Robert E. Lee

Robert Edward Lee, bet ganet d'an 19 a viz C'hwevrer 1807 e Stratford Hall hag aet da anaon d'an 12 a viz Here 1870 e Lexington a oa unan a jeneraled Stadoù Kengevreet Amerika. Bez' e oa e penn Lu Virginia an Hanternoz e-pad Brezel diabarzh Stadoù-Unanet Amerika, ha gwelet eo c’hoazh hiriv an deiz evel unan eus gwellañ jeneraled a zo bet ar Stadoù-Unanet .

Bet diplomet e Westpoint, e oa bet ofisour da vare ar Brezel etre Mec'hiko hag ar Stadoù-Unanet er bloavezhioù 1840. Dre ma oa chomet mestr war an dachenn-emgann e eil emgann Bull Run (1862), e Fredericksburg (1862), e Chancellorsville (1863), etc, ha daoust ma voe bet trec’het en emgann Gettysburg (1863), e voe anvet da bennjeneral armeoù ar C'hengevread e dibenn ar brezel. Dav e voe dezhañ avat en em zaskoriñ war-lerc’h bout bet trec’het en emgann Appomattox e 1865.
 Yaouankiz 
Robert Edward Lee a oa bet ganet e Stratford Hall Plantation er Westmoreland County, e Virginia. An tad a oa ar Major jeneral Henry Lee III (Light Horse Harry) (1756–1818), Gouarnour Virginia, ar vamm a oa eil gwreg ar jeneral, Anne Hill Carter (1773–1829). Deiziad ar ganedigezh a vez lakaet d'an 19 a viz Genver 1807. En gwirionez, hervez an istorourez Elizabeth Brown Pryor, "Lee's writings indicate he may have been born the previous year." ("Skridoù Lee a lak war-raok e vefe bet ganet bloaz a-raok").

Unan eus hendadoù Lee a oa Henry Lee I, unan eus trevadennerien bennañ Virginia a orin saoz.
Dezrevell emgannoù Lee e-pad Brezel diabarzh Stadoù-Unanet Amerika
Da heul e vo kavet un dezrevell eus an emgannoù a welas ar jeneral Lee e-penn nerzhioù ar Su engouestlet :

