Skandiom

Taolenn beriodekNiver atomek  21Rummad kimiek  Metal ardreuzatStrollad  3Trovezh  4Aozadur elektronek  [Ar] 3d1 4s2Niver oksidadur  + 3Tredanleiegezh  1,36Skin atomek  160,6Tolz atomek  44,955912 ± 0.000006150px|center 300px|center 1 cm3 eo ec'honad an diñs skandiom 24px|link=Skoazell:Elfennoù kimiek
Un elfenn gimiek eo ar skandiom ; Sc eo e arouez kimiek, 21 e niver atomek ha 44,956 e dolz atomek. Ur metal ardreuzat eo ar skandiom.

E 1879 e voe dizoloet dre zielfenniñ mein deuet eus Skandinavia, alese e anv EMSLEY John, Nature's Building Blocks : An A-Z Guide to the Elements, Oxford University Press, 2003 . 
Ur metal ardreuzat eo ar skandiom, a gaver war an Douar er gwiskadoù metaloù rouez hag uraniom kemmesket. Nebeut a vengleuzioù skandiom zo er bed : Sina, Kazakhstan, Rusia hag Ukraina eo ar broioù kenderc'her pennañUnited States Geological Survey  Liamm oberiant 13 HER 12.

 Istor 
Dmitriy Mendeleyev en devoa rakwelet 1869 e vije un elfenn he zolz atomek etre 40 ha 48, a voe dizoloet e 1879 eta gant ar c'himiour svedat Lars Fredik Nilson hag e skipailh. War a hañval ne ouie ket Lars F. Nilson diwar-benn diougan D. Mendeleyev, a voe kelaouet gant ar c'himiour svedat all Per Teodor Cleve.

 Perzhioù 
 Kimiek 
Ur metal blot neuz an arc'hant dezhañ eo ar skandiom. Da arvelen pe arroz e tro e liv pa vez lezet en aer. Gallout a ra kemmañ liv ha dileizhañ en darn vuiañ eus an trenkennoù. Aes eo da leskiñ. Hidrogen a ro pa vez mesket gant dour. 
 Izotopoù 
45Sc (44,956 u) hepken a gaver en natur.
Trizek izotop zo bet kavet, eus 38Sc betek 47Sc, ar re stabilañ o vezañ 46Sc (83,8 devezh e hanter-vuhez), 47Sc (3,35 devezh) ha 48Sc (43,7 eurvezh).
 Arver 
Kendeuzadoù skandiom-aluminiom a vez implijet er sevel kirri-nij hag egorlistri abalamour ma 'z int kalet ha skañv ; titaniom a vez arveret muioc'h evelato dre ma 'z eo marc'hatmatoc'h.
Lod bizhier baseball ha marc'hoù-houarn a zo graet gant kendeuzadoù Al-Sc enno. E lod pistolennoù ez eus ivez.
Kleuzeurioù (lampoù) a ro gouloù par da hini an Heol a reer dre veskañ skandiom gant elfennoù all.

 Daveennoù 
  American Chemical Society 
   AN NOALLEG Yann-Baol, Geriadur ar Gimiezh, Preder, Plomelin, 2008  • En-linenn
   AN NOALLEG Yann-Baol, Geriadur ar Fizik, Preder, Plomelin, 2006  • En-linenn
  Annales de chimie et de physique, Gallica / Bibliothèque nationale de France 
  Atomic weights of the elements 2007 (IUPAC Technical Report) Pure an Applied Chemistry
  Atomic Weights and Isotopic Compositions for All Elements National Institute of Standards and Technology
  Bureau de Recherche Géologique et Minière (BRGM)
  CONSIDINE Glenn D., Van Nostrand's Encyclopedia of Chemistry, Wiley-Interscience, 2005 
  DEPOVERE Paul, La classification périodique des éléments — La merveille fondamentale de l'Univers, De Boeck, Brussels, Belgia, 2002 
  EMSLEY John, Nature's Building Blocks — An A-Z Guide to the Elements, Oxford University Press, 2001 
 Geriadur brezhoneg An Here, Plougastell-Daoulaz, 2001 
 ÉTIENNE Guy, Geriadur ar Stlenneg, Preder, 1996 
  HOLDEN Norman, History of the Origin of the Chemical elements and Their Discoverers, New York, 2001 • Brookhaven National Laboratory
  International Union of Pure and Applied Chemistry (IUPAC)
  Joint Institute for Nuclear Research (ОИЯИ e Dubna)
  LIDE David R., CRC Handbook of Chemistry and Physics - 88th Edition, CRC Press,2007 
 National Nuclear Data Center
  Royal Society of Chemistry
  STWERTKA Albert, A Guide to the Elements, Oxford University Press, 1996 
  Webelements

 Notennoù 

Rummad:Elfennoù kimiek