Fermiom

Taolenn beriodek Perzhioù hollekNiver atomek  100Rummad kimiek  AktinidoùStrollad  AktinidoùTrovezh  7Bloc'h  fTolz atomek  [257]  Aozadur elektronek Aozadur elektronek an atomoù[Rn] 5f12 7s2 Dasparzh an elektronoù : 2, 8, 18, 32, 30, 8, 2 center|150px Perzhioù atomekNiver oksidadur  +2, +3Tredanleiegezh  1,30 (Skeul Linus Pauling)Gremmoù ionadur 1 : 627 kJ/mol2 : 1 200 kJ/mol3 : 2 240 kJ/molSkin atomek  245 pmSkin kenamsav  167 pmSkin Van der Vaals  (stlenn ebet) Perzhioù fizikelArvez  Kaled Douester (≈20 °C)  8,84 g/cm3Teuzverk  1 527 °CBervverk  (stlenn ebet)°CTredanharzusted  (stlenn ebet) nΩ•m (e 20 °C)24px|link=Skoazell:Elfennoù kimiek
Un elfenn gimiek treuzuraniat skinoberiek eo ar fermiom ; Fm eo e arouez kimiek, 100 e niver atomek ha 257,095 e dolz atomek.
An daouzekvet aktinid eo e taolenn drovezhiek an elfennoù kimiek.

 Istor 
D'an 11 a viz Du 1952 e lakaas Stadoù-Unanet Amerika ar c'hentañ bombezenn gwrezderc'hanel da darzhañ war atoll Enewetak en Inizi Marshall. Darbodoù a voe dastumet war un atoll amezek ha kaset da Skol-veur Kalifornia e Berkeley evit ma vijent dielfennet, ar pezh a voe graet gant Gregory R. Choppin, Albert Ghiorso, Bernard Harvey ha Stanley Thompson. Ken bras e oa bet an niver a neutronoù o skinata an atomoù uraniom-238 ma voe tapet lod anezho ha ma voe ganet elfennoù kimiek, eus 96Cf betek 99Es hag izotop 255 an elfenn 100. An einsteiniom a voe kavet da gentañ, e miz Kerzu 1952. Darbodoù all a voe kaset da Verkeley, hag e 1953 e voe dizoloet an elfenn 100. Berzet e voe an dizoloadenn gant gouarnamant S.U.A. betek 1955 en abeg d'ar Brezel Yen, met treiñ diwar ar bec'h a reas Berkeley dre gendelc'her da labourat diwar plutoniom-239, hag e 1954 ez embannjont disoc'hoù o labourioù nann-stadelGHIORSO Alberet, Einsteinium and Fermium, 2003, American Chemical Society Liamm oberiant 17 MEU 13.
D'an 18 a viz Mae 1954 ez embannas ur skipailh svedat eus Ensavadur Nobel evit ar Fizik e Stockholm en doa kevanaozet izotop 250 an elfenn 100 dre skinata U-238 gant ionoù oksigen en ur c'hiklotronPhysical Review Online Archive (PROLA)  Liamm (skin)oberiant 17 MEU 13, met e dibenn ar bloavezh 1954 e voe anzavet skipailh Berkeley evel dizoloer kentañ : dezhañ da envel an elfenn 100, a voe anvet fermium en enor d'ar fizikour italian Enrico Fermi, aet d'an anaon d'an 28 a viz Du 1954.

 Perzhioù 
Ken nebeut a fermiom a vez kenderc'het, ken berr eo e hanter-vuhez ha ken skinoberiek eo ma ne c'haller nemet diouganañ e berzhioù fizikel dre e lec'h e taolenn an elfennoù kimiek.
Biskoazh n'eur deuet a-benn d'e welet en e stumm metalek.
 Kimiek 
Betek gouzout hiroc'h emañ perzhioù kimiek ar fermiom ar re a zo gortozet diouzh e lec'h e taolenn an elfennoù kimiek.
THOMPSON & HARVEY & CHOPPIN & SEABORG, Chemical Properties of Elements 99 and 100, Journal of the American Chemical Society, 12/1954, pp. 6229-6236  Liamm oberiant 17 MEU 13
 Izotopoù 
Naontek izotop ha tri izomer derc'hanel zo anavezet, eus 242Fm betek 260Fm. Fermiom-257 eo an hini stabilañ, gant un hanter-vuhez a 100,5 devezh.
+ Izotopoù stabilañ ar fermiom  Izotop
  % en natur
  Hanter-vuhez
  Digevanidigezh 252Fm kevanaozet 25,29 eurvezh α → 248Cf253Fmkevanaozet3 devezh e → 253Es α → 249Cf 255Fm  kevanaozet  20,07 eurvezh  α → 251Cf 257Fm  kevanaozet  100,5 devezh  α → 253Cf

