Samariom

Taolenn beriodek Perzhioù hollekNiver atomek  62Rummad kimiek  LantanidoùStrollad  LantanidoùTrovezh  6Bloc'h  fTolz atomek  150,36 Aozadur elektronek [Xe] 4f6 6s2Dasparzh an elektronoù : 2, 8, 18, 24, 8, 2 center|150px Perzhioù atomekNiver oksidadur  + 3, +2Oksidenn vazennek skañvTredanleiegezh  1,170 (Skeul Linus Pauling)Gremmoù ionadur 1 : 544,524 kJ/mol2 : 1 068,092 kJ/mol3 : 2 257,755 kJ/mol4 : 3 994,490 kJ/molSkin atomek  236 pmSkin kenamsav  185 pmSkin Van der Vaals  (stlenn ebet) Perzhioù fizikelArvez  Kaled Douester (≈20°C)  7,536 g/cm3 Teuzverk  1 072°C Bervverk  1 794°C Tredanharzusted  0,94 nΩ•m (e 20°C) Neuz an elfenn 280px|center 24px|link=Skoazell:Elfennoù kimiek
Un elfenn gimiek eo ar samariom ; Sm eo e arouez kimiek, 62 e niver atomek ha 150,36 e dolz atomek.

 Istor 
E 1879 e voe dizoloet ar samariom gant ar c'himiour gall Paul Émile Lecoq de Boisbaudran en un tamm kailh samarskit, (Y,C,U,Fe)3(Nb,Ta,Ti)5O16.
Diwar anv ar c'hailh samarskit e tibabas Paul Émile de Boisbaudran hini an elfenn nevez.

Douaroù rouez all a voe tennet eus ar samariom bet hiniennekaet e 1879, rak ampur e oa : ar gadoliniom 64Gd e 1886 hag an europiom 63Eu e 1901.

 Perzhioù 
Ur metal liv an arc'hant eo ar samariom glan. Oksidet e vez tamm-ha-tamm pa vez lezet en aer, ha pegañ a ra an tan ennañ e 150 °C. Zoken pa vez miret en eoul e vez oksidet, ar pezh a ro ul liv gris-arvelen dezhañ. Evit ma chomfe lufrus ez eo ret e virout en un endalc'her gant ur gaz diheged evel an argon 18Ar.
 Kimiek 
 Gorrek e tazgwered ar samariom gant dour yen, ha buan gant dour zomm :
2 Sm [k] + 6 H2O [d] → 2 Sm(OH)3 [dz] + 3 H2 [g]Alc'hwez : k = kalet, d = dourek, dz = dourzileizhenn, g = gaz
 Aes eo dileizhañ ar samariom en drenkenn sulfurek H2SO4 :
2 Sm [k] + 3 H2SO4 [dz] → 2 Sm [dz] + 3 SO4 [dz] + 3H2 [g]

 Izotopoù 
Skinoberiek eo ar samariom a gaver en natur. Pevar izotop zo : 144Sm, 150Sm, 152Sm ha 154Sm.
Samariom-152 eo an hini paotañ. 
+ Izotopoù stabilañ ar samariom  Izotop
  % en natur
  Hanter-vuhez
  Digevanad 144Sm  3,07 stabil, 82 neutron 145Sm  kevanaozet  340 devezh  145Pm 146Sm  louc'hoù  1,03x108 bloavezh  142Nd 147Sm  14,99  1,06x1011 bloavezh  143Nd 148Sm  11,24  7x1015 bloavezh  144Nd 149Sm  13,82  > 2x1015 vloavezh  145Nd 150Sm  7,38 stabil, 88 neutron 151Sm  kevanaozet  90 bloavezh  151Eu 152Sm  26,75 stabil, 90 neutron 153Sm  kevanaozet  46,284 eurvezh  153Eu 154Sm  22,75  > 2,3x1018 vloavezh  154Gd

 Arver 
 Gwarelloù samariom-kobalt (SmCo5 pe Sm2Co17) eo an arver pennañ. Dek mil gwezh galloudusoc'h eget ar gwarelloù graet diwar houarn eo ar gwarelloù-se ; n'eus nemet ar re a zo fardet diwar neodimiom a zo galloudusoc'h c'hoazh, hogen diaesoc'h eo diwarellaat ar re Sm-Co, ha betek 700 °C da nebeutañ e chomont stabil (300-400 °C evit ar gwarelloù Nd).
E kefluskerioù bihan, e selaouelloù, klevelloù ar binvioù-seniñ e kaver hevelep gwarelloù.
 Evel ar prazeodimiom e kaver samariom er c'hleuzeurioù dre wareg a vez implijet e greantelerezh ar sinema.CRC Handbook of Chemistry and Physics
 Arveret e vez da greñvaat strinkennoù fluorid kalkiom CaF2 evit fardañ laseroù.Royal Chemical Society  Liamm oberiant 28 GEN 13
 Samariom a implijer da fardañ gwer a zo gouest da lonkañ arskinoù danruz.
 Implijet e vez ivez da lonkañ neutronoù en dazgwerederioù derc'hanel.

 Notennoù 

 Daveennoù 
 American Chemical Society  Liamm oberiant 25 DU 12
 AN NOALLEG Yann-Baol, Geriadur ar Gimiezh, Preder, Plomelin, 2008 ISBN 978-2-901383-69-7 Preder
 AN NOALLEG Yann-Baol, Geriadur ar Fizik, Preder, Plomelin, 2006 ISBN 978-2-901383-64-2
 Annales de chimie et de physique, Gallica / Bibliothèque nationale de FranPr  Liamm oberiant 26 HER 12
 Atomic weights of the elements 2007 (IUPAC Technical Report) Pure an Applied Chemistry  Liamm oberiant 26 HER 12
 Atomic Weights and Isotopic Compositions for All Elements National Institute of Standards and Technology  Liamm oberiant 18 HER 12
 Bureau de Recherche Géologique et Minière (BRGM)  Liamm oberiant 26 HER 12
 CONSIDINE Glenn D., Van Nostrand's Encyclopedia of Chemistry, Wiley-InterscienPr, 2005 ISBN 978-0-471-61525-5 
 DEPOVERE Paul, La classification périodique des éléments — La merveille fondamentale de l'Univers, De Boeck, Brussels, Belgia, 2002 ISBN 978-2-8041-4107-3 
 EMSLEY John, Nature's Building Blocks — An A-Z Guide to the Elements, Oxford University Press, 2001 ISBN 978-0-19-850341-5 
 Geriadur brezhoneg An Here, Plougastell-Daoulaz, 2001 ISBN 978-2-86843-236-0
 ÉTIENNE Guy, Geriadur ar Stlenneg, Preder, 1996 ISBN 978-2-901383-14-7
 HOLDEN Norman, History of the Origin of the Chemical elements and Their Discoverers, New York, 2001 Brookhaven National Laboratory  Liamm oberiant 26 HER 12
 International Union of Pure and Applied Chemistry (IUPAC)  Liamm oberiant 26 HER 12
 Jefferson Lab  Liamm oberiant 22 KZU 2012
 Joint Institute for Nuclear Research (ОИЯИ e Dubna)  Liamm oberiant 25 DU 2012
 Les propriétés chimiques  Liamm oberiant 07 GEN 13
 LIDE David R., CRC Handbook of Chemistry and Physics - 88th Edition, CRC Press,2007 ISBN 978-0-8493-0488-0 
 Royal Society of Chemistry  Liamm oberiant 03 KZU 2012
 STWERTKA Albert, A Guide to the Elements, Oxford University Press, 1996 ISBN 978-0-19-508083-4 
 Webelements  Liamm oberiant 26 HER 2012

Rummad:Elfennoù kimiek