Lantanid

Lantanid a reer, diouzh erbedadenn an International Union of Pure an Applied Chemistry (IUPAC)"Unaniezh Etrebroadel ar Gimiezh Rik ha Dedalvezadel (UEGRD)" e brezhoneg eus pep hini eus ar pemzek elfenn gimiek eo o niver atomek etre 57 ha 71 e taolenn drovezhiek an elfennoù, da lavaret eo etre 57La ha 71Lu.

center
Niver atomekArouezanvTolz atomek57LaLantanom138,90558CeKeriom140,11659PrPrazeodimiom140,90860NdNeodimiom144,24061PmPrometiom144,91362SmSamariom150,36063EuEuropiom151,96464GdGadoliniom157,25065TbTerbiom158,92566DyDisproziom162,50067HoHolmiom164,93068ErErbiom167,25969TmTuliom168,93470YbIterbiom173,04071LuLutesiom174,970

 Gerdarzh 
Eus anv al lantanom e teu hini ar rummad. Gant ar c'himiour svedat Carl Gustav Mosander (1797-1858) e voe goveliet an anv latin arnevez lanthanum e 1839 diwar an henc'hresianeg λανθανειν lantanein,"bezañ diverzhet"Online Etymology Dictionary  Liamm oberiant 27 C'HWE 13, abalamour d'an diaes ma oa bet hiniennekaat al lantanom a-douez ar c'heriom oksidet.
E 1841 e tremenas ar ger e saoznegDictionary.com  Liamm oberiant 27 C'HWE 13, ha gallekaet e voe e 1846 (lanthane)Dictionnaire Le Robert  kent bezañ brezhonekaet e "lantanom"Geriadur ar Gimiezh.
E 1925 e voe dibabet anv ar rummad gant ar maenoniour suis Victor Moritz Goldschmidt (1888-1947)HAKALA Reino W., Journal of Chemical Education  Liamm oberiant 27 C'HWE 13.

 Perzhioù 
 Fizikel 
Metaloù lufrus liv an arc'hant dezho eo al lantanidoù. Govelius int, da lavaret eo e c'haller o fladañ a-daolioù mailh. Orjalennus int ivez : tu zo d'o astenn hep na dorrfent.
Kaletoc'h-kaletañ eo al lantanidoù a-feur ma kresk o niver atomek.
Uhel eo ar gwrezverkoù ma c'haller o zeuziñ, hag o lakaat da virviñ war-lerc'h.
Gwarellek eo al lantanidoù.
 Kimiek 
Dilufrañ a ra al lantanidoù en aer en abeg d'an oksidadur, hag e 150°C pe war-dro e peg an tan enno. 
An holl anezho a zazgwered gant an dour, gorrek gant dour yen ha prim gant dour zomm.
An holl anezho a zazgwered gant an halogenoù.
 Taolenn ar perzhioù 
ELFENNLaCePrNdPmSmEuGdTbDyHoErTmYbLu Niver atomek575859606162636465666768697071Neuz 50px50px50px50px?50px50px50px50px50px50px50px50px50px50pxDouester (g/cm3) 6,174 6,711 6,779 7,00 7,22 7,536 5,428 7,870 8,267 8,531 8,797 9,044 9,325 6,966 9,842Teuzverk (°C) 920 799 931 1 016 1 042 1 072 822 1 313 1 356 2 573 1 472 1 529 1 545 824 1 663Bevverk (°C)3 464 3 443 3 520 3 074 3 000 1 794 1 522 3 273 3 230 4 652 2 700 2 868 1 950 1 196 3 402 Aozadur elektronek*5d14f15d14f3 4f4 4f54f6 4f7 4f75d14f94f10 4f114f124f134f144f145d1Skin atomek (pm)243 242 240 239 238 236 235 234 233 231 230 229 227 226 224
Notenn * : etre an diazez [ Xe ] hag ar gwiskad diavaez 6s2 ; da skouer, [Xe] 4f145d1 6s2 eo aozadur elektronek an lantanid diwezhañ, al lutesiom.

 Kenderc'hadur 
Er c'hailhoù bastnasit, monazit ha loparit e kaver lantanidoù, kevret gant skandiom hag itriom. Douaroù rouez a reer eus ar seitek elfenn-se.

 Arver 
ArverDregantadTreloskerioù 62 %Metalouriezh ha kendeuzadoù13 %Lintradur ar gwer, kroc'hanoù9 %gwarelloù7 %FosforoùKement danvez a zo treluc'hek en deñvalijenn (arabat eo droukveskañ gant an elfenn 15P).3 %Implijoù all6 %Andon : USGS
Evit gouzout hiroc'h, gwelit ar pennad Douar rouez.
 Notennoù 

 Daveennoù 
 American Chemical Society  Liamm oberiant 25 DU 12
 AN NOALLEG Yann-Baol, Geriadur ar Gimiezh, Preder, Plomelin, 2008 ISBN 978-2-901383-69-7 Preder
 AN NOALLEG Yann-Baol, Geriadur ar Fizik, Preder, Plomelin, 2006 ISBN 978-2-901383-64-2
 Annales de chimie et de physique, Gallica / Bibliothèque nationale de France  Liamm oberiant 26 HER 12
 Atomic weights of the elements 2007 (IUPAC Technical Report) Pure an Applied Chemistry  Liamm oberiant 26 HER 12
 Atomic Weights and Isotopic Compositions for All Elements National Institute of Standards and Technology  Liamm oberiant 18 HER 12
 Bureau de Recherche Géologique et Minière (BRGM)  Liamm oberiant 26 HER 12
 CONSIDINE Glenn D., Van Nostrand's Encyclopedia of Chemistry, Wiley-Interscience, 2005 ISBN 978-0-471-61525-5 
 DEPOVERE Paul, La classification périodique des éléments — La merveille fondamentale de l'Univers, De Boeck, Brussels, Belgia, 2002 ISBN 978-2-8041-4107-3 
 EMSLEY John, Nature's Building Blocks — An A-Z Guide to the Elements, Oxford University Press, 2001 ISBN 978-0-19-850341-5 
 Geriadur brezhoneg An Here, Plougastell-Daoulaz, 2001 ISBN 978-2-86843-236-0
 ÉTIENNE Guy, Geriadur ar Stlenneg, Preder, 1996 ISBN 978-2-901383-14-7
 HOLDEN Norman, History of the Origin of the Chemical elements and Their Discoverers, New York, 2001 Brookhaven National Laboratory  Liamm oberiant 26 HER 12
 International Union of Pure and Applied Chemistry (IUPAC)  Liamm oberiant 26 HER 12
 Jefferson Lab  Liamm oberiant 22 KZU 2012
 Joint Institute for Nuclear Research (ОИЯИ e Dubna)  Liamm oberiant 25 DU 2012
 Les propriétés chimiques  Liamm oberiant 07 GEN 13
 LIDE David R., CRC Handbook of Chemistry and Physics - 88th Edition, CRC Press,2007 ISBN 978-0-8493-0488-0 
 Royal Society of Chemistry  Liamm oberiant 03 KZU 2012
 STWERTKA Albert, A Guide to the Elements, Oxford University Press, 1996 ISBN 978-0-19-508083-4 
 Webelements  Liamm oberiant 26 HER 2012

Rummad:Elfennoù kimiek