Nobeliom

Taolenn beriodek Perzhioù hollekNiver atomek  102Rummad kimiek  AktinidoùStrollad  AktinidoùTrovezh  7Bloc'h  fTolz atomek  [259]  Aozadur elektronek Aozadur elektronek an atomoù[Rn] 5f14 7s2 Dasparzh an elektronoù : 2, 8, 18, 32, 32, 8, 2 center|150px Perzhioù atomekNiver oksidadur  +2, +3Tredanleiegezh  1,30 (Skeul Linus Pauling)Gremmoù ionadur 1 : 663 kJ/mol2 : 1 250 kJ/mol3 : 2 490 kJ/molSkin atomek  246 pmSkin kenamsav  176 pmSkin Van der Vaals  (stlenn ebet)  Perzhioù fizikelArvez  Kaled Douester (≈20 °C)  (stlenn ebet) g/cm3Teuzverk  827 °CBervverk  (stlenn ebet)°CTredanharzusted  (stlenn ebet) nΩ•m (e 20 °C)24px|link=Skoazell:Elfennoù kimiek
Un elfenn gimiek treuzuraniat skinoberiek eo an nobeliom ; No eo e arouez kimiek, 102 e niver atomek ha 259,101 e dolz atomek.
Ar pevarzekvet aktinid eo e taolenn drovezhiek an elfennoù kimiek.

 Istor 
E 1957 ez embannas skiantourien an Ensavadur Nobel e Stockholm o doa dizoloet izotop 251 pe 253 en elfenn 102 dre skinata kuriom-244 gant karbon-13. Nobelium (No) eo an anv a rojont d'an elfenn nevez, en enor da Alfred Nobel, kent distreiñ war o c'hiz : ne oant mui asur eus o c'havadenn.
E 1958 e voe kaset an hevelep arnodenn gant skipailh Albert Ghiorso ha Glenn T. Seaborg e Skol-veur Kalifornia (Berkeley). Izotop 250 ar fermiom a voe dinoet, o tont eus izotop 252 an elfenn 102, a voe anvet nobelium ivez :
 244 Cm + 12 C → 256 No → 252 No + 4 1 <big>n 96 6 102 102 0
E 1961, pa oa o klask kevanaozañ an elfenn 103 (103Lr) e prouas an hevelep skipailh en doa arsellet skinoù α o tont eus an elfenn 102, a gredjont bezañ No-255.

Diouzh o zu, ar Rusianed e Labourva Flerov e Dubna (U. R. S. S.) a embannas e 1966 o doa kavet an elfenn 102 ivez, dre an dazgwered :
 238 U + 22 Ne → 260 No → 254 No + 6 1 <big>n 92 10 102 102 0
E 1969 e teuas skipailh Dubna a-benn da ziskouez kerentiezh kimiek etre ar 14vet lantanid (70Yb) hag an elfenn 102, a anvjont joliotium (Jo) en enor d'ar fizikour gall Frédéric Joliot-Curie (1900-1958).

E 1992 ez anzavas an International Union of Pure and Applied Chemistry (IUPAC) e oa labour Dubna e 1966 an hini resisañ, hogen miret e voe an anv nobelium abalamour d'an niver a bennadoù bet skrivet dija a rae dave da 102NoNames and symbols of transfermium elements, IUPAC, 1997  Liamm oberiant 19 MEU 13.

 Perzhioù 
Peogwir n'eus bet kavet izotop ebet eus 102No a badfe pelloc'h eget ur vunutenn ne c'haller kadarnaat perzh ebet d'an elfenn.

 Izotopoù 
C'hwezek skinizotop eus an nobeliom zo bet kevanaozet (248No hag an heuliad No-250 betek No-264), ha tri izomer derc'hanel zo (No-251m, No-253m ha No-254m).
+ Izotopoù stabilañ an nobeliom  Izotop
  % en natur
  Hanter-vuhez
  Digevanidigezh253Nokevanaozet1,62 vunutenn α → 249Fm β+ → 253Md254Nokevanaozet51 eilenn α → 250Fm β+ → 254Md255Nokevanaozet3,1 munutenn α → 251Fm β+ → 255Md257Nokevanaozet25 eilenn α → 253Fm β+ → 257Md259Nokevanaozet58 munutenn α → 255Fm e → 259Md

 Arver 
Hini ebet.

 Notennoù 

 Daveennoù 
 AN NOALLEG Yann-Baol, Geriadur ar Gimiezh, Preder, Plomelin, 2008, ISBN 978-2-901383-69-7 Preder
 AN NOALLEG Yann-Baol, Geriadur ar Fizik, Preder, Plomelin, 2006, ISBN 978-2-901383-64-2
 CONSIDINE Glenn D., Van Nostrand's Encyclopedia of Chemistry, Wiley-InterscienPr, 2005, ISBN 978-0-471-61525-5 
 DEPOVERE Paul, La classification périodique des éléments — La merveille fondamentale de l'Univers, De Boeck, Brussels, Belgia, 2002, ISBN 978-2-8041-4107-3 
 EMSLEY John, Nature's Building Blocks — An A-Z Guide to the Elements, Oxford University Press, 2001, ISBN 978-0-19-850341-5 
 Geriadur brezhoneg An Here, Plougastell-Daoulaz, 2001, ISBN 978-2-86843-236-0
 ÉTIENNE Guy, Geriadur ar Stlenneg, Preder, 1996, ISBN 978-2-901383-14-7
 GREENWOOD Norman N., Chemistry of the Elements, Elsevier Science Ltd., 1997, ISBN 978-0-08-037941-8 
 LIDE David R., CRC Handbook of Chemistry and Physics - 88th Edition, CRC Press, 2007, ISBN 978-0-8493-0488-0 
 McGraw-Hill Concise Encyclopedia of Chemistry, McGraw-Hill Professional, 2004, ISBN 978-0-07-143953-4 
 SCERRI Eric R., The Periodic Table — Its Story and its Significance, Oxford University Press, 2006, ISBN 978-0-19-530573-9 
 STWERTKA Albert, A Guide to the Elements, Oxford University Press, 1996, ISBN 978-0-19-508083-4 
 The Merck Index - An Encyclopædia of Chemicals, Drugs and Biologicals, Merck Manuals, 2006, ISBN 978-0-911910-00-1 

 Liammoù diavaez 
 American Chemical Society  Liamm oberiant 25 DU 12
 Royal Society of Chemistry  Liamm oberiant 03 KZU 2012
 Los Alamos National Laboratory  Liamm oberiant 14 C'HWE 2013
 Webelements  Liamm oberiant 26 HER 2012
 International Union of Pure and Applied Chemistry (IUPAC)  Liamm oberiant 26 HER 12
 National Nuclear Data Center (NNDC)  Liamm (skin)oberiant 13 MEU 2013
 Annales de chimie et de physique, Gallica / Bibliothèque nationale de FranPr  Liamm oberiant 26 HER 12
 Atomic weights of the elements 2007 (IUPAC Technical Report) Pure an Applied Chemistry  Liamm oberiant 26 HER 12
 Atomic Weights and Isotopic Compositions for All Elements National Institute of Standards and Technology  Liamm oberiant 18 HER 12
 Bureau de Recherche Géologique et Minière (BRGM)  Liamm oberiant 26 HER 12
 HOLDEN Norman, History of the Origin of the Chemical elements and Their Discoverers, New York, 2001 Brookhaven National Laboratory  Liamm oberiant 26 HER 12
 Jefferson Lab  Liamm oberiant 22 KZU 2012
 Joint Institute for Nuclear Research (ОИЯИ e Dubna)  Liamm oberiant 25 DU 2012
 Les propriétés chimiques  Liamm oberiant 07 GEN 13

Rummad:Elfennoù kimiek