Prazeodimiom

Taolenn beriodek Perzhioù hollekNiver atomek  59Rummad kimiek  LantanidoùStrollad  LantanidoùTrovezh  6Bloc'h  fTolz atomek  140,908 Aozadur elektronek [Xe] 4f3 6s2Dasparzh an elektronoù : 2, 8, 18, 21, 8, 2 center|150px Perzhioù atomekNiver oksidadur  +4, + 3, +2Oksidenn vazennek skañvTredanleiegezh  1,13 (Skeul Linus Pauling)Gremmoù ionadur 1 : 528,064 kJ/mol2 : 1 017,919 kJ/mol3 : 2 086,397 kJ/mol4 : 3 760,995 kJ/mol5 : 5 550,797 kJ/molSkin atomek  240 pmSkin kenamsav  190 pmSkin Van der Vaals  (stlenn ebet) Perzhioù fizikel Arvez  Kaled Douester (≈20 °C)  6,779 g/cm3 Teuzverk  931 °C Bervverk  3 520 °C Tredanharzusted  700 nΩ•m (e 20 °C) Neuz an elfenn 280px|center 24px|link=Skoazell:Elfennoù kimiek
Un elfenn gimiek eo ar prazeodimiom ; Pr eo e arouez kimiek, 59 e niver atomek ha 140,908 e dolz atomek.

 Istor 
E 1839 e tizoloas ar c'himiour svedat Carl Gustaf Mosander an didumiom, a zo ur meskaj eus tri douar rouez ; unan anezho eo ar c'heriom 58Ce, bet dizoloet gant Axel Erdmann e 1839 ivez.
E 1885 e voe hiniennekaet an div elfenn all gant ur c'himiour aostrian, ar baron Carl Auer von Wesbach : ar prazeodimiom 58Pr hag an neodimiom 60Nd.

Eus ar gresianeg πράσιος prasios, "gwer (liv)", ha διδύμος didumos, "gevell" e teu prazeodimiom ; gwer eo ar prazeodimiom pa vez oksidet, ha kevret gant keriom ha neodimiom en e gaver er c'hailhoù.

 Kenderc'hadur 
Er c'hailhoù bastnäsit (Pr,La,Y)CO3F ha monazit (Pr,La,Th,Nd,Y)PO4 pergen e kaver prazeodimiom.United States Geological Survey.

 Perzhioù 
Ur metal liv an argant gwenn, blot, govelius hag orjalennus eo ar prazeodimiom.
Gwelloc'h eget al lantanidoù all ez harz ar prazeodimiom ouzh an daskrign, hogen aes a-walc'h e vez oksidet en aer ; liv gwer a zeu war ar bloc'had Pr neuze, ha diskolpañ a ra an oksidenn, ar pezh a laka muioc'h a vetal en aer : setu perak e vez miret ar prazeodimiom en eoul pe er gwer.
Kewarellek eo ar prazeodimiom e gwreverkoù tommoc'h eget -272,15°C, da lavaret eo e vez desachet gant ur gwarellvaez diavaez ; ne chom gwarellegezh ebet er metal pa vez lazhet ar gwarellvaez.
 Kimiek 
Par da re ar c'heriom eo perzhioù kimiek ar prazeodimiom.
 E 150 °C e tev ar prazeodimiom da reiñ oksidenn prazeodimiom(III,IV) :
12 Pr + 11 O2 → 2 Pr6O11
 Dazgwerediñ gorrek a ra Pr gant dour yen, ha buan gant dour zomm da reiñ hidroksidenn prazeodimiom :
2 Pr [k] + 6 H2O [d] → 2 Pr(OH)3 [dz] + 3 H2 [g]Alc'hwez : k = kalet, d = dourek, dz = dourzileizhenn, g = gaz
 Gant an holl halogenoù e tazgwered ar prazeodimiom ivez :
2 Pr (k) + 3 F2 (g) → 2 PrF3 (k) [liv gwer]
2 Pr (k) + 3 Cl2 (g) → 2 PrCl3 (k) [gwer]
2 Pr (k) + 3 Br2 (g) → 2 PrBr3 (k) [gwer]
2 Pr (k) + 3 ||iod|I]]2 (g) → 2 PrI3 (k) [gwer]

 Izotopoù 
Eus Pr-121 betek Pr-159 ez astenn skalfad izotopoù ar prazeodimiom.
Un izotop stabil a gaver en natur : 141Pr.
Skinizotopoù zo bet kevanaozet ivez, 38 anezho, an hini stabilañ o vezañ Pr-143 gant un hanter-vuhez a 13,57 devezh.
+ Izotopoù stabilañ ar prazeodimiom  Izotop
  % en natur
  Hanter-vuhez
  Digevanad 141Pr  100 Stabil, 82 neutron142Prkevanaozet 19,12 eurvezh 142Nddre skinoù β 142Cedre zegerc'had 143Pr  kevanaozet  13,57 devezh  143Nd

 Arver 
 E-sell da sevel memorioù pementadel evit an urzhiataerioù da zont e ranker gorrekaat ar gouloù ; dre strinkennoù prazeodimiom ez eur deuet a-benn e 2005Autrian National University  Liamm oberiant 13 GEN 13.
 Kevret gant magneziom ez arverer praezodimiom da fardañ metaloù kalet a implijer e kefluskerioù an aerlistriNAIR K. Suseelan & MITTAL M. C., Rare Earth in Magnesium Alloys, Materials Sciens Forum levrenn 30, 1991, pp. 89-104 Scientific.net  Liamm oberiant 13 GEN 13.
 Kevret gant nikel (PrNi5) en deus ar praezodimiom ur galloud da yenaat dre warellegezh, a zo bet arveret da dostaat d'ar mann dizave (-273,15 °C) war-bouez 0,001 °CNature's Building Blocks p. 342..
 Kevret gant keriom e talvez Pr da fardañ treluskeroù evit seveniñ oksidadurioù<ref>[http://pubs.acs.org/doi/abs/10.1021/jp0768524 The Journal of Physical Chemistry, 05 C'HW 08]  Liamm oberiant 13 GEN 13</ref>.
 Prazeodimiom a lakaer er gwer da reiñ ul liv melen dezhañ.
 En e stummoù halogenet e kaver Pr er c'hleuzeurioù dre wareg a vez implijet e greantelerezh ar sinema.CRC Handbook of Chemistry and Physics
 War-dro 5% a brazeodimiom zo er mischmetal'' a implijer da fardañ "maen-tan" an dirennoù.

 Notennoù 

 Daveennoù 
 American Chemical Society  Liamm oberiant 25 DU 12
 AN NOALLEG Yann-Baol, Geriadur ar Gimiezh, Preder, Plomelin, 2008 ISBN 978-2-901383-69-7 Preder
 AN NOALLEG Yann-Baol, Geriadur ar Fizik, Preder, Plomelin, 2006 ISBN 978-2-901383-64-2
 Annales de chimie et de physique, Gallica / Bibliothèque nationale de FranPr  Liamm oberiant 26 HER 12
 Atomic weights of the elements 2007 (IUPAC Technical Report) Pure an Applied Chemistry  Liamm oberiant 26 HER 12
 Atomic Weights and Isotopic Compositions for All Elements National Institute of Standards and Technology  Liamm oberiant 18 HER 12
 Bureau de Recherche Géologique et Minière (BRGM)  Liamm oberiant 26 HER 12
 CONSIDINE Glenn D., Van Nostrand's Encyclopedia of Chemistry, Wiley-InterscienPr, 2005 ISBN 978-0-471-61525-5 
 DEPOVERE Paul, La classification périodique des éléments — La merveille fondamentale de l'Univers, De Boeck, Brussels, Belgia, 2002 ISBN 978-2-8041-4107-3 
 EMSLEY John, Nature's Building Blocks — An A-Z Guide to the Elements, Oxford University Press, 2001 ISBN 978-0-19-850341-5 
 Geriadur brezhoneg An Here, Plougastell-Daoulaz, 2001 ISBN 978-2-86843-236-0
 ÉTIENNE Guy, Geriadur ar Stlenneg, Preder, 1996 ISBN 978-2-901383-14-7
 HOLDEN Norman, History of the Origin of the Chemical elements and Their Discoverers, New York, 2001 Brookhaven National Laboratory  Liamm oberiant 26 HER 12
 International Union of Pure and Applied Chemistry (IUPAC)  Liamm oberiant 26 HER 12
 Jefferson Lab  Liamm oberiant 22 KZU 2012
 Joint Institute for Nuclear Research (ОИЯИ e Dubna)  Liamm oberiant 25 DU 2012
 Les propriétés chimiques  Liamm oberiant 07 GEN 13
 LIDE David R., CRC Handbook of Chemistry and Physics - 88th Edition, CRC Press,2007 ISBN 978-0-8493-0488-0 
 Royal Society of Chemistry  Liamm oberiant 03 KZU 2012
 STWERTKA Albert, A Guide to the Elements, Oxford University Press, 1996 ISBN 978-0-19-508083-4 
 Webelements  Liamm oberiant 26 HER 2012

Rummad:Elfennoù kimiek