 Emgann  Deiziad  Disoc'h  Enebour  Nerzhioù ar C'hengevread  Nerzhioù an Union Army  Kolloù ar C'hengevread  Kolloù an Unaniezh  Notennoù Cheat Mountain  Gwengolo 11–13, 1861  Koll  Reynolds  5,000  3,000  ~90  88  Kentañ emgann Lee e-pad ar Brezel diabarzh. Burutellet kreñv, Lee a voe lesanvet "Granny Lee" (Lee kozh). Lee a voe kaset goude-se d'ober war-dro ar sevel difennoù kêrioù. Seven Days  Even 25 – Gouhere 1, 1862  Trec'h
 Oak Grove: Draw (Unaniezh terc'het)
 Beaver Dam Creek: Trech an Union Army
 Gaine's Mill: Trec'h Kengevreet
 Savage's Station: Etre
 Glendale: Etre (Unaniezh terc'het)
 Malvern Hill: Trec'h an Unaniezh McClellan  95,000  91,000  20,614  15,849 Lee a voe en em dennet mat, chomet e oa e-penn an nerzhioù d'ar Su e-pad ar brezel dindan sujidigezh Jefferson Davis. Nerzhioù an Union Army a oa chomet e traoñ al ledenez hag e Fortress Monroe, a zeuas da vezañ lost al linenn tren dindan zouar, met ivez al lec'h evit ma c'hellfe terc'hout ar sklaved, biken ne zistroas ar sklaved erruet eno d'o perc'hennerien. Eil Manassas  Eost 28–30, 1862  Trec'h  Pope  49,000  76,000  9,197  16,054 Nerzhioù an Unaniezh a gendalc'has gant krabanata Norzh Virginia  South Mountain  Gwengolo 14, 1862  Koll  McClellan  18,000  28,000  2,685  1,813 An nerzhioù kengevreet a goll douaroù kornôg Virginia a zaio da sevel West Virginia. Antietam  Gwengolo 16–18, 1862  Koll  McClellan  52,000  75,000  13,724  12,410 Ar re Kengevreet a c'hwit ur chañs bras da vezañ anzavet gant broioù estren, Lincoln a gendalc'h gant bountañ war mennad dieubidigezh ar sklaved. Fredericksburg  Kerzu 11, 1862  Trec'h Burnside  72,000  114,000  5,309  12,653 Nerzhioù lu Lee a zo berr war an niver a soudarded hag an dafariñ, ar re Kengevreet a chom en o plas e su Rappahannock. Nerzhioù an Unaniezh na gillont ket eus Norzh Virginia. Chancellorsville  Mae 1, 1863  Trec'h  Hooker  57,000  105,000  12,764  16,792 Nerzhioù an Unaniezh a gil evit kemer perzh e difennerezh Washington, DC. Gettysburg  Gouhere 1, 1863  Koll  Meade  75,000  83,000  23,231–28,063  23,049  Ar re Kengevreet a voe trec'het da geñver milourel met ivez ha dreist-holl speredel. Meade a voe burutellet dre ma oa chomet hep redek a-dreñv nerzhioù Lee. An emgann-se a voe brudet evel penn-kentañ fin ar C'hengevread. Lee ne aloubo ket mui an Norzh goude an emgann drastus-se. Ar mennozh pennañ a vo gantañ betek fin ar brezel a vo difenn Richmond ha Petersburg ne ra forzh ar priz. Wilderness  Mae 5, 1864  Etre Grant  61,000  102,000  11,400  18,400 Trec'h kadoniezh Lee, Grant a gendalc'has gant e dagadenn, o enkelc'hiañ reter ha su o vont war-raok war-zu Richmond ha Petersburg Spotsylvania  Mae 12, 1864  Etre  Grant  52,000  100,000  12,000  18,000 Ne oa ket deuet a-benn Grant da drec'hiñ an difennerezh kevredet, kenderc'hel a ra memestra gant e dagadenn. War-zu Richmond ha Petersburg e kendalc'h. Cold Harbor  Even 1, 1864  Trec'h Grant  62,000  108,000  2,500  12,000 Grant a c'hell kenderc'hel gant e dagadenn, en desped da-se, Grant a lar eus ar Cold Harbor assault gant ar gerioù "greatest regret" eus ar brezel diabarzh en e skrid-buhez. Fussell's Mill  Eost 14, 1864  Trec'h  Hancock  20,000  28,000  1,700  2,901 Lu an Unaniezh a glask terriñ difennerezh kevredet Richmond, kêrbenn ar Stadoù Kengevreet Appomattox Campaign  Meurzh 29, 1865  Koll peurglok  Grant  50,000  113,000  Mamenn ebet  10,780  Ar jeneral Robert E. Lee a zaskor e nerzhioù da re ar jeneral Ulysses S. Grant. Goude ma vefe kodianet nerzhioù Lee da Grant hennezh a ro pourvezhioù dreist-holl boued da soudarded ar Su a oa o vervel gant an naon hag ar c'hleñvedoù. Goude-se e voe tennet o armoù dezho ha laosket da vont dieub en eskemm d'ul le a zifenne dezho da dagañ nerzhioù an Unaniezh hiviziken. 

 Goude ar brezel 
Pa erruas ar mare da zivizout peur ha penaos kodianañ, ar jeneral Lee a zisklêrias d'e ofiserien e oa laouen e vije roet lamm d'ar sklaverezh er Su hag e vije gwelloc'h evit dazont ar vro.

E blantadeg en Arlington a voe kemeret memestra gant soudarded an Norzh hag an douaroù a voe aozet da zegemer ur vered vilourel, (Bered vroadel Arlington).

War-lerc’h ar brezel e voe anvet da brezidant skol-veur Washington.
 Adkemer er sevenadur 
 Filmoù 
 The Battle of Bull Run, Francis Ford, 18 a viz Meurzh 1913
 Gods and Generals, Ronald F. Maxwell, embanner Warner Bros. Pictures, 2003
 Bandennoù-treset 
 Les Tuniques bleues : Bull Run (albom 27), gant Lambil ha Cauvin, embannadurioù Dupuis, 1987

 Liammoù diavaez 
 Skrid anaon Robert E Lee, kazetenn NY Times 13 a viz Here 1870 

 Jeneral Lee e-pad emgann Gettysburg (Youtube)
 Notennoù ha daveennoù 

Rummad:Istor SUA
Rummad:Brezelioù an XIXvet kantved
Rummad:Brezel diabarzh Stadoù-Unanet Amerika
Rummad:Ganedigezhioù 1807
Rummad:Marvioù 1870
Rummad:US Army
Rummad:Ofisourien lu Stadoù Kengevreet Amerika
Rummad:Jeneraled SUA
Rummad:Robert E. Lee
Rummad:Tud beziet e Bered Vroadel Arlington