Poultr du

Poultr-du a raer eus un danvez-tarzh entanus a veze implijet evit teurel bannadelloù dre armoù-tan ha da lakaat e ardivinkoù evel an tanioù-arvest. Abaoe dibenn an XIX e implijer dreist-holl poultr divoged e munisionoù an armoù-tan.

Ur meskaj 75 % holen-moger (KNO3), 15 % karbon (C) ha 10 % soufr (S) eo ar poultr du a vez fardet an aliesañ.

 Istor 
Adal kreiz ar Iañ kantved e voe mesket holen-moger (nitrat a botasiom) ha soufr a-benn fardañ louzeier evit ar yec'hedBUCHANAN Brenda J., Gunpowder, Explosives and the State - A Technological History, Ashgate Publishing, Farnham, R-U, 2006 ISBN 978-0-7546-5259-5 , alese anv sinaek ar poultr-tarzh : 火藥 (pinyin huǒ yào), "tan dramm".thumb|200px|left|Delun sinaat ar poultr-tarzhWar-dro 1044
War-dro ar bloavezh 808 e teskrivas an alkimiour Qing Xuzi ur meskaj a zo tost d'ar poultr-du Chemical Industry Museum of China (lennet d'ar 24/08/2024). E kreiz an IXvet kantved e kaver meneg eus perzhioù entanus ar meskaj-se en ur skrid daoatCHASE Kenneth, Firearms: A Global History to 1700, Cambridge University Press, SUA, 2003, pp. 31-32 ISBN 978-0-521-82274-9 KELLY Jack, Gunpowder: Alchemy, Bombards, & Pyrotechnics: The History of the Explosive that Changed the World, Basic Books, New York, SUA, ISBN 978-0-465-03718-6  ; ne voe ket pell Sinaiz o tennañ splet eus an dizoloadenn-se : kenderc'hiñ poultr-tarzh a rejont a-hed kantvedoù evit armoù evel bannerioù-flammennoù, bombezennoù, fuzeennoù ha minennoù kent fardañ ar fuzuilhoù kentañ a voe en Istor ar bed.

E-kerzh an XIIIvet kantved e veajas rekipe ar poultr-tarzh betek an Arabed, hep mar dre India, Syria hag Egipt HASSAN Ahmad Y., Transfer of Islamic Technology to the West, History of Science and Technology in Islam (lennet d'ar 26/08/2024)

D'an hevelep mare ez erruas ar rekipe en Europa, dre alouberien o tont eus Mongolia war a hañval. Ar meneg kentañ eus poultr-tarzh a gaver dindan pluenn ar prederour saoz Roger Bacon (war-dro 1214–1294), en e skrid Opus Majus. Adal neuze e voe gwellaet ar rekipe tamm-ha-tamm, dizoloet e voe an tanioù-arvest (a oa anezho e Sina abaoe pell dija), hag e 1774 e stalias ar roue gall Loeiz XIV Melestradurezh Roueel ar Poultroù ma labouras ar skiantour Antoine Lavoisier (1743-1794).

   50px
  An holloueziadur Wikipedia brezhonek eo embanner ar bajenn-mañ, hogen ne c'hall ket an ditouroù embannet amañ bezañ lakaet da stummadur pe aotre da geñver an embreger danvezioù-tarzh.

Gwelet ivez
Danvez-tarzh
Korn-poultr
 Daveeennoù 

Rummad:Armoù-tan
Rummad:Kimiezh
Rummad:Munisionoù