 Kenderc'hadur 
Dre skinata aktinidoù skañvoc'h gant neutronoù e kenderc'her fermiom ; dazgwereder derc'hanel Oak Ridge, Tennessee zo gouestlet da gevanaozadur elfennoù pounneroc'h eget 96Cm.
En Oak Ridge, ~10 g a guriom skinataet a ro ~0,1 g a galiforniom 249Cf, ~0,001 g (1 mg) a verkeliom 249Bk hag a einsteiniom (Es-249, Es-250, Es-251 hag Es-252) kent reiñ ~0,000000000001 g (10−12 g, 1pg) a fermiomGREENWOOD Norman N., Chemistry of the Elements.

 Arver 
Hini ebet, war-bouez an enklaskoù skiantel a-benn kenderc'hañ elfennoù kimiek all.

 Notennoù 

 Daveennoù 
 AN NOALLEG Yann-Baol, Geriadur ar Gimiezh, Preder, Plomelin, 2008, ISBN 978-2-901383-69-7 Preder
 AN NOALLEG Yann-Baol, Geriadur ar Fizik, Preder, Plomelin, 2006, ISBN 978-2-901383-64-2
 CONSIDINE Glenn D., Van Nostrand's Encyclopedia of Chemistry, Wiley-InterscienPr, 2005, ISBN 978-0-471-61525-5 
 DEPOVERE Paul, La classification périodique des éléments — La merveille fondamentale de l'Univers, De Boeck, Brussels, Belgia, 2002, ISBN 978-2-8041-4107-3 
 EMSLEY John, Nature's Building Blocks — An A-Z Guide to the Elements, Oxford University Press, 2001, ISBN 978-0-19-850341-5 
 Geriadur brezhoneg An Here, Plougastell-Daoulaz, 2001, ISBN 978-2-86843-236-0
 ÉTIENNE Guy, Geriadur ar Stlenneg, Preder, 1996, ISBN 978-2-901383-14-7
 GREENWOOD Norman N., Chemistry of the Elements, Elsevier Science Ltd., 1997, ISBN 978-0-08-037941-8 
 LIDE David R., CRC Handbook of Chemistry and Physics - 88th Edition, CRC Press, 2007, ISBN 978-0-8493-0488-0 
 McGraw-Hill Concise Encyclopedia of Chemistry, McGraw-Hill Professional, 2004, ISBN 978-0-07-143953-4 
 STWERTKA Albert, A Guide to the Elements, Oxford University Press, 1996, ISBN 978-0-19-508083-4 
 The Merck Index - An Encyclopædia of Chemicals, Drugs and Biologicals, Merck Manuals, 2006, ISBN 978-0-911910-00-1 

 Liammoù diavaez 
 American Chemical Society  Liamm oberiant 25 DU 12
 Royal Society of Chemistry  Liamm oberiant 03 KZU 2012
 Los Alamos National Laboratory  Liamm oberiant 14 C'HWE 2013
 Webelements  Liamm oberiant 26 HER 2012
 International Union of Pure and Applied Chemistry (IUPAC)  Liamm oberiant 26 HER 12
 National Nuclear Data Center (NNDC)  Liamm (skin)oberiant 13 MEU 2013
 Annales de chimie et de physique, Gallica / Bibliothèque nationale de FranPr  Liamm oberiant 26 HER 12
 Atomic weights of the elements 2007 (IUPAC Technical Report) Pure an Applied Chemistry  Liamm oberiant 26 HER 12
 Atomic Weights and Isotopic Compositions for All Elements National Institute of Standards and Technology  Liamm oberiant 18 HER 12
 Bureau de Recherche Géologique et Minière (BRGM)  Liamm oberiant 26 HER 12
 HOLDEN Norman, History of the Origin of the Chemical elements and Their Discoverers, New York, 2001 Brookhaven National Laboratory  Liamm oberiant 26 HER 12
 Jefferson Lab  Liamm oberiant 22 KZU 2012
 Joint Institute for Nuclear Research (ОИЯИ e Dubna)  Liamm oberiant 25 DU 2012
 Les propriétés chimiques  Liamm oberiant 07 GEN 13

Rummad:Elfennoù kimiek