eured goude, evel ma vez graet c'hoazh e pobloù zo (Tchetchened). Gant Hades e voe skrapet Persefone, gant Apollon e voe Dafne; gant Aias Oileos e voe Kassandra, gant Hektor, Andromac'he; gant Ac'hilleüs, Polyksene...

En Hellaz kozh e veze kastizet ar maouezed avoultr, dre heg evel dre gaer. Ar gwaz a c'halle kaout serc'hed.

Roma gozh
En amzerioù koshañ en devoa ar pater familias gwir a vuhez hag a varv war dud e diegezh, ha war ar maouezed ivez eta. 

Krennamzer
Er Grennamzer e weler o tont war wel ar Ius primae noctis, gwir an nozvezh kentañ, kemeret gant an aotrou, a c'halle hervez ar boaz, kaout darempred reizhel gant ur plac'h divoulc'h hag a oa sklavez war e zouar pa zimeze d'ur sklav all dezhañ.

Eus kement-se ez eus kaoz en oberennoù evel Fuenteovejuna, gant Lope de Vega hag en La catedral del mar gant Ildefonso Falcones.

Gwallerezh er brezel
 Gwalladeg ar rouanez vrezhon Boudika hag he merc'hed gant ar Romaned.
 Gwalladegoù maouezi Bulgaria gant soudarded an Impalaeriezh Ottoman e-pad emsavadeg Ebrel 1876.
 E-pad an eil brezel-bed e voe gwalladegoù bras, gant an holl armeoù, ha brudet darn anezho:
 Gwalladeg maouezi Nankin gant an arme japanat
 Skrapadeg Koreanezed (etre 20 000 ha 200 000) ha Sinaadezed evit ezhommoù soudarded an arme japanat.
 Gwalladeg maouezi en URSS (1941-1944) gant an arme alaman, ha gwalladegoù an Alamanezed (2 vilion a ve bet anezho) gant an arme rusian e 1945.
Gwaladeg Italianezed gant soudarded c'hall e 1944 Libération, 15/05/2015
 Gwalladegoù bugale Kreizafrika gant soudarded c'hall e 2014 (gant ster Kanada) « Jean-Pierre Chevènement justifie le viol des enfants Centrafricains par les militaires français. » : Cameroon Voice, 04/05/2015.
Gwalladegoù soudarded ar stad islamek e Kurdistan adalek 2013.

Lennegezh
Meur a oberenn zo bet awenet gant gwallidigezh Lucretia.
Koll-digoll brezel, ur romant gant Anne Guillou, lakaet e brezhoneg gant Herve Lossec hag embannet gant Skol Vreizh e 2014, a gont istor ur plac'h eus Bro-Leon gwallet gant ur soudard amerikan da vare an Dieubidigezh.

Pennadoù kar
Gwallerezh reizhañ

Notennoù

Rummad:Torfedoù
Rummad:Gwallerezh