Maria d'Avalos

Maria d'Avalos (1562 1590) zo ur briñsez italian eus dibenn an Azginivelezh italian, muntret e Naplez gant he fried.

 He buhez 
Ganet e oa Maria d'Avalos en 1562 e Naplez. Merc'h e oa da Carlo d'Avalos, priñs Montesarchio, ha da Sveva Gesualdo, priñsez Venosa, daou zen eus uhelañ noblañs Rouantelezh Naplez.

Dimezioù
Nemet trizek vloaz ne oa e 1675 pa voe dimezet d'ar priñs Federico Carafa. Daou vugel o doe: Ferdinando, marvet en bugel, ha Beatrice, a varvas da zaouzek vloaz.

Intañveziñ a reas c'hwec'h vloaz goude, en 1581, hag addimeziñ a reas da vab henañ un tiegegezh uhel eus Sikilia, Alfonso Gioieni. E 1583 e voe an eured, ha mervel a reas he fried en 1585.

Neuze en em dennas Maria d'Avalos en enez Ischia, ma chomas dizarempred, da c'hortoz he zud da reién dezhi ur pried allCatherine Deutsch, p.20..

 Ur gaer a intañvez
Addimeziñ a reas Maria d'Avalos d'an 28 a viz Ebrel 1586, da bevar bloaz warn-ugent, d'ar priñs Carlo Gesualdo di Venosa, pevar bloaz yaouankoc'h egeti, ha kenderv kompez dezhi: mamm Maria a oa c'hoar da Fabrizio Gesualdo, tad Carlo. Ret e voe goulenn an aotre digant ar pab Sist VCatherine Deutsch, p.19..

Brudet e oa kened ar vaouez yaouank e Naplez. Hogen n'eo ket kened ar maouezed a roe c'hoant dimeziñ d'ar wazed atav, ha ma oa kemeret gant priñs Venosa e oa abalamour m'he devoa Maria, « goude bet daou bried a-raok,  diskouezet e c'halle dougen frouezh »Scipione Ammirato,p.13..

Daremprediñ an tiegezh d'Avalos a rae ar barzh Torquato Tasso (1544 – 1595) hag anavezout a rae ar vaouez yaouank. Ur sonedenn a savas da-geñver hec'h eured, ma echue evel-henCatherine Deutsch, p.21. :
Poi la vostra beltà con maggior luceFece il valore e la virtù feconda
E cede a bella donna invitto duce.

Neuze ho kened, gant brasoc'h gouloù c'hoazh
A roas frouezh d'an dalvoudegezh hag ar vertuz 
Hag un dug didrec'h a voe faezhet gant un itron gaer.

Ha frouezhusted a voe, pa c'hanas Maria he mab Emanuele, en 1587 (pe 1588).

 Avoultriezh ha marv 
Avoultriñ a reas Maria d'Avalo ur pennadig goude ganet he mab, gant Fabrizio Carafa, dug Andria. Roet e oa bet kement-se da c'houzout da Gesualdo gant testeni un eontr dezhañ. Tapout a reas an daou bichon en e balez, e noz ar 16 ha 17 a viz Here 1590.

 Torfed a enor 
Prientet mat e oa an dapadenn: tri den armet gant pep a halabardenn ha pep a akebut a oa gant Gesualdo. Divarc'hañ an nor a rejont, mont er gambr ma oa an daou serc'h. Kunujennoù a voe, tennoù. Servijourien a lavaras goude o devoa klevet Gesualdo o lavarout:Lazh, lazh, an den ifam hag ar c'hast-se! kerniel d'an tiegezh Gesualdo ?'' 
E -maez e teuas an tri den armet, hag ar priñs e-unan, e zaouarn leun a wad, a zistroas neuze d'ar gambr da beurlazhañ e wreg a oa o vervel. 
Setu danevell an darvoudoù, ar fealañ a zo deuet betek ennomp, kavet en un enklask ofisiel gourc'hemennet gant besroue NaplezCatherine Deutsch, p.30-31..

Klask a reas besroue Naplez tevel war an afer met aner e voe: skignet e voe ar c'heloù a bep tu. Strafuilh a voe er speredoù o klevout anv eus al lazhadeg evel ma weler o lenn testeni kannad Republik Venezia d'an 19 a viz Here 1590, daou zevezh goude an darvoudAnnibale Cogliano, . :
 Don Carlo, ma da briñs Venosa, ha niz d'an Illurat kardinal, savet a-youl-gaer ha gant kompagnuned mennet mat dimeurzh da c'hwec'hvet eur an noz [war-dro hanternoz] e kambreier donna Maria d'Avalos, e wreg ha keniterv kompez 
Brudet eo ar fedoù-se en istor Naplez.

 Notennoù 

 Levrlennadur 
(it) Scipione Ammirato, Delle famiglie nobili napoletane, Firenze, 1651, Bologna, Forni,‎ 1973
(it) Annibale Cogliano, Carlo Gesualdo. Omicida fra storia e mito, Naples, Edizioni Scientifiche Italiane,‎ 2006 (ISBN 88-495-1232-5)
Catherine Deutsch, Carlo Gesualdo, Paris, Bleu nuit éditeur, coll. « Horizons »,‎ 2010 (ISBN 978-2-35884-012-5)

Rummad:Istor Naplez
Rummad:Priñsezed italian
Rummad:Tud muntret
Rummad:Ganedigezhioù 1562
Rummad:Marvioù 1590