Iterbiom

|-
! colspan="2"| Iterbiom32px|right
|-
| colspan="2" style="text-align:center;"| Tuliom – Iterbiom – Lutesiom
|-
| colspan="2" |
 YbNo 250px|Taolenn beriodek, Iterbiom
Taolenn beriodek
|- bgcolor="#ffbfff"
! colspan="2" style="text-align:center;"| Perzhioù hollek
|-
|Niver atomek || 70
|-
|Rummad kimiek || Lantanidoù
|-
|Strollad || Lantanidoù
|-
|Trovezh || 6
|-
|Bloc'h || f
|-
|Tolz atomek || 173,040
|- bgcolor="#ffbfff"
! colspan="2" style="text-align:center;"| Aozadur elektronek
|-
| colspan="2" style="text-align:center;"| [Xe] 4f14 6s2Dasparzh an elektronoù : 2, 8, 18, 32, 8, 2
|-
| colspan="2" | center|150px
|- bgcolor="#ffbfff"
! colspan="2" style="text-align:center;"| Perzhioù atomek
|- valign="top"
|Niver oksidadur || + 3Oksidenn vazennek skañv
|-
|Tredanleiegezh || 1,1 (Skeul Linus Pauling)
|- valign="top"
|Gremmoù ionadur|| 1 : 603,434 kJ/mol2 : 1 174,804 kJ/mol3 : 2 416,956 kJ/mol4 : 4 202,898 kJ/mol
|-
|Skin atomek || 226 pm
|-
|Skin kenamsav || 178 pm
|-
|Skin Van der Vaals || (stlenn ebet)
|- bgcolor="#ffbfff"
! colspan="2" style="text-align:center;"| Perzhioù fizikel
|-
|Arvez || Kaled
|-
|Douester (≈20 °C) || 6,966 g/cm3
|-
|Teuzverk || 824 °C
|-
|Bervverk || 1 196 °C
|-
|Tredanharzusted''' || 250 nΩ•m (e 20 °C)
|- bgcolor="#ffbfff"
! colspan="2" style="text-align:center;"| Neuz an elfenn
|-
| colspan="2" | 280px|center

|-
! 24px|link=Skoazell:Elfennoù kimiek
|}
{{Quotation|Arabat eo droukveskañ gant Itriom 39Y !}}

Un elfenn gimiek eo an iterbiom ; Yb eo e arouez kimiek, 70 e niver atomek ha 173,04 e dolz atomek.

 Istor 
E 1878 e voe hiniennekaet an elfenn 70 gant ar c'himiour suis Jean Charles Galissard de Marignac e Skol-veur Geneva a-douez an erbiom a oa en un tamm kailh gadolinit. An anv ytterbium a roas d'an elfenn nevez, en enor da Ytterby, ur gêriadenn e-kichen Stockholm ma teue ar c'hailh.
E 1907 e voe rannet ytterbium Galissard de Marignac e div elfenn gant ar c'himiour gall Georges Urbain : unan a anvas neoytterbia, a zeuas da vezañ an iterbiom 70Yb, hag eben a anvas lutecia, a voe anvet lutesiom 71Lu.
E 1907 ivez e voe dizoloet Yb ha Lu en ytterbia gant ar c'himiour aostrian Carl Auer von Welsbach, hag ur wezh c'hoazh er Stadoù-Unanet gant ar c'himiour saoz Charles James.
E 1953 e voe kenderc'het iterbiom peuzc'hlan<ref>[[#Daveennoù|EMSLEY John, Nature's Building Blocks]]</ref>.

 Perzhioù 
Ur metal blot liv an arc'hant eo an iterbiom. Govelius eo, da lavaret eo e c'haller e bladañ a-daolioù morzhol ; orjalennus eo ivez : tu zo d'e astenn hep na dorrfe.
Ferromagnetek pe c'hourzhferromagnetek eo al lantanidoù e gwrezverkoù izel, ar pezh na c'hoarvez ket gant an iterbiom : kewarellek e vez e gwrezverkoù tommoc'h eget -272,15 °C, da lavaret eo e vez desachet gant ur warellvaez diavaez.
 Kimiek 
 Buan e tazgwered an iterbiom gant dour zomm, gorrekoc'h gant dour yen :
2 Yb [k] + 6 H2O [d] → 2 Yb(OH)3 [dz] + 3 H2 [g]Alc'hwez : k = kalet, d = dourek, dz = dourzileizhenn, g = gaz
 Dilufrañ gorrek a ra an iterbiom en aer :
4 Yb + 3 O2 → 2 Yb2O3 (trioksidenn iterbiom)
 Aes ivez eo dileizhañ an iterbiom en drenkenn sulfurek :
2 Yb [k] + 3 H2SO4 [dz] → 2 [Yb(H2O)9]3+ [dz] + 3 SO42- [dz] + 3 H2 [g]
 Gant an holl halogenoù, aroueziet amañ dre X, e tazgwered Yb pa vez tommoc'h eget 200 °C :
2 Yb [k] + 3 X2 [g] → 2 YbX''3 [k]

