Joseph Plateau

Joseph Antoine Ferdinand Plateau (Brusel, 14 a viz Here 1801 – Gent, 15 a viz Gwengolo 1883) a oa ur fizikour belgiat.

An den kentañ e voe a ziskouezas kammzerc'h ur skeudenn o fiñval, a-drugarez da zreistpad al luc'hsae ; fenakistoskop eo anv ar c'hoariell optikel a ziskouezas e 1841.

  Buhez 
Mab d'al livour Antoine Plateau (1789-1815) e oa Joseph Plateau. D'an oad a 6 vloaz e ouie lenn dijaHervez G. van der Mensbrugghe en e skrid evit Akademiezh Liège ; gwelit al liammoù diavaez. ; hag eñ er skol kentañ-derez e voe skoet from ennañ gant ur gentel fizik, ar pezh en e lakaas war an hent hep mar.

Diwar atiz e dad ez eas d'ur skol-dresañ, met pa varvas e dad hag e vamm e 1815 e voe fiziet en unan eus e eontred en e gasas d'ar gelennadurezh hollek en-dro.

Echu gantañ e studioù eil derez e Brusel ez eas da Skol-veur Liège, ma voe doktor e fizik hag e matematik e 1829 ; kelenner war ar matematik e oa dija. E 1835 e voe anvet da gelenner war ar fizik arnodel e Skol-veur Gent.

D'ar 27 a viz Eost 1840 e timezas gant Fanny Clavareau. Ur mab a voe ganet dezho e 1841, hag ur verc'h, Alice, a voe euredet e 1871 gant ar matematikour ha fizikour Gustaaf van den Mersbrugghe (1835-1911), a voe kenlabourer Plateau eus 1856 betek 1883 ; hemañ a zeuas da vezañ kenlabourer ha kentañ buhezskriver Joseph Plateau BEstor.

Brud a c'hounezas Joseph Plateau en abeg d'e enklaskoù war dreistpad al luc'hsae, ha gant ijinadenn ar fenakistoskop e stalias ar pennaennoù evit ar sinema hag an tresadennoù-bev.

Abalamour d'an taolioù-arnod niverus a reas war dreistpad al luc'hsae, en o zouez ur selladenn a 25 eilenn ouzh an Heol, e teuas da vout dall e 1843.

 Enklaskoù 
E 1829 e kinnigas Joseph Plateau raktres e dezenn d'e vestr Adolphe Quetelet (1796-1874). Ne oa nemet 27 pajenn er skrid, hogen kalz pennaennoù a oa ennañ : disoc'hoù kentañ taolioù-arnod ar fizikour yaouank a-zivout levezon pad, kreñvder ha liv ar gouloù war al luc'hsae, disoc'hoù e jedadennoù diwar-benn kenskejoù krommennoù o treiñ, arselladennoù torgamm skeudennoù fiñvus, hag an doare da adsevel skeudennoù torgammet dre gantennoù, an eil o treiñ en tu kontrol d'eben.
Goude bezañ bet e ziplomoù ez ijinas ar fenakistoskop.

War tachennoù all e skrivas Joseph Plateau : diwar-benn an obererezh silluskelObererezh silluskel : gouested un dourenn da redek e lec'hioù strizh-strizh hep hag en enep da nerzhioù diavaez, evel pa vez al liv o pignat gant blev ur barr-livañ pe ar c'hafe o tuañ un tamm sukr. hag an tennder gorre.Tennder gorre : tech gorre un dourenn d'en em strizhañ a-benn stourm ouzh un nerzh diavaez ; dre an anadenn-se e c'hall lod traezoù skañv neuñvial war an dour, hag int stankoc'h egetañ, pe an neped redek war gorre ur poull. Gwelet :
 *Joseph Plateau (1873) : Statique expérimentale et théorique des liquides soumis aux seules forces moléculaires, Gauthier-Villars, Archive.org

Diwar anv Joseph Plateau ez anver ar gudenn vatematikel a bled gant ar gorreadoù izek bevennet-strizh, ha "Lezennoù Plateau" a reer eus deskrivadur al luniadoù ganet diwar filmoù soavon er c'hroz.

 Notennoù

 Liammoù diavaez 
 Buhez Joseph Plateau, gant G. van den Mensbrugghe, en Akademiezh Liège 
 Buhez G. van den Mensbrugghe, gant J. E. Vershaffelt, en Akademiezh Roueel Belgia { 
 ''The History of the Discovery of Cinematography 
 Exhibit of Optical Toys 
Œ
 Pennadoù kar 
 Fenakistoskop
 Folioskop
 Letern hud
 Praksinoskop
 Zoetrop
 Zoopraksiskop

Rummad:Fizikourien Belgia
Rummad:Istor ar sinema
Rummad:Ganedigezhioù 1801
Rummad:Marvioù 1883