Einsteiniom

Taolenn beriodek Perzhioù hollekNiver atomek  99Rummad kimiek  AktinidoùStrollad  AktinidoùTrovezh  7Bloc'h  fTolz atomek  [252]  Aozadur elektronek Aozadur elektronek an atomoù[Rn] 5f11 7s2 Dasparzh an elektronoù : 2, 8, 18, 32, 29, 8, 2 center|150px Perzhioù atomekNiver oksidadur  +2, +3, +4Tredanleiegezh  1,30 (Skeul Linus Pauling)Gremmoù ionadur 1 : 614,38 kJ/mol2 : 1 180 kJ/mol3 : 2 190 kJ/molSkin atomek  245 pmSkin kenamsav  165 pmSkin Van der Vaals  (stlenn ebet) Perzhioù fizikelArvez  Kaled Douester (≈20 °C)  13,500 g/cm3Teuzverk  860 °CBervverk  (stlenn ebet)°CTredanharzusted  (stlenn ebet) nΩ•m (e 20 °C) Neuz an elfenn 320px|center Es-253 kalet (~300 mg) o lugerniñ dre skinoberiegezh 24px|link=Skoazell:Elfennoù kimiek
Un elfenn gimiek treuzuraniat skinoberiek eo an einsteiniom ; Es eo e arouez kimiek, 99 e niver atomek ha 252,083 e dolz atomek.
An unnekvet aktinid eo e taolenn drovezhiek an elfennoù kimiek.

 Istor 
D'an 11 a viz Du 1952 e lakaas Stadoù-Unanet Amerika ar c'hentañ bombezenn gwrezderc'hanel da darzhañ war atoll Enewetak en Inizi Marshall. Darbodoù a voe dastumet war un atoll amezek ha kaset da Skol-veur Kalifornia e Berkeley evit ma vijent dielfennet, ar pezh a voe graet gant Gregory Choppin, Stanley Thompson, Albert Ghiorso ha Bernard Harvey. War-dro 200 atom eus un elfenn nevez a gavjont e-kerzh ar mizvezh kentañ, met e 1955 hepken ez embannjont disoc'h o labour.
Atomoù uraniom o devoa paket trawalc'h a neutronoù evit tremen da galiforniom, ha hemañ en devoa digevanet da reiñ izotop 253 an elfenn 99 :
 238 U + 15 n————→6 β— 253 Cf β—————→6 β— 253 Es 92 98 99
E 1961 e oa bet dastumet trawalc'h eus an elfenn evit ma c'hallas ar skiantourien sellet outi gant o daoulagad hag he fouezañ : war dro 10 µg.

En enor da Albert Einstein e voe roet an anv einsteinium d'an elfenn 98.

 Perzhioù 
Ur metal blot liv an arc'hant eo an einsteiniom. Tost da hini e amezeg an aktinid 98Cf eo e deuzverk, ha tost da hini e amezeg al lantanid 67Ho eo e deuzverk. Ken kreñv eo e skinoberiegezh m'en em zistruj buan an elfenn en ur vannañ kalz gremm, el laka da lugerniñ.
 Douester(g/cm3 Teuzverk(°C) Bervverk(°C) Tredanharzhusted(µΩ•m, e 20 °C) 98Cf 14,790  900  1 745  ? Einsteiniom 8,840  860  ?  ? 67Ho 8,797  1 472  2 700  814 100Fm 15,100  1 527  ?  ?
Kewarellek eo an einsteiniom, da lavaret eo e tro da warell pa vez lakaet en ur gwarellvaez diavaez.
 Kimiek 
Evel an holl aktinidoù e tazgwered 99Es gant an halogenoù. N'eus ket bet tro da studiañ an elfenn pelloc'h, en abeg d'e rouezded ha d'e skinoberiegezh el laka buan da dreiñ da verkeliom-249 goude 20 devezh, ha da galiforniom-249 war-lerc'h :
 253 Es α————→20 d. 249 Bk β-————→330 d.  249 Cf 99 97 98
 Izotopoù 
Naontek izotop eus einsteiniom ha tri izomer derc'hanel zo anavezet, eus 240Es betek 258Es.
+ Izotopoù stabilañ an einsteiniom Izotop % en natur Hanter-vuhez Digevanidigezh252Eskevanaozet471,7 devezh α → 248Bk ε → 252Cf β- → 252Fm 253Es  kevanaozet  20,47 devezh  α → 249Bk254Eskevanaozet275,7 devezh α → 250Bk ε → 254Cf β- → 254Fm255Eskevanaozet39,8 devezh α → 251Bk β- → 255Fm

 Kenderc'hadur 
 Dre skinata aktinidoù skañvoc'h gant neutronoù e kenderc'her einsteiniom ; daou zazgwereder derc'hanel zo evit kevanaozañ elfennoù pounneroc'h eget 96Cm : an eil en Oak Ridge, Tennessee er Stadoù-Unanet, hag egile e Dimitrovgrad e Rusia.
En Oak Ridge, ~10 g a guriom skinataet a ro ~0,1 g a galiforniom 249Cf, ~0,001 g (1 mg) a verkeliom 249Bk hag a einsteiniom (Es-249, Es-250, Es-251 hag Es-252) kent reiñ ~0,000000000001 g (10−12 g, 1pg) a fermiomGREENWOOD Norman N., Chemistry of the Elements.
 Klasket ez eus bet kenderc'hañ einsteiniom dre argerzh Van Arkel-De Boer
EsF3 + 3 Li → Es + 3 LiF
met didalvez a-walc'h eo, rak abalamour d'e skinoberiegezh ha d'e deuzverk izel e tro buan Es da vurezh. Efedusoc'h eo kenderc'hañ einsteiniom diwar e stumm oksidet (III) gant lantanom metalek :
Es2O3 + 2 La → 2 Es + La2O3

 Arver 
Hini ebet, war-bouez an enklaskoù skiantel a-benn kenderc'hañ elfennoù kimiek all.
 Notennoù 

 Daveennoù 
 AN NOALLEG Yann-Baol, Geriadur ar Gimiezh, Preder, Plomelin, 2008, ISBN 978-2-901383-69-7 Preder
 AN NOALLEG Yann-Baol, Geriadur ar Fizik, Preder, Plomelin, 2006, ISBN 978-2-901383-64-2
 CONSIDINE Glenn D., Van Nostrand's Encyclopedia of Chemistry, Wiley-InterscienPr, 2005, ISBN 978-0-471-61525-5 
 DEPOVERE Paul, La classification périodique des éléments — La merveille fondamentale de l'Univers, De Boeck, Brussels, Belgia, 2002, ISBN 978-2-8041-4107-3 
 EMSLEY John, Nature's Building Blocks — An A-Z Guide to the Elements, Oxford University Press, 2001, ISBN 978-0-19-850341-5 
 Geriadur brezhoneg An Here, Plougastell-Daoulaz, 2001, ISBN 978-2-86843-236-0
 ÉTIENNE Guy, Geriadur ar Stlenneg, Preder, 1996, ISBN 978-2-901383-14-7
 GREENWOOD Norman N., Chemistry of the Elements, Elsevier Science Ltd., 1997, ISBN 978-0-08-037941-8 
 LIDE David R., CRC Handbook of Chemistry and Physics - 88th Edition, CRC Press, 2007, ISBN 978-0-8493-0488-0 
 McGraw-Hill Concise Encyclopedia of Chemistry, McGraw-Hill Professional, 2004, ISBN 978-0-07-143953-4 
 STWERTKA Albert, A Guide to the Elements, Oxford University Press, 1996, ISBN 978-0-19-508083-4 
 The Merck Index - An Encyclopædia of Chemicals, Drugs and Biologicals, Merck Manuals, 2006, ISBN 978-0-911910-00-1 

 Liammoù diavaez 
 American Chemical Society  Liamm oberiant 25 DU 12
 Royal Society of Chemistry  Liamm oberiant 03 KZU 2012
 Los Alamos National Laboratory  Liamm oberiant 14 C'HWE 2013
 Webelements  Liamm oberiant 26 HER 2012
 International Union of Pure and Applied Chemistry (IUPAC)  Liamm oberiant 26 HER 12
 National Nuclear Data Center (NNDC)  Liamm (skin)oberiant 13 MEU 2013
 Annales de chimie et de physique, Gallica / Bibliothèque nationale de FranPr  Liamm oberiant 26 HER 12
 Atomic weights of the elements 2007 (IUPAC Technical Report) Pure an Applied Chemistry  Liamm oberiant 26 HER 12
 Atomic Weights and Isotopic Compositions for All Elements National Institute of Standards and Technology  Liamm oberiant 18 HER 12
 Bureau de Recherche Géologique et Minière (BRGM)  Liamm oberiant 26 HER 12
 HOLDEN Norman, History of the Origin of the Chemical elements and Their Discoverers, New York, 2001 Brookhaven National Laboratory  Liamm oberiant 26 HER 12
 Jefferson Lab  Liamm oberiant 22 KZU 2012
 Joint Institute for Nuclear Research (ОИЯИ e Dubna)  Liamm oberiant 25 DU 2012
 Les propriétés chimiques  Liamm oberiant 07 GEN 13

Rummad:Elfennoù kimiek