 Izotopoù 
Seizh izotop stabil eus Yb a gaver en natur, daou anezho o c'houzañv an digevanidigezh da reiñ izotopoù eus an erbiom.
Skinizotopoù zo bet kevanaozet, 27 anezho, 169Yb o vezañ an hini stabilañ gant un hanter-vuhez a 32 zevezh. 
+ Izotopoù stabilañ an iterbiom  Izotop
  % en natur
  Hanter-vuhez
  Digevanad 166Yb  kevanaozet  56,7 eurvezh  166Tm168Yb0,13 > 1,3x1014 bloavezh 164Erdre skinoù α 168Erdre skinoù β 169Yb  kevanaozet  32,026 devezh]]  169Tm 170Yb  3,04 stabil, 100 neutron 171Yb  14,28 stabil, 101 neutron 172Yb  21,83 stabil, 102 neutron 173Yb  16,13 stabil, 103 neutron 174Yb  31,83 stabil, 104 neutron 175Yb  kevanaozet  4,185 devezh  175Lu176Yb12,76 > 1,6x1017 bloavezh 172Erdre skinoù α 176Hfdre skinoù β 177Yb  kevanaozet  1,911 eurvezh  177Lu

 Arver 
 Skinoù gamma a vez bannet gant an iterbiom-169 goude bezañ bet kenderc'het en ur greizenn derc'hanel ; e-pad miz e c'haller arverañ an andon skinoù Γ-se er vezegiezh, ma erlec'hiont ouzh ar skinoù X.
 Iterbiom a lakaer a-wezhioù en dir disvergl evit tanavaat e c'hreunennegezh hag evit e galetaat.
 Evel pister da fardañ laseroù da labourat en trohed-où 1 060-1 120 nm ez implijer iterbiom alies, hogen a-gementadoù munut rak techet eo da deñvalaat al luc'hedañvoù.
 Peogwir e talm ar gouloù buanoc'h eget ar c'horrwagennoù emeur o klask fardañ horolajoù luc'hel, a vije resisoc'h c'hoazh eget ar re atomek a zo diazezet war talm ar c'heziom Cs-133. War-dro 10−17 eilenn e vije resisted hevelep horolajoùPEIK Ekkerhard, New "pendulum" for the ytterbium clock, Physikalisch-Technische Bundesanstalt  Liamm oberiant 24 C'HWE 13.

 Notennoù 

 Daveennoù 
 American Chemical Society  Liamm oberiant 25 DU 12
 AN NOALLEG Yann-Baol, Geriadur ar Gimiezh, Preder, Plomelin, 2008 ISBN 978-2-901383-69-7 Preder
 AN NOALLEG Yann-Baol, Geriadur ar Fizik, Preder, Plomelin, 2006 ISBN 978-2-901383-64-2
 Annales de chimie et de physique, Gallica / Bibliothèque nationale de FranPr  Liamm oberiant 26 HER 12
 Atomic weights of the elements 2007 (IUPAC Technical Report) Pure an Applied Chemistry  Liamm oberiant 26 HER 12
 Atomic Weights and Isotopic Compositions for All Elements National Institute of Standards and Technology  Liamm oberiant 18 HER 12
 Bureau de Recherche Géologique et Minière (BRGM)  Liamm oberiant 26 HER 12
 CONSIDINE Glenn D., Van Nostrand's Encyclopedia of Chemistry, Wiley-InterscienPr, 2005 ISBN 978-0-471-61525-5 
 DEPOVERE Paul, La classification périodique des éléments — La merveille fondamentale de l'Univers, De Boeck, Brussels, Belgia, 2002 ISBN 978-2-8041-4107-3 
 EMSLEY John, Nature's Building Blocks — An A-Z Guide to the Elements, Oxford University Press, 2001 ISBN 978-0-19-850341-5 
 Geriadur brezhoneg An Here, Plougastell-Daoulaz, 2001 ISBN 978-2-86843-236-0
 ÉTIENNE Guy, Geriadur ar Stlenneg, Preder, 1996 ISBN 978-2-901383-14-7
 HOLDEN Norman, History of the Origin of the Chemical elements and Their Discoverers, New York, 2001 Brookhaven National Laboratory  Liamm oberiant 26 HER 12
 International Union of Pure and Applied Chemistry (IUPAC)  Liamm oberiant 26 HER 12
 Jefferson Lab  Liamm oberiant 22 KZU 2012
 Joint Institute for Nuclear Research (ОИЯИ e Dubna)  Liamm oberiant 25 DU 2012
 Los Alamos National Laboratory  Liamm oberiant 14 C'HWE 2013
 Les propriétés chimiques  Liamm oberiant 07 GEN 13
 LIDE David R., CRC Handbook of Chemistry and Physics - 88th Edition, CRC Press, 2007 ISBN 978-0-8493-0488-0 
 Royal Society of Chemistry  Liamm oberiant 03 KZU 2012
 STWERTKA Albert, A Guide to the Elements, Oxford University Press, 1996 ISBN 978-0-19-508083-4 
 Webelements  Liamm oberiant 26 HER 2012

Rummad:Elfennoù kimiek