Ignas Loyola

Ignacio de Loyola, pe  Íñigo López de Loiola, pe  Íñigo López de Recalde e spagnoleg, pe Eneko Oinaz Loiolako pe Ignazio Loiolakoa en euskareg, Sant Ignas Loyola e brezhoneg da gatoliked BreizhBuez ar Zent Y.-V. Perrot, 1911, Bue ar Zent, renket a-nevez gant E. ar Moal, 1912., pe Ignatius de Loyola en e skridoù latin, zo ur beleg euskarat ganet en Azpeitia, e Gipuzkoa, e 1491, ha marvet e Roma e 1556.
Ofiser en arme Spagn e oa bet a-raok treiñ war-du ar relijion. Sevel a reas Kompagnunezh Jezuz (SJ pe Societas Jesu e latin) da stourm ouzh ar protestantiezh ha lakaet e voe da sant e 1622 gant ar pab Gregor XVJésuites Province de France. Gantañ eo e voe troet ar Gompagnunezh war-du avielaat an Indez ha Sina.

Sant-paeron Euskal Herria eo, ha hini ar soudarded. Enoret e vez d'an 31 a viz Gouhere.

 Buhez 
Eneko (Íñigo e kastilhaneg) a oa ganet e kastell Loyola e kumun Azpeitia, un 25 kilometr er mervent da gêr Zonostia e Gipuzkoa, en Euskal Herria. Dont a ra e anv "Iñigo" eus sant Enecus (Innicus), a oa abad Oña e Proviñs Burgos ; gant an anv Ignatius e reas pan eas da Roma da chom.
Íñigo López de Loyola e oa e anv hervez skridoù Kompagnunezh Jezuz, hogen a-wechoù e kaver ivez "Íñigo López de Recalde", a vije bet roet dre fazi gant un adskriver. Etre 1537 ha 1542 e kemmas e anv Íñigo en "Ignacio", evel ma lavare, « evit bout boutinoc'h d'ar broadoù arall » pe « evit bout hollvedeloc'h».Jean Lacouture, Jésuites – 1. Les conquérants, Seuil, 1991, ISBN 978-2-02-012213-9

Ignatius de Loyola eo an anv a skrive e latin. Íñigo e voe e anv en darn vrasañ eus e vuhez ; eñ an hini a gemmas en Ignacio, a zo Ignatius e latin. Amsklaer eo avat eo pegoulz e troas Íñigo da Ignacio. Pa droas ouzh ar relijion e sine De bondad pobre, ÍñigoNuria Martínez-Gayol Fernández, Gloria de dios en Ignacio de Loyola, Editorial Sal Terrae, 2005, ISBN 978-84-293-1602-5 {es}}. E 1537 e krogas da sinañ Ignatius. Diwar neuze e kavor an daou anv : Íñigoe spagnoleg, Ignacio e latín pe en italianeg. Adalek 1542 e oa echu gant Íñigo, ha ne voe implijet nemet ur wech ken, e 1546. Gant Ignacio hepken e reas a-hed pevarzek bloavezh diwezhañ e vuhez. Martezeet ez eus bet e oa dleet kemm e anv eus Íñigo da Ignacio abalamour da sant Ignas Antakya, met kement-se n'eo ket prouet.

Eus Ondarroa e oa e vamm, o chom en ti a zo anvet Torre Likona.
 Bugaleaj 
An diwezhañ eus eizh bugel e dud e oa. E dad e oa Bertrán (Beltran Ibañez Oinazko en euskareg), aotroù Ofiaz ha Loyola, eus un tiegezh a noblañs uhel en tolead, hag e vamm e oa Marina Sáenz de Licona y Balda (Marina Saenz Likonako en euskareg). Mervel a reas e vamm prestik goude e c'hanedigezh. Desavet e voe gant María de Garín, pried ar govW. Meissner S. J., Ignatius of Loyola – The Psychology of a Saint, Yale University Press, 1994, ISBN 978-0-300-06079-9 . Bevañ a rae e tolead Loyola eta, etre Azpeitia hag Azkoitia, gant e vreudeur ha c'hoarezed. N'ouzer netra eus e zeskadurezh, met soñjal a c'haller e voe desavet er relijion.
Splann e oa e blanedenn: micher an armoù, pe bezañ den a Iliz.

 Yaouankiz 
E 1507 e varvas e dad. Er bloaz-se en-eeun e c'houlennas Juan Velázquez de Cuéllar, Contador Mayor ("Teñzorer Meur") Kastilha, kas dezhañ ur mab da vezañ desavet en e di. Diviz a voe etre ar vreudeur ha kaset e voe an hini yaouankañ, Íñigo ; hag eñ da Arévalo, ma chomas betek 1517 da vihanañ.

Alies ez ae da Valladolid, ha tost e oa d'al lez, rak Kuzulier ar Roue (Consejero Real) e oa e warezour, ouzhpenn bezañ Contador Mayor rouanez Kastilha, Izabel.

Deskadurezh un denjentil a voe roet dezhañ, embreger an armoù dreist-holl a blije dezhañ. Pinvidik e oa levraoueg Arévalo, ha troet e oa gant al lenn, ha dizehan e labouras war ar skrivañ ivez.
E-pad dek vloaz e vevas el lez. Daremprediñ a reas ar briñsez Katelin, c'hoar da Charlez, kraouiet gant he mamm Janed Kastilha e Tordesillas.

E 1512 e voe aloubet Navarra gant armeoù Kastilha Fernando II Aragon, hag Iñigo a oa ofiser en armeoù-se. Neuze en em savas poblañs meur a gêr e Navarra, ha hini Pamplona ivez.

E 1516 e varvas Fernando II hag e vab-bihan Carlos a skrapas ar gurunenn digant e vamm Janed Kastilha, ha kaset kuit e voe Juan Velázquez de Cuéllar hag Iñigo war un dro er bloaz war-lerc'h, e 1517, ma varvas Juan. Kaset e voe Íñigo gant an intañvez, María de Velasco, da servij Antonio Manrique de Lara, dug Nájera, besroue Navarra. Hennezh a ziskouezas un tamm mat a furnezh hag a ampartiz o talañ ouzh emsavadeg Nájera e-kerzh Brezel kumuniezhioù Kastilha (1520–1522), hag e-pad tabutoù etre kêrioù Gipuzkoa.

E Pamplona e oa Iñigo e miz Mae 1521 pa deuas un armead c'hall ha navarrat eus Navarra Izel, renet gant Herri II Navarra ha skoazellet gant ar roue gall Frañsez , da glask skubañ an alouberien, hag enni e oa breudeur Francisco Javier. Stourm a reas e gwikadell Pamplona e penn e soudarded, pa oa ar C'hallaoued o lakaat seziz, ha pa seblante dibosubl derc'hel pennBixente Serrano Izko, Navarra – Las tramas de la historia, Nafarroa Oinez, 2008, ISBN 978-84-932845-9-6 .
Gloazet e voe e-kerzh un arsailh, da Lun ar Pantekost an 20 a viz Mae 1521. Ur boled tennet gant ur c'hanol a dremenas etre e zivhar, unan a voe torret hag eben gloazet.
Kemeret e voe ar c'hastell d'an 23 pe d'ar 24. Neuze e voe graet war-dro e c'har ha kaset e voe da Loiola da bareañ. Hir e voe ar bareañs, poanius, rak adjuntet fall e oa an eskern. Adoberataet e voe ha troc'het e c'har. Gouzañv a reas ar boan evel ma oa dleet d'un denjentil eus e renk.

E-pad amzer e bareañs e lennas levrioù evel  Buhez ar C'hrist  Ludolf von SachsenLudolf de Saxe, La Grande vie de Jésus-Christ. Passion (Éd. 1891), Hachette Livre/BNF, 2013, ISBN 978-2-01-282975-6  ha Gallica  ha Flos Sanctorum Alonso de VillegasGoogle Books  – Da ziwall zo : ul levr anvet Flos Sanctorum ivez a voe skrivet gant an Tad Pedro de Ribadeneyra hag embannet e Madrid e 1599 : gwelit Universidad de Navarra .. Echu gantañ o lenn ec'h adwelas e vuhez hag e varnas e oberoù evel soudard. Dont a reas c'hoant dezhañ da vont da birc'hirinañ da Jeruzalem. Ur weledigezh en doe, ma welas ar Werc'hez Vari hag ar Mabig Jezuz, ha diwar-se e troas ar soudard da lean. Fellout a reas dezhañ mont da avielañ an dud digristen a veve en Douar Santel.

 E penn Kompagnunezh Jezuz 
Dibabet e voe da vezañ kentañ rener e urzh relijiel. Kas a reas e gompagnuned da visionerien dre Europa da sevel skolioù, kloerdioù, skolioù-uhel. Juan de Vega, a oa kannad Karl V e Roma, en em gavas eno gantañ. Pa voe anvet J. de Vega da vesroue Sikilia e tegasas jezuited gantañ. Ur skol-uhel a voe savet e Messina.

E 1548 e voe embannet e levr Exercitia Spriritualia, ha kaset e voe dirak an Ofis santel roman abalamour da se, met lezet e voe da vont.

 Oberennoù 
 An Exercitia Spriritualia, e latin, embannet e Roma gant Antonio Bladio e 1548Google Books .
 Emvuhezskrid Ignacio de Loyola a voe dastumet gant an Tad Luis Gonçalves da Câmara entre 1553 ha 1555 e spagnoleg. Al lodenn diwezhañ zo bet savet en italianegGoogle Books .

 Lennegezh 
 S. Ignacio de Loyola, fundador de la Compañia de Iesus: Poema Heroyco. Meurgan diwar-benn buhez ar sant gant Hernando Domínguez Camargo (1606–1659), barzh ha beleg kolombian.

 Notennoù ha daveennoù 

 Liammoù diavaez 
 Skrid e vuhez e spagnoleg, dastumet gant an Tad Luis Gonçalves da Câmara, entre 1553 y 1555:
 Ar skrid e levraoueg niverel Lec'hienn  Ministrerezh ar Sevenadur, en Uruguay. 
 Ar skrid er wikimammenn;
 Diwar-benn Ignacio de Loyola
 Pedro Calderón de la Barca: Penitencia de San Ignacio, barzhoneg spagnolek e-barzh Wikimammenn.

Rummad:Ganedigezhioù 1491
Rummad:Marvioù 1556
Rummad:Sent Euskal Herria
Rummad:Skrivagnerien Euskal